new5 free

ارائه شاخصي ترکيبي جهت سنجش توسعه انساني مبتني بر آموزه‌هاي اسلامي و بکارگيري آن در رتبه بندي کشورهاي اسلامي منتخب

59.000تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

دانشکده معارف اسلامي و اقتصاد
پايان‌نامه کارشناسي ارشد رشته معارف اسلامي و اقتصاد

ارائه شاخصي ترکيبي جهت سنجش توسعه انساني مبتني بر آموزه‌هاي اسلامي و بکارگيري آن در رتبه‌بندي کشورهاي اسلامي منتخب

استاد راهنما:
دكتر مهدي صادقي شاهداني

دانشجو:
مهدي قائمي اصل

استاد مشاور:
دکتر محمدهادي زاهدي وفا

شهريور 90

ارائه شاخصي ترکيبي جهت سنجش توسعه انساني مبتني بر آموزه‌هاي اسلامي و بکارگيري آن در رتبه بندي کشورهاي اسلامي منتخب

چکيده فارسي:
اين تحقيق با بررسي آموزه‌هاي تمدن اسلامي، به ارائه شاخص‌ترکيبي‌جامعي جهت سنجش توسعه انساني مي‌پردازد. بر اساس تعريف اين تحقيق، «توسعه انساني‌مبتني بر آموزه‌هاي اسلامي» به روندي اطلاق مي‌شود که در آن انسان در تعامل با چهار عرصه «فطرت وجودي خود»، «جامعه بشري»، «طبيعت» و «مقام ربوبيت هستي (خداوند)»، همواره حرکتي رو به کمال و تعالي دارد. بر اين مبنا، توسعه‌انساني مدنظر اين پژوهش شامل ابعاد «اقتصادي – رفاهي»، «اجتماعي – فرهنگي»، «بُعد مذهبي – اخلاقي»، «بُعد سياسي – حکمراني» و «بُعد علمي – آموزشي» مي‌شود که اين ابعاد و مولفه‌ها پس از بسط آموزه‌هاي اسلامي در حوزه حيات انساني به دست آمده‌‌اند. مبتني بر روش‌شناسي هفت‌مرحله‌اي ‌اين تحقيق، پس از تعيين ابعاد و مولفه‌ها، بايد مراحل انتخاب مراجع اطلاعاتي و پايگاه‌هاي داده متناسب با ابعاد و مولفه‌هاي مربوطه، اسناد داده‌هاي مفقود، تجزيه و تحليل چند‌متغيره بر روي داده‌ها و شاخص‌هاي منفرد، نرمال‌سازي داده‌ها، وزن‌دهي ابعاد و شاخص‌هاي‌عاملي‌نهايي و انتشار شاخص انجام شود و در نهايت شاخص‌ترکيبي‌نهايي اين تحقيق ايجاد خواهد شد. يافته‌هاي اين پژوهش که مبتني بر شاخص‌ترکيبي‌نهايي بدست‌آمده‌اند، نشان مي‌دهد که بُعد علمي – آموزشي و مولفه سلامت و بهداشت عمومي، از مهمترين نقاط قوت جمهوري اسلامي ايران و بُعد اقتصادي – رفاهي (به جز مولفه سرمايه‌هاي زيرساختي) و مولفه کارايي سازمان‌هاي دولتي و نهاد‌هاي قانون‌گذاري از مهمترين نقاط ضعف جمهوري اسلامي ايران به شمار مي‌روند.

واژگان كليدي: توسعه انساني، شاخص توسعه انساني، آموزه‌هاي اسلامي، شاخص ترکيبي

فهرست مطالب
فصل اول: مقدمه 1
1-1- بررسي روند تحولات فکری در غرب و تغيير مفهوم توسعه 2
1-2- مفهوم متحول توسعه 4
1- 1-2-1- رشد اقتصادي، محور مباحث توسعه 4
2- 1-2-2- نظريه نوسازي 7
3- 1-2-3- بحران در مفهوم توسعه 12
4- 1-2-4- تحول در مفهوم توسعه 14
5- 1-2-5- توسعه، واقعيت و ارزش‌ها 16
6- 1-2-6- توسعه پايدار 20
1-3- توسعه انساني 23
7- 1-3-1- توسعه انساني، ديدگاه و راهبرد 23
8- 1-3-2- مشخصه‌هاي اساسي راهبرد توسعه انساني 25
9- 1-3-3- توسعه‌ي انساني به عنوان يك وسيله 27
10- 1-3-4- نقش دولت 30
11- 1-3-5- شاخص توسعه انساني 31
12- 1-3-6- محاسبه شاخص توسعه انساني 33
1-4- نقدي بر شاخص توسعه انساني 35
1-5- ادبيات پژوهش 38
1-6- اهميت و هدف پژوهش 49
1-7- روش انجام پژوهش 51
فصل دوم: تبيين جايگاه انسان و تشريح مفهوم آن در جهان بيني غربي 54
2-1- مقدمه 55
2-2- تعريف انسان شناسي 56
2-3- تاريخچه انسان شناسي 61
13- 2-3-1- مفاهيم عمده ظهور انسان شناسي در غرب 64
14- 2-3-2- ظهور مفهوم شخص 72
15- 2-3-3- تهديداتي نسبت به مفهوم شخص 74
16- 2-3-4- انسان شناسي فلسفي- الهي 75
17- 2-3-5- انسان شناسي مسيحي 76
18- 2-3-6- انسان به جاي خدا يا انسان شناسي فلسفي الحادي 76
2-4- ارتباط ميان انسان شناسي و خداشناسي 77
2-5- انسان از ديدگاه انديشمندان غربي 78
19- 2-5-1- مرز انسان و حيوان (ديدگاه: يواهان گوتفريد هردر، آدولف پورتمان، آرنولد گهلن و هلموت پلسنر) 78
20- 2-5-2- انسان ؛ موجودي روحاني (ديدگاه: افلاطون، رنه دکارت، ماکس شلر و ژان پل سارتر) 79
21- 2-5-3- انسان؛ موجودي طبيعي (ديدگاه: پل تيري دهولباخ، شوپنهاور، هانس فردريش کارل گونتر و بورهوس ف. اسکينر) 79
22- 2-5-4- انسان؛ موجودي اجتماعي (ديدگاه: ارسطو، توماس هابز، ژان-ژاک روسو، کارل مارکس) 80
23- 2-5-5- انسان؛ موجودي منفرد (توماس آکويني، ايمانوئل کانت، ماکس شتيرنر و تئودور و. آدورنو) 81
2-6- تجميع ديدگاه‌هاي انديشمندان غربي ذيل جريان هاي فکري غربي 82
2-7- تحليل مباني توسعه در غرب 88
24- 2-7-1- تحليل مباني هستي شناسي 88
25- 2-7-2- تحليل مباني انسان شناختي 90
26- 2-7-3- تبيين مباني جامعه شناسي 94
2-8- نگاهي انتقادي به مباني توسعه در غرب 100
27- 2-8-1- معضلات و دشواري‌هاي دوگانه نوسازي و توسعه 100
28- 2-8-2- روش شناسايي فردگرايانه و پيش فرض عقلانيت ابزاري 104
29- 2-8-3- انسان اقتصادي و پيش فرض هاي انسان شناختي آن 106
30- 2-8-4- ملاحضات روش شناختي 108
31- 2-8-5- پيوند اقتصاد با فلسفه، جامعه شناسي، اخلاق، و مذهب 109
فصل سوم: معرفي انسان کامل و ترسيم ابعاد و مولفههاي توسعه انساني بر مبناي آموزه‌هاي تمدن اسلامي 113
3-1- مقدمه 114
3-2- تمايز مطالعات اسلامي با مطالعات غربي 117
32- 3-2-1- موضوع 117
33- 3-2-2- مسائل 118
34- 3-2-3- روش 119
35- 3-2-4- هدف 120
3-3- ويژگي هاي تفکرات انديشمندان جهان اسلام 121
36- 3-3-1- تفاوت در مباني 121
37- 3-3-2- آرمانگرايي 122
38- 3-3-3- همنشيني دانش و ارزش 123
39- 3-3-4- فضاي فرهنگي ويژه 123
40- 3-3-5- بيطرفي علمي 124
3-4- ويژگي‌هاي توسعه انساني مبتني بر آموزه‌هاي اسلامي 124
41- 3-4-1- فراگيري 124
42- 3-4-2- تعادل 125
43- 3-4-3- واقع‌گرايي 126
44- 3-4-4- عدالت 127
45- 3-4-5- مسئوليت 128
46- 3-4-6- كفايت 130
47- 3-4-7- انسان‌گرايي 130
3-5- توسعه مبتني بر انسان در انديشه اسلامي 131
48- 3-5-1- حضرت عليابن ابيطالب اميرالمومنينعليه‌السلام 132
49- 3-5-1-2-الف- فراهم آوردن زمينه همبستگي اجتماعي و تحقق مشاركت مردمي 134
50- 3-5-1-2-ب- برقراري امنيت و نظم 136
51- 3-5-1-2-ج- پرداختن به فعاليتهاي حياتي 137
52- 3-5-2-ج-آ- كشاورزي 137
53- 3-5-2-ج-ب- بازرگاني 137
54- 3-5-2-ج-پ- صنعت 139
55- 3-5-2-ج-ت- خدمات 139
56- 3-5-1-3-الف- جايگاه توسعه در وظايف دولت 141
57- 3-5-1-3-ب- سياست توسعه اقتصادي 142
58- 3-5-1-3-ج- چارچوب توسعه 143
59- 3-5-2- ابويوسف‌ انصاري کوفي(113- 182ق) 144
60- 3-5-3- فارابي (257-339ق) 145
61- 3-5-4- اخوان الصفا (395ق) 153
62- 3-5-5- شيخ الرئيس ابو علي سينا (370-428ق) 157
63- 3-5-6- ابوالحسن‌ ماوردي (364-450ق) 160
64- 3-5-7- خواجه نظام الملک طوسي (408-485ق) 162
65- 3-5-8- ابو حامد محمد غزالي (450-505ق) 165
66- 3-5-9- شهاب الدين سهروردي (546-587ق) 169
67- 3-5-10- فخر‏الدين‏رازي (536-606ق) 171
68- 3-5-11- خواجه نصيرالدين طوسي (598-672ق) 173
69- 3-5-12- تقي‏الدين احمد‏بن عبد‏الحليم ابن‏تيميه (661-728ق) 177
70- 3-5-13- ابوعبدالله ابن‏جماعه کناني (639-733ق) 178
71- 3-5-14- ابن خلدون (732-808ق) 180
72- 3-5-15- ملاصدرا (979-1050ق) 184
73- 3-5-16- سيدجمال‌الدين اسدآبادي (۱۲۵۴-1314ق) 191
74- 3-5-17- شهيد سيد حسن مدرس رحمه الله عليه (1287-1356ق) 194
75- 3-5-18- سيد قطب (1288-1385ق) 198
76- 3-5-19- شهيد مرتضي مطهري رحمه الله عليه (1338-1399ق) 204
77- 3-5-19-4-الف- آثار درون ديني 208
78- 3-5-19-4-ب- آثار برون ديني 210
79- 3-5-20- شهيد سيد محمد باقر صدر رحمه الله عليه (1353-1400ق) 219
80- 3-5-20-7-الف- مذهب اقتصادي اسلام 226
81- 3-5-20-7-ب- نظام اجتماعي اسلام 229
82- 3-5-20-7-ج- نظام اقتصادي اسلام 231
83- 3-5-20-7-د- علم اقتصاد اسلامي 232
84- 3-5-21- علامه سيد محمد حسين طباطبايي رحمه الله عليه (1321-1402ق) 235
85- 3-5-22- امام خميني رحمه الله عليه (1320-1409ق) 249
86- 3-5-23- آيت الله جوادي آملي حفظه الله تعالي 258
87- 3-5-24- مقام معظم رهبري مدظله العالي 273
3-6- جمعبندي و خلاصه مولفههاي توسعه و پيشرفت 294
88- 3-6-1- حضرت علي‌ابن ابي‌طالب اميرالمومنين عليه‌السلام 294
89- 3-6-2- ابويوسف‌ انصاري کوفي 295
90- 3-6-3- فارابي 295
91- 3-6-4- اخوان الصفا 296
92- 3-6-5- ابن سينا 297
93- 3-6-6- ابوالحسن‌ ماوردي 297
94- 3-6-7- خواجه نظام‌الملک طوسي 297
95- 3-6-8- ابو حامد محمد غزالي 298
96- 3-6-9- شهاب الدين سهروردي 298
97- 3-6-10- فخر‏الدين‏رازي 298
98- 3-6-11- خواجه نصيرالدين طوسي 298
99- 3-6-12- تقي‏الدين احمد‏بن عبد‏الحليم ابن‏تيميه 299
100- 3-6-13- ابن‏جماعه کناني 299
101- 3-6-14- ابن خلدون 299
102- 3-6-15- ملاصدرا 300
103- 3-6-16- سيدجمال‌الدين اسدآبادي 300
104- 3-6-17- شهيد مدرس 301
105- 3-6-18- سيدقطب 301
106- 3-6-19- شهيد مطهري (ره) 302
107- 3-6-20- آيت الله سيد محمد باقر صدر 303
108- 3-6-21- علامه سيد محمد حسين طباطبايي 303
109- 3-6-22- امام خميني (ره) 304
110- 3-6-23- آيت الله جوادي آملي 304
111- 3-6-24- مقام معظم رهبري 306
فصل چهارم: ارائه اصول و مراحل شاخص‌سازي ترکيبي و تبيين نحوه تدوين يک شاخص قابل اندازهگيري براي مفاهيم کيفي 310
4-1- مقدمه 311
4-2- جايگاه شاخص‌ها در برنامه هاي توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران 313
112- 4-2-1- برنامه اول توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران 314
113- 4-2-2- برنامه دوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران 318
114- 4-2-3- برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران 321
115- 4-2-4- برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران 324
116- 4-2-5- برنامه پنجم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران 329
4-3- مروري بر الزامات بکارگيري شاخص هاي ترکيبي 332
4-4- بررسي ادبيات پژوهش 334
4-5- روش‌شناسي جامع ساخت و ارزيابي شاخص‌هاي تركيبي 336
117- 4-5-1- مراحل ساخت شاخص تركيبي 336
118- 4-5-1-4- الف- گروه‌بندي اطّلاعات و داده‌ها بر اساس شاخص‌هاي بعد 341
119- 4-5-1-4-الف-آ- آناليز اجزاي اصلي 341
120- 4-5-1-4-الف-ب- تحليل عاملي 342
121- 4-5-1-4-الف-پ- ضريب آلفاي كرونباخ 344
122- 4-5-1-4-ب- گروه‌بندي اطلاعات و داده‌ها بر اساس افراد (كشورهاي) مورد بررسي 345
123- 4-5-2- مراحل ارزيابي شاخص تركيبي 351
4-6- شاخص‌سازي تركيبي و جايگاه آن در كمّي‌سازي مفاهيم در اقتصاد اسلامي 352
4-7- جمع‌بندي و نتيجه‌گيري 356
فصل پنجم: ارائه شاخص ترکيبي توسعه انساني بر اساس آموزه‌هاي اسلامي و رتبه بندي کشورهاي منتخب 358
5-1- مقدمه 359
5-2- گام اول: تبيين چارچوب نظري جامع و يكپارچه 360
5-3- گام دوم: انتخاب مراجع اطلاعاتي و پايگاه‌هاي داده متناسب با ابعاد و مولفههاي مربوطه 361
5-4- گام سوم: اسناد داده‌هاي مفقود با مقادير جايگزين 365
5-5- گام چهارم: انجام تجزيه و تحليل چند‌متغيره بر روي داده‌ها و شاخص‌هاي منفرد 372
124- 5-5-1- بُعد اجتماعي – فرهنگي 376
125- 5-5-2- بُعد اقتصادي – رفاهي 382
126- 5-5-3- بُعد مذهبي – اخلاقي 388
127- 5-5-4- بُعد علمي – آموزشي 392
128- 5-5-5- بُعد سياسي – حکمراني 395
5-6- گام پنجم: نرمال‌سازي داده‌ها 397
5-7- گام ششم: وزن‌دهي و تجميع ابعاد و شاخص‌هاي عاملينهايي 398
129- 5-7-1- فرآيند تحليل شبکه‍‌اي (وزن‌دهي ابعاد) 398
130- 5-7-2- مدلسازي پوياي رشد اقتصادي (رويکرد اول در وزندهي مولفهها) 412
131- 5-7-3- فرآيند سلسله مراتبي (رويکرد دوم در وزن‌دهي مولفه‌ها) 446
5-8- گام هفتم: ارائه و انتشار نتايج رتبهبندي شاخص‌تركيبي‌نهايي 451
5-9- جمع‌بندي و نتيجهگيري 454
فصل ششم: جمع‌بندي بحث، نتيجه‌گيري و پيشنهادها 455
6-1- خلاصه روند شاخص‌سازيترکيبي 456
6-2- خلاصه و جمع‌بندي روند شاخص‌سازيترکيبي توسعه‌انساني مبتني بر آموزه‌هاي اسلامي 464
6-3- نتايج و پيشنهادات 481
6-4- ملاحظات و محدوديت‌هاي مفهومي پژوهش 485
6-5- ملاحظات و محدوديت‌هاي تکنيکي و مدل‌سازي پژوهش 487
پيوستها 490
پيوست شماره (1): آزمون ريشه واحد متغيرهاي مدل 490
پيوست شماره (2): نتايج برآورد مدل‌هاي 5 گانه 502
فهرست منابع 509

فهرست جداول
جدول 1- برخي از مفاهيم اقتصاد اسلامي با قابليّت كمّي‌سازي 356
جدول 2- مولفه‌ها، شاخص‌هاي عاملي و منابع مورد استفاده در بُعد اجتماعي – فرهنگي 376
جدول 3- مولفه‌ها، شاخص‌هاي عاملي و منابع مورد استفاده در بُعد اقتصادي – رفاهي 382
جدول 4- مولفه‌ها، شاخص‌هاي عاملي و منابع مورد استفاده در بُعد مذهبي – اخلاقي 388
جدول 5- مولفه‌ها، شاخص‌هاي عاملي و منابع مورد استفاده در بُعد علمي – آموزشي 392
جدول 6- مولفه‌ها، شاخص‌هاي عاملي و منابع مورد استفاده در بُعد سياسي – حکمراني 395
جدول 7- ساختار تصميمات پيچيده و شبکه‌هاي مرتبط با آنان 407
جدول 8- وزن‌دهي ابعاد «توسعه انساني مبتني برآموز‌ه‌هاي اسلامي» 412
جدول 9- متغيرهاي مدل‌هاي 5 گانه 441
جدول 10- نتايج آزمون سارگان 443
جدول 11- نتايج مدل‌هاي 5 گانه و اوزان مولفه‌ها 444
جدول 12- ميزان ورود مولفه‌ها از چارچوب نظري به شاخص‌نهايي 445
جدول 13- ترجيحات ( قضاوت شفاهي) و مقدار عددي آنها 447
جدول 14- نمونه خام ماتريس AHP 448
جدول 15- اوزان مولفه‌هاي بُعد اقتصادي – رفاهي 449
جدول 16- اوزان مولفه‌هاي بُعد مذهبي – اخلاقي 450
جدول 17- اوزان مولفه‌هاي بُعد سياسي – حکمراني 450
جدول 18- اوزان مولفه‌هاي بُعد علمي – آموزشي 450
جدول 19- اوزان مولفه‌هاي بُعد اجتماعي – فرهنگي 450
جدول 20- خلاصه و جمع‌بندي ديدگاه‌هاي انديشمندان تمدن اسلامي در حيطه بُعد اقتصادي – رفاهي توسعه انساني 464
جدول 21- خلاصه و جمع‌بندي ديدگاه‌هاي انديشمندان تمدن اسلامي در حيطه بُعد اجتماعي – فرهنگي توسعه انساني 465
جدول 22- خلاصه و جمع‌بندي ديدگاه‌هاي انديشمندان تمدن اسلامي در حيطه بُعد سياسي – حکمراني توسعه انساني 466
جدول 23- خلاصه و جمع‌بندي ديدگاه‌هاي انديشمندان تمدن اسلامي در حيطه بُعد مذهبي – اخلاقي توسعه انساني 467
جدول 24- خلاصه و جمع‌بندي ديدگاه‌هاي انديشمندان تمدن اسلامي در حيطه بُعد علمي – آموزشي توسعه انساني 469
جدول 25- مولفهها، شاخصهاي عاملي بُعد اجتماعي – فرهنگي 470
جدول26- مولفه‌ها، شاخص‌هاي عاملي بُعد اقتصادي – رفاهي 472
جدول27- مولفه‌ها، شاخص‌هاي عاملي بُعد مذهبي – اخلاقي 474
جدول 28- مولفه‌ها، شاخص‌هاي عاملي بُعد علمي – آموزشي 475
جدول 29- مولفه‌ها، شاخص‌هاي عاملي بُعد سياسي – حکمراني 477
جدول 30- نمرات مقايسه‌اي رتبه‌بندي 79 کشورهاي منتخب 478
فهرست أشکال
شکل 1- نماي کلي شاخص توسعه انساني 33
شکل 2- ارزيابي جايگاه 3 نماينده مورد مقايسه با استفاده دو شاخص منفرد، در چارچوب مکانيزم تحليل پوششي داده ها 350
شکل 3- نماي‌ روش درون‌يابي پژوهش 371
شکل 4- بيان نموداري تحليل مؤلفه‌هاي اصلي 375
شکل 5- درخت‌واره گزاره‌ها و معيارهاي شبکه يک‌لايه‌اي توسعه‌انساني مبتني برآموز‌ه‌هاي اسلامي 411
شکل 6- روند شاخص‌سازي ترکيبي در اين پژوهش 457

1- فصل اول: مقدمه

1-1- بررسي روند تحولات فکری در غرب و تغيير مفهوم توسعه
پس از جنگ جهاني دوم عوامل متعدد و در عين حال مرتبط با يکديگر، در مورد توجه خاص به توسعه اقتصادي مطرح و ارائه شد که ناظر به زواياي گوناگوني از مسائل علمي و سياسي و اجتماعي بود (عربي،1383، ص20). از اواخر دهه هاي1940و 1950 که دستيابي به توسعه اقتصادي در دستور کار کشور هاي توسعه نيافته قرار گرفت تا به امروز که هنوز بسياري از کشورها خود را ناکام يافته اند، مفهوم توسعه و نگرش به جامعه توسعه يافته دچار تحولات زيادي شده است.
هنگامي که مشکلات اقتصادي کشورهاي جهان سوم و ضرورت پرداختن به مباحث توسعه در صدر دغدغه هاي اقتصاددانان قرار گرفت، تنها دست مايه آنان ميراث فکري کلاسيک ها و نئوکلاسيک ها، انقلاب کينزي و تجربه برنامه تازه مارشال در احياي اقتصادي کشورهاي اروپايي بود.مرکز ثقل و محور اين مباحث تا دهه 1970، رشد اقتصادي بوده است.در اين مورد مي توان مباحث مطرح شده توسط بزرگترين اقتصاددانان توسعه آن دوره را شاهد آورد.(عربي و لشگري،1383، ص 25)
نظريه مراحل رشد اقتصادي يکي از اولين نظرياتي بود که در حوزه اقتصاد توسعه مطرح شد. بر حسب نظريه مراحل رشد اقتصادي، فرآيند توسعه چون رشته ي مراحل متناوبي که تمام کشورها بايد از آن عبور کنند، بررسي شد. اين نظريه اساسا يک نظريه اقتصادي توسعه بود و به اين ترتيب توسعه مترادف با رشد اقتصادي شد (تودارو، 1366، ص 116).
استدلال اين بود که در مرحله اوليه توسعه آنچه که بايد هدف اصلي باشد رشد است، نه توزيع عادلانه. آنان بر اساس نظريه رخنه به پايين مي پنداشتند که توسعه يک پديده صرفا اقتصادي است که در آن، منافع سريع ناشي از رشد کلي توليد ناخالص ملي و درآمد سرانه به طور خود به خود، منافعي را براي توده هاي مردم به صورت شغل و ديگر فرصت هاي اقتصادي فراهم مي آورد.(جهانيان،1382، ص 127)
با ظهور نتايج ناخوشايند طرح هاي توسعه وگذشت بيش از يک دهه تمرکز بر افزايش رشد اقتصادي، خوش بيني اوليه اقتصاددانان به نااميدي گراييد.(عربي،1383، ص34) اين وضعيت ناخواسته، از وجود اشکالات و نواقص اساسي در تعريف توسعه و نگرشي که در مورد آن وجود داشت حکايت مي کرد. در دهه 1970 ، اعتراضات زيادي براي کنار گذاشتن توليد ناخالص ملي به عنوان شاخص توسعه صورت گرفت و بسياري از اقتصاددانان و سياستمداران، ضمن حمله به وجود فقر گسترده و توزيع ناعادلانه درآمدها و بيکاري ، خواستار توجهي بيشتر به توزيع درآمدها و ارائه تصوير جديدي از توسعه شدند. (تودارو، 1366،ص 134)
محبوب الحق، اقتصاددان شهير پاکستاني، در مورد لزوم تغيير نگرش راجع به توسعه، با اشاره به اينکه راهي که توسعه با هدف قرار دادن افزايش درآمد ملي در پيش گرفته، به بدفرجامي انجاميده و ماهيت انساني خود را از دست داده است، اعلام کرد که بايد از دل مشغولي به سنجش حساب هاي ملي دست کشيد. وي مي نويسد: رشد اقتصادي شرط لازم توسعه اقتصادي است، نه شرط کافي. کيفيت اين رشد به اندازه کميت آن داراي اهميت است. کانون توجه به توسعه بايد انسان باشد و هدف هاي عمده اي چون کاهش بنيادي فقر و امکان برخورداري عادلانه را از فرصت هاي اقتصادي دنبال کند. (گريفين،1376 ،ص17)
در اواخر همين دهه الگوي نيازهاي اساسي شکل گرفت که خاستگاهش، همان دغدغه هاي ناشي از بي تفاوتي به توزيع درآمد و عدم تامين رفاه فقيرترين افراد يک مجموعه چند صد ميليوني که در فقر مطلق و عمدتا در کشورهاي در حال توسعه به سر مي بردند، بود و بر اساس رويکردهايي در زمينه اهداف و سياست گذاري توسعه بر محور رفع نيازهاي اساسي، استوار گرديد. (عربي، 1383، ص36)
در طي دو دهه 1980 و 1990 ، مباحثي که از دهه 1970 شروع شده بود، گسترش بيشتري پيدا کرد و نخست مفهوم توسعه پايدار در قالب رعايت اصول حفظ محيط زيست به عنوان راهبردي از هماهنگي اهداف توسعه و جهاني که بشر در آن زندگي مي کند مقبوليت يافت و سپس، به توسعه پايدار انساني گسترش يافت. در اين برهه مفهوم توسعه کاملا از مفهوم رشد اقتصادي متمايز شد و هر کدام تعريف جداگانه اي داشتند.
پس از آنکه تک بعدي بودن و خطي بودن توسعه نفي شد و توسعه فرايندي چند بعدي قلمداد گرديد که مستلزم تغييرات اساسي در ساخت اجتماعي، طرز تلقي مردم و نهادهاي ملي و نيز تسريع رشد اقتصادي، کاهش نابرابري و ريشه کن کردن فقر مطلق است، توجه به انسان و ابعاد گوناگون حيات او افزايش يافت (عربي، 1383، ص38).
سازمان ملل متحد به موازات تحول مفهوم توسعه يافتگي، در جهت توسعه کشورها تا کنون رويکردهاي متفاوتي را دنبال کرده است كه آخرين آنها از سال 1991 آغاز شده است. با مروري بر آنها در مي‌يابيم كه رويكرد‌هاي اعمال شده به توسعه از نگاه اقتصادي محض به نگاه انساني در حال تغيير بوده است. درگزارش توسعه انساني سال 1991 سازمان ملل در مورد تعريف توسعه انساني چنين آمده است: “توسعه انساني روندي است كه طي آن امكانات افراد بشر افزايش مي يابد. هرچند اين امكانات با مرور زمان مي تواند اساسا دچار تغيير در تعريف شود، اما دركليه سطوح توسعه، مسئله براي مردم عبارت است از: برخورداري از زندگي طولاني همراه با تندرستي، دستيابي به دانش و توانايي نيل به منابعي كه براي پديد آوردن سطح مناسب زندگي لازم است. چنانچه اين سه امكان غيرقابل حصول بماند، بسياري از موقعيت هاي ديگر زندگي دست نيافتني خواهد بود”.
در بين شاخص ها و نماگرهاي مطرح توسعه، شاخص توسعه انساني از مقبوليت بيشتري بين انديشمندان برخوردار است خصوصاً كه اصلاحاتي در جهت بهبود اين شاخص صورت گرفته و مي گيرد و اين شاخص توسط سازمان هاي بين‌المللي به شكل سالانه براي كشورهاي مختلف جهان اعلام مي گردد.
1-2- مفهوم متحول توسعه
از اواخر دهه هاي 1940 و 1950 که دست يابي به توسعه اقتصادي در دستور کار کشورهاي توسعه نيافته قرار گرفت و هدف اساسي برنامه هاي آن کشورها قلمداد گرديد، تا به امروز که هنوز بسياري از آن کشورها خود را ناکام يافته اند ، مفهوم توسعه و نگرش به جامعه توسعه يافته، دچار تحولات زيادي شده است. اين تحول، از سويي به جهت ارائه نظريه هاي گوناگون درباره راه هاي نيل به توسعه و يا عوامل بازدارنده آن و از سوي ديگر، به جهت تحول در منظور از توسعه و هدف غايي جوامع در حال توسعه بوده است. مروري فشرده بر بعضي از ديدگاه ها و نظريه هاي توسعه و پيگيري تحولات مفهومي آن به منظور دريافت تعريف و تصويري همه جانبه تر از توسعه، راهي است که مي تواند ما را به ابعاد گوناگون و جوانب مختلف آن رهنمون گردد و بدين لحاظ، در ادامه به سير چنين تحولي اشاره مي کنيم(عربي و لشکري، 1383، ص24).
1-2-1- رشد اقتصادي، محور مباحث توسعه
هنگامي که مشکلات اقتصادي کشورهاي جهان سوم و ضرورت پرداختن به مباحث توسعه در صدر دغدغه هاي اقتصاددانان قرار گرفت، به دليل آن که ابزار فکري مورد نياز، براي تحليل جريان رشد اقتصادي در کشورهايي را که داراي ساختار روستايي و کشاورزي و فاقد ساختارهاي جديد بودند، در اختيار نداشتند، دچار نوعي غافل‌گيري شدند. تنها دست مايه هاي آنان ، ميراث فکري کلاسيک ها و نئوکلاسيک ها، انقلاب کينزي و تجربه تازه برنامه مارشال در احياي اقتصادي کشورهاي اروپايي بود و با تکيه بر آنها، مي خواستند تا با طرح ديدگاه هاي نوين، ماهيت و علل عقب ماندگي اقتصادي و عوامل کليدي روند توسعه اقتصادي را روشن کنند (عربي و لشکري، 1383، ص25).
مرکز ثقل و محور اين مباحث، حتي پس از آن که مباحث توسعه، داراي الگوهاي نظري متفاوتي گرديد و تا دهه 1970، رشد اقتصادي بوده است. در اين مورد، مي توان مباحث مطرح شده توسط بزرگ‌ترين اقتصاددانان توسعه آن دوره را شاهد آورد؛ براي مثال، تلاش هاي اقتصاددانان آمريکاي لاتين در قالب اکلا (ECLA) که سرانجام به ظهور مکتب ساختارگرايي انجاميد، رشد اقتصادي را هدف خود قرار داده بود. آنان در پي تحقق رشد در کشورهاي خود، ساختار دروني اقتصاد آن کشورها را بررسي کرده و با معرفي ويژگي ها و لزوم تغيير در آن، ادبيات جديدي را در مباحث توسعه، به نام «موانع توسعه» گشودند. آنان ضمن برشمردن اين خصوصيات، مانند وجود بخش کشاورزي سنتي يا تکنولوژي و بهره‌وري پايين در کنار بخش مدرن با تکنولوژي بسيار پيشرفته و عدم انعطاف‌هايي که مانع تعديل آسان عدم تعادل‌هاست و با کشش‌پذيري درآمدي بالا در کشورهاي اقمار براي وجود واردات کالاهايي ساخته شده و کشش پايين درآمدي تقاضا در کشورهاي مرکز براي واردات مواد اوليه و …، موانع پويايي رشد داخلي را نيز معرفي کردند. آنان براي اين که گره کوري که بازرگاني خارجي در فرآيند توسعه ايجاد کرده بود گشوده شود، سياست جايگزيني واردات را همراه با اقداماتي منتخب و معتدل در حمايت از بازرگاني، معرفي کردند. بدين ترتيب، مشکلات ناشي از وخيم‌تر شدن رابطه مبادله مرتفع شده و افزايش درآمد سرانه و رشد اقتصادي تامين گرديد (ماير و سيرز، 1382، ص238-245). بنابراين، ساختارگراها اگرچه ميان رشد و توسعه اقتصادي تمايز قائل بودند، اما هم چنان رشد، محور اصلي مطالعات آنان بود. هم‌چنين رويکرد آنان در سياست‌هاي حمايتي، نمايانگر ويژگي مهم تحليل‌هاي اقتصاددانان توسعه در دهه‌هاي آغازين، يعني مردد دانستن الگوي نئوکلاسيک‌ها و تلقي مثبت از دستاوردهاي انقلاب کينزي بود.
تعميم نظريه اشتغال کوتاه مدت کينز به يک نظريه رشد بلندمدت در چارچوب مدل هارود- دومار نيز از نمونه هاي بارز نفوذ تفکر کينز و در عين حال، محوريت رشد اقتصادي است. در اين معادله، رشد اقتصادي برابر با کسري از نسبت پس انداز به درآمد ملي و نسبت سرمايه به توليدات است و به صورت (که در آن g نماينده رشد، s نماينده نسبت پس انداز به درآمد ملي و k نماينده نسبت سرمايه توليد است) نشان داده مي‌شد. اين معادله، متضمن اين معنا بود که ميزان رشد را مي‌توان با به حداکثر رساندن پس اندازهاي ناشي از رشد توليد و به حداقل رساندن نسبت يا ضريب سرمايه به توليد، به اوج رساند (ماير و سيرز، 1382، ص36). از همين رو، مشکل اساسي کشورهاي توسعه نيافته، قابل تشخيص بود: در اکثر کشورهاي فقير، مانع و يا محدوديت اصلي توسعه، سطح نسبتاً پايين تشکيل سرمايه جديد است. اين مدل، کاملاً موثر بود و مقبوليت گسترده اي يافت و اثرات آن تا به امروز باقي ماند و حتي عده اي باور کرده‌اند که اقتصاددانان چنين مي انديشند که سرمايه، کليد توسعه اقتصادي است (kindleberger, 1965, p186). معادله فوق، بستر لازم را براي ورود مباحث جديدي تحت عنوان دايره شيطاني فقر يا دايره باطل فقر به ادبيات توسعه فراهم آورد. راگنار نرکس چند سال پس از انتشار مقاله روزنشتاين ـ رودان که در آن، مانند آدام اسميت، بر اهميت گسترش بازارها به منظور سودآور نمودن صنايعي که نياز به ايجاد تقاضا براي محصولاتشان داشتند تاکيد کرده بود (Meier, 1995, p349)، نقش بازارها را در عقب ماندگي کشورهاي توسعه نيافته به گونه اي منسجم مطرح نمود. از نظر نرکس، اقتصادهاي توسعه نيافته تحت تاثير دو عامل، اسير دور باطلي از رکود و فقر هستند. اين دو عامل که به نحو مسلسل گونه تاثير فزاينده اي بر يکديگر دارند، عبارتند از:
1. پايين بودن سطح درآمد که موجب ضعف قدرت خريد و کوچکي حجم بازار مي‌گردد و درنتيجه آن، انگيزه و ميل به سرمايه گذاري نيز کاهش مي يابد؛
2- پايين بودن سطح توليد، منجر به پايين بودن سطح درآمد و درنتيجه، ظرفيت پس انداز مي شود؛ بنابراين، امکان پس انداز در سطح ملي نيز تضعيف گشته و به دليل انباشت سرمايه ناچيز، حجم توليد نيز محدود خواهد ماند.
نرکس معتقد است که مسئوليت شکستن دور باطل فقر و يا خروج از دايره شيطاني، وظيفه دولت است که با استفاده از ابزارهايي که در اختيار دارد، مي تواند با به کار گرفتن کم و بيش منظم سرمايه، در مقياس وسيعي از صنايع مختلف (رشد متوازن)، مشکل ناشي از حجم کوچک بازار را از بين ببرد (ماير و سيرز، 1382، ص27). موريس داب نيز از منظر افزايش رشد به توسعه مي نگرد و معتقد است که غنا يا فقر هر کشور در ابزارهاي سرمايه اي توليد، تنها عامل حاکم بر بهره وري آن کشور است. وي مي‌گفت: من فکر مي کنم اگر انباشت سرمايه را به مفهوم رشد ـ کمي، کيفي و به طور هم زمان ـ موجودي ابزارهاي سرمايه به عنوان عامل تعيين کننده روند توسعه اقتصادي بدانيم، زياد به بيراهه نرفته ايم (ماير و سيرز، 1382، ص27).
از پيدايش دو نظريه رشد متوازن و رشد نامتوازن، قرار داشتن رشد اقتصادي را در کانون مباحث توسعه اقتصادي، به وضوح مي توان دريافت. در حالي که روزنشتاين رودان، نرکس و آرتور لوئيس بر رشد متوازن و لزوم حفظ توازن ميان بخش هاي اقتصادي چون شهر و روستا، کشاورزي و صنعت و يا مناطق مختلف اصرار داشتند، گروهي ديگر از جمله آلبرت هيرشمن رشد نامتوازن را محرک توسعه اقتصادي قلمداد مي کردند. در نظر هيرشمن، چون توانايي سازمان‌دهي براي به کارگيري و ترکيب منابع بالقوه به منظور دست‌يابي به رشد اقتصادي در کشورهاي توسعه نيافته وجود ندارد، تعقيب هدف رشد متوازن اقتصادي، فشار سنگيني را بر اين منابع وارد خواهد ساخت؛ بنابراين، بايد سرمايه گذاري ها در بخش ها و شاخه هايي از توليد تشويق گردد که داراي بيشترين پيوندها ـ پيشيني و پسيني ـ با بخش‌هاي ديگر اقتصاد باشد. وجه اشتراک نظريه هايي که ذکر شد، اين است که همگي ـ غلي‌رغم اين که به عوامل غيراقتصادي موثر بر فرآيند توسعه اشاره داشته و در تحليل‌هاي خود آن را وارد مي‌ساختند، اما ـ تاکيد اصلي‌شان بر «رشد اقتصادي» به عنوان موتور توسعه و نيروي محرک جامعه به سوي توسعه بوده است. نظريه نوسازي از جمله نظرياتي است که در همين راستا قابل ارزيابي مي‌باشد، با اين تفاوت که به دليل وجود عواملي نظير پشتيباني سياسي قطب‌هاي قدرت از آن، توفيق حضور در برنامه‌هاي اقتصادي و فرهنگي بسياري از کشورهاي در حال توسعه و تاثيري که بر تلقي روشنفکران آن جوامع داشته، آن را نسبت به ديگر نظريات برجسته‌تر ساخته است؛ از همين رو، به نسبت ساير نظريات، با تفصيل بيشتري اين نظريه را دنبال مي‌کنيم (عربي و لشکري، 1383، ص27-28).
1-2-2- نظريه نوسازي
مکتب نوسازي در شرايط و فضاي آغاز جنگ سرد ميان آمريکا و شوروي [سابق] شکل گرفت و داراي شاخه‌هاي جامعه شناختي و روان شناختي و اقتصادي بوده و به همين جهت، از مباحث و زمينه‌هاي گوناگون بهره برده است. مثلاً مباحث مربوط به ترقي و تکامل که پس از قرن هجدهم ميلادي و دوره روشنگري، سابقه روشني در ميان روشنفکران داشته و ذهنيت مثبتي درباره آن وجود داشت، يکي از دست مايه هاي مهم اين مکتب است. موضوع تکامل و مراحل رو به کمال جهان آفرينش و انسان، پس از آنکه تحول مهمي در جهان انديشه به وجود آورد، ديدگاه‌هاي جديد در علوم انساني را نيز متاثر ساخت و مباحث داروين در مورد زيست شناسي، به نوعي ديگري در نظريه تکامل اجتماعي اسپنسر تجلي پيدا کرد. در نظريه اسپنسر، استدلال مي‌شد که جامعه ها نيز ـ به مانند طبيعت ـ سيري از متمايز شدن ساخت ها و تخصصي شدن وظايف را طي مي‌کنند. جامعه هاي «پست‌تر» که چنين جرياني را طي نکرده و از جهت تکامل عقب مانده ترند، به دست جامعه هاي پيشرو خواهند افتاد و به زير سلطه آنان در مي‌آيند (ريتزر، 1377، ص46-49).
مکتب نوسازي نيز با استفاده از تحليل هاي تکامل گرايانه و به لحاظ انتقادهاي مخالفان آنها و هم‌چنين دستاوردهاي کارکردگرايي ساختاري که تالکوت پارسونز بنيان‌گذار آن بود، شکل گرفت (هريسون، 1376، ص8-16). نکات اصلي اين مکتب به قرار زير است:
1. نوسازي فرآيندي است که جوامع عقب مانده بايد طي کنند تا بتوانند به جوامع پيشرفته و مدرن بپيوندند.
2. توسعه، در همان جهتي که کشورهاي توسعه يافته غربي طي کرده‌اند، صورت خواهد گرفت. اين موضوع که تغيير، اجتناب ناپذير و در عين حال ارزشمند و پس از آغاز به طور خودبه‌خود مستمر است، مسلم فرض مي‌شد. جهت و مسير تغيير هم به لحاظ تفاوت هاي موجود در جوامع، تقريباً در طول خط يکساني که قبلاً در غرب طي شده، خواهد بود (همان، ص44).
3. در اين نظريه، عمدتاً موانع اصلي توسعه، موانع داخلي هستند و بر آنها تاکيد ويژه اي مي‌شود. در اين ميان، ارزش‌هاي فرهنگي و خصوصاً مذهب، بيشترين توجه را به خود جلب مي نمايد. شرط اساسي تحول جامعه سنتي به جامعه مدرن و پيشرفته، تحول نظام ارزشي سنتي به نظام ارزشي جامعه مدرن و پذيرفتن الگوهاي رفتاري چنين جوامعي است؛ از همين رو، بعضي از نويسندگان، ضروري‌ترين ويژگي نوسازي را عقلانيت مي دانند که طبق آن، فرآيندهاي تفکر در سطح فردي تغيير يافته و به کل چارچوب نهادي جامعه نيز سرايت مي کند. جهان‌بيني سنتي که پديده‌هاي جهان را با استفاده از يک اصطلاح آن جهاني درک مي‌کند، جاي خود را به جهان بيني علمي مي دهد (چاران دوب، 1377، ص30).
نظريه نوسازي، در تلاش براي شناسايي عواملي که در فرآيند توسعه و انتقال از جامعه سنتي به جامعه مدرن نقش اساسي دارند، به سه شاخه تقسيم شد. در شاخه اقتصادي، عده اي از تحليل‌گران چون روستو، بر عوامل اقتصادي تاکيد ورزيدند. در شاخه جامعه شناسي، عده‌اي ديگر چون پارسونز و هوزليتز، بر عوامل جامعه شناختي تاکيد کردند و دسته سومي نيز چون ملک کللاند ولرنر، بر عوامل روان‌شناختي پافشاري کرده و شاخه روان‌شناختي را تشکيل دادند. شاخه اقتصادي نوسازي با نظرات والت ويتمن روستو در مورد مراحل پنج‌گانه رشد، پيوندي وثيق دارد. هم چنين آراي آرتور لوئيس ـ گرچه به اعتبار تاکيد بر ساختار دوگانه اقتصاد کشورهاي توسعه نيافته، گاه در رديف ساختارگراها طبقه بندي مي شود- از آن جهت که وجوه تشابه زيادي با نظرات روستو به ويژه در مورد مرحله جهش دارد، نظريه اي معطوف به نوسازي است. روستو که قبلاً به انگيزه هاي سياسي او براي ارائه نظرياتش اشاره شد، تلاش نمود تا در مقابل مراحل شش گانه تکامل جوامع که توسط مارکس در مورد نظام‌هاي اقتصادي جوامع در طول تاريخ (اشتراکي ابتدايي، برده‌داري، فئودالي، سرمايه داري، سوسياليستي و کمونيستي) ارائه شده بود، مراحل پنج گانه رشد اقتصادي جوامع يعني جامعه سنتي؛ شرايط، قبل خيز، خيز (جهش)، حرکت به سوي بلوغ و عصر مصرف انبوه را معرفي کند (عربي و لشکري، 1383، ص29-30).
يکي از دستاوردهاي مکتب نوسازي، آن بود که حالت قبلي نسبت به حالت بعد، هميشه پست‌تر و عقب مانده‌تر است و به همين لحاظ، متضمن پيامي تحقيرآميز براي کشورهاي توسعه نيافته و به معناي نفي همه جنبه هاي حيات اجتماعي چنين جوامعي بود. اکنون معناي لغوي توسعه، خروج از لفاف، مي توانست با تنظير لفاف با جامعه سنتي و ارزش هاي فرهنگي آن، با معناي مورد نظر نوسازي کاملاً هم خوان گردد. کتاب گذر از جامعه سنتي نوشته لرنر، اثري مشهور و مورد توجه در همين زمينه بود. براي تحقق گذار به مرحله جديد، بايد جامعه سنتي رها مي‌شد و فرهنگ و سنت‌هاي تاريخي و ارزش هاي بومي و محلي به عنوان موانع توسعه و تحول، و سرچشمه‌هاي اصلي عقب ماندگي تلقي مي گرديد. بدين ترتيب، براي قضاوت در مورد «بد» و يا «خوب» بودن هرچيز نيز معياري اساسي ارائه شد: بر هر چيز که بويي از ارزش ها و سنت هاي گذشته داشت، داغ بد بودن نهاده مي‌شد و هرچيز که نو و جديد بود، خوب و قابل ستايش قلمداد مي گرديد. رواج و گسترش اين نگرش، خود زمينه هاي رواني لازم را براي گريز جوامع توسعه نيافته از وضعيت فرهنگي و اقتصادي، و پناه آوردن به غرب و تسليم شدن در مقابل آن فراهم مي ساخت (عربي و لشکري، 1383، ص30).
موضوع ديگري که نوسازي را در موقعيت برتري قرار مي‌داد، موفقيت طرح مارشال در بازسازي و احياي اقتصاد کشورهاي اروپاي غربي آسيب ديده از جنگ جهاني دوم بود. اين کشورها موفق شدند به سرعت اقتصاد خود را بازسازي کنند و همين امر، براي بسياري که به تفاوت هاي ساختاري و وجود پتانسيل هاي لازم بي توجه بودند، مايه خوش بيني بوده و موجي از اميدواري به آينده را به وجود آورد (عربي و لشکري، 1383، ص30).
يکسان انگاري مسير رشد جوامع و خطي دانستن حرکت آن، جبري بودن تحول از جامعه سنتي به جامعه در حال گذر و پس از آن، ورود به مرحله جهش و رشد خودجوش، دست يابي ساده و آسان تمام کشورها به شيوه زندگي کشوري مانند ايالات متحده به عنوان کشوري که در مرحله پنجم (عصر مصرف انبوه) قرار داشت را دربرداشت. با اين فرض که مرحله جهش (خيز) صرفاً به زمان نيازمند است، به يقين هر کشور عقب مانده‌اي مي‌تواند به کشوري پيشرفته تبديل شود و اين، يادآور عبارت مشهور ولي ترديد برانگيز مارکس در سال 1876 است: کشوري که به لحاظ صنعتي پيشرفته تر باشد، تصويري از وضعيت آينده يک کشور کمتر توسعه يافته است (قره باغيان، 1382، ج2، ص8).
نظريه نوسازي، هم چنين يکسان انگاري رشد و توسعه را که به گفته لوئيس در آن زمان کاملاً متداول بود (همان)، به نحو بارزي تاکيد و آن را به مثابه شاخص و معيار توسعه و پيشرفت مطرح ساخت. اين ديدگاه، اگرچه به نظريه نوسازي اختصاص نداشت، اما اين نظريه به نحو موفقيت آميزي نقش آن را برجسته نمود. لوئيس در سال 1955 به صراحت اعلام داشت: «علاقه اصلي ما، تجزيه و تحليل رشد است، و نه توزيع» (عربي و لشکري، 1383، ص30).
توجيه اقتصاددانان رشد اين بود که در مرحله اوليه توسعه، آنچه بايد هدف اصلي باشد، رشد است نه توزيع عادلانه. آنان با استفاده از نظريه رخنه به پايين، توسعه را يک پديده صرفاً اقتصادي مي‌دانستند که در آن، منافع ناشي از رشد توليد ناخالص ملي و درآمد سرانه، با ايجاد شغل و ديگر فرصت هاي اقتصادي، خودبه‌خود منافعي را براي توده هاي مردم فراهم مي آورد. لوئيس در اين مورد مي‌نويسد: معمولاً در نخستين مراحل توسعه که ميزان رشد اقتصادي سريع است، توزيع درآمد بيشتر با عدم تساوي مواجه مي‌گردد. در مراحل بعد، اين توزيع تثبيت و سپس رفته رفته از عدم تساوي آن کاسته مي‌شود (لوئيس، 1370، ص117).
وي در اين مورد مثالي از آمريکا مي آورد: در قرن نوزدهم، ايالات متحده حداکثر ميزان رشد را به دست آورد و توزيع درآمد را به حال خود واگذاشت. نتيجه آن، پيدايش هم زمان بزرگ‌ترين شماره بازرگانان ميليونر در اين کشور است، در حالي که طبقه کارگر آن جا، بالاترين سطح زندگي را دارند (عربي و لشکري، 1383، ص29-30).
تاکيد بر رشد توليد ملي در آغاز شکل‌گيري مباحث توسعه، دلايل متعددي داشت (عربي و لشکري، 1383، ص32):
2-
3-
4-
5-
6-
7-
8- فهرست منابع
1. آذر، عادل و حجت فرجي ، (1386)؛ علم مديريت فازي، چاپ اول، تهران، انتشارات مهربان.
2. آربلاستر، آنتوني (1367)، ظهور و سقوط ليبراليسم غرب، مترجم: عباس فجر، نشر مركز.
3. آقانظري، حسن، (1386)، توسعه سرمايه‌ انساني براساس آموزه‌هاي اسلام و تأثير آن بر توسعه انساني، فصلنامه علمي پژوهشي اقتصاد اسلامي شماره26. قم، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، 121-147.
4. آقابخشي و همکاران (1368)، فرهنگ علوم سياسي، تهران، شركت سهامي انتشار.
5. آل‌ بورايي‌؛ محمد عبدالله (1380) مديريت‌ و اداره‌ امور دولتي‌ در اسلام‌، مترجمان‌: جاسبي‌، نيکومرام‌، ربيعي ‌و رستميان‌، مرکز انتشارات‌ علمي‌ دانشگاه‌ آزاد اسلامي‌، تهران‌.
6. آلبرت آوي (1358)، سير فلسفه در اروپا، ترجمه دکتر علي اصغر حلبي، بيجا، انتشارات زوار.
7. آمدي، عبدالواحد (بي‌تا)، غرر الحكم و دررالكلم، بي‌جا.
8. ابريشمي، حميد؛ مهرآرا، محسن؛ محسني، رضا (1385) تأثير آزادسازي تجاري بر رشد صادرات و واردات، مجله پژوهش نامه بازرگاني، پاييز 1385 – شماره 40 (از صفحه 95 تا 126)
9. ——————— و ايران‌نژاد، محمدرضا (1389) بررسي اثر سياست‌هاي آزاد تجاري بر رشد اقتصادي (مطالعه موردي کشورهاي اسلامي) مجله تحقيقات اقتصادي، شماره 91، تابستان 89، صص 219-238
10. ——————— و تمدن‌نژاد، عليرضا (1388) با بررسي رابطه تجارت خارجي و رشد اقتصادي دركشورهاي در حال توسعه با روش گشتاورهاي تعميم يافته، مجله دانش و توسعه، سال شانزدهم، شماره 26، صص44-62
11. ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد (1369)، مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمد پروين گنابادي، چاپ هفتم، تهران، شرکت علمي فرهنگي.
12. ابن سينا، حسين بن عبداللّه‏ (1363)، الشفاء الالهيات، تصحيح ابراهيم مدکور، تهران، انتشارات ناصر خسرو به طريقه‏ي افست.
13. —————— (1407ق)؛ الاشارات و التنبيهات، با شرح خواجه نصيرالدين طوسي و قطب الدين رازي، چاپ دوم، تهران، آرمان.
14. —————— (بي‏تا)، تسع رسائل في الحکمة و الطبيعيات، قاهره، دارالعرب للبستاني، چاپ دوم.
15. احمدي، عليرضا (1387)، اسلام و توسعه اقتصادي، مجله ابرار اقتصادي، ش 5، 11/2/1378.
16. احمدي طباطبايي، سيد محمد رضا (1380)، پيوند اخلاق و سياست در انديشه غزالي، مجله علوم سياسي، تابستان 1380 – شماره 14 (از 31 تا 38)
17. اصغرپور، محمدجواد، ( 1383 )؛ تصميم‌گيريهاي چند معياره، چاپ سوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
18. اخترشهر، علي (1386)، اسلام و توسعه، تهران، موسسه انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.
19. اخوان کاظمي، بهرام (1380) عدالت و خودکامگي در انديشه سياسي خواجه نظام الملک طوسي، مجله دانشکده حقوق و علوم سياسي(دانشگاه تهران)، زمستان 1380 شماره 54 (از صفحه 5 تا 28)
20. اخوان الصفا، (1363) رسائل اخوان الصفا و خلان الوفاء ، ج4، قم، دفتر تبليغات اسلامي.
21. افرازه، عباس و سعيد بصيري، ( 1386 )؛ ارائه روشي براي مدلسازي و بهبود فرآيند کاري بر مبناي مديريت دانش مشتري (مثال موردي صنعت بيمه خودرو)، پنجمين کنفرانس بين المللي مهندسي صنايع.
22. اکبري، نعمت‌الله ، افخمي ستوده، وحيد، (1387)، بررسي سازگاري و نقش آموزه‌هاي اسلامي با شاخص‌هاي نوين توسعه اقتصادي،مجموعه مقالات همايش اقتصاد اسلامي و توسعه، مشهد دانشگاه فردوسي.
23. الحق، محبوب (1376)، مردم و توسعه، مترجم عزيز كياوند، مجله اطلاعات سياسى اقتصادى، ش 29، ص 41.
24. العسل، ابراهيم (1378)، اسلام و توسعه، موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوي، ترجمه عباس عرب، مشهد
25. امام خميني، روح الله (1368)، مجموعه صحيفه نور، جلد 1-21، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
26. ————– (1376)، تهذيب الوصول، ج1، به قلم جعفر سبحاني، قم، دارالفکر.
27. امير احمدي، هوشنگ (1373)، نقش دولت و جامعه مدني در فرآيند توسعه، مجله اطلاعات سياسي- اقتصادي، شماره 100-99 (آذر و دي73) ص73.
28. اينكوري، جوزف (1366)، تجارت برده و توسعه اقتصادي غرب، اطلاعات سياسي- اقتصادي، شماره 7.
29. ‌باربور، ايان (1362)، علم و دين، مترجم، بهاءالدين خرمشاهي؛ مركز نظر دانشگاهي.
30. بارنز، هري المر، بکر، هوارد (1370)، تاريخ انديشه اجتماعي، ترجمه جواد يوسفيان و علي اصغر مجيدي، تهران، اميرکبير
31. بكار، عثمان (1381)، طبقه بندي علوم از نظر حكماي اسلامي، ترجمه محمدرضا مصباحي، مشهد: بنياد پژوهشهاي آستان قدس رضوي، چاپ اول.
32. پارسانيا، حميد (1380)، چيستي و هستي جامعه از ديدگاه استاد مطهري، علوم سياسي، شماره 14.
33. پارسانيا ، حميد(1381)، هستي و هبوط، قم: دفتر نشر معارف، چاپ دوم.
34. پاکارد، ونس، (1366) آدم سازان، ترجمه حسن افشار، نشر مرکز چاپ اول.
35. پيتر بائر ، کالين کلارک و ديگران (1382)، اقتصاد توسعه، مترجم : سيدعلي اصغر هدايتي ، علي ياسري، چاپ سوم، سمت.
36. تركمان، محمد (1372)، مدرس در پنج دوره تقنينيه مجلس شوراي ملي، ج 1، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامي.
37. تودارو، مايکل، (1366)، توسعه اقتصادي در جهان سوم، غلامعلي فرجادي، تهران، وزارت برنامه و بودجه (مرکز مدارک اقتصادي- اجتماعي و انتشارات، جلد 1.
38. جاناتان لمكو(1367)، شناخت پيچيدگي‌هاي توسعه اقتصادي در جهان سوم، اطلاعات سياسي- اقتصادي، شماره 24.
39. جان كنت، گالبرايت (1376)، آناتومي قدرت، ترجمه محبوبه مهاجر، تهران، انتنشارات سروش.
40. جعفرنژاد، احمد و حسن رحيمي، (1383)؛ “ارائه مدل ترکيبي پيشنهادي کيفيت خدمات (سروکوال) و تجزيه و تحليل شبکه اي براي رتبه‌بندي مؤسسات ارائه دهنده خدمات : مطالعه موردي مؤسسات ارائه دهنده بيمه تحت نظر بيمه مرکز ي ” فصلنامه مديريت صنعتي، شماره 5
41. جهانگير، عيسي (1383)، گذري بر انديشه هاي اجتماعي علامه طباطبايي (ره)، مجله معرفت، مرداد 1383 – شماره80 (از صفحه 19 تا 28)
42. جهانيان، ناصر (1376)، مقايسه مباني نظري توسعه اقتصادي در غرب و قانون اساسي، پايان‌نامه كارشناسي ارشد
43. ——— (1388) اسلام و رشد عدالت محور، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، تهران.
44. ——— (1383)، اهداف توسعه با نگرش سيستمي، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.
45. جوادي آملي، عبدالله (1363)، مجموعه سخنرانيها پيرامون ولايت فقيه، قم، دفتر انتشارات اسلامي.
46. ————– (1374)، تفسير موضوعي قرآن، ج 8، تهران، رجاء.
47. ————– (1378)، ولايت فقيه ولايت فقه و عدالت، قم، اسراء.
48. ————- (1380)، انتظار بشر از دين، قم، اسراء.
49. ————- (1381)، نسبت دين به دنيا، چ2، قم، اسراء.
50. ————- (1384)، بنيان مرصوص امام خميني، چ ششم، قم، اسراء.
51. ————- (1385)، شكوفايي عقل در پرتو نهضت حسيني، چ3، قم، اسراء.
52. ————- (1387)، امام مهدي موعود موجود، قم، اسراء.
53. جورج، ريتزر (1377)، نظريه جامعه شناسي در دوران معاصر، ترجمه: محسن ثلاثي، انتشارات: علمي.
54. چاران دوب، شيما (1377)، نوسازي و توسعه، مترجمين دكتر مرتضي قره باغيان و مصطفي ضرغامي ، مؤسسه خدمات فرهنگي رسا.
55. حقيقت، سيدصادق (1376)، ارتباط فلسفه سياسي و فقه سياسي، فصلنامه حکومت اسلامي، سال دوم، شماره اول، بهار 1376.
56. حلبي، علي اصغر (1374)، انسان در اسلام و مکاتب غربي، تهران، انتشارات اساطير، چاپ دوم.
57. ———– (بي‌تا)، زندگي و سفرهاي سيدجمال الدين اسدآبادي، تهران، زوار.
58. خالدي، صلاح عبدالفتاح (1380) سيد قطب از ولادت تا شهادت، ترجمه جليل بهرامي‏نيا، تهران، نشر احسان.
59. خليلي‌تيرتاشي نصرالله (1379)، معيارها وشاخص هاي توسعه انساني دراسلام، رساله کارشناسي ‌ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني‌رحمة الله عليه
60. ————— (1385)، توسعه انساني از ديدگاه اسلام، تهران، رسالت، شماره 5934
61. خليليان اشکذري، محمدجمال، (1375). مفاهيم سازگار و ناسازگار با توسعه اقتصادي در فرهنگ اسلامي، رساله کارشناسي‌ارشد. موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني رحمة الله عليه
62. ——————– (1383). شناسايي برخي از شاخص‌هاي توسعه اقتصادي از ديدگاه اسلام. رساله دکتري. موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني رحمة الله عليه
63. دانائي فرد، حسن و سيدمهدي الواني و عادل آذر (1383)، روش شناسي پژوهش كيفي در مديريت: رويكردي جامع، تهران: انتشارات صفار-اشراقي، چاپ اول.
64. دادگر، يدالله (1384)، درآمدي بر روش‌شناسي علم اقتصاد، تهران، ني.
65. دبيرخانه مجمع تشخيص مصلحت نظام (1380) بررسي نظري و روش شناسي شاخص ها، كميسيون نظارت، تهران
66. در، همايون ا. و آتيتي، سعيده ف(1382)، شاخص توسعه انساني اخلاقي کشورهاي سازمان کنفرانس اسلامي، ترجمه ناصر جهانيان، فصلنامه اقتصاد اسلامي شماره 10و11، قم، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.
67. دژاكام، علي (1375)، تفكر فلسفي غرب از منظر استاد شهيد مطهري، تهران، انديشه.
68. دفتر همکاري حوزه و دانشگاه؛ (1373) مباني جامعه شناسي، درآمدي بر جامعه شناسي اسلامي (2)، چاپ اول، تهران، سمت.
69. ——————— (1373) تاريخچه جامعه شناسي، درآمدي بر جامعه شناسي اسلامي (1)، چاپ اول، تهران، سمت.
70. دهخدا، علي‏اکبر(1370)، لغت‏نامه، ج 2، تهران: اميرکبير.
71. ديرکس، هانس (1380) انسان‌شناسي فلسفي، ترجمه: محمدرضا بهشتي، نشر هرمس، تهران
72. ديزجي، منيژه؛ پناهي، حسين و تقي‌زاده، حجت (1389)، اثر هزينه‌هاي نظامي بر بدهيهاي خارجي در كشورهاي در حال توسعه، فصلنامه مدلسازي اقتصادي سال سوم، شماره 1، صص117-136
73. ديوب، اس.سي. (1377) نوسازي و توسعه، مترجم موثقي، احمد، تهران، قومس.
74. ذاکرصالحي، غلامرضا (1373)، فصلنامه مصباح، شماره 11، پاييز 1373.
75. راد، فيروز (1382)، جامعه شناسي توسعه فرهنگي، تهران، انتشارات چاپ بخش.
76. رجبي، محمود، (1382) تاريخ تفکر اجتماعي در اسلام، انتشارات سمت، تهران.
77. رزاقي، ابراهيم (1370)، الگويي براي توسعه اقتصادي ايران، ج 2، تهران، نشر توسعه.
78. رضوي، مريم و عليرضا علاقه بند ، ( 1386 )؛ کاربرد روش فرآيند تجزيه و تحليل شبکه ANP در آناليز SWOT مطالعه موردي ظرفيت برق منطقهاي فارس، دومين کنفرانس بين المللي مديريت استراتژيک
79. ريمون، لوگ وان كامپنود، (1370)، روش تحقيق در علوم اجتماعي، دكتر عبدالحسين نيك گهر، تهران، فرهنگ معاصر.
80. زينتي، علي (1379)، انسان کامل از ديدگاه روان شناسي و صدر المتألهين، مجله معرفت، بهمن 1379، شماره 38 (از صفحه 78 تا 89)
81. زاکس، ولفگانگ (1377) نگاهي نو به مفاهيم توسعه، نوشته فريده فرهي و وحيد بزرگي، تهران، نشر مرکز.
82. ژكس (1362)، فلسفه اخلاق، ترجمه ابوالقاسم پور حسيني، تهران: انتشارات امير كبير، چاپ دوم.
83. ژيرار، آگوستين (1372)، توسعه فرهنگي و تجارب و خط مشي‌ها، مركز پژوهش‌هاي بنيادي، ج اول.
84. ساروخاني، باقر، (1372)، روشهاي تحقيقي در علوم اجتماعي، تهران، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، جلد 1
85. ———– (1378)، روشهاي تحقيقي در علوم اجتماعي، تهران، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، جلد 2
86. ———– (1382)، روشهاي تحقيقي در علوم اجتماعي، تهران، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، جلد 3
87. سبحاني تبريزي، جعفر (1308ق) علاّمه حلي، کشف‏المراد في شرح تجريدالاعتقاد، موسسه تحقيقات و نشر معارف اهل البيت (ع).
88. سپهري، محمدرضا، (1387)، توسعه انساني، وزارت کار و امور اجتماعي، تهران.
89. ستوده، هدايت‏اللّه (1382) تاريخ انديشه‏هاي اجتماعي در اسلام، 1382، آواي نور، تهران
90. سريع القلم، محمود (1371)، عقل و توسعه يافتگي، چاپ اول، نشر سفيد.
91. سعيدي صابر، حامد (1386) تعيين مزيت نسبي استان هاي کشور در زيربخش هاي اقتصادي (الگوي تصميم گيري چند معياره)، پايان نامه دوره کارشناسي ارشد معارف اسلامي و اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)
92. سليم، غلامرضا (1375)، تاريخ تفکر اجتماعي، مرکز چاپ و نشر دانشگاه پيام نور، تهران
93. سليماني، محمد (1387)، اندازه‌گيري اثرات سرمايه اجتماعي بر رشد اقتصادي در جمهوري اسلامي ايران، پايان‌نامه دوره كارشناسي ارشد رشته معارف اسلامي و اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)
94. سن، آمارتيا،(1377)، اخلاق و اقتصاد، حسن فشاركى، تهران، نشر شيرازه.
95. سهروردي، شهاب الدين يحيي (1372)، مجموعه مصنفات شيخ اشراق، ج 1 ، 2 و 3 ، به تصحيح و مقدمه‏ي هنري کربن، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي.
96. سيد قطب، محمد (1370) ما چه مي‌گوييم، ترجمه سيد هادي خسروشاهي، چاپ بيست و دوم، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، تهران
97. سيد قطب، محمد (1379) عدالت اجتماعي در اسلام، مباحثي در زمينه‏هاي جامعه، اقتصاد، سياست و حکومت، ترجمه و توضيحات سيدهادي خسروشاهي و محمدعلي گرامي، تهران، کلبه شروق.
98. سيف زاده، حسن (1368)، نوسازي و دگرگوني سياسي، تهران، قومس.
99. شجاري، مرتضي (1383) ماهيت انسان از ديدگاه ملاصدرا و ابن عربي، مجله دانشکده ادبيات و علوم انساني تبريز » تابستان 1383 – شماره 191 (از صفحه 75 تا 90)
100. شوراي نويسندگان (بي‏تا)، سرگذشت‏هاي ويژه از زندگي استاد شهيد مرتضي مطهري، تهران، مؤسسه‏ي نشر و تحقيقات ذکر، ج 1.
101. شهرابي، جمال، محمد سعيد زائري و محمود پر يآذر ، ( 1385 )؛ استراتژي تصميم گيري: کاربرد تکنيک‌هاي شبکه در استراتژي ارزيابي تأمين‌کنندگان، اولين کنفرانس مديريت استراتژيک.
102. صدر، سيدمحمدباقر(1408ق.)، اقتصادنا، المجمع ‌العلمي للشهيد الصدر، الطبعة الثانية.
103. ————– (1359) ، همراه با تحول اجتهاد ، ترجمه اکبر نبوت ، نشر روزبه.
104. ————– (1381) سنت هاي تاريخ در قرآن (تفسير موضوعي)، ترجمه سيد جمال الدين موسوي اصفهاني، تهران، انتشارات تفاهم.
105. ————– 1382) رهبري برفراز قرون (گفت وگو درباره امام مهدي (عج) )، تحقيق:دکتر عبدالجبار شراراه، ترجمه:مصطفي شفيعي، تهران :انتشارات موعود.
106. صدرا، محمد بن ابراهيم صدرالمتالهين شيرازي (1980م)، الحکمــة المتعاليــة في الاسفار العقلـيــة الاربعــة، 9ج، دارالاحياء التراث العربي، بيـروت.
107. ——————————– (1354)، المبدأ و المعاد، به کوشش سيد جلال الدين آشتياني، انجمن فلسفه ايـران، تهـران.
108. ——————————– (1366)، شرح اصول الکافي،3 ج، به کوشش محمد خواجوي، مؤسسة مطالعات وتحقيقات فرهنگي، تهران.
109. ——————————– (1371)، عرفان و عارف‏نمايان، ترجمه محسن بيدارفر، الزهرا، تهران.
110. ——————————– (1388)، مفاتيح الغيب، محمد خواجوي (مترجم)، ترجمه کليد رازهاي قرآن، مولي، تهران
111. ——————————– (1389)، رساله سه اصل، محمد خواجوي (مترجم)، ، مولي، تهران
112. طباطبايي، محمدحسين (1374) الميزان، مترجم سيدمحمد باقر مولوي همداني؛ قم، دفتر انتشارات اسلامي.
113. ————— (1387) روابط اجتماعي در اسلام، قم، بوستان کتاب.
114. ————— (1386)، قرآن در اسلام، بوستان کتاب، قم
115. طباطبايي يزدي، رويا، ملک، فردريک، (1385)، شاخص ترکيبي آينده‌نگر اقتصاد ايران در سال1385 با استفاده از شاخص ترکيبي آينده نگر، راهبرد، نشريه مرکز تحقيقات استراتژيک، شماره 40 .
116. ————————– و محمود، بهزاد، (1386)، شاخص ترکيبي آينده‌نگر اقتصاد ايران در سال 1387 آينده نگر، راهبرد، نشريه مرکز تحقيقات استراتژيک، شماره 46 ، ص1-4
117. طوسي، محمدبن محمد (خواجه نصيرالدين) (1369)، اخلاق ناصري، تنقيح وتصحيح مجتبي مينوي و عليرضا حيدري، چاپ چهارم، تهران، انتشارات خوارزمي.
118. طوسي، خواجه نظام الملک (1370) سياستنامه، به‏ کوشش جعفر شعار، چاپ چهارم، جيبي، تهران.
119. ظريفيان شفيعى، غلامرضا (1376)، دين و دولت در اسلام، تهران، مؤسسه علمى و فرهنگى ميراث ملل.
120. عالم‌تبريز، اکبر و محمد باقرزاده آذر، (1386)؛ گزينش استراتژيهاي مديريت دانش با بکارگيري فرآيند تحليل شبکه‌اي، دومين کنفرانس بين المللي مديريت استراتژيک
121. عالم‌تبريز، اکبر و باقرزاده آذر، محمد (1389)، مدل تصميم‌گيري فرآيند تحليل شبکهاي فازي براي گزينش تأمين‌کننده راهبردي، فصلنامه پژوهشنامه بازرگاني، شماره 54 ، بهار 1389، صص57-86
122. عبادي، جعفر و کشاورز حداد، غلامرضا (1380)، آزموني بهين براي فرضيه تعادل در چارچوب تخمين زنهاي روش گشتاورهاي تعميم يافته، مجله پژوهش نامه بازرگاني، تابستان 1380 – شماره 19 (از صفحه 1 تا 48)
123. عبدالملکي، حجت الله (1384) تحليل کاربردي تئوريهاي جانمايي صنعتي و مکان يابي بهينه واحدهاي توليدي شرکت صنايع شير ايران (با روش مقايسه اي تاکسونومي عددي و فرآيند تحليل سلسله مراتبي)، پايان نامه دوره کارشناسي ارشد معارف اسلامي و اقتصاد، دانشگاه امام صادق عليه السلام
124. عربي، سيد هادي، لشگري، عليرضا،(1383)، توسعه در آينه تحولات، تهران، سمت.
125. عصاري، عباس؛ ناصري، عليرضا و آقايي خوندابي، مجيد (1388) تاثير توسعه مالي بر فقرو نابرابري در کشورهاي اوپک، فصلنامه پژوهش‌هاي اقتصادي، سال نهم، شماره سوم، پاييز 1388، صص29-51
126. عصاري آراني، عباس، ناصري، عليرضا، آقايي خوندابي مجيد (1387) توسعه مالي و رشد اقتصادي: مقايسه کشورهاي نفتي عضو اوپک و غيرنفتي در حال توسعه، با استفاده از روش گشتاورهاي تعميم يافته (GMM)، تحقيقات اقتصادي بهار 1387صص141-161.
127. ————- و افضلي ابرقويي، وجيهه (1389) ارتباط اندازه دولت با توسعه انساني، فصل‌نامه رفاه اجتماعي، سال دهم، شماره 36، صص61-90.
128. عظيمي‌ آراني ، حسين (1371) مدارهاي توسعه نيافتگي در اقتصاد ايران، تهران، نشر ني.
129. ————— (1372) دين، فرهنگ و توسعه، کتاب توسعه، ش4، ص25-66، تهران.
130. عليزاده، بيوک (1384) جامعه مطلوب از ديدگاه حکيمان مسلمان؛ مجله انديشه حوزه، مهر و آبان 1384 – شماره 54 (از صفحه 29 تا 70)
131. عميري، ربيع بن هادي (1997م) مطاعن سيد قطب، في أصحاب رسول‏الله، عربستان. انديشه تقريب (1384) پاييز 1384 – شماره 4 (از صفحه 130 تا 146
132. عيوضلو، حسين،(1385)، عدالت و كارايي در تطبيق با نظام اقتصاد اسلامي، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع)
133. غزالي، ابوحامد (1403ق)، الاقتصاد فى الاعتقاد، بيروت، دارالکتب العلميه.
134. ———- (1412ق)، احياء علوم الدين، دارالهادي، بيروت، چاپ اوّل، ج 1.
135. ———- (1351)، نصيحة الملوک، تصحيح جلال همايى (انتشارات انجمن آثار ملى).
136. ———- (1383)، فضائح الباطنيه و فضائل المستظهريه، الکويت، مؤسسه دارالکتب الثقافيه
137. غضنفري م. و س روحاني، ( 1386 )؛ رتبه بندي قواعد استخراج از داده کاوي به کمک تکنيک ANP ، اولين کنفرانس داده‌کاوي ايران
138. فارابي، ابونصر محمد (1364) احصاالعلوم، ترجمه جعفر آل ياسين، چاپ اول، تهران، علمي وفرهنگي.
139. ————– (1366) السياسة المدينه ، الزهراء، تهران.
140. ————– (1371) ؛ التعليقات، تحقيق جعفر آل ياسين، چاپ اول، تهران، حکمت
141. ————– (1379)، انديشه‏هاي اهل المدينة الفاضلة، ترجمه‏ي دکتر سيد جعفر سجادي، تهران، سازمان چاپ و انتشارات.
142. ————– (1405ق) الجمع بين رايي الحکيمين، الزهراء، تهران
143. ————– (1405ق) تحصيل السادة، ترجمه جعفر آل ياسين، بيروت، دارالاندلس.
144. ————– (1905م) فصول منتزعه؛ الزهراء، تهران.
145. ————– (1991م‌) ؛ کتاب الملة و نصوص اخري؛ بيروت، دارالمشرق، چاپ دوم
146. فروغي، محمدعلي (1363)، مسير حكمت در اروپا، تهران، زوار.
147. فرانکفورد، چاوا، نچمياس، ديويد، (1381)، روش هاي پژوهش در علوم اجتماعي، فاضل لاريجاني و رضا فاضلي، تهران ، سروش.
148. فطرس، محمدحسن، هادي غفاري، آزاده شهبازي، (1389) رابطه آلودگي هوا و رشد اقتصادي کشورهاي صادر کننده نفت، فصلنامه علمي پژوهشي پژوهش‌هاي رشد و توسعه اقتصادي، سال اول، شماره اول، زمستان 1389، صص59-77
149. فيتز پاتريک، توني (1385)، نظريه هاي رفاه جديد، مترجم هرمز همايون پور، موسسه عالي پژوهش تأمين اجتماعي، تهران
150. قوام، عبدالعلي (1371)، توسعه سياسي و تحول اداري، تهران، نشر قومس.
151. قائمي اصل، مهدي، حسيني دولت‌آبادي، مهدي (1388)، فراتر از شاخص توسعه انساني رويکردي اسلامي. ششمين همايش دو سالانه اقتصاد اسلامي. تهران، دانشگاه تربيت مدرس.
152. قاضيان، حسين (1371)، نظريه‌هاي توسعه و عوامل فرهنگي، فرهنگ و توسعه، شماره 4.
153. قدسي پور، سيد حسن (1381)، فرآيند تحليل سلسله مراتبي AHP، تهران، مرکز نشر دانشگاه اميرکبير.
154. قدمگاهي، علي (1388الف)، توسعه و پيشرفت از ديدگاه رهبر معظم انقلاب اسلامي، روزنامه رسالت، شماره 6672 به تاريخ 18/1/88، صفحه 2 (سياسي).
155. قدمگاهي، علي (1388ب)، توسعه و پيشرفت از ديدگاه رهبر معظم انقلاب اسلامي، روزنامه رسالت، شماره 6673 به تاريخ 19/1/88، صفحه 2 (سياسي).
156. قره باغيان، مرتضي (1382) اقتصاد رشد و توسعه، ني، تهران، جلد دوم
157. قيصري، محمدداوود (1375)، شرح فصوص الحکم، به کوشش سيد جلال الدين آشتياني، انتشارات علمي و فرهنگي، تهران.
158. كاجي، فرشته، ( 1386 ) روش گشتاورهاي تعميم يافته در مدل هاي پنلي پويا، پايان نامه كارشناسي ارشد گروه آمار ، دانشگاه اصفهان.
159. كاتوزيان، ناصر(1374)، مقدمه علم حقوق، چ نوزدهم، تهران، نشر مدرس.
160. کانث، راجاني (1374) الگوهاي نظري در اقتصاد توسعه، مولف: ، مترجم:دکتر غلامرضا ازاد ارمکي، نشر : اگاه.
161. کلانتري، خليل (1387)، پردازش و تحليل داده ها در تحقيقات اجتماعي- اقتصادي با استفاده از نرم افزار spss. ناشر: فرهنگ صبا، چاپ سوم، تهران
162. کريم زاده ميبدي، علي (1383) متفکران عرصه مديريت اسلامي (1)، مجله مصباح » مهر و آبان 1383 – شماره 53
163. ————— (1384) متفکران عرصه مديريت اسلامي (2)، مجله مصباح » فروردين و ارديبهشت 1384 – شماره 56
164. کربن، هانري (1373)، تاريخ فلسفه اسلامي، ترجمه جواد طباطبايي، چاپ اول، تهران، کوير.
165. کلندر، الوين (1368) بحران جامعه شناسي غرب، ترجمه فريده ممتاز، تهران، سهامي عام.
166. كليني رازي، محمد بن يعقوب (1414)، اصول كافي، پيشين، ج2، قم: مؤسسه معارف الاسلامية.
167. کلوري، سيد رضا (1385)، رابطه معرفت و جامعه از ديدگاه شهيد صدر (ره)، مجله ذهن » تابستان، شماره 26 (از صفحه 103 تا 122)
168. كوئينتين، آنتوني (1368)، فلسفه سياسي، ترجمه مرتضي اسدي، تهران : انتشارات بين المللي المهدي.
169. کوزنتس، سيمون، (1372)، رشد نوين اقتصادي، مرتضي قره باغيان، تهران، موسسه خدمات فرهنگي رساء.
170. كوپل، ژيل‌ (1382) ، پيامبر و فرعون‌: جنبشهاي‌ نوين‌ اسلامي‌ در مصر، ترجمه‌، حميد احمدي‌، چاپ سوم، تهران‌
171. گريفين، کيث، مک کنلي، تري (1375)، تحقق استراتژي توسعه انساني، غلامرضا خواجه‌پور، تهران، مؤسسه عالي پژوهش تأمين اجتماعي.
172. ———————- (1377)، توسعه انساني (ديدگاه و راهبرد)، ترجمه غلامرضا خواجه پور تادواني، وداد، تهران.
173. گزارش توسعه انساني1994(1374)، ترجمه قدرت الله معمارزاده، تهران، سازمان برنامه وبودجه.
174. گنون، رنه، (1378)، بحران دنياي تجدد، ترجمه ضياءالدين دهشيري، تهران، اميركبير.
175. گولت، دنيس (1386)، توسعه، آفريننده و مضرب ارزشها؛ برنامه و توسعه، شماره 10.
176. لاريجاني، محمد جواد (1377)، تدين، حكومت و توسعه، تهران، مؤسسه فرهنگي انديشه معاصر.
177. لطيفي ميثم(1381)؛ «شناسايي و وزن دهي معيارهاي انتخاب و انتصاب مديران منابع انساني در بخش دولتي»، پايان نامه كارشناسي ارشد دانشگاه امام صادق(ع)
178. لک زايي، نجف (1382) انديشه سياسي آية الله مطهري، قم :انتشارات بوستان کتاب.
179. لمبتون. آن. کي. اس. (1380) دولت و حکومت در اسلام، مترجمان سيدعباس صالحي و محمدمهدي فقيهي، تهران: عروج.
180. لوئيس، آرتور (1370)، برنامه ريزي توسعه، ترجمه ي مجيد آوايي نژاد، تهران، اميرکبير
181. محقق، مهدي (1369)، دومين بيست گفتار در مباحث ادبي و تاريخي و فلسفي و کلامي و تاريخ علوم در اسلام، تهران، موسسه مطالعات اسلامي دانشگاه مک گيل شعبه تهران.
182. ———- (1380)، برنامه ريزي و توسعه منطقه اي (تئوريها و تکنيکها)، تهران : انتشارات خوشبين و انوار دانش.
183. مروي سماورچي، علي، (1388)، شاخص توسعه انساني از ديدگاه اسلام، رساله کارشناسي‌ارشد، دانشگاه امام صادق (ع).
184. مجلسي، محمد باقر(1403)، بحار الانوار، چ دوم، بيروت، مؤسسه الوفاء.
185. محمديان، ايوب و حسين صفري، ( 1383 )؛ انتخاب پروژه‌هاي سيستم اطلاعاتي با استفاده از مدل ترکيبي فرآيند تحليل شبکه‌اي و برنامه ريزي آرماني صفر – يک، کنفرانس بين المللي مهندسي صنايع.
186. محمدي لرد، عبدالمحمود (1388)، فرآيندهاي تحليل شبکه اي و سلسله مراتبي، تهران: البرز فردانش.
187. مددپور، محمد (1378)؛ سير فرهنگ و ادب در ادوار تاريخي؛ تهران؛ پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامي؛ چاپ اول.
188. مشکي، مهدي (1389) اثرات الگوي ساختار مالکيت با دو رويکرد تمرکز و ترکيب بر عملکرد وارزش شرکتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، پايان‌نامه کارشناسي ارشد مديريت، دانشگاه تهران.
189. مسجدجامعي، محمد؛ خرمشاهي، بهاء الدين (1369) زمينه هاي تفکر سياسي در قلمرو تشيع و تسنن، اديان، تهران.
190. مصباح يزدي، محمد تقي (1368)، جامعه و تاريخ از ديدگاه قرآن ، تهران، سازمان تبليغات اسلامي.
191. —————– (1381)، فلسفه اخلاق، شركت چاپ و نشر بين الملل، تهران.
192. ———– (1361)، حق و باطل، تهران، انتشارات صدرا.
193. مطهري، مرتضي (1369)، فطرت، تهران، صدرا.
194.
195. ———– (1369)، فطرت، تهران: صدرا.
196. ———– (1370)، مجموعه آثار، ج 1، علل گرايش به ماديگري، قم، صدرا.
197. ———– (1377)، نقدي بر مارکسيسم، قم، دفترانتشارات اسلامي
198. ———– (1385) نظام حقوق زن در اسلام، قم، صدرا.
199. ———– (1381)، انسان کامل، تهران، صدرا.
200. ———– (1388)، تعليم و تربيت در اسلام، تهران، صدرا.
201. ———– (1382)، يادداشتهاي استاد مطهري، ج1 و ج4، تهران: صدرا.
202. ———– (1380الف)، جامعه و تاريخ، تهران: صدرا.
203. ———– (1377)، نقدي بر مارکسيسم، قم، دفترانتشارات اسلامي
204. ———– (1382)، يادداشتهاي استاد مطهري، ج1 و ج4، تهران: صدرا.
205. ———– (1381)، انسان کامل، تهران: صدرا.
206. ———– (1388)، تعليم و تربيت در اسلام، تهران: صدرا.
207. ———– (1386)، حق و باطل، تهران: صدرا.
208. ———– (1370)، جامعه و تاريخ، تهران: صدرا.
209. ———– (بي‏تا)، مسأله‏ي حجاب، قم، انتشارات صدرا.
210. ———– (1379)، تعليم و تربيت در اسلام، تهران، انتشارات صدرا.
211. ———– (1381)، امدادهاي غيبي در زندگي بشر، تهران، انتشارات صدرا.
212. ———– (1356)، ده گفتار، قم، انتشارات صدرا.
213. ———– (1357ج)، شيخ شهيد، تهران، انتشارات صدرا.
214. ———– (1357ب)، عدل الهي، قم، انتشارات صدرا.
215. ———– (1357الف)، علل گرايش به مادي‏گري، قم، انتشارات صدرا.
216. ———– (1370)، فلسفه‏ي تاريخ، تهران، انتشارات صدرا.
217. ———– (1374الف)مجموعه آثار شهيد مطهري، تهران، انتشارات صدرا، ج 3 .
218. ———– (1374ب)مجموعه آثار شهيد مطهري، تهران، انتشارات صدرا، ج 2 .
219. ———– (1373)، مجموعه آثار شهيد مطهري، تهران، انتشارات صدرا، ج 3 .
220. ———– (1362الف)، اسلام و مقتضيات زمان، تهران، انتشارات صدرا، ج 1.
221. ———– (1362ب)، فطرت، تهران، انجمن اسلامي دانشجويان دانشکده‏ي عمران .
222. ———– (1361الف)، اسلام و نيازهاي جهان امروزي، تهران، حزب جمهوري اسلامي.
223. ———– (1361ب)، گفتارهاي معنوي، تهران، انتشارات صدرا.
224. ———– (1358الف)، انسان و سرنوشت، قم، انتشارات صدرا.
225. ———– (1358ب)، بررسي اجمالي مباني اقتصاد اسلامي، تهران، انتشارات حکمت.
226. ———– (بي‏تا)، بررسي اجمالي از نهضت‏هاي اسلامي در صد ساله‏ي اخير، قم، انتشارات صدرا.
227. ———– (1380ب)، آشنايي با علوم اسلامي حكمت عملي، انتشارات صدرا، چاپ اول.
228. مغربي، فغفور (1385) حميد مطهري احياگر و اصلاح گري جامع نگر؛ مجله انديشه حوزه، مرداد و شهريور 1385 ، شماره 59 (از صفحه 155 تا 186)
229. معصوم زاده، سيد محسن: تراب زاده، اقدس، (1383) رتبه بندي توليدات صنعتي کشور به روش فرآيند تحليل سلسله مراتبي (A.H.P) ، پژوهشنامه بازرگاني، (بهار) شماره 30
230. ممدوحي، عبدالله (1382) انسان و جهان در شناخت مکتب اسلام، تنظيم و گردآوري: محمدمهدي قائمي‌اميري، مرکز انتشارات موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني رحمه الله عليه، چاپ اول.
231. منصوري، سهيلا (1389) هفته‌نامه تخصصي برنامه، ارزيابي سير تهيه و تصويب قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه، شماره 402 ، معاونت برنامه‌ريزي و نظارت راهبردي رئيس‌جمهور، تهران.
232. مؤمني منصور و علي آتش‌سوز، (1383)؛ طراحي مدلي جهت برنامه‌ريزي محصول با استفاده از QFD و بکارگيري ANP و برنامه‌ريزي آرماني، فصلنامه مديريت صنعتي، شماره4.
233. مهرآرا، محسن و طلاکش ناييني (1388) عنوان بررسي رابطه توسعه مالي و رشد اقتصادي در كشورهاي منتخب با روش داد ههاي تلفيقي پويا، مجلة دانش و توسعه (علمي – پژوهشي) سال شانزدهم، شمارة 26 ، تابستان 1388، صص143-169
234. ميسرا، پراساد (1367)؛ برداشتي نو از مسائل توسعه، ترجمه حميد فراهاني راد، گزيده مسائل اقتصادي اجتماعي، ش46، ص6-7.
235. ميرمعزي، سيد حسين (1379)، مفهوم توسعه و راهبردهاي آن از ديدگاه امام خميني، دانشگاه شهيد بهشتي.
236. ميرمعزي، سيد حسين (1385) نقد و بررسي ديدگاه شهيد صدر (ره) درباره هويت اقتصاد اسلامي، مجله اقتصاد اسلامي، شماره 22 ، ص 123 تا 146.
237. ميرسندسي، سيدمحمد (1381)، گفتارهايي در انديشه اجتماعي امام خميني (ره)، دانشگاه امام حسين (ع)، تهران
238. مدرسي چهاردهي، مرتضي (1360)، سيدجمال الدين اسدآبادي و انديشه هاي او، تهران، سپهر.
239. مهدي، محسن (بي‌تا)، فلسفه تاريخ ابن خلدون، ترجمه مجيد مسعودي، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
240. نبوي، عباس (1375)، انسان مطلوب توسعه يافته از ديدگاه اسلام، مجموعه مقالات، اسلام و توسعه.
241. نقي‌پورفر ولي‌الله و احمدي محمدرضا، (1387)، شاخص‌هاي اقتصادي توسعه انساني از ديدگاه اسلام. فصلنامه علمي پژوهشي اقتصاد اسلامي شماره 31.
242. نهج البلاغه، فيض الاسلام.
243. واحدي، قدرت الله (1380)، مقدمه علم حقوق، چ دوم، تهران، نشر گنج دانش.
244. ورجاوند، پرويز(1368)، پيشرفت و توسعه بر بنياد هويت فرهنگي، تهران، شركت سهامي انتشار.
245. ويچرن، جانسون (1378)، تحليل آماري چند متغيري کاربردي، ترجمه : حسينعلي نيرومند. دانشگاه فردوسي، مشهد
246. ندايي هاشمي (1387) توسعه‌اسلامي؛ مولفه‌ها و شاخص‌هاي آن، کارگروه مديريت کلان دستگاه‌هاي فرهنگي، تابستان.
247. نصري، عبدالله، (1376)، سيماي انسان کامل از ديدگاه مکاتب، تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبايي.
248. واعظي، احمد، (1377)، انسان از ديدگاه اسلام، سمت، تهران.
249. هاشمي، سيدحسين (1378)، عنوان مقاله: مطهري و فطرت در قرآن، مجله پژوهش هاي قرآني » بهار و تابستان 1378، شماره 17 و 18 (از صفحه 30 تا 55)
250. هانتينگتون، ساموئل (1370)، سامان سياسي و جوامع دستخوش دگرگوني، ترجمه نخست ثلاثي، تهران، نشر علم.
251. هانتينگتن ساموئل ب. (1373) اهداف توسعه، ترجمه سعيد گازراني، فرهنگ توسعه، ش9.
252. هريسون، ديويد (1376)، جامعه شناسي نوسازي و توسعه ، مترجم عليرضا كلدي ، انتشارات دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي، تهران
253. هفته‌نامه تخصصي برنامه (1388)، ارزيابي برنامه‌هاي توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران، شماره 351، ص1-36 ، معاونت برنامه‌ريزي و نظارت راهبردي رئيس‌جمهور، تهران.
254. هلد، ديويد (1370) مدلهاي دموكراسي، ترجمه عباس فجر، تهران، روشن گران.
255. همايون ُا. در، ف. سعيده، اتيتي، 1382، شاخص توسعه انساني اخلاقي کشورهاي سازمان کنفرانس اسلامي، ترجمه ناصر جهانيان، فصلنامه اقتصاد اسلامي شماره 10و11، قم، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.
256. ياوري، کاظم؛ رضاقلي‌نژاد، مهديه، آقايي، مجيد و مصطفوي، سيدمحمدحسن (1389) بررسي تاثير توريسم بر رشد اقتصادي کشورهاي عضو سازمان کنفرانس اسلامي، مجله تحقيقات اقتصادي، شماره 91، تابستان 89، صص219-242
257. يعقوبي، ابن واضح (1374) تاريخ يعقوبي،ترجمه‏ محمد ابراهيم آيتي،جلد 1،چاپ هفتم،انتشارات علمي‏ و فرهنگي،تهران.
258. يونسكو(1376) بعد فرهنگي توسعه، به سوي يك رهبانيت علمي، ترجمه تيمور محمدي، سازمان برنامه و بودجه.
259. Acemoglu, D., Johnson, S. and Robinson, J. (2001). “The colonial origins of comparative development: An empirical investigation.” American Economic Review 91, 1369–1401.
260. ————————————————- and Yared, P. (2008), “Income and Democracy.” American Economic Review 98(3), 808–842.
261. ————————————————–and Thaicharoen, Y. (2003) “Institutional causes, macroeconomic symptoms: Volatility, crises and growth.” Journal of Monetary Economics 50, 49–123.
262. Adelman, Irma, and Cynthia Taft Morris (1967) Society, Politics and Economic Development- A Quantitative Approach (Hopkins Press).
263. Aisen, A. and Veiga, F.J. (2006). “Does Political Instability Lead to Higher Inflation? A Panel Data Analysis.” Journal of Money, Credit and Banking 38(5), 1379–1389.
264. Alesina, A. and Perotti, R. (1996). “Income distribution, political instability, and investment.” European Economic Review 40, 1203- 1228.
265. Allen C. Kelley, Population and Development Review, Vol. 15, No. 4 (1989), pp. 731-737
266. Amie, Gaye, HDRO/RBA Regional Technical Workshop on Measuring Human Development (Seminars of HDRO). Nairobi (Kenya) September – 2007
267. Anderson, E (1999) “What is the point of equality?”, Ethics, 109 (2): 287-337
268. Andrieu, C., Doucet, A. and Holenstein, R. (2010). Particle Markov chain Monte Carlo (with discussion). J. Royal Statist. Society Series B, 72. (to appear).
269. ————-, Ozler, S., Roubini, N. and Swagel, P. (1996). “Political instability and economic growth.” Journal of Economic Growth 1, 189–211
270. Arellano, Manuel (1993); “On testing of correlation effects with panel data”, Journal of Econometrics, 59 (1), September, pp. 87-97.
271. ———————– and Stephen Bond (1991); “Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations”, Review of Economic Studies, 58, pp. 277-297
272. ———————–, Bover O. Another look at the instrumental-variable estimation of errorcomponents models. Journal of Econometrics 1995, 68, pp. 29–52.
273. Arestis, P., Demetriades, P., Luintel, K.B., 2001 :”Financial development and economic growth: the role of stock markets” Journal Money Credit Bank. 33, 16–41.
274. Ari Aisen and Francisco Jose Veiga (2011) How Does Political Instability Affect Economic Growth? IMF Working Paper, Middle East and Central Asia Department, January 2011
275. Avanzini. Diego B (2009) Designing Composite Entrepreneurship Indicators, Catholic University of Chile, Santiago, Research Paper No. 2009/41
276. Berger, Peter L; An Invitation to sociology; doubleday and company inc, 1963.
277. Beugelsdijk, Sjoerd and Ton van Schaik.,(2003), Social Capital and Regional Economic Growth, Paper submitted to ERSA, Jyvaskila (Finland).
278. Bagolin, I. P., & Comim, F. V. (2008). Human Development Index (HDI) and its family of indexes: an evolving critical review. Revista de Economia , 7-28.
279. Baltagi, B. H. (2001); Econometric Analysis of Panel Data, John Wiley & Sons Ltd, Baffins Lane ,Chichester, West Sussex PO19 IUD, England
280. ——————– (2000). Nonstationary Panels, Panel Cointegration, and Dynamic Panels, Advances in Econometrics Vol. 15,
281. —————- (2008). Econometric Analysis of Panel Data. 4th ed. Chichester: John Wiley &Sons.
282. Barro, R. (1996). “Democracy and growth.” Journal of Economic Growth 1, 1.27.
283. ———— and McCleary, Rachel M. (2003), Religion and Economic Growth across Countries, Vol. 68, No. 5 (Oct., 2003), pp. 760-781 (article consists of 22 pages)
284. ———— and Lee, J. (2001). “International data on educational attainment: updates and implications.” Oxford Economic Papers 53, 541–563.
285. ———— and Jong-Wha Lee.(1993) “Losers and Winners in Economic Growth.” National Bureau of Economic Research (NBER). Working Paper, No. 4341.
286. Beck, T. (2008), “The econometrics of finance and growth.” Policy Research Working Paper, WPS4608, World Bank.
287. Benhabib, J. and Rustichini, A. (1996). “Social conflict and growth.” Journal of Economic Growth 1, 125–142.
288. Blanchflower, D.G. and Oswald, A.J. (2004) “Well-being over time in Britain and the USA”, Journal of Public Economics, vol. 88, pp. 1359-1386.
289. Bleys, B. (2006) “The index of sustainable economic welfare for Belgium”, report MOSI/27 , Vrije Universiteit Brussel.
290. ———– (2005) “Alternative welfare measures”, Draft, Vrije Universiteit Brussel
291. Blundell R.W., Bond S.R., Windmeijer F. Estimation in dynamic panel data models: improving on the performance of the standard GMM estimator. In: JAI Press, Elsevier Science, Amsterdam, pp. 53–91
292. Blundell R., Bond S. (1998). “Initial conditions and moment restrictions in dynamic panel data models.” Journal of Econometrics 87, 115–143.
293. Boarini, R., Johansson, A., and Mira d’Ercole, M. (2006) “Alternative measures of well-being”, OECD Social, employment and migration Working Paper, n° 33.
294. Bond, S., Hoeffler, A.and Temple, J. (2001). “GMM Estimation of Empirical Growth Models” Center for Economic Policy Research, 3048
295. Bruce Herrick charleo P. kindleberger “Economic Development”, 2th edition, 1965. New York : McGraw-Hill, – Economics handbook series (McGraw-Hill Book Company) 1. 1995. 6th ed. New York : Oxford University Press. 7. Leading issues in economic development
296. Bandura R. (2006), A Survey of Composite Indices Measuring Country Performance: 2006 Update, United Nations Development Programme – Office of Development Studies.
297. —————- (2008), A Survey of Composite Indices Measuring Country Performance: 2008 Update, United Nations Development Programme – Office of Development Studies.
298. Caselli, F. (2005), “Accounting for cross-country income differences,” in P. Aghion and S. Durlauf, eds, Handbook of Economic Growth, Amsterdam: North Holland, pp. 679–741
299. ————, Esquivel, G. and Lefort, F. (1996). “Reopening the Convergence Debate: A New Look at Cross-Country Growth Empirics.” Journal of Economic Growth 1, 363–390.
300. Chambers, John M. (2008). Software for data analysis programming with R. Berlin: Springer. ISBN 0-387-75935-2
301. Cherchye, Laurens, Moesen, Willem, Rogge, Nicky ,Puyenbroeck, Tom Van (2009), Constructing a Knowledge Economy Composite Indicator with Imprecise Data.
302. ———————–, W Rogge, N Van Puyenbroeck T, M Saisana, A Saltelli, R Liska and S Tarantola (2008), Creating composite indicators with DEA and robustness analysis: the case of the Technology Achievement Index, Catholic University of Leuven, Belgiumy.
303. Chapra, M.U. (1992), Islam and the Economic Challenge. The Islamic Foundation and the International Institute of Islamic Thought.
304. —————- (1993), Islam and Economic Development. The International Institute of Islamic Thought and Islamic Research Institute.
305. —————- (2000), The future of Economics-An Islamic perspective, Leicester: The Islamic Foundation.
306. Choi, I. (2001). “Unit Root Tests for Panel Data,” Journal of International Money and Finance, 20: 249– 272.
307. Cohen, D. and Prusak. L(2001). In Good Company: How Social Capital Make Organizations Work. In Vilanova and Josa (2003). Department of Industrial Engineering and Management. Tamper University of Technology.
308. Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika. 16, 297-334.
309. Cuthbertson and Nitzsche (2004). Quantitative Financial Economics. Second Edition. Wiley: Chichester.
310. Dasgupta, P., & Weale, M. (1992). On measuring the quality of life. world development 20 , 119-131.
311. De Haan, J. (2007). “Political institutions and economic growth reconsidered.” Public Choice. 281-292, 127.
312. Demirgüç-Kunt, A. and Levine, R. 1996: “Stock Market Development and Financial Intermediaries: Stylized Facts” World Bank Economic Review
313. Dempster, Arthur P., N.M. Laird and D.B. Rubin. 1977. “Maximum Likelihood Estimation from Incomplete Data via the EM Algorithm.” Journal of the Royal Statistical Association 39:1–38.
314. ————————— and Rubin D.B. (1983), Introduction (pp.3-10), in Incomplete Data in Sample Surveys (vol. 2): Theory and Bibliography (Madow W.G., Olkin I. and Rubin D.B., eds.) New York: Academic Press.
315. ————————— ————- (1983), Introduction (pp.3-10), in Incomplete Data in Sample Survey (vol. 2): Theory and Bibliography (Madow W.G., Olkin I. and Rubin D.B., eds.) New York: Academic Press.
316. Despotis, D.K. (2005), “A reassessment of the human development index via data envelopment analysis”, Journal of the Operational Research Society, Vol. 56, pp. 969-80.
317. Diener, E. (2006) “Guidelines for national indicators of subjective well-being and ill-being”, Journal of Happiness Studies, vol. 7, pp. 397-404.
318. Dietz F.J. and van der Straaten J. (1992), Rethinking environmental economics: missing links between economic theory and environmental policy, Journal of Economic Issues, Vol. XXVI,1: 27-51.
319. Drake P. R. (1998), “Using the Analytic Hierarchy Process in Engineering Education”, International Journal of Engineering Education. Vol. 14, No. 3.
320. Durlauf, S., Johnson, P. and Temple, J. (2005). “Growth econometrics.” In: Aghion, P., Durlauf,S. (Eds.), Handbook of Economic Growth. Amsterdam: North Holland, pp. 555–677.
321. Easterly, W., Ritzen, J. and Wollcock, M. (2006). “Social cohesion, institutions and growth.” Economics & Politics 18(2), 103–120.
322. Ebert U. and Welsch H. (2004), Meaningful environmental indices: a social choice approach, Journal of Environmental Economics and Management, Vol. 47: 270-283.
323. Edison, H. J., Levine, R., Ricci, L. and Sløk, T. (2002). “International financial integration and economic growth.” Journal of International Money and Finance 21, 749–776.
324. Elder, J. (2004). “Another perspective on the effects of inflation uncertainty.” Journal of Money, Credit and Banking 36(5), 911–28.
325. Encyclopaedia of Psychology (2 Volumes), Edited by HJ Eysenck [and others], Gt. Britain, Fontana, 1975 [A few articles such as «Deph Psychology» , Self- Knowledge , ect., have been wide-ly used]
326. Encylopoedia Britannica, London – Chicago, 1975.
327. Encylopoedia of Islam, New edition, Vols, 1-7.
328. Encylopoedia international, London – Newyork, 1978.
329. Freeden, m. (1996) ideologics and political theory, oxford : oxford university press.
330. Eugenio-Martin, J. N. Morales, R. Scarpa, (2004), “Tourism and economic growth in Latin American Countries: A panel data approach”, Milan, Italy, Fondazione Eni Enrico Mattei Nota di Lavoro, No. 26.
331. European Commission (2008), Environmental Performance Index (EPI), YCELP, Yale University, New Haven, CT, available at: http://sedac.ciesin.columbia.edu/es/epi/
332. Estes, Richard J.(2006) Advancing Quality of Life in a Turbulent World Series: Social Indicators Research Series, Vol. 29 Springer: forthcoming, December.
333. Evans ,C.D., et al. (1996) Use of factor analysis to investigate processes controlling the chemical composition of four streams in the Adirondack Mountains, New York, J. Hydrol., 185: 297-316.
334. EViews 6 User’s Guide I & II (2010), Quantitative Micro Software, LLC,
335. Estes, Richard J.(2006) Advancing Quality of Life in a Turbulent World Series: Social Indicators Research Series, Vol. 29 Springer: forthcoming, December.
336. Fkuda- parr,s and Jolly, R. (2000) Aims and Scops of Journal of Human Development Vol. 1, No 1.
337. Funtowicz S.O., Munda G., Paruccini M. (1990), The aggregation of environmental data using multicriteria methods, Environmetrics, Vol. 1(4): 353-36.
338. Freitag , Markus(2006),”Bowling the State Back in …,”European Journal of Political Research , Vol. 45.
339. Garuti, Claudio (2003) comparing AHP and ANP shift work models: hierarchy simplicity v/s network connectivity, fulcrum enginwwring Ltd, Santiago-chile.
340. Glaeser, E., La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F. and Shleifer, A. (2004). “Do institutions cause growth?” Journal of Economic Growth 9, 271–303.
341. Global Peace Index :Methodology. Vision of Humanity (2007) http://www.visionofhumanity.com/WPI_Methodology/index.php. Retrieved 2007-10-07
342. Greene, William (1997); Econometric Analysis, Third edition, Upper Saddle River, London, Prentice Hall.
343. Grootaert, C (2002) Quantitative analysis of social capital data , in Grootaert Christiann and Thierry Van Bastelaer, (ed.) Understanding and measuring social capital.
344. Goaied M. and Sassi. S (2010) Financial Development and Economic Growth in the MENA Region: What about Islamic Banking Development, EM Strasbourg Business School, March 17th,pp 1-23
345. Goldsmith R. W. , 1969:”Financial Structure and Economic Growth in Avanced Countries”, in National Bureau Committee for Economic Research, Capital Formation and Economic Growth, Princeton, University Press.
346. González-Marrero, Rosa M.; Lorenzo-Alegría, Rosa M. & Marrero, Gustavo (2011) “A Gasoline and Diesel Consumption for Road Transport in Spain:a Dynamic Panel Data Approach”, Programa de Investigación Energía y Cambio ClimáticoFedea – Focus Abengoa, ISSN 1988-785X, Colección Estudios Económicos 04-2011
347. Grossman, G. M., and E. Helpman. “Comparative Advantage and Long Run Growth.” National Bureau of Economic Research (NBER), Working Paper, No. 2809 (January, 1989).
348. Gorsuch R. L. (1983), Factor Analysis. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum. Orig. ed. 1974
349. Gwartney, J. and Lawson, R. (2007). Economic Freedom of the World – 2007 Annual Report. Vancouver, BC: Fraser Institute.
350. Hair J.F., Anderson R.E., Tatham R.L., and Black W.C. (1995), Multivariate data analysis with readings, fourth ed. Prentice Hall, Englewood Cliffs, NJ.
351. Hair J.F., Black W.C., B.J., Babin, Anderson R.E. and R.L.,Tatham (2006), Multivariate data analysis, sixth edition, Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.
352. Heiser, W.J. (1993), Clustering in low-dimensional space. In: Opitz, O., Lausen, B. and Klar, R., Editors,1993. Information and Classification., Springer, Berlin, 162-173.
353. Heitjan,D.F.(1997),Annotation:what canbe done about messing data?Approaches to imputation”,American Journal of public Health,Vol.87no.4,pp.548-50.
354. Hagerty, Michael R, Kenneth C. Land (2004), Constructing Summary Indices of Social Well-Being: A Model for the Effect of Heterogeneous Importance Weights, University of California,
355. Hall, R. and Jones, C. (1999). “Why do some countries produce so much more output per worker than others?” Quarterly Journal of Economics 114, 83–116.
356. Hansen. L.P. (1982), “Large Sample Properties of Generalized Method of Moments Estimators, “Econometrica, 50, p.p. 1029-1054
357. Hasebe, Takuya (2010) “The Tests for the Level Moment Conditions: GMM Estimation in a Linear Dynamic Panel Data Model” Ph.D. Program in Economics, City University of New York – Graduate Center, September 2010, CUNY Graduate Center
358. Heston, A., Summers, R. and Aten, B. (2006). Penn World Table Version 6.2. Center for International Comparisons at the University of Pennsylvania (CICUP). Data set downloadable at: http://pwt.econ.upenn.edu/.
359. Hicks, D. (1997). The inequality-adjusted human development index: a constructive proposal. world development 25 , 1283–1298.
360. Holtz-Eakin, D., Newey, W. and Rosen, H.S. (1988). “Estimating vector autoregressions with panel data.” Econometrica 56, 1371–1395.
361. Honaker, J. and King, G. (2010): “What to do about missing values in time-series crosssection data”, American Journal of Political Science, 54 (2): 561-58
362. —————————- and Blackwell, Matthew (2010) AMELIA II: A Program for Missing Data, November 4, 2010
363. ————————— 2010. “What to do About Missing Values in Time Series Cross-Section Data.” American Journal of Political Science 54(2, April):561–581.
364. Honaker, J and Blackwell, M. (2010): “AMELIA II: A program for missing data”, mimeo.
365. Hsieh, C.T. and Klenow, P. (2010). “Development Accounting.” American Economic Journal: Macroeconomics 2(1), 207–223.
366. Imai, K. (2010). Zelig: Everyone’s Statistical Software 1, (617), 1-554. Citeseer. Retrieved from http://gking.harvard.edu/zelig/
367. International Telecommunication Union (2007). Measuring The Information Society 2007: ICT Opportunity Index and World Telecommunication/ICT Indicators. Geneva: IT0055
368. Isham, Jonathan, (2000) The effects of social capital on technology adoption: Evidence from rural Tanzania, University of Maryland, Department
of Economics, College Park, Md. Processed.
369. Islamic Development Bank,( 2007), Annual Report 2007, Jeddah
370. Jackson, T. McBride, N. Marks N. & Abdallah S. (2006) Measuring Regional Progress: Developing a Regional Index of Sustainable Economic Well-being for the English Regions”, new economics foundation, London.
371. Jackson, D.A. (1993), Stopping rules in principal component analysis a comparison of heuristical and statistical approaches, Ecology 74 (1993), 2204–2214.
372. Johnson R., Wichern D.W., (2002), Applied Multivariate Statistical Analysis, 5th edition, Prentice Hall.
373. Jones, C.I. “Growth and Ideas.” Handbook of Economic Growth, edition 1, Vol. 1, chapter 16 (2005): 1063-1111.
374. ——— “R&D Based Models of Economic Growth.” Journal of Political Economy, Vol. 103, No.4 (1995): 759-784.
375. Jong-a-Pin, R. (2009). “On the measurement of political instability and its impact on economic growth.” European Journal of Political Economy 25, 15–29.
376. Judson, R.A. and Owen, A.L. (1999). “Estimating dynamic panel data models: A practical guide for macroeconomists.” Economics Letters 65, 9–15.
377. Kawachi, I., Kim, D., Coutts, A., & Subramanian, S. V. (2004). “Commentary: Reconciling the three accounts of social capital”. International Journal of Epidemiology, 33(4), 682–690 [discussion 700-684].
378. King, Gary, Michael Tomz and Jason Wittenberg. 2000. “Making the Most of Statistical Analyses: Improving Interpretation and Presentation.” American Journal of Political Science 44(2, April):341–355.
379. Klomp, J. and de Haan, J. (2009). “Political institutions and economic volatility.” European Journal of Political Economy 25, 311–326.
380. Klomp, J. and de Haan, J. (2009). “Political institutions and economic volatility.” European Journal of Political Economy 25, 311–326.
381. Korhonen P., Tainio R., and Wallenius J. (2001), Value efficiency analysis of academic research, European Journal of Operational Research, 130: 121-132.
382. Kortum, S., and J. Eaton. “Engines of Growth: Domestic and Foreign Sources of Innovation.” Japan and the World Economy, Vol. 9, No. 2 (1997): 235-259.
383. Kott, Alexander (2000), analytical hierarchy process and in requirements analysis, Pittsburgh, Carnegie group, Inc.
384. Krembs, Christopher, (2009), Ecology’s new Water Quality Composite Index, Washington State Department of Ecology
385. La-Porta, R., Lopez-De-Silanes, F., Shleifer, A. and Vishny, R. (1997), “Legal determinants of external finance.” The Journal of Finance 52, 1131–1150.
386. Laroche A., Lemoine E. Millien A. et Zhangy J., 1995 :”Croissance et marchés financiers : une approche empirique”, Economie Internationale, CEPII, n° 64, quatrième trimestre, p.39 60
387. LEITÃO, Nuno Carlos, (2010) Financial Development and Economic Growth:A Panel Data Approach, Theoretical and Applied EconomicsVolume XVII (2010), No. 10(551), pp. 15-24
388. Levin, A., C. F. Lin, and C. Chu (2002). “Unit Root Tests in Panel Data: Asymptotic and Finite-Sample Properties,” Journal of Econometrics, 108, 1–24.
389. Levine, R., Loayza, N. and Beck, T. (2000), “Financial intermediation and growth: Causality and causes.” Journal of Monetary Economics 46, 31–77.
390. Lewis, John and Allen N.H (1969) Anthropology [Made Simple Book], , London.
391. Little, D and Rubin, D.(1987), statistical Analysis with Missing Data , wiley, new york ,ny.
392. Liu, Gang (2004) Estimating Energy Demand Elasticities for OECD Countries: A Dynamic Panel Data Approach, Discussion Papers No. 373, March 2004, Statistics Norway, Research Department
393. Maddala, G. S. and S. Wu (1999). “A Comparative Study of Unit Root Tests with Panel Data and A New Simple Test,” Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 61, 631–52.
394. Mahlberg B. and Obersteiner M. (2001), Remeasuring the HDI by data Envelopment analysis, Interim report IR-01-069, International Institute for Applied System Analysis, Laxenburg, Austria.
395. Mauro, P. (1995). “Corruption and growth.” Quarterly Journal of Economics 110(3), 681–712.
396. Mankiw, N. G., Romer, D. and Weil, D. (1992), “A contribution to the empirics of economic growth.” Quarterly Journal of Economics 107, 407–437.
397. Marshall, M. and Jaggers, K. (2005). Polity IV Project: Political Regime Characteristics and Transitions, 1800–2004. Center for Global Policy, George Mason University. Data set downloadable at : http://www.systemicpeace.org/polity/polity4.htm.
398. Meier, G.M. and Rauch, J.E. (2000), Leading issues in economic development (7th Ed.) New York: Oxford University Press.
399. Milligan G.W. and Cooper M.C. (1985), An Examination of Procedures for Determining the Number of Clusters in a Data Set, Psychometrika, 50: 159-179.
400. Mincer, J. “Schooling, Experience and Earnings. Human Behavior and Social Institutions.” National Bureau of Economic Research (NBER), No. 2 (1974).
401. Mishra, SK,(2008),Construction of composite indices in presence of outliers ,North-Eastern Hill University, Shillong (India), MPRA Paper No. 8923, posted 02. June 2008.
402. Moham, Giles & Mohan ,John(2002),”Placing Social Capital”, Progress in human Geography, Vol. 26(2).
403. Monty G. Marshall and Jack Goldstone. 2007. “Global Report on Conflict, Governance and State Fragility 2007”. Foreign Policy Bulletin 17: 3-21.
404. Morris D. M., Liser F. B. (1977) The PQLI: Measuring Progress in Human Needs, Communiqués on Development Issues, 32.
405. Morris David Morris,(1996), “Measuring the changing condition of the world’s poor: The Physical Quality of Life Index, 1960–1990,” Working Paper No. 23/24 (Center for the Comparative Study of Development, Brown University.
406. Morales, Laura (2002),”Associational Membership & Social Capital in Comparative Perspective”, Political Studies ,Vol. 50, No. 3.
407. Moser, c. and Holland, j(1997) Urban poverty and violence in jamaica, world bank.
408. Munda, G; Nardo, M. (2005). Constructing Consistent Composite Indicators: the Issue of Weights. Italy: European Commissions. Nardo, M; Saisana, M; Saltelli, A; Tarantola, S. 2005. Tools for Composite Indicators Building. Italy: Joint Research Centre, European Commission.
409. Munda G., and Nardo M. (2003), “Mathematical modelling of composite indicators for ranking countries,” in Proceedings of the first OECD/JRC workshop on composite indicators of country performance, JRC, Ispra, Italy (submitted to the Review of Economics and Statistics).
410. Nahapiet, J., and Ghoshal, S. (1998). Social Capital, Intellectual Capial and the Organizational and Advantage. Academy of Management Review, 23(2).
411. Nardo, M., Saisana, M., Saltelli, A. and Tarantola, S. (2008), Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User’s Guide, European Commission – Joint Research Centre, Ispra, EUR 32547EN.
412. —————————————————————– (2005), Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User’s Guide, European Commission – Joint Research Centre, Ispra, EUR 21682 EN.
413. National Statistics (2001) Social Capital: A Review if Literature. Social Analysis and Reporting Division Office for National Statistics, England
414. National Statistics (2001)Social Analysis and Reporting Division for national Statistics: http://www.statistics.gov.uk/socialcapital.
415. Narayan, D. & Cassidy, M. F. (2001). A Dimensional Approach to Measuring Social Capital: Development and Validation of a Social Capital Inventory. Current Sociology, vol. 49(2).
416. Nazim, Ali, (2004), “A Roadmap for Making Islamic Finance Sources More Accessible: The Role of Secondary Services in the Dissemination of Research”, Harvard University Press, U.S.A.
417. Nilsson, Ronny (2000).Confidence Indicators and Composite Indicators., OECD Statistics Directorate, paper presented at the CIRET Conference, Paris, 10-14 October.
418. ——————– (2003).OECD System of Leading Indicators: Practices and Tools., OECD Statis-tics Directorate. Paper presented at OECD/ESCAP Workshop on Composite Leading Indicators and Business Tendency Surveys, Bangkok, 24 – 26 February.
419. Nelson, R. R., and E. S. Phelps. “Investment in humans, technological diffusion, and economic growth.” American Economic Review, Vol. 56, No. 1-2 (1966): 69-75.
420. Olofsdotter , Karin (2011) Impact of remittances on economic growth in selected Asian and Former Soviet Union countries, Lund University, School of Economics and Management, May.
421. OECD, (2004),“The OECD-JRC Handbook on Practices for Developing Composite Indicators”, paper presented at the OECD Committee on Statistics, 7-8 June 2004, OECD, Paris. Joint Research Centre – JRC – European Commission
422. Özler, S. and Rodrik, D. (1992). “External shocks, politics and private investment: Some theory and empirical evidence.” Journal of Development Economics 39(1), 141–162.
423. Patrick H.T. 1966: “Financial Development and Economic Growth in Underdeveloped Countries”, Economic Development and Culural Change, Vol. 14, n° 2, p. 174-189.
424. Perotti, R. (1996). “Growth, income distribution, and democracy: what the data say.” Journal of Economic Growth 1, 149–187
425. Polak J.J. 1989 :”Politiques financières et développement”, Etudes du Centre de Développement, OCDE.
426. Portes, A. (1998). “Social capital: Its origins and application in modern sociology” Annual Review of Sociology, 24, 1–24
427. Rachel M. McCleary and Robert J. Barro “:Journal of Economic Perspectives-Volume 20, Number 2-Spring 2006-Pages 49-72
428. Ranis G. (2005) The Evolution of Development Thinking: Theory and Policy, in: F.Bourguignon & B. Pleskovič, Annual World Bank Conference on Development Economics 2005: Lessons of Experience, World Bank Publications, Washington,119-140.
429. ———–, Stewart, F. & Samman, e. (2005). Human Development: Beyond the HDI. yale university.
430. Rodrik, D. (1991). “Policy uncertainty and private investment in developing countries.” Journal of Development Economics 36, 229–242.
431. Romer, P. M. “Endogenous Technological Change.” Journal of Political Economy, Vol. 98, No.5 (1990): 71-102.
432. Roodman, D.(2006), Building and Running an Effective Policy Index: Lessons from the Commitment to Development Index, Center for Global Development, Carnegie Endowment, Washington, DC.
433. Royall,R. and Herson,j. (1973),robust estimation from finite Populations”, Journal of the American Statistical Association,Vol.68,pp.883-9.
434. Rubin,D.(1987),multiphe Imputation for noresponse in Surueys,wiley,now work, ny.
435. Saaty Thomas L. (1994), decision making in economic, social and technological environments, RWS Publ., vol. vii.
436. ———————- (1996), Fundamentals of decision making, RWS publications, Pittsburgh.
437. ——————— (1999), The Brain: Unraveling the Mystery of How it Works, The Neural Network Process, ISBN 1-888603-02-X, RWS
438. ——————— (2004), Fundamentals of Decision Making with the Analytic Hierarchy Process, paperback, RWS Publications, 4922 Ellsworth Avenue, Pittsburgh, PA 15213-2807, original edition 1994, revised 2000.
439. ——————— (1996) Decision Making with Dependence and Feedback: The Analytic Network Process, ISBN 0-9620317-9-8, RWS
440. ——————— (2001) Decision Making with Dependence and Feedback: The Analytic Network Process, RA, Pittsburgh.
441. ———————, Vergas L.G. (2006); “Decision Making with the Analytic Network Process Economic”, Political, Social and Technological Applications with Benefits, Opportunities, Costs and Risks; Springer Publications.
442. Sagar, A. D, & Najam, A. (1998). The human development index: a critical review. Ecological Economics 25 , 249–264.
443. Samy Ben Naceur and Samir Ghazouani(2007), Stock markets, banks, and economic growth: Empirical evidence from the MENA region, Research in International Business and Finance, Volume 21, Issue 2, June 2007, Pages 297-315
444. Sande,L. (1983),Hot-deck imputation Procedures”,in Madow,W.G.and OIkin.I.
445. Saltelli A. (2007) Composite indicators between analysis and advocacy, Social Indicators Research, 81: 65-77.
446. Scott W. (2004) Tracking Human Development: The Use of Statistics in Monitoring Social Conditions, UNDP BRC, Bratislava.
447. ———-, Helen Argalias and D.V. McGranahan. (1973). The Measurement of Real Progress at the Local Level: Examples From the Literature and a Pilot Study. Geneva: United Nations Research Institute for Social Development.
448. Sen, Amertya & Anand, S. (2000), ‘The Income Component of the Human Development Index,’ Journal of Human Development, 1(1)
449. Sen, Amertya & Anand, S.(1994), ‘Human Development Index: Methodology and Measurement,’ Occasional Paper No. 12, Human Development Report Office, New York: UNDP
450. Saisana M. and Tarantola S. (2002), State-of-the-art report on current methodologies and practices for composite indicator development, EUR 20408 EN, European Commission-JRC: Italy.
451. —————————————- (2005), Uncertainty and sensitivity techniques as tools for the analysis and validation of composite indicators, Journal of the Royal Statistical Society A, 168(2), 307-323.
452. Simon, J. L. The Ultimate Resource. Princeton NJ: Princeton University Press, 1981.
453. Sharpe A. (2004), Literature Review of Frameworks for Macro-indicators, Centre for the Study of Living Standards, Ottawa, CAN.
454. Singer, Milton (1968) cuituvr interhationa LEncyciopedia of the socilscioncos vol. 1314 macmillan the free perss. P. 258.
455. Skinner, beyond freedom and dignity, pp. 5-6, newyork, 1972
456. Social Development Trends in Europe, (1970–1994): Development Prospects for the New Europe, Richard J. Estes , Social Indicators Research Volume 42, Number 1 / September, 1997
457. Stoianov, Macar and Altar, MoisA (2007) The impact of the trade and financial openness on the economic growth in the countries from the Eastern Europe, No 14, Advances in Economic and Financial Research – Bucharest University of Economics, Center for Advanced Research in Finance and Banking – CARFIB
458. Srebotnjak,Tanja,(2005), Measuring National Environmental Performance using Composite Indices: Statistical Considerations and Policy Implications,Yale University
459. Tarantola S., Jesinghaus J. and Puolamaa M. (2000), Global sensitivity analysis: a quality assurance tool in environmental policy modelling. In Saltelli A., Chan K., Scott M. (eds.) Sensitivity Analysis, pp. 385-397. New York: John Wiley & Sons.
460. Tavares, J. and Wacziarg, R. (2001) “How democracy affects growth.” European Economic Review 45, 1341–1378.
461. Tiago V. de V. Cavalcanti, Kamiar Mohaddesy, and Mehdi Raissi (2010) “Commodity Price Volatility and the Sources of Growth” Faculty of Economics, University of Cambridge, Faculty of Economics, University of Cambridge,pp. 1-36
462. Thayer feredrick c, Organizational Theory as Epistemology: Transcending Hierarchy and Objectivity, In C. Bellone (Ed.), Organization Theory and the New Public Administration, New York: Allyn and Bacon, 1975
463. Timberlake , Sharon(2005), Social Capital and Gender in the Workplace, journal of Management Development, vol24 .No 1 , pp.34-44.< www.emeraldinsight.com/0262-171.htm>.
464. Transparency International (2007), Global Corruption Report (2007), Cambridge, World Bank.
465. Trufte E.R. (2001), The Visual Display of Quantitative Information. Graphic Press, Connecticut, USA, 2nd edition (first edition 1981).
466. UNDP, Human Development Report 2005 (http//www.undp.org).
467. ——–, Human Development Report(1990, 1999, 2000) human development report 1990, 2000, New York, Oxford university press
468. ——–, (2007), Human Development Report. New York, Oxford University Press.
469. ——–, (2007), Measuring Human Development: a Primer. New York, Oxford University Press.
470. ——–, (1990-2003), The Human Development Report, New York: UNDP
471. UNRISD (1970) Contents and Measurement of Socio-economic Development, UNRISD, Geneva.
472. Vance Pakard, the people shapers, pp. 361-366, boston, Toronto, 1977.
473. Verbeek (2004). A Guide to Modern Econometrics. Second Edition. Wiley: Chichester.
474. Vermunt J.K. and Magidson J. (2005), Factor Analysis with categorical indicators: A comparison between traditional and latent class approaches. In A. Van der Ark, M.A. Croon and K. Sijtsma (eds), New Developments in Categorical Data Analysis for the Social and Behavioