new5
حراج!

اثرات اقلیم بر گردشگری استان قزوین بر اساس مدل دمای معادل فیزیولوژیک (PET)

49.000تومان 39.000تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

وزارت علوم ، تحقيقات و فناوری
دانشگاه شهيد بهشتی
دانشکده علوم زمين
گروه آموزشی جغرافيا
پايان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشدM .Sc
رشته جغرافیای طبیعی- اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی

عنوان:
اثرات اقلیم بر گردشگری استان قزوین بر اساس مدل دمای معادل فیزیولوژیک (PET)

استاد راهنما:
دکتر شهریار خالدی
اساتید مشاور:
دکتر علیرضا شکیبا
دکتر محمدتقی رضویان
نگارنده:
………………………
نيمسال اول 93 – 92

تقدیم به
خانواده ی مهربانم
که با صبوری ها و پشتیبانی های
بی پایان خود همواره یارای من بوده اند و هستند …

تقدیر و تشکر
گفت استاد مبر درس از یــاد یاد باد آن چه مرا گفت استاد
یاد باد آن که مرا یاد آموخت آدمی نان خورد از دولت یـــاد
هر چه می دانست آموخت مرا غیر یک اصـل که نا گفته نهاد
قدر استـاد نکو دانستن حیف استاد به من یاد نداد

اکنون در آغاز یک پایان، خدا را شاکرم که نعمت تحصیل علم را به من ارزانی کرده است و مرا یاری کرد تا مرحله ی دیگری را با سربلندی پشت سر بگذارم و امید دارم که الطاف بی کران تعالی در مراحل و آزمون های دیگر نیز بتوانم موفق باشم، که بی لطف او هیچ امری محقق نخواهد شد.
از استاد عالی قدر جناب آقای دکتر شهریار خالدی که راهنمایی این رساله و همچنین آقای دکتر علیرضا شکیبا و جناب آقای دکتر محمدتقی رضویان که زحمات مشاوره ی این پایان نامه را بر عهده داشتند را کمال سپاس را دارم.
همچنین از یکایک اساتید گروه جغرافیای دانشکده ی علوم زمین به خصوص دکتر حسین زاده مدیر گروه جغرافیای طبیعی که در طول هفت سال تحصیل من در این دانشکده، بی منت تمام تجربیات خود را دراختیار من گذاشتند کمال سپاس و قدردانی را دارم. باشد که شاگردی خلف برای آن بزرگواران باشم.
از برادر عزیزم دلیر چراغوندی و دوستان خوبم آقایان فردین اژغ و خه بات درفشی که با همفکری های خود همیشه یارای من در سختی ها بودند سپاسگزاری نموده و امیدوارم بتوانم نیکی های این عزیزان را به نحو احسن جبران کنم.

چکیده
امروزه دسترسی به اطلاعات زیست اقلیمی در زمینه علوم کاربردی از قبیل گردشگری، پزشکی و سلامت، معماری شهرسازی و ورزشی یک نیاز ضروری است. شاخص های ترمو-دینامیکی که از معادله بیلان بدن انسان مشتق می شوند، جز کامل ترین شاخص های زیست اقلیمی هستند که در محاسبه ی آن ها چندین متغییر اقلیمی و محیطی لحاظ می گردد. در تحقیق حاضر سطح استان قزوین با استفاده از شاخص دمای معادل فیزیولوژیک (PET) در مقیاس ماهیانه پهنه بندی گردید. بدین منظور شاخص مدنظر، برای 10 ایستگاه همدیدی در داخل و مجاور استان با دوره ی آماری از 2001 الی 2010 محاسبه شد. تعمیم نتایج ایستگاهی محاسبه شده به سطح مورد مطالعه در محیط ArcGIS و با استفاده از روش درون یابی IDW صورت گرفت. بررسی الگوی تغییرات روزانه شاخص نشان داد ، دوره آسایش اقلیمی در قزوین شامل دو بازه ی زمانی در اواخر بهار و تابستان است. ماه های می و سپتامبر تنها ماه هایی هستند که بدون تنش سرمایی و گرمایی می باشند و به ترتیب آپریل و اکتبر با تنش سرمایی اندک و ژوئن با تنش گرمایی اندک در رتبه ی دوم قرار می گیرند. در طی ماه های دسامبر، ژانویه و فوریه کل استان دارای تنش سرمایی شدید است. به نظر می رسد تغییرات مکانی شاخص PET در منطقه بیشتر تحت تاثیر ارتفاع و عرض جغرافیایی باشد.
واژه های کلیدی: آسایش اقلیمی، شاخص دمای معادل فیزیولوژیک، تنش فیزیولوژیک، قزوین

فهرست مطالب صفحه
چکیده 1
فصل اول- کلیات تحقیق ——————————————————— 2
1-1- مقدمه————————————————– 3
1-2- طرح مسئله و ضرورت تحقیق ——————————- 5
1-3- سوال تحقیق ——————————————– 6
1-4- فرضیه تحقیق ——————————————- 6
1-5- اهداف تحقیق ——————————————- 6
1-6- روش تحقیق ——————————————– 6
1-7- محدودیت های پژوهش ———————————– 7
1-8- پیشینه تحقیق —————————————— 7
1-7-1- پیشینه تحقیقاتی در جهان ————————— 8
1-7-2- پیشینه تحقیقاتی در ایران —————————- 9
فصل دوم – مبانی نظری —————————————– 10
2-1- مقدمه ————————————————– 11
2-2-اهمیت گردشگری در اقتصاد جهانی ————————— 12
2-3- فرهنگ گردشگری —————————————- 13
2-4- گردشگری در ایران —————————————- 14
2-5 رابطه گردشگری با محیط ———————————– 15
2-6 رابطه ی گردشگری و اقلیم ———————————- 17
2-6-1- اقلیم و انتخاب مقصد گردشگری ———————— 17
2-6-2- جنبه های اقلیم گردشگری —————————- 18
2-6-3- اقلیم و نیازهای گردشگری —————————– 19
2-6-4- شرایط مناسب برای گردشگری در تابستان و زمستان ——– 20
2-6-4-1- شرایط فصل زمستان —————————– 20
2-6-4-2- شرایط فصل تابستان —————————– 21
2-7- شاخص های اقلیم آسایش ———————————- 21
2-7-1- شاخص الگی ( نمودار زیست- اقلیمی) ——————- 22
2-7-2- دمای موثر ET (effective temperature) ———— 22

