new5

اثربخشی گروه درمانی با رویکرد «شناختی-رفتاری» و «روان نمایشگری» بر نگرش های ناکارآمد و خلق نوجوانان زندانی با نشانه های افسردگی

49.000تومان

توضیحات

دانشگاه شيراز

واحد بین ­­الملل

دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی

 

پایان نامه ی کارشناسی ارشد در رشته روانشناسی بالینی

موضوع

اثربخشی گروه درمانی با رویکرد «شناختی-رفتاری» و «روان نمایشگری» بر نگرش­های  ناکارآمد و خلق نوجوانان زندانی با نشانه­های افسردگی.

 

 

 

 

 

 

چکیده

 

روان نمایشگری یک روش درمان گروهی به شکل نمایش است که افراد از طریق بازی کردن حوادث گذشته در زمان حال، به بررسی هیجانات، اعمال و ارتباطات خود می­پردازند. کانون توجه در سایکودراما تعاملات و مواجهه­ی شخصی افراد، تمرکز بر اینجا و اکنون، خودجوشی، خلاقیت، ابراز کامل احساسات و آزمایش واقعیت است.

این روش درمانی بر اساس پیشینه پژوهش کاربردهای زیادی در روانشناسی دارد.

هدف پژوهش حاضر بررسی مقایسه اثربخشی گروه درمانی شناختی- رفتاری و روان نمایشگری بر نگرشهای ناکارآمد و خلق نوجوانان زندانی با نشانه­های افسردگی بود. جامعه آماری نوجوانان پسر بزهکار مستقر در کانون اصلاح و تربیت شیراز بودند که از بین آنها 60 نفر بصورت تصادفی انتخاب گردیدند و به همین شیوه در سه گروه (دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل) جایگزین شدند.

ابزارها شامل 1- مقیاس افسردگی کودکان کواکس (ICDI) 2- پرسشنامه نگرشهای ناکارآمد (DAS) بود، که بصورت پیش آزمون و پس آزمون برای هر سه گروه اجرا گردید.

نتایج نشان داد که روش روان نمایشگری تأثیر مطلوب­تری نسبت به روش شناختی- رفتاری بر افسردگی و نگرشهای ناکارآمد نوجوانان زندانی دارد.

 

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                   صفحه

 

فصل اول: طرح مسأله

1- طرح مسأله—————————————————- 1

1-1- مقدمه—————————————————— 1

1-2- بيان مسأله————————————————– 5

1-3- ضرورت و اهميت تحقيق————————————— 7

1-4- اهداف تحقیق———————————————— 8

1-5- تعریف مفهومی و عملیاتی متغییرها —————————– 8

1-5-1- تعریف مفهومی افسردگی———————————— 8

1-5-2- تعریف عملیاتی  افسردگی ———————————– 9

1-5-3- تعریف مفهومی نگرش­های ناکارآمد—————————- 9

1-5-4- تعریف عملیاتی نگرش­های ناکارآمد—————————- 9

1-5-5- تعریف مفهومی درمان شناختی- رفتاری———————— 9

1-5-6- تعریف عملیاتی شناختی – رفتاری —————————- 10

1-5-7- تعریف مفهومی روان نمایشگری —————————— 10

1-5-8- تعریف عملیاتی روان نمایشگری——————————- 11

فصل دوّم: مباني نظري و پيشينه تحقيقاتي

 

2-  مبانی نظری تحقیق——————————————— 13

2-1- الگوی زیستی افسردگی—————————————- 13

2-2- الگوی روان پويشی افسردگی———————————— 14

2-3- درمان روان پویشی افسردگی———————————— 15

2-4- الگوهای شناختی افسردگی  ———————————– 16

2-5- درمان شناختی———————————————– 17

2-6- الگوی درماندگی آموخته شده افسردگی است———————- 18

2-7- رویکرد رفتار درمانی——————————————- 18

2-8- رویکرد مراجع- محور—————————————— 19

2-9- رویکرد گشتالت درمانی—————————————- 19

2-10- رویکرد وجودی——————————————— 19

2-11- رویکرد منطقی-عاطفی-رفتاری——————————— 20

2-12- رویکرد تحلیل تبادلی—————————————– 20

2-13- رویکرد شناختی——————————————— 20

2-14- رویکرد جامع یا انتخابی————————————— 21

2-15- رویکرد سایکودراما یا روان نمایشگری—————————- 21

2-16- تحقیقات انجام شده در رابطه با موضوع پژوهش——————- 22

2-16-1- تحقیقات خارج از کشور———————————— 22

2-16-2- تحقیقات داخلی کشور————————————- 29

2-17- فرضيه­ها————————————————— 48

فصل سوّم: فرآیند روش شناختی

 

3- فرآیند روش شناختی——————————————– 50

3-1- مقدمه  —————————————————- 50

3-2- جامعه آماری روش نمونه گیری ——————————— 50

3-3- ویژگیهای نمونه ———————————————- 51

3-4- ابزارهای گردآوری اطلاعات و اعتبار و پایایی ———————– 51

3-5- اعتبار و پایائی مقیاس افسردگی کودکان (CDI)——————- 51

3-6- اعتبار پایائی پرسشنامه نگرش­های ناکارآمد(DAS)—————– 53

3-7- روش اجرای تحقیق —————————————— 54

3-8- روش تجزیه و تجلیل داده­ها———————————— 58

فصل چهارم: یافته­های پژوهش

 

4- یافته­های پژوهش———————————————– 60

1-4- مقدمه—————————————————— 60

فصل پنجم: بحث و نتیجه­گیری

 

5- بحث و نتیجه­گیری———————————————- 73

1-5- یافته های پژوهش——————————————– 73

2-5- پیشنهادات————————————————– 78

2-5-1- پیشنهادات مبتنی بر نتایج تحقیق—————————– 78

2-5-2- پیشنهاد به پژوهشگران بعدی——————————— 78

3-5- محدودیت پژوهش——————————————- 79

منابع فارسی —————————————————– 81

منابع انگلیسی—————————————————– 89

پیوست1——————————————————— 92

پیوست 2——————————————————– 94

پیوست 3——————————————————– 97

 

 

 

 

فهرست جداول

عنوان                                                                              صفحه

 

جدول(3-1) طرح درمانی گروه شناختی- رفتاری———————— 55

جدول (3-2) طرح درمانی گروه روان نمایشگری————————- 57

جدول (4-1) توزیع فراوانی آزمودنیهای بر حسب نوع جرم —————- 60

جدول (4-2) توزیع فراوانی آزمودنیهای بر حسب  تحصیلات————— 61

جدول (4-3) توزیع میانگین سن آزمودنیها در نمونه مورد مطالعه ———- 62

جدول (4-4) تعیین رابطه  بین عملکرد آزمودنیها در پیش آزمون و پس آزمون                         62

جدول (4-5) اثر مقایسه بین گروهها———————————- 62

جدول (4-6) مقایسه بین گروهها————————————- 62

جدول (4-7) برآورد پارامتر اثر روش های درمانی بر افسردگی————– 63

جدول (4-8)  میانگین های تعدیل شده——————————- 63

جدول (4-9) تعیین رابطه  بین عملکرد آزمودنیها در پیش آزمون و پس آزمون                         64

جدول (4-10) اثر مقایسه بین گروهها——————————— 64

جدول (4-11) مقایسه بین گروهها———————————— 64

جدول (4-12) برآورد پارامتر اثر روش های درمانی بر نگرش ناکارآمد——– 65

جدول (4-13)  میانگین های تعدیل شده—————————— 65

جدول (4-14) تعیین رابطه  بین عملکرد آزمودنیها در پیش آزمون و پس آزمون                                 66

جدول (4-15) اثر مقایسه بین گروهها——————————— 66

جدول (4-16) مقایسه بین گروهها———————————— 66

جدول (4-17) برآورد پارامتر اثر روش های درمانی بر نگرش ناکارآمد——– 67

جدول (4-18)  میانگین های تعدیل شده—————————— 67

جدول (4-19) تعیین رابطه  بین عملکرد آزمودنیها در پیش آزمون و پس آزمون                                 68

جدول (4-20) اثر مقایسه بین گروهها——————————— 68

جدول (4-21) مقایسه بین گروهها———————————— 68

جدول (4-22) برآورد پارامتر اثر روش های درمانی بر نگرش ناکارآمد——– 69

جدول (4-23)  میانگین های تعدیل شده—————————— 69

جدول (4-24) تعیین رابطه  بین عملکرد آزمودنیها در پیش آزمون و پس آزمون                                 70

جدول (4-25) اثر مقایسه بین گروهها——————————— 70

جدول (4-26) مقایسه بین گروهها———————————— 70

جدول (4-27) برآورد پارامتر اثر روش های درمانی بر نگرش ناکارآمد——– 71

جدول (4-28)  میانگین های تعدیل شده—————————— 71

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اوّل

طرح مسأله

 

 

 

 

 

1- طرح مسأله

1-1- مقدمه

افسردگی مرضی[1]، به قدری شایع است که سرماخوردگی روان­پزشکی، لقب گرفته است. (سلیگمن، 1975، به نقل از هاوتون، سالکوس و کلارک[2] 1942) در هر مقطع معینی اززمان، 20-15 درصد بزرگسالان، در سطح قابل توجهی، از نشانه­های افسردگی، رنج می­برند. حداقل، 12 درصد به میزانی از افسردگی که آنها را در
مرحله­ای از زندگی، به سمت درمان بکشاند، مبتلا هستند و حدس زده می­شود که حدود 75 درصد موارد بستری در بیمارستان­های روانی را موارد افسردگی تشکیل می­دهند. به دلایلی که هنوز روشن نیست، در جوامع صنعتی غرب، افسردگی در بین زنان، تقریباً دو برابر این میزان در مردهاست (براون و هریس، 1978، به نقل از هاوتون و همکاران، 1942).

بنظر نمی­رسد که فقط یک عامل بتواند وقوع افسردگی را تبیین کند، بلکه افسردگی از تعامل بین چندین عامل مختلف، حاصل می­شود و شروع و سیر آن به متغیرهای مختلف زیست­شناختی، سابقه بیماری، محیطی و روانی- اجتماع مربوط می­شود. از میان این متغیرها می­توان به موارد زیر اشاره کرد: اختلال در کارکرد
ناقل­های عصبی، سابقه افسردگی یا الکلیسم در خانواده، از دست دادن والدین در دوران کودکی و یا مورد بی­توجهی آنان قرار گرفتن، رویدادهای منفی اخیر در زندگی، داشتن همسر عیب­جو یا متخاصم، فقدان حمایت اجتماعی مناسب و فقدان دراز مدت احساس ارزشمندی (هاوتون و همکاران، 1942).

محتوای تفکر افسرده ساز برحسب «مثلث شناختی» طبقه­بندی شده است. این مثلث، شامل نگرش مخدوش و منفی نسبت به موارد زیر می­شود:

1- خویشتن («به هیچ دردی نمی­خورم»)؛

2- تجارب فعلی («هیچ یک از کارهایی که می­کنم درست از آب درنمی­آیند»)؛

3- آینده («هیچ وقت حالم بهتر نخواهد شد») (هاوتون و همکاران، 1942).

وقتی بیمار قادر شد که با مهارت، افکار خود آیند منفی خود را تشخیص دهد و با آنها چالش کند، کانون درمان به فرصتهای ناکارآمد زیرساخت آنها منتقل
می­شود.این فرض­ها چند مشخصه قابل تمیز دارند:

1- واقعیت تجربه انسانی را منعکس نمی­سازند.

2- انعطاف­ناپذیر، بیش از حد تعمیم یافته و افراطی هستند و تغییرپذیری در شرایط مختلف، در آنها مورد توجه قرار نمی­گیرد.

3- به جای آنکه رسیدن به هدف را آسان­تر سازند، دشوارتر می­گردانند.

4- در برابر تجارب معمولی نسبتاً مقاومند.

لام (1998) بیان می­دارد که نگرش­های ناکارآمد[3] بعنوان یک عامل زمینه­ساز در شروع دوره­های افسردگی بصورت مستقیم و یا بعنوان یک عامل آسیب­پذیری[4]  تحت شرایط فشارزای محیطی تلقی شده است.مطالعات با روش مقطعی نشان دادند که نگرش­های ناکارآمد با شیوع افسردگی ارتباط دارد. سطوح بالای نگرش­های ناکارآمد با دوره­های طولانی­تر حملات افسردگی و بازمان­های کوتاه­تر بین دوره­های عود همبستگی دارد (ابراهیمی، نشاط­دوست، کلانتری، مولوی و اسداللهی، 1386).

نوجوانی با تغییرات فیزیکی بلوغ آغاز می­گردد. نوسان هیجانی شدید و دشوار آغاز نوجوانی را گروه همتایان همان جنس می­توانند تعدیل را اداره کنند. ارتباط گروهی، واسطه روند هیجانی نفوذ- جدایی[5] از والدین می­باشد و باعث افزایش تکامل احساس هویت می­شود، زیرا تأثیر گروه در تکامل نوجوان مهم است.گروه یک درمان طبیعی و بدیهی و انتخابی برای نوجوان است (وینر[6]، 1997، به نقل از شکیبائی، تهران­دوست، شهریور، آثاری، 1383).

در دو دهه گذشته افسردگی در کودکان و نوجوانان موضوع نظری و بالینی مورد توجه­ای بوده است. افسردگی در هر سنی قابل توجه است دانشمندان معتقدند که افسردگی حاد[7] در بین کودکان بسیار شایع است. حدود 2 درصد کودکان 12-6 ساله و 4 درصد نوجوانان به افسردگی مبتلا هستند. کودکانی که مبتلا به افسردگی عمده هستند بیشتر احتمال دارد که تاریخچه خانوادگی  افسردگی را داشته باشند، همچنین نوجوانانی باافسردگی احتمالاً تاریخچه­ خانوادگی افسردگی را دارند با این وجود، عوامل خطرساز برای گسترش افسردگی در این دوره عبارتند از: فشارروانی و کشیدن سیگار، بیماریهای مزمن مانند دیابتها، سوءاستفاده یا نادیده انگاشتن و دیگر ضربه­ها، مانند بلایای طبیعی (لوینسون[8] و همکاران، 1998، به نقل از رجبی، 1382).

بیر ماهر (1989) بیان می­دارد که اختلالات افسردگی در دوران کودکی و نوجوانی می­تواند منجر به بیماری، مشکلات بین فردی و روانی- اجتماعی شود. همچنین این اختلال در نوجوانان می­تواند خطر افزایش سوء مصرف مواد و رفتار خودکشی را افزایش دهد (رجبی، 1382).

با توجه به شیوع افسردگی که 75% موارد بستری را در بیمارستانهای روانی به خود اختصاص داده است. روان درمانی فردی نمی­تواند پاسخگوی این مشکل باشد. از این رو کارشناسان این رویکرد کوشیده­اند که از گروه درمانی بجای روان درمانی فردی که از نظر هزینه وحدت درمان با صرفه­تر است با عنوان گروه درمانی شناختی- رفتاری[9] سود جویند (هاوتون و همکاران، 1990، به نقل از نصرآبادی و همکاران 1382).

رویکرد روان نمایشگری[10] تقریباً با دیدی منحصر به فرد به افراد و مشکلات آنها می­نگرد و همچنین روشهای بسیار بدیعی را برای درمان و بهبود این مشکلات پیشنهاد می­کند این روش ترکیب فوق­العاده ماهرانه­ای از روانشناسی و هنر است که توسط مورنو[11] ابداع شد. مورنو عقیده دارد که گروه به خودی خوددرمان بخش است و استفاده از هنر ایفای نقش راه چاره جدیدی برای حل مشکلات روانی- اجتماعی است. از دید او مشکل یک شخص، ناتوانی در اجرای وظایف مربوط به یک نقش اجتماعی است و این رویکرد راهی برای تمرین نقش­های اجتماعی در بستری گروهی  است (حسینی، 1390).

به نظر می­رسد که تشکیل گروه درمانی برای نوجوانان نتیجه بخش­تر است و در بین روشها رویکرد روان نمایشگری برای گروه نوجوانان شیوه بسیار با ارزش و کارآمدتری است، زیرا ضمن ایجاد فضایی امن، به وسیله فراهم کردن فرصت برای تعویض نقش­ها، به درک بهتر آنان از نحوه ارتباط در وقایع جاری و گذشته و دیدن جهان از دریچه چشم دیگران، کمک می­کند ضمن اینکه به نوجوان فرصت بیرون­ریزی چیزهایی را می­دهد که هرگز در جهان واقعی امکان یا اجازه آن برای او فراهم نمی­شود. همچنین در سایکودراما، فرصت بهبود روابط بین فردی (حرفه­ای- مشخصی) از طریق بازی نقش و گفتگو درآینده و دستیابی به نتایج علمی و تجربی آن مهیا می­گردد (حسینی، 1390).

کودکان زندانی غالباً کسانی هستند که در کانون خانواده­ای نابسامان،
خانواده­ای که از فروغ پرتو محبت، گرم و روشن نشده است، پا به عرصه وجود نهاده­اند و یا احیاناً از کودکی بنا به عللی، مفهوم زندگی ثابت خانوادگی را درک  نکرده­اند و یا حداقل به جای محبت از ترحم دیگران برخوردار شده­اند و در نتیجه رشد عاطفی شخصیت آنان متوقف مانده است. این محرومین لطف و محبت، این قربانیان جهل و بی­مهری خانواده و محیط، ناچار نیاز به خودنمایی و جلب توجه خود را از راههای دیگر که به زیان اجتماع است، ارضا می­کنند. دختران زندانی چه بسا به فحشا تن درمی­دهند، و به خاطر اطفاء عطش محبت خویش به سهولت فریب تملق و زبان بازی مردان هوسران را می­خورند و پسران زندانی ممکن است به آسانی علیه قانون و اجتماع قدبرافراشته و دستهای خود را به جرم و جنایت بیالایند و به هر گونه دروغ و تقلب و دزدی و پستی­ تن بدهند و غالباً بدبین و کینه­توز نسبت به همه کس باشند (قرمز چشمه، 1384).

 

1-2- بيان مسأله

افسردگی یکی از شایع ترین مشکلات حیطه سلامت روان در جهان و علائم افسرده ساز، رایج ترین شکایت نوجوانان می باشد. میزان شیوع افسردگی در کودکان 4/0 تا 5/2 درصد و در نوجوانان 4 تا 8 درصد در آمریکا برآورد شده است و میزان شیوع آن در طی عمر برای نوجوانان سنین 15 تا 18 سال 4 درصد تخمین زده شده است (رجبی1382).

بی تردید از آنجائی که نوجوانان یکی از گروههای در معرض خطر جدی این اختلال می­باشند لازم و ضروری است که از روشهایی علمی جهت بهبود علائم آنان استفاده نمود(رجبی1382).

افراد به منظور برطرف کردن نشانه­های ویژه یا مشکلات روانی مانند افسردگی،  مشکلات جنسی، اضطراب و اختلال­های روان تنی در گروه درمانی شرکت می­کنند، در گروه درمانی عوامل ناهشیار و گذشته فرد در بازسازی جنبه­های اصلی شخصیت مورد توجه قرار می­گیرد بنابراین، طول مدت گروههای درمانی در مقایسه باروشهای دیگر به مراتب بیشتر است. هدف کلی گروه درمانی افزایش آگاهی افراد از خودشان و دیگران و کمک به آنها در جهت روشن ساختن تغییراتی است که در زندگی مایل­اند بد آنها دست یابند و فراهم ساختن ابزارهای لازم برای انجام این تغییرات (کوری[12]، 1942).

در اجرای گروههای درمانی از روشهای مختلفی استفاده می­شود؛ این روشها شامل موارد زیر هستند: فنون مربوط به ایجاد بازگشت به تجربه­های گذشته، روشهای کار با پویه­های  ناهشیار، و شیوه­هایی برای کمک به اعضاء در جهت تجربه دوباره موقعیتهای آسیب­زا بطوری که تخلیه هیجانی رخ دهد (کوری، 1942).

بلانتر[13]، (2000) بیان می­دارد، رویکرد روان نمایشگری که از تصویرسازی ذهنی، تخلیل، اعمال بدنی و پویایی گروه استفاده می­کند،  ترکیبی از هنر، بازی، حساسیت عاطفی و تفکر صریح است که با تسهیل در رها کردن عواطف حبس شده، به افراد در کسب رفتارهای جدید و موثر و گشودن راههای نامکشوف، حل تعارض و همچنین شناخت قالب خویشتن کمک می­کند (اسحاقی، 1389).

مورنو(2000) معتقد است که اگر مراجعه کننده بداند که بیرون ریختن افکار درونی و عواطف بیان نشده به هر شکلی که باشد بوسیله درمانگر تحمل خواهد شد او با رغبت آنها را به نمایش گذاشته و به آرامش دست خواهد یافت (به نقل از اسحاقی، 1389).

فتحی(1381) در مورد روان نمایشگری بیان می­دارد که در این روش مراجع به جای آنکه در مورد تعارضات خویش سخن بگوید؛ به اجرای عملی آنها می­پردازد به عبارت دیگر در این روش فرد با بازی در نقش خویشتن، بدون نمایشنامه و طرح قبلی و از طریق تخلیه هیجانی می­تواند هیجانهای درونی خویش از قبیل خشم، ناراحتی و خوشحالی را از درون خود آزاد کرده و در جهت سلامت و ابرازگری هیجانی بیشتر حرکت کند، در جهت تحقق  این اهداف، روان نمایشگری از ابزارها و فنون متعددی همچون: من­های یاور، کارگردان، صحنه، فن بدل، وارونگی، نقش، آینه، تک­گویی، واقعیت بخشی و فنون دیگر استفاده می­کند(اسحاقی، 1389).

یکی دیگر از شیوه‌های مؤثر مورد استفاده در درمان افسردگی روش درمان «شناختی – رفتاری[14]» است. اين رويكرد شيوه‌اي، کوتاه مدت و معطوف به حال است که شایستگی­های رفتاری وشناختی که بیمار برای عملکرد سازگارانه در دنیای درون فردی و بین فردیش نیاز دارد را، آموزش می­دهد. تلاشی است بین درمانگر و بیمار، که به عنوان یک تیم همکار نگرانی­های بیمار را مورد خطاب قرار می­دهد (هی­یم برگ، 2002، به نقل از تقوی، 1384).

از آنجائی که عوامل روانی اجتماعی بسیاری با سبب شناسی افسردگی نوجوانی در ارتباط هستند، نظریه های مختلفی همچون، درماندگی آموخته شده، سبک اسناد منفی، طرحواره های شناختی غلط، نقص در خودگردانی و افکار ناکارآمد که هر کدام بر عامل یا عوامل خاصی از تعیین کننده های مؤثر بر افیردگی تأکید دارند، نظریه شناختی – رفتاری در تلاش است تا با ارائه مدلی تلفیقی از رویکردهای فوق ابزاری سودمند طراحی نموده تا اینکه بتوان از آن جهت توانمند سازی شناختی – رفتاری نوجوانان و بکارگیری فعال آن، خود و محیطش را تغییر دهد. لذا در تحقیقات زیادی اثربخشی این شیوه در درمان افسردگی و بهبود افکار ناکارآمد نوجوانان اثبات شده است ( بندورا،1999، هارینگتون، 1999و لوینسون، 1990).

با توجه به اینکه افسردگی نوجوانان محصول شناخت­های ناکارآمد و ایفای نقش­های غیرواقعی می­باشد. لذا این تحقیق در پی این است که رویکرد شناختی- رفتاری و روان نمایشگری تا چه حد می­تواند به کاهش افسردگی و افکار ناکارآمد آنها کمک کند.

بنابراین مسأله اصلی تحقیق حاضر این است که رویکرد شناختی-رفتاری و روان نمایشگری تا چه میزان روی افسردگی و افکار ناکارآمد نوجوانان زندانی تاثیر دارند؟

 

1-3- ضرورت و اهميت تحقيق

بی­تردید یکی از مهمترین علل حبس در  نوجوانان زندانی ناکامی می­باشد. شکست برای احراز هویت، امنیت، استقلال و محبت در نوجوان باعث بروز رفتار ضداجتماعی به عنوان کششی در جهت کاهش تنشهای انباشته می­گردد.

در گروه درمانی با رویکرد روان­نمایشگری می­توان از روشهای شناختی کمک جست و نگرش نوجوان نسبت به خود، زندگی و آینده را تغییر داد، تا از این طریق بتواند مسائل خود را تشخیص داده و راههای مبارزه با آن را پیدا کنند.هویت شناختی نوجوان سبب کسب تجارب، مقابله بهتر با مشکلات، افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس، تغییر نگرش نسبت به خود، جامعه و دیگران خواهد شد.

روشهای درمانی بسیار زیادی برای درمان و کاهش افسردگی مورد استفاده قرار گرفته است بنابراین تحقیق حاضر از این حیث که می تواند به موارد ذکر شده در زیر کمک کند، از ضرورتی بنیادی و اهمیت بسیار بالایی برخوردار است:

_ گسترش راهبردها و رویکردهای درمان گروهی برای نوجوانان، بویژه نوجوانان زندانی.

_ گسترش تحقیقات در خصوص بررسی اثربخشی رویکرد شناختی – رفتاری در درمان افسردگی نوجوانان.

_ کاربرد نتایج تحقیق در کانونهای اصلاح و تربیت.

_ کاربرد نتایج تحقیق در مراکز مشاوره و روان درمانی.

 

1-4- اهداف تحقیق

تحقیق حاضر در پی دستیابی به اهداف زیر می­باشد:

1- بررسی مقایسه اثربخشی گروه درمانی شناختی-رفتاری و روان­نمایشگری بر افسردگی نوجوانان زندانی.

2- بررسی مقایسه اثربخشی گروه درمانی شناختی- رفتاری و روان نمایشگری بر نگرش­های ناکارآمد نوجوانان زندانی.

 

[1] – Clinical depression

[2] – Hawton, Salkous & Kelark

[3] – Dysfunctional attitude

[4] – Vulnerability

[5] – Depression- individuation

[6] – Wiener

[7] – Aeule deoression

[8] – Lewinson

[9] – Cognitive behavior  group thcrapy

[10] – Psychodrama

[11] – Moreno

[12] – Corey

[13] – Belanter

[14]. Cognitive-Behavior Therapy

 

منابع

 


منابع فارسی

 

  1. آخوند مکه­ای، ژ. (1376)، «بررسی تأثیر شناخت درمانی گروهی به روش بک بر کاهش افسردگی نوجوانان دختر 15 تا 17 ساله شاهین شهر اصفهان»، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم.
  2. آقائی، اصغر. رفيعيان اصفهاني، مرضيه. (1385). مقايسه سه شيوه دارو درماني، شناخت درماني و رفتار درماني در كاهش افسردگي نوجوانان. فصلنامه دانش و پژوهش در روانشناسي، شماره بيست و نهم ـ پاييز 1385. صص 80ـ69.
  3. ابراهیمی، ا. نشاط دوست، ح. کلانتری، م. مولوی، ح. اسدالهی، ق(1386). سهم مقیاس نگرش­های ناکارآمد و خرده مقیاس­های سلامت عمومی در پیش­بینی و نسبت بخت اتبلا به افسردگی.مجله دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد. دوره­ی 9 شماره 4، 58-52.
  4. اسحاقی، فائزه. (1389). روان نمایش­گری چیست؟ فصل­نامه اصلاح و تربیت، شماره 30، صص25-41.
  5. اسکیان، پ. ثنائی ذاکر، ب. نوابی­نژاد، ش. (1384). «بررسی تأثیر سایکودرام بر افزایش تمایز یافتگی فرد از خانواده اصلی در دانش­آموزان دختر دبیرستانی منطقه 5 تهران». تازه­ها و پژوهش­های مشاوره، جلد 7، شماره 25، صص38-27.
  6. اشنایدرکوری، ماریان. (1388).گروه درمانی. (ترجمه سیف­ا… بهاری، بایرامعلی رنجگر، حمیدرضا حسین شاهی برداتی، مالک میر هاشمی و سیامک نقشبندی). تهران: نشر روان. (تاریخ انتشار به زبان اصلی، 2002).
  7. امیدی، ع. محمدخانی، پ. دولت­شاهی، ب. پورشهباز، ع. (1388). اثربخشی درمان ترکیبی حضور ذهن مبتنی بر درمان شناختی و درمان رفتاری- شناختی برکاهش تعمیم­پذیری بیش از حد حافظه بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی. تحقیقات علوم رفتاری، شماره14، 107-117.
  8. امیری، عبدالله، محمدخانی پروانه، دولت­شاهی پرویز، شهباز عباس، اثربخشی درمان ترکیبی روش ذهن آگاهی مبتنی بر درمان شناختی و درمان شناختی رفتاری بر نشانگان روانپزشکی بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی. مجله فیض تابستان، 1387 شماره 12، ص35-25.
  9. بلانر، آدام (1383). درون­پردازی روان­درمانی با شیوه­های نمایشی (تأتردرمانی)، (ترجمه حق­شناس، حسن و اشکانی، حمید). تهران: انتشارات رشد. (تاریخ انتشار به زبان اصلی 1996).
  10. بن راضی غابشی، مینا. (1387). مقایسه ویژگی­های شخصیتی ونگرش­های ناکارآمد اقدام کنندگان به خودکشی، افراد افسرده (بدون سابقه اقدام به خودکشی) و افراد بهنجار. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز.
  11. ترقی­جاه، صدیقه، نوابی­نژاد، شکر، بوالهری جعفر، کیامنش، علیرضا، مقایسه تأثیر روان درمانی گروهی با رویکرد شناختی و رویکرد معنوی بر افسردگی دانشجویان دختر دانشگاه­های تهران. مجله تازه­های و پژوهش­های مشاوره، بهار 1386، شماره 21، ص125-111.
  12. ثنایی ذاکر، باقر، مهرداد نصیری، حمید، بررسی تأثیر گروه درمانی شناختی مذهبی در کاهش افسردگی و اضطراب. مجله تازه­ها و پژوهش­های مشاوره، پائیز و زمستان 1379، شماره 2، ص89-96.
  13. جوهری فرد، رضا. (1386). درمان­های شناختی- رفتاری. فصلنامه اصلاح و تربیت، شماره 25، صص40-52.
  14. حسینی، محمود. (1390). سودمندی سایکودرام بر کاهش پرخاشگری. فصلنامه اصلاح و تربیت شماره 15، صص20-25.
  15. حناساب­زاده اصفهانی مریم، یزدان دوست رخساره، محمدیان، مهرداد، کارایی درمان شناختی رفتاری در کاهش نشانه­ای افسردگی و نگرش­های ناسالم در نوجوانان مبتلا به اختلالات افسردگی. مجله روانپزشکی و روان­شناسی بالینی ایران (اندیشه و رفتار) تابستان و پاییز 1380، ص84-76.
  16. خدایاری­فرد، محمد، پرند، اکرم، خانواده درمانی مبتنی بر رویکرد شناختی رفتاری در اختلال افسردگی نوجوانی. مجله پژوهش­های روان­شناختی، زمستان 1384، شماره 16، ص83-62.
  17. رجبی، غلامرضا. عطاری، یوسفعلی. (1382). تحلیل عاملی سؤالهای پرسشنامه افسردگی کودکان و نوجوانان. تازه­ها و پژوهش­های مشاوره جلد اول شماره 9 و 10، صص84-102.
  18. رجبی، غلامرضا، ستوده، سیدامیر، خجسته، مهررضا، تأثیر درمان شناختی رفتاری گروهی بر کاهش افسردگی و افزایش خشنودی زناشویی در زنان. مجله مطالعات زنان، پائیز 1389، شماره 8، ص42-25.
  19. رسولی آزاد، مراد. قنبری هاشم آبادی، علی. طباطبائی، محمود. (1388). تأثیر گروه درمانی با رویکرد شناختی رفتاری بر مردان وابسته به مواد افیونی با همبودی اختلال افسردگی اساسی. مجله علمی پژوهشی اصول بهداشت روانی. سال یازدهم، شماره 3 (پیاپی43)، 204-195.
  20. روان­یار، علی. (1390). درمان شناختی رفتاری، سایت علمی دانشجویان ایران. http://www.daneshju.ir
  21. روزنهان، دیوید ال، سلیگمن مارتین ای.پی.(1385). روانشناسی نابهنجاری آسیب­شناسی روانی، جلد دوم، (ترجمه: یحیی سید محمدی). تهران. ارسباران،(تاریخ انتشار به زبان اصلی 1998).
  22. زابلی، پ. ثنائی ذاکر، ب. حمیدی، م. (1386). «سنجش سودمندی روش روان نمایشگری در بهبود مهارت­های رفع تعارض مادران با دختران دانش­آموز سال اول دبیرستان­ها منطقه 2 تهران». تازه­ها پژوهش­های مشاوره، جلد 4 شماره 13، صص104-81.
  23. زارع، م. شفیع­آبادی، عبدالله. (1386).«مقایسه اثربخشی مشاوره گروهی عقلانی- عاطفی، رفتاری و روش مشاوره روان نمایشگری در افزایش سلامت عمومی و ابزارگری هیجانی مراجعان زن» مجله علمی و پژوهشی مطالعات زنان سال اول، شماره 2، صص18-9.
  24. زالپور، خ. عابدین، ع. حیدری، م. (1389). «تأثیر گروه درمانی با تلفیق دو تکنیک صندلی داغ و مرور زندگینامه برکاهش خشم نوجوانان پسر قبلا به اختلال سلوک». مجله روانشناسی بالینی، سال دوم، شماره 3 (پیاپی7).
  25. زندی­پور، ط. ژیان باقری، م. (1385). «نقش داستان درمانی به روش مشاوره گروهی بر رشد استدلال اخلاقی دختران نوجوان بزهکار کانون اصلاح و تربیت تهران». جمله دانش و پژوهش در روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان (اصفهان) شماره 30، صص104-87.
  26. سپهرمنش، زهرا، عصاریان، فاطمه، سرمست، حسینی، بررسی شیوع افسردگی و عوامل مرتبط با آن در زندانیان نوجوان ندامتگاه تأدیبی یزد. مجله فیض بهار 1381، شماره 6، ص65-60.
  27. سلیمانی، م. محمدخانی، پ. دولت­شاهی، ب. (1387). «تأثیر روان درمانی بین فردی گروهی کوتاه مدت در کاهش علایم افسردگی دانشجویان و اثر این درمان بر سبک اسناد و نگرش ناکارآمد» جمله پژوهش­های روانشناختی 11(پیاپی 21)، صص65-41.
  28. سلیمانی، مهدی، محمدخانی، پروانه، دولتشاهی، بهروز، تأثیر روان درمانی بین فردی گروهی کوتاه مدت در کاهش علائم افسردگی و اثر این درمان بر سبک اسناد و نگرش­های ناکارآمد. پژوهش­های روان­شناختی، تابستان (1387)، شماره 11، ص65-41.
  29. سوداني، م. (1375)، «مقايسه اثر روشهاي مشاورة فردی و گروهي با تاكيد بر روش عقلاني ـ عاطفي در كاهش باورهاي غير منطقي دانشجويان پسر مجرد در رشته‌هاي دبيری و علوم پايه سنين 18 تا 24 ساله دانشگاه شهيد چمران در سال تحصيلي 75ـ74»، پايان‌نامه كارشناسي ارشد رشته مشاوره و راهنمايي، چاپ نشده، دانشگاه تربيت معلم.
  30. شریفی­نیا، م. افروز، غ. رسول­زاده طباطبائی، ک. (1386). «مقایسه اثربخشی دو روش درمان یکپارچه توحیدی و شناخت درمانی، در کاهش رفتار مجرمانه زندانیان» تازه­ها پژوهش­های روانشناختی، جلد3، شماره 37، صص72-41.
  31. شفیع­آبادی، عبدالله. زارع، مهدی. پاشاشریفی، حسن. نوابی­نژاد، شکوه. (1387). اثربخشی گروه درمانگری عقلانی- هیجانی- رفتاری و روان نمایش­گری در تغییر سبک­های ابرازهیجان. شماره مجله 13، روانشناسان ایران.
  32. شکیبایی، فرشته. تهرانی­دوست، مهدی. شهریور، زهرا. آثاری، شروین. (1383).گروه درمانی مدیریت خشم بارویکرد شناختی- رفتاری در نوجوانان مؤسسه­ای.تازه­های علوم شناختی، سال ششم، شماره 1 و 2، صص20-35.
  33. صالح­زاده، مریم، کلانتری مهرداد، مولوی، حسینی، نجفی- محمدرضا و نوری ابوالقاسم، اثر گروه درمانی شناختی رفتاری بر افسردگی بیماران صرعی مقاوم به دارو (با تأکید با نگرش ناکارآمد ویژه صرع). مجله علوم رفتاری زمستان، 1389، شماره4، ص255-260.
  34. طاهری، افسانه و جمشیدی­فر، زهرا، اثربخشی گروه درمانی شناختی بر کاهش نشانگان افسردگی. مجله اندیشه و رفتار (روان شناسی کاربردی)، بهار 1386، ص61-51.
  35. طهرانی­زاده، م. رسول­زاده طباطبایی، ک. آرد فلاح، پ، (1384)، «بررسی مقایسه­ای نگرش­های ناکارآمد در دختران فراری و عادی» فصلنامه پژوهش رفاه اجتماعی؛ سال پنجم، شماره، 19، ص225-205.
  36. طهرانی­زاده، مریم. رسول­زاده طباطبایی، کاظم. آزادفلاح، پرویز. (1384). بررسی مقایسه­ای نگرش­های ناکارآمد در دختران فراری و عادی. فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال پنجم: شماره 19، صص200-224.
  37. عطاری، یوسفعلی، بشلیده کیومرث، یوسفی، ناصر. بررسی اثربخشی دو رویکرد مشاوری و روان­ درمانی در کاهش نشانگان افسردگی، اضطراب و پرخاشگری در میان زنان متقاضی طلاق. مجله مطالعات تربیتی و روان­شناسی، (1385)، ص85-63، شماره 7.
  38. فارسی، زهرا، جباری مسعود، صغیری، زهرا، ارتباط بین افسردگی با سابقه خودزنی و برخی متغیرهای جمعیت شناختی در سربازان مراجعه کننده سرپایی به کلینیک نظامی. مجله علمی- پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش، تابستان 1389، شماره 8، ص111-104.
  39. فلاحی خشکناب، مسعود. زارعپور، افسانه. کاشانی­نیا، زهرا. بیگلریان، اکبر. باباشهابی، روناک. (1388). بررسی تأثیربازی درمانی گروهی بر میزان افسردگی کودکان مبتلا به سرطان. مجله علمی دانشگاه علوم­پزشکی کردستان، دوره­ی چهاردهم، 72-64.
  40. فولادگر، فرزانه، (1379). «تاثير مشاوره گروهي به شيوه منطقي ـ عاطفي ـ رفتاري بر افسردگي پسران بي‌سرپرست كانون امام صادق (ع) شهركرد»، پايان نامة كارشناسي ارشد روانشناسي، چاپ نشده، دانشگاه آزاد واحد خوراسگان
  41. قرمز چشمه، فاطمه. (1384). نقش رسانه­های جمعی بربزهکاری کودکان و نوجوانان، مجله اصلاح و تربیت، شماره 17، صص11-23.
  42. کاویانی، حسین (1387). اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کیفیت زندگی افراد افسرده. تازه­های علوم شناختی. 48 شماره4، صص 39-48.
  43. کاویانی، حسینی، جواهری، فروزان، بحیرایی، هادی، شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی در کاهش افکار خودآیند منفی نگرش ناکارآمد، افسردگی و اضطراب. مجله تازه­های علوم شناختی، بهار 1384، شماره 7، ص59-54.
  44. مولوی، پ. قمری گیوی، ح. رجبی، س. برهمند، ا. رسول­زاده، ب. (1384). «تأثیر روان نمایشگری بر افزایش مهارت­های اجتماعی و عزت نفس بیماران مبتلا به اسیکزوفرنیای نوع یک و دو». مجله توانبخشی، دوره دهم، شماره دوم، تابستان 1388. شماره مسلسل 38، صص49-28.
  45. نامجو، حسین.(1381)، «بررسی اثربخشی آموزش گروهی به شیوه شناختی بر اختلالات خلقی مددیاران زن شاغل در مراکز توانبخشی معلولین ذهنی بهزستی اصفهان»، پایان­نامه کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد واحد خوراسگان.
  46. نوابی­فر، ف. آقایی، 1. عمرانی فرد، و انتشار زنجانی، ح. معینی، پ. (1387). «اثربخشی و مقایسه گروه درمانی شناختی به شیوه منطقی- عاطفی- رفتاری و روش هومیوپاتی براختلال افسردگی زنان» مجله دانش و پژوهش در روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان (اصفهان)، شماره 37، صص64-41.
  47. نوابی­نژاد، شکوه و ریاحی­نیا، نصرت، مقایسه تأثیر مشاوره­ گروهی با رویکرد شناختی- رفتاری و کتاب درمانی شناختی بر افسردگی زنان 40 تا 30 سال. مجله تحقیقات زنان (مطالعات زنان)، تابستان 1386، شماره 1، ص71-45.0
  48. نوابی­نژاد، شکوه. نظریه­های مشاوره و روان درمانی گروهی. تهران: انتشارات سمت، 1383.
  49. هاوتون، ک. کیس سالکووس. ج کوک و دکلارک. (1382). رفتار درمانی شناختی جلد اول. (ترجمه: حبیب­الله قاسم­زاده). تهران: انتشارات ارجمند. (تاریخ انتشار، 1387).
  50. یعقوبی نصرآبادی، محمد، میرهاتف، کاظم، احمدزاده، غلامحسین، تأثیر گروه درمانی شناختی رفتاری بر کاهش افسردگی و اضطراب بیماران مبتلا به اختلالات خلقی. مجله روانپزشکی و روان­شناسی بالینی ایران (اندیشه و رفتار)، پائیز 1382، شماره 90، ص64-56.

 

 

 

 

 

 

منابع انگلیسی

 

  1. Black – cecchini,T. (1996). A meta – analytic review of child and adolescent depression interventions. Unpublished doctoral disserzation. U.s.university, Logan, ut.
  2. Boury, M; Treadwell, T; Kumar, V.K.(2010). Inteyrating psychodrama and eognitive therapy-an Expletory study. West Hesteruniversity.13-37.
  3. David, Duniel., Szentayolaiviorel, Aurora. And Cosman, Doina. (2008) Rational – Emotive Behavira Therapy in the treatment of Major Depressive Disorder: A. Randomized Clinicul Triul, Posttreatment out comes, and six Montns Follow-up, Jclin psycho, 64(6), 728-746.
  4. Dogan, T., (2010). The effects of psychodrama on young adults attachment styles: university of Baskent, Turkey.
  5. Feindler, E, & Ecton. R. (1986). Adolescent anger control cognitive/ behavioral techniques. Journal of Psychiatry Nursing Research, 5, 602-621.
  6. Firdaus Mukhtar (2011). Predictors of Grop cognitive Behaviour Therapy outcomes for the treatment of depression in mulaysia. Asian Journal of Psychiatry. V: 40/ 201-216.
  7. Freres, D.R, Giiham, j.E. (2002). Preventing depressive symptoms in middle school students Journal of Emergency mental Heatth, 4, 31-40.
  8. Hamamci, Z., (2006). Integrating psychodranna and cognitive behavioral therapy totreat moderate depression:university of Gaziantep, Turkey.Jclin psycho, 64(6), 728-746.
  9. Kelly, Patrici. (2002). Girls Fighting trouble: re- storying young lives. (Practice: justice and juveniles). Families in society: The Journal of contemporary human services. V: 37/ 105-180.
  10. LOGSDON, M.C. (2004).Depression in adolescent grils, journal of the American Medical womans Associations, 59, 101-105.
  11. F. G Riffith (19393). Combining schema- Focused Cognitive Theory and Psychodrama: Amodel for treating clients with Personality Disorders. Journal of American Family Physician, 60(1): 239-248.
  12. Reed, M.k. (1994). Social skills traininy to reduce depression in udolescents. Journal of Adoleseence, 29,293-302
  13. Seok- Mankwon, Tian P. S. Oei, (2003) Cognitive change processes in a group cognitive behavior therapy of depression, Journal of Behavior Therapy and Eperimental Psychiatry, Volume 30 (190-212).
  14. Suzanne Eluty (1999). The relationship of dysfunctional attitudes to personality in depressed patients. Journal of Affective Disorders, Volume 54/ 75-80.
  15. K Treadwell (1990). Enriching Psychodrama Through the use of cognitive Behavioral Therapy Techniques. Journal of contempory psycholtherapy, V: 33/ 111-186.
  16. Tia P. S. Oei (2007). The effectiveness of group cognitive behaviour therapy for nuipolar depressive disorders. Journal of Affective Disorders. V: 107/ 5-21.
  17. Zeynep Karatas, Zafer Gokcakan (2002). Journal of clinical psychology Review. 22, 247-256.

 

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “اثربخشی گروه درمانی با رویکرد «شناختی-رفتاری» و «روان نمایشگری» بر نگرش های ناکارآمد و خلق نوجوانان زندانی با نشانه های افسردگی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

34 − 33 =