2-7-3- شاخص اقلیم آسایش گردشگری TCI (Tourism climate index) ————————————————–

22
2-7-4- شاخص های فیزولوژیکی —————————– 23
2-7-4-1- شاخص دماي معادل فيزيولوژيك (PET) ———— 26
2-8- سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) ————————– 31
2-8-1- GIS و اقلیم ————————————— 32
2-8-2- GIS و گردشگری ———————————– 32
فصل سوم- ویژگی های جغرافیایی منطقه ———————— 33
3-1- مقدمه ————————————————- 34
3-2- موقعیت جغرافیایی ————————————— 34
3-3- توپوگرافی ———————————————- 37
3-4- اقلیم منطقه ——————————————– 40
3-4-1- رویکرد برخی از پارامترهای اقلیمی در منطقه ی مورد مطالعه– 41
3-4-1-1 دما ——————————————- 42
3-4-1-2- رطوبت نسبی ———————————- 46
3-4-1-3- بارش —————————————– 48
3-4-1-4- ساعت آفتابی ———————————– 51
3-4-2- تعیین اقلیم استان قزوین —————————— 54
3-4-2-1- تعیین اقلیم منطقه بر اساس ضریب خشکی دمارتن — 54
3-4-2-2- تعیین اقلیم استان قزوین بر اساس اقلیم نمای آمبرژه – 55
3-4-3- جمع بندی از اقلیم استان قزوین ———————— 57
3-5- مشخصات زمین شناسی ———————————— 59
3-6- وضعیت منابع آب —————————————– 59
3-7- پوشش گیاهی ——————————————– 61
فصل چهارم- مواد و روش ها ————————————- 62
4-1– مقدمه ————————————————- 63
4-2- نحوه اجراء مدل —————————————— 63
4-2-1 – مدل Ray Man ———————————– 63
4-2-2- خصوصیات منطقه مورد مطالعه و استخراج داده های هواشناسی 65
4-2-3- وارد کردن داده ها به مدل Ray Man ——————- 67
4-3- داده ها و نرم افزار های مورد استفاده ————————- 74
فصل پنجم – یافته های تحقیق ————————————- 75
5-1- روش انجام تحقیق —————————————- 76
5-1-1- ورود اطلاعات به محیط GIS—————————- 76
5-1- 2- درون یابی و تحلیل داده ها————————– 76
5-2- یافته های تحقیق—————————————– 77
5-2-1- وضعیت اقلیم گردشگری استان بر اساس شاخص گردشگری PET در فصل زمستان —————————–
77
5-2-1-1 ژانویه (11 دی تا 12 بهمن) ——————– 77
5-2-1-2- فوریه ( 12 بهمن تا 11 اسفند) —————- 78
5-2-1-3- مارس (11 اسفند تا 11 فروردین) ————– 79
5-2-1-4- نتیجه گیری از شرایط PET در فصل زمستان —– 79
5-2-2- وضعیت اقلیم گردشگری استان بر اساس شاخص گردشگری PET در فصل بهار ———————————
83
5-2-2-1- اپریل (11 فروردین تا 11 اردیبهشت) ———- 83
5-2-2-2- می ( 11 اردیبهشت تا 11 خرداد) ————- 83
5-2-2-3- ژوئن (11 خرداد تا 10 تیر) —————— 84
5-2-2-4- نتیجه گیری از شرایط PET در فصل بهار ——- 84
5-2-3- وضعیت اقلیم گردشگری استان بر اساس شاخص گردشگری PET در فصل تابستان —————————
88
5-2-3-1- ژوئیه (10 تیر تا 10 مرداد) —————— 88
5-2-3-2- آگوست (10 مرداد تا 10 شهریور) ————- 88
5-2-3-3- سپتامبر (10 شهریور تا 9 مهر) —————- 88
5-2-3-4- نتیجه گیری از شرایط PET در فصل تابستان —– 89
5-2-4- وضعیت اقلیم گردشگری استان بر اساس شاخص گردشگری PET در فصل پاییز ——————————–
93
5-2-4-1- اکتبر (9 مهر تا 10 آبان) ——————— 93
5-2-4-2- نوامبر (10 آبان تا 10 آذر) ——————- 93
5-2-4-3- دسامبر (10 آذر تا 11 دی) ——————- 93
5-2-4-4- نتیجه گیری از شرایط PET در فصل پاییز ——- 94
5-2-5- نتیجه ——————————————- 98
فصل ششم- نتیجه گیری و آزمون فرضیات ———————— 99
6-1- مقدمه ————————————————- 100
6-2- بحث و تحلیل نتایج ————————————— 100
5-3- آزمون فرضیات ——————————————- 104
5-4- پیشنهادات ———————————————- 106
منابع و مآخذ —————————————————- 117

فهرست نقشه ها صفحه

نقشه شماره 3-1- نقشه ی تقسیمات سیاسی —————————
36
نقشه شماره 3-2- طبقات ارتفاعی ———————————— 39
نقشه شماره 3-3- میانگین دمای سالانه استان قزوین ——————— 45
نقشه شماره 3-4- میانگین رطوبت نسبی سالانه استان قزوین ————— 47
نقشه شماره 3-5- میانگین بارش سالانه استان قزوین ——————— 50
نقشه شماره 3-6- میانگین ساعت آفتابی استان قزوین ——————— 53
نقشه شماره 4-1- پراکنش ایستگاه ها در منطقه ————————- 66
نقشه شماره 5-1- اقلیم گردشگری در ماه ژانویه ————————- 80
نقشه شماره 5-2- اقلیم گردشگری در ماه فوریه ————————– 81
نقشه شماره 5-3- اقلیم گردشگری در ماه مارس ————————- 82
نقشه شماره 5-4- اقلیم گردشگری در ماه آپریل ————————- 85
نقشه شماره 5-5- اقلیم گردشگری در ماه می ————————— 86
نقشه شماره 5-6- اقلیم گردشگری در ماه ژوئن ————————– 87
نقشه شماره 5-7- اقلیم گردشگری در ماه ژوئیه ————————- 90
نقشه شماره 5-8- اقلیم گردشگری در ماه آگوست ———————– 91
نقشه شماره 5-9- اقلیم گردشگری در ماه سپتامبر ———————- 92
نقشه شماره 5-10- اقلیم گردشگری در ماه اکتبر ————————- 95
نقشه شماره 5-11- اقلیم گردشگری در ماه نوامبر ———————— 96
نقشه شماره 5-12- اقلیم گردشگری در ماه دسامبر ———————– 97

فهرست شکل ها صفحه

شکل2-1- ساختار سلسله مراتبی از جاذبه های محیطی ——————-
16
شکل2-2- اثرات اقلیم بر گردشگری ———————————– 19
شکل2-3- مراحل ارزيابي زيست هواشناسي انساني و محاسبه شاخص PET — 29
شکل 4-1- پنجره نرم افزار مدل Ray man —————————- 67

فهرست جداول صفحه
جدول 2-1- ارتباط اقلیم و نیاز گردشگر ——————————– 20
جدول2-2- ارزش نارسانايي پوشاك مختلف —————————– 30
جدول 2-3- مقادير آستانه شاخص ———————————— 30
جدول 2-4- داده هاي هواشناسي مورد نياز براي محاسبه شاخص ———– 31
جدول 3-1- شاخص ضریب خشکی دمارتن —————————– 54
جدول 3-2- توده هواهای موثر بر اقلیم استان قزوین———————- 58
جدول 4-1- موقعیت ایستگاه ها ———————————— 65
جدول 4-2- پارامتر های اقلیمی به کار رفته در PET برای منطقه مطالعاتی در ماه ژانویه ———————————————–
68
جدول 4-3- پارامتر های اقلیمی به کار رفته در PET برای منطقه مطالعاتی در ماه فوریه————————————————
68
جدول 4-4- میزان رتبه ی بدست آمده برای شاخص PET برای ماه مارس —- 69
جدول 4-5- میزان رتبه ی بدست آمده برای شاخص PET برای ماه آپریل—– 69
جدول 4-6- پارامتر های اقلیمی به کار رفته در PET برای منطقه مطالعاتی در ماه می————————————————-
70
جدول 4-7- پارامتر های اقلیمی به کار رفته در PET برای منطقه مطالعاتی در ماه ژوئن————————————————
70
جدول 4-8- پارامتر های اقلیمی به کار رفته در PET برای منطقه مطالعاتی در ماه ژوئیه ————————————————
71
جدول 4-9- پارامتر های اقلیمی به کار رفته در PET برای منطقه مطالعاتی در ماه آگوست ———————————————-
71
جدول 4-10- پارامتر های اقلیمی به کار رفته در PET برای منطقه مطالعاتی در ماه سپتامبر———————————————-
72
جدول 4-11- پارامتر های اقلیمی به کار رفته در PET برای منطقه مطالعاتی در ماه اکتبر————————————————

72
جدول 4-12- پارامتر های اقلیمی به کار رفته در PET برای منطقه مطالعاتی در ماه نوامبر————————————————
73
جدول 4-13- پارامتر های اقلیمی به کار رفته در PET برای منطقه مطالعاتی در ماه دسامبر———————————————–
73

فهرست نمودارها صفحه

نمودار 3-1- میانگین دمای ایستگاه قزوین ——————————
42
نمودار 3-2- میانگین دمای ایستگاه آوج ——————————– 42
نمودار 3-3- میانگین دمای ایستگاه خرم دره —————————- 43
نمودار3-4- میانگین دمای ایستگاه خدابنده —————————– 43
نمودار 3-5- میانگین دمای ایستگاه معلم کلایه ————————– 44
نمودار 3-6-رطوبت نسبی ماهانه استان ——————————— 46
نمودار 3-7- میانگین بارش ماهانه ————————————- 48
نمودار 3-8- میانگین بارش سالانه————————————- 49
نمودار 3-9- میانگین ماهانه ساعت آفتابی ——————————- 51
نمودار 3-10- میانگین مجموع سالانه ساعت آفتابی———————— 52
نمودار 6-1- وضعیت شاخص PET در ایستگاه آوج بین کودکان و بزرگسالان— 103
نمودار 6-2- وضعیت شاخص PET در ایستگاه قزوین بین کودکان و بزرگسالان– 103
نمودار 6-3- وضعیت شاخص PET در ایستگاه آوج با فعالیت های متناسب با فصل————————————————-
104

فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه
گردشگری یکی از بزرگترین صنایع دنیا بوده که دارای رشد سریعی می باشد. برای بسیاری از نواحی گردشگری مهم ترین منبع درآمد است و برای دیگر مناطق بازده اقتصادی حاصل از گردشگری بسیار زیاد است (معصوم پور، خوش اخلاق). بر طبق پیش بینی سازمان جهانی گردشگری تا سال 2020 گردشگری بین المللی به تعداد 1.6 میلیون نفر برسد و گردش مالی ناشی از آن به پیش از 2 تریلیون دلار در سراسر دنیا باشد (WTO, 1988).
گردشگری به خاطر برخورداری از توانمندی بالا در خلق و ارتقاء مولفه های توسعه ملی، منطقه ایی و شهری و روستایی همیشه مورد توجه و ستایش بوده است. بسیاری از کشورها این صنعت پویا را به عنوان منبع اصلی درآمد به ایجاد اشتغال در بخش خصوصی و تبادلات فرهنگی و انسانی و توسعه ساختار زیربنایی می دانند (رشیدنیا، گندم کار، 1390: 2).
امروزه صنعت گردشگری به عنوان صنعتی پویا و فراگیر همه ارکان وجودی یک جامه و سیستم های جهانی را در بر گرفته است. گردشگری در معنای اصل خود از قرن نوزدهم با اصالت و انگیزه است نه سفرهای بدون هدف و برنامه. در اصل گردشگری بر اساس خواست و اراده ی ملت ها صورت میگیرد .سازمان های دولتی و بخش خصوصی تنها برنامه ریزان این سفرهای هدفمند هستند که باید متناسب با خواسته های عمومی به برنامه ریزی بپردازند تا گردشگری به بهترین نحو انجام شود (توکلی و گلدی شرافت سید،1388: 44)
جهانگردی و تفرج در ذات خود کمترین وابستگی را به تکنولوژی های آلاینده را دارد. توسعه خدمات جهانگردی نه فقط اصالت های منطقه ای را برجسته می نماید، بلکه از حاصل آن در حفظ و ساماندهی این اصالت ها و نیز در بوجود آوردن توازن بهینه منبع و طرز استفاده مناسب از آن برای حفظ و نگهداری و رشد و توسعه منابع طبیعی و ملی بهره می جوید و همزمان با آن از مزایای اقتصادی آمد و شدهای مربوطه برخوردار میشود(میکایلی، 1379: 22) . عوامل زیادی بر صنعت گردشگری تاثیر می گذارند که یکی از مهم ترین آنها آب وهواست.
آب و هوا و اقلیم نقش مهمی را در گردشگری و موفقیت یک مقصد گردشگری ایفا می کند. (Bingo, Hamilton & Tol, 2006:915) با توجه به این مسئله که اقلیم در انتخاب مقصد گردشگری پارامتر بسیار با اهمیتی است، و به طور قابل ملاحظه ایی اقلیم در طی فصول مختلف بر روی برنامه ی آژانس های گردشگری اثر می گذارد. اقلیم مناسب و آسایش اقلیمی در افزایش میزان گردشگران در مناطق جاذب گردشگر شود. از طرف دیگر اقلیم و آب و هوا می تواند باعث افزایش هزینه ی تمام شده نیز شود.( به طور مثال افزایش میزان مصرف انرژی در وسایل سرمایشی در طول فصل گرم) همچنین تغییرات اقلیمی اثر مستقیمی بر روی مراکز گردشگری متکی بر طبیعت را دارد(Scott, Jonse & Konepek, 2007:572).
از طرفی آسایش یعنی راحتی و استراحت یک موجود که در برابر تهاجم خارجی با آن مقابله می کند( خالدی، 1379). و آسایش زیست اقلیمی (بیوکلیماتیک) انسانی، به تعادل حرارتی بدن انسان با محیط پیرامون وابسته است. طیفی از درجه حرارت هایی که پراکنش حرارت به میزان رضایت بخشی در آن صورت گیرد، منطقه آسایش انسان نامیده می شود. از نظر فعالیت بدنی و راحتی انسان، هیچ اقلیمی را نمی توان کاملاً مطلوب یا نامطلوب فرض کرد. بنابراین آسایش هم در یک منطقه صد در صد ثابت نمی تواند باشد و برای افراد بر حسب سن، سلامت، فعالیت بدنی، نژاد، میزان پوشش و همچنین بر اساس فصل های مختلف سال و خو گرفتن افراد به محیط به طور نسبی تغییر می کند (محمدی، 1386). از سوی دیگر تعادل دمای بین بدن انسان و محیط در فضای داخل و بیرون ساختمان متفاوت است و شرایط آسایش و راحتی در هر دو محیط مهم است. مدل دمای معادل فیزیولوژیک به بررسی شرایط آسایش اقلیمی انسان هم در فضای داخلی ساختمان ها و هم در فضای بیرونی با توجه به نوع پوشش و فعالیت انسان بررسی می کند. لذا مدل دمای معادل فیریولوژیک در بین مدل های ارائه شده در باب آسایش اقلیمی انسان کارآمد تر و کامل تر می باشد. صنعت گردشگری استان نیاز به ارزیابی اقلیم به عنوان یکی از اصلی ترین منابع گردشگری دارد و لذا اقلیم گردشگری استان با استفاده از مدل دمای معادل فیزیولوژیک در محیط GIS ارزیابی شده تا نقاط قوت و پتانسیل های آن مشخص شود.

1-2- طرح مسئله و ضرورت تحقیق
امروزه صنعت گردشگری به عنوان صنعتی پویا و فراگیر همه ارکان وجودی یک جامعه و سیستم های جهانی را در برگرفته است (توکلی 1388) و یکی از منابع مهم درآمدزایی و در عین حال از عوامل مؤثر در تبادلات فرهنگی بین کشورهاست. به همین علت پژوهشگران و متخصصان محلی علاقمند به بررسی نقش گردشگری در توسعه اقتصادی و اجتماعی می باشد (Albalate and bel,2009:426).
در این بین نمی توان نقش کلیدی آب و هوا را در جذب گردشگر و رونق گردشگری یک منطقه نادیده گرفت. همچنین آب وهوا ارتباط مستقیمی با آسایش فردی برای گردشگران دارد. منظور از آسایش فردی مجموعه شرایطی است که از نطر حرارتی دست کم برای 80 درصد از افراد مناسب باشد (قبادیان و فیض مهدوی 1380). یکی از اطلاعات مورد نیاز گردشگران برای سفر، شرایط اقلیمی مقصد می باشد و اکثر گردشگران برای انتخاب مقصد گردشگری ملاحظلت اقلیمی را مورد بررسی قرار می دهند. اقلیم از دیدگاه برنامه ریزی گردشگری بسیار حائز اهمیت است و گردشگران معمولاً در جست وجوی اقلیم مطلوب یا اقلیم آسایش هستند که در آن، فرد هیچ گونه احساس نارضایتی و عدم آسایش حرارتی و اقلیمی ندارد و این عامل نقش مهمی را در تصمیم گیری برای مقصد گردشگری دارا می باشد(Matzarakis, 2001:172). لذا اطلاع رسانی و شناخت صحیح از شرایط آب و هوایی می تواند مسافران و اقشار آسیب پذیر را پشتیبانی کند و در تصمیم گیری برای مقاصد آنها نقش مهمی را ایفا کند.
برای این منظور و بررسی هرچه بهتر تاثیر اقلیم بر گردشگری مدل های گوناگونی تاکنون ارائه شده است. از بین آنها می توان از شاخص های مرتبط با فیزیولوژی انسانی که از معادله بیلان انرژی بدن انسان مشتق گردیده اند بهره جست که امروزه اعتبار بیشتری در مطالعات زیست اقلیم انسانی و هم چنین آب و هوا شناسی گردشگری کسب کرده اند (Matzarakis,2001:36). یکی از مدل های کارآمد که در ارتباط با این شاخص است مدل دمای معادل فیزیولوژیک یا PET است. که این مزیت را نسبت به سایر مدل های اقلیم گردشگری را داراست که نه تنها دمای محیط را در داخل بافت ساختمان در نظر می گیرد بلکه دمای محیط در خارج از ساختمان برای آسایش گردشگران را لحاظ می دارد. همچنین این مدل این قابلیت را نیز دارد که نوع فعالیت و پوشش گردشگر را نیز در بررسی میزان آسایش بررسی کند.
با توجه به مسائل فوق و تنوع اقلیمی استان قزوین که وسعتی حدود 15820کیلومتر مربع و بین 48 و 45 دقیقه تا 50 درجه طول شرقی و 35 درجه و 37 دقیقه تا 36 درجه و 45 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است و به دلیل ساختار توپوگرافی متفاوت که شرایط اقلیمی متفاوتی را به همراه به نحوی که اقلیم آن با نوسان آشکاری همراه است که شمال آن آب و هوای سرد و کوهستانی و آب و هوای خشک و نیمه خشک در نواحی مرکزی آن می توان شاهد بود ، بنابراین میتوان با توجه به مدل PET و پتانسیل های موجود در مکان های مختلف در سطح استان و با برنامه ریزی مناسب بهترین زمان و مکان را برای گردشگر شناسایی کرد.
1-3- سوال تحقیق
دوره های زمانی مناسب با توجه به استعدادهای مکانی جهت فعالیت های گردشگری در منطقه مورد مطالعه بر اساس مدل دمای معادل فیزیولوژیک کدامند؟
1-4- فرضیه تحقیق
با توجه به توپوگرافی منطقه مطالعاتی، مدل دمای معادل فیزیولوژیک دوره های زمانی متفاوتی را جهت فعالیت های توریستی پیشنهاد می کند.
1-5- اهداف تحقیق
1- اجرای مدل دمای معادل فیزیولوژیک به منظور درک بهتر پتانسیل فعالیت گردشگری استان قزوین
2- پهنه بندی اقلیم گردشگری استان بر اساس مدل معادل فیزیولوژیک با توجه به استعداد های مکانی موجود در منطقه مورد مطالعه
1-6- روش تحقیق
1- اخذ داده های اقلیمی مورد نیاز از ایستگاه های سینوپتیک استان و کنترل
2- بررسی دقت داده های جمع آوری شده
3- بررسی شرایط اقلیمی منطقه مورد مطالعه بر اساس یکی از روش های متداول طبقه بندی
4- اجرای مدل PET در مقیاس ماهانه
5- تولید لایه های اطلاعاتی مورد نیاز در مدل معادل فیزیولوژیک جهت پهنه بندی اقلیم گردشگری منطقه مطالعاتی
6- تفسیر داده های خروجی مدل PET در منطقه مطالعاتی

1-7- محدودیت های پژوهش
در نگارش این پایان نامه محدودیت های عدیده ای وجود داشت که موارد اصلی آن از قرار زیر است.
1- مشکل دسترسی به منابع خارجی: علاوه بر پایین بودن سرعت اینترنت، دانلود کتب خارجی مستلزم پرداخت هزینه ی بالایی است. به عنوان مثال خرید مجازی یک جلد کتاب علمی با موضوع «آسایش اقلیمی» مستلزم 40 تا 50 دلار هزینه می باشد.
2- نقص داده های اقلیمی: تعداد ایستگاه های سینوپتیک با دوره ی آماری بالا در منطقه مطالعاتی فوق العاده کم می باشد.
1-8- پیشینه تحقیق
تا کنون تلاش های زیادی در زمینه ی ابداع شاخص های تجربی برای ارزیابی آسایش حرارتی انسان صورت گرفته است که در مقیاس های مختلف جهانب تا محلی مورد استفاده قرار گرفته اند . در این راستا با توجه به تاثیر و اهمیت اقلیم بر تقاضای گردشگری و به دنبال تلاش های صورت گرفته برای ارزیابی شرایط و ویژگی های اقلیمی مناطق مختلف جغرافیایی و نیز شرایط مناسب اقلیمی برای جذب گردشگران تحقیقات متنوعی در سطح جهان و ایران صورت گرفته است. این مسئله نشان دهنده ی این واقعیت است که محققان به نقش اب وهوا و تغیرات بلند مدت و نوسانات کوتاه مدت آن بر گردشگری علاقمند هستند.

1-8-1- پیشینه تحقیقاتی در جهان
میچوفسکی (1985) با دخالت دادن هفت عنصر اقلیمی شاخص اقلیم گردشگری یا TCI را طراحی کرد. هدف از آن بررسی مطلوبیت اقلیمی برای گردشگران بود.
پری (1993) در مقاله ایی به عنوان “اثرات مقابل اقلیم و اوقات فراغت ” گردشگری را از لحاظ رشد سریع ترین صنعت جهان می داند که احتمالاً از اوایل قرن 20 به بزرگترین صنعت در دنیا تبدیل شود. و آب وهوا را یک مفهوم محیطی می داند که تفریح و توریسم در قالب آن شکل می گیرد.
مورین(2001) و مکارانش در پژوهشی به بررسی اثرات اقلیم گردشگری بین المللی پرداختند و به این نتیجه رسیدند که شرایط خاص و متفاوت اقلیمی نواحی شهری، ساحلی، کوهستانی و …، اثرات متفاوتی را بر جذب توریست دارند و این اثرات باید مورد توجه قرار گیرند.
پری (2001) در تحقیقی به بررسی وضعیت اقلیم گردشگری در منطقه مدیترانه پرداخت و بدترین زمان را برای گردشگر را زمانی دانست که موج های گرمایی یه این منطقه نفوذ می کند.
جواکلین (2007) و همکاران در پژوهشی به بررسی به این نتیجه رسیدند که در سال های آینده در بریتانیا و ایرلند جاذبه های گردشگری حرکت آرام به سمت شمال خواهد داشت و در آلمان به دلیل گرم شدن هوا و ایجاد شرایط مساعدتر در نواحی داخلی نسبت به نواحی ساحلی، جریان جذب توریسم به نسبت به جنوب خواهد بود.
ژئو پینگ لین (2007) و همکاران در تحقیق به بررسی شرایط گردشگری دریاچه ی سان مون در تایوان پرداختند. برای این کار در بازه های زمانی 10 روزه مدل PET را اجرا کردند. و همچنین در این تحقیق به یک مقایسه ی اجمالی بین این منطقه و میانه ی غربی اروپا نیز صورت گرفته است.
ماتزاراکیس(2009) و همکاران در پژوهشی به بررسی تاثیرات اقلیم بر گردشگری شمال غرب ایران با توجه به مدل PET پرداختند. در این تحقیق به این نتیجه رسیدند که سواحل دریاچه ی ارومیه ماه های ژوئن، ژولای و اگوست بهترین شرایط اقلیمی را برای گردشگری را از منظر این مدل دارا می باشد.
ماتزاراکیس (2009) در مقاله ایی تحت عنوان “پتانسیل های توریسم شهری در فرایبورگ؛ آلمان” با این فرض که ناحیه شهری نه تنها بر روی فرهنگ گردشگری اثر می گذارد، بلکه همچنین در آرامش و سرگرمی نیز حائز اهمیت است و با استفاده از اساس شبیه سازی REMO و CLM (مدل ناحیه اقلیمی) گروهی از مناظر شهر فرایبورگ را مورد بررسی قرار داده است. این تحقیق با تو جه به تغیرات اقلیمی در آینده صورت گرفته است. و به این نتیجه رسیده است که شرایط آسایش حرارتی با فشارهای حرارتی کاملاً متغیر است و از آنجایی که در آینده میزان رطوبت افزایش و بارش برف کاهش خواهد یافت و همچنین این کاهش را نیز در طوفان و مه نیز متصور شده است. بنابراین در این تحقیق محقق انتظار دارد تا در آینده فعالیت های گردشگری به سوی فضاهای باز گسترش پیدا کند و آینده ی مثبتی را برای گردشگری شهری فرایبورگ پیش بینی کرده است.
ماتزاراکیس (2007) در مقاله ای تحت عنوان “اقلیم، آسایش حرارتی و گردشگری” به تشریح مجموعه اثرات حرارتی بر روی گردشگری پرداخته است. برا این اساس وی مهم ترین عامل موثر را بر روی فعالیت های گردشگری از بین عوامل بیوترمولوژی انسانی را مجموعه عوامل حرارتی می داند. و برای مشخص کردن تاثیر شرایط اقلیمی هر منطقه توریستی بر روی فعالیت های گردشگری از شاخص PET استفاده کرده است و به عنوان نمونه از نتایج نقشه های بیوکلیمای یونان در ماه آگوست استفاده شده است.
1-8-2- پیشینه تحقیقاتی در ایران
رضایی منفرد در رساله کارشناسی ارشد خود در دانشگاه شهید بهشتی با نام تاثیر اقلیم بر صنعت توریسم استان خراسان رضوی بر اساس شاخص TCI به بررسی اقلیم گردشگری این استان پرداخته است . به این نتیجه رسید که استان خراسان رضوی ، دو ماه آخر فصل بهار، ماه آخر تابستان و اول پاییز بالاترین پتانسیل و بهترین شرایط اقلیم گردشگری را داراست (1390).
محمدیان در پایان نامه ی کارشناسی ارشد خود در دانشگاه تهران تحت عنوان تاثیر اقلیم بر صنعت گردشگری استان کرمانشاه ضریب آسایش اقلیمی فصول مختلف کرمانشاه را با استفاده از پارامترهای دما و رطوبت محاسبه کرده است(1383).

منابع و مآخذ
1- ابراهیمی ، ناصر. 1383. ارزیابی اقلیم برای توریست سردشت، پایان نامه کارشناسی ارشد اقلیم شناسی، دانشگاه تهران.
2- احمدآبادی ، علی .1386. ارزیابی اقلیم توریستی ایران با استفاده از شاخص TCI و پهنه بندی آن با استفاده از GIS. رساله کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
3- ادراه کل هواشناسی قزوین 1378. پهنه بندی اقلیمی استان قروین با بهره گیری از GIS، پژوهشکده هواشناسی، قزوین.
4- اسماعیلی، رضا، امیر گندم کار و مجید منتظری. 1389. پهنه بندی اقلیم آسایشی خراسان رضوی با استفاده از شاخص دما – فیزیولوژیک (PET) . نشریه پژوهش های اقلیم شناسی . شماره اول و دوم: 100- 114.
5- اسماعیلی، رضا، امیر گندم کار و مجید نوخندان. 1390. ارزیابی آسایش چند شهر اصلی گردشگری ایران با استفاده از شاخص دمای معادل فیزیولوژیک (PET). پژوهش های جغرافیای طبیعی. 75: 1-15.
6- الوانی، سید مهدی و معصومه پیروز بخت. 1385: فرآیند مدیریت جهانگردی، انتشارات غزال، چاپ اول، تهران.
7- بحرینی، سید حسین و کیوان کریمی. 1381. مجموعه مباحث و روش های شهر سازی محیط زیست. مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران. تهران.
8- بقایی، مسیب، نورزی، امید و محمد چیذری، 1384. توریسم روستایی منبع درآمدی برای روستاییان. فصلنامه دهداری ها، شماره 16:
9- پاپلی یزدی، محمد حسین، و مهدی سقایی، 1385. گردشگری(ماهیت و مفاهیم) انتشارات سمت ، چاپ اول، تهران.
10- توکلی، مرتضی و امان گلدی شرافت سید. 1388. جاذبه های گردشگری طبیعت با تاکید بر ایران. نشریه سپهر، 70: 44- 47
11- رشیدنیا، طاهره و امیر گندم کار. 1390. بررسی وضعیت اقلیم استان همدان به منظور جذب بیشتر گردشگر به منظور جذب بیشتر گردشگر با استفاده از شاخص TCI. همایش گردشگری و توسعه پایدار:1-14
12- رضایی منفرد، فرشته. 1390. تاثیر اقلیم بر صنعت توریسم استان خراسان رضوی بر اساس شاخص TCI. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی
13- رهنمایی، محمد تقی، 1382. مجموعه مباحث و روش های شهر سازی: جغرافیا. مرکز مطالعات و تحقیقات شهر سازی و معماری ایران، تهران.
14- حجازی زاده، زهرا و هیوا سلگی و حسن حسینی امینی. 1391. کاربر اقلیم در معماری و شهر سازی (شهر سقز)، انتشارات آثار معاصر، چاپ اول، تهران.
15- خالدی، شهریار.1374. آب و هواشناسی کاربردی ، نشر قومس، چاپ اول.
16- ذوالفقاری، حسن. 1386. تعیین تقویم زمانی مناسب برای گردشگر در تبریز با استفاده از شاخص های دمای معادل فیزیولوژیکی (PET) و متوسط نظر سنجی پیش بینی شده (PMV). پژوهش های جغرافیایی، 62: 129-141
17- سازمان برنامه و بودجه استان قزوین، 1384. سند ملی توسعه استان قزوین. قزوین.
18- سنجری، سارا. 1387. راهنمای کاربردی ARC GIS، انتشارات عابد، تهران.
19- شکویی ، حسین. 1354. مقدمه ای بر جغرافیای جهانگردی، انتشارات موسسه تحقیقات اجتماعی و علوم انسانی ، شماره 15.
20- شهام، افشین و هلیدا دادفر، 1384. جغرافیای جهانگردی ایران، انتشارات طراوت، به سفارش دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران.
21- علیجانی، بهلول. 1381. اقلیم شناسی سینوپتیک، انتشارات سمت، چاپ اول، تهران.
22- فامیلی، داریوش، علیرضا تنهایی وش، حسین اینانلو، حسین هاشمی و عباس علایی نسب. 1390. جغرافیای استان قزوین، شرکت چاپ و نشر کتاب های درسی ایران، چاپ یازدهم، تهران.
23- فرج زاده اصل، منوچهر. 1384. سیستم اطلاعات جغرافیایی و کاربرد ان در برنامه ریزی توریسم. انتشارات سمت ، تهران
24- فرزین، محمد رضا، 1384. شناخت جایگاه حوزه های فعالیت تعاونی های گردشگری در جهان وایران، نشریه مطالعات جهانگردی، 8 : 1-21.
25- فرانسوالا- یونل نیچریل، 1384: گردشگری بین المللی، ترجمه محمد ابراهیم گوهریان و محمد کتابچی، انتشارات امیر کبیر تهران.
26- قادری،زاهد، 1383. اصئل برنامه ریزی توسعه پایدار گردشگری روستایی، انتشارات سازمان شهرداری ها و دهداری های کشور، تهران.
27- قبادیان، وحید و محمد فیض مهدوی. 1380. طراحی اقلیمی –اصول نظریو اجرای کاربردی انرژی در ساختمان. انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
28- کاویانی ، محمد رضا و بهلول علیجانی، 1382. مبانی هواشناسی، انتشارات سمت.
29- کروبی ، مهدی. 1382، فرهنگ و گردشگری، فصلنامه علمی مطالعات جهانگردیف شماره 2.
30- کروبی ، مهدی. 1387، فرهنگ قومی ، سرمایه فرهنگی و صنعت گردشگری، فصل نامه پژوهشی رفاه اجتماعی، سال هفتم. 28: 309- 324.
31- گروه مطالعاتی استانداری قزوین 1386. مطالعات آمایش سرزمین، جلد اول، انتشارات استانداری قزوین.
32- مسعودیان، ابوالفضل 1390. آب و هوای ایران، انتشارات شریعه توس، چاپ اول، مشهد.
33- مخدوم ، مجید، 1384. شالوده آمایش سرزمین، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ نهم.
34- کریمی هلیز آباد، سالار.1388. اقلیم شناسی توریستی بر اساس شاخص TCI در محیط GIS کردستان، رساله کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید بهشتی.
35- مباشری، محمدرضا. 1379. آشنایی با فیزیک هوا. انتشارات استان قدس رضوی. مشهد.
36- محمدی، حسین. 1386. آب و هواشناسی کاربردی. انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول.
37- محمدیان ، نوشین. 1383. تاثیر اقلیم بر صنعت گردشگری شهرستان کرمانشاه، پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیای طبیعی ، دانشگاه تهران.
38- موسایی، میثم، 1383، تخمین تابع تقاضای توریسم به ایران. فصلنامه پژ.هش های بازرگانی، شماره 22: 225- 244.
39- منشی زاده، رحمت الله و حمید فلاحی، 1384. پهنه بندی توان اکوتوریسم در محدوده حفاظت شده اشترانکوه با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS. نشریه مطالعات جهانگردی، شماره 8: 59- 90.
40- مهندسین مشاور جاماب. 1377. طرح جامع آب کشور حوزه آبریز دریاچه نمک، وزارت نیرو. تهران.
41- مهندسین مشاور رویان. 1378. مطالعات منابع و محیط استان قزوین: اقلیم، موسسه پژوهش های برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی. تهران.
42- موسسه پژوهش های برنامه ریزی کشاورزی، 1375. طرح جامع احیاء و توسعه کشاورزی و منابع طبیعی حوزه آبریز مرکزی و همدان: منابع خاک، جلد پنجم. وزارت کشاورزی، تهران.
43- میکائیلی، علی رضا. 1379. برنامه ریزی توریستی بر اساس اصول اکولوژیکی ، پژوهش های جغرافیایی، 39: 21-28.
44- وهاب زاده، عبدالحسین 1386. طراحی با طبیعت، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.
45- Albalate, Daniel. Germa bel. 2009. Tourism and urban transport: Holding demand pressure under supply constraints. Tourism Management,31:425-433.
46- Alhemoud,A. M, Armstrong E, G. 1996. Imahe of tourism attraction in Kuwait. Journal of Travel research. Vol 34: 76-80.
47- Berrittella, Maria. Anderia Bigano. 2006. A general equilibrium analysis of climate change impact on tourism. Tourism management Vol 27: 913-924.
48- Bingo, A., Hamilton, J. M & Tol, R.S.J. 2006. A general equilibrium analysis of climate change impacts on Tourism . Tourism Management, 27:913-924.
49- C.R.De Freites, Daniel Scott and Geoffme Boyle, 2004. A new generation climate index for tourism, tourism climatology, icis. Workshop:19-26
50- Farajzadeh, Hassan & Andreas Matzarakis. 2009. Quantification of climate for tourist in northwest of Iran. Meteorol. Appl. 16: 545–555
51- Hoppe P., 1999, The Physiological Equivalent Temperature- a universal Index for the Biometeorological Assessment of Thermal Environment, Int. J. Biometeorology. 43: 71-75
52- Jacqueline M. Hamilton, Richard S. J. Tol .2007: The Impact of Climate Change on Tourism in Germany, the UK and Ireland: a Simulation Study, Reg Environ Change 7:161–172
53- Jacqueline M. Hamilton, Richard S. J. Tol. 2005: Climate Change and International Tourism: A simulation study. Global Environmental change. Vol15: 253-366
54- Jacqueline M. Hamilton, Richard S. J. Tol. 2005. Effect of climate change on international tourism. Climate research clim Res. Vol29: 245-254
55- Jacqueline M. Hamilton, Richard S. J. Tol. 2004. Climate and the destination choice of German Tourism: Asegmentation Approach, Vol 2: 207-214.
56- Jinyang Deng, Berianking, Thomas Bauer, 2002. Evaluating natural Attrection for Tourism. Annals of Tourism Research. Vol2: 422- 428.
57- Matzarakis, Andreas , Mayer , H., and Lxiomon M G, 1999, Applications of Universal Thermal Index: Physiological Equivalent Temperature, Int. J. Biometorology. 43: 78-84.
58- Matzarakis, Andreas.2001: Assessing climate for tourism purposes: existing methods and tools for the thermal complex. Proceedings of the 1st International workshop on climate and tourism and recreation. international society of biometeorology.p:171- 184
59- Matzarakis, Andreas.2001. Heat Stress in Greece. International Journal Of Biometerology, 41:34-39
60- Matzarakis, Andreas.2004. Climate and Bio climate information for tourism in Greece. Meteorological Institute, University Of Freiburg: 171-184.
61- Matzarakis, Andreas.2007, Climate, Thermal Comfort and Tourism, Proceeding of the 2nd International workshop on climate Change and Tourism Assessment and Coping Strategies (Ed). A. Matzarakis And C.Bas Amelung – Krzysztof Blazejczyk – Andreas Matzarakis.
62- Matzarakis, Andreas , Rutz, F., Mayer ,H.,2007. Modelling Radiation Fluxes in Simple and complex Environments- application of RayMan Model, International Journal of Biometeorlogy. 51: 323-334.
63- Mieczkowski,Z.1985. The tourism climate index: A method of evaluating world Climates for Tourism. The Canadian Geographer; 29:220-233
64- Maureen Agnew. Jean P. Palutikof. 2001: Climate Impacts on the Demand for Tourism, Proceedings of the First International Workshop on Climate, Tourism and Recreation
65- M. Blen Gomez Martin, 2005. Weather, climate and tourism a Geography perpective, Annals of Tourism research. Vol32: 571-591.
66- Richards. G .1996. The Scope and significance of cultural Tourism in cultural Tourism in Europe. CAB International: walling ford: 19-46
67- Perry, Allen.2001: More Heat and Drought. Proceedings of The First International Workshop on Climate, Tourism and Recreation.
68- Tzu-Ping Lin & Andreas Matzarakis. 2007: Tourism climate and thermal comfort in Sun Moon Lake, Taiwan. Int J Biometeorol 52:281–290
69- Scott,D. Jones,B.,& Konepek, J. 2007. Impalications of climate and environmental change for nature –based tourism in Canadian Rocky Mountains: a case study of water ton lakes National Park. Tourism Management , 28:570-579.
70- Traur. Brgite, 2006. Conceptualizing Special Interrest Tourism Frameworks for Analysis. Tourism Management. Vol 28.
71- Vasconcelons, Joao , Veronika Oliveira, Paulo Imeida, Roberto Gamboa & Victor Prior, 2007. Could Climate change have appositive impaction in Potugels west tourism rigion coast?, International confrance on climate change impacts on Tourism , Lisbon, 7-8 th Septamber.
72- World Tourism Organization, 1988. Tourism 2020 vision. WTO Publications Unit, Worid Tourism Organization, Madrid, Spain.
73- http://ww.mif.uni-freiburg.de/rayman

Abstract
Nowadays, using the bioclimatic information in science such as tourism medicine and health, architecture, urban planning and etc. is necessary.
Heat balance models for the human body have become more and more accepted in the assessment of thermal comfort. The basis for these models is the human energy balance equation. One of these models is Physiological Equivalent Temperature (PET).
In this research, PET index has been used Ghazvin province. For making this model the required data of 10 synoptic station has been used in the long time period on the daily scale (2001- 2010). For the calculations the surface analysis has been done by using Arc GIS.
The length of the climatic comfort period which is recommended for the best time for tourism in Ghazvin is in May and September which are with no thermal stress for tourist. After that April an October with slight cold stress and June with slight heat stress are in the second rate. In the December, January and February all the province has extreme cold stress. It’s back to the height and latitude of the case study.

Keyword: Climatic comfort, Physiological Equivalent Temperature index, Physiologic stress, Ghazvin

Miristry of Scince Research & Technology
Shahid Beheshti University
Faculity of Earth Sciencess

Thesis Submitted for M.A

Major / Course
Geography/ Climatology

Title:
Impacts of climate on tourism in Qazvin Province, using Physiological Equivalent Temperature (PET)

Supervisor:
Dr. Shahriar Khaledi

Advisers:
Dr. Alireza Shakiba
Dr. Mohammad Taqi Razavian

Author:
……………………………..

Semester first half term 2014

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “اثرات اقلیم بر گردشگری استان قزوین بر اساس مدل دمای معادل فیزیولوژیک (PET)”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

71 − = 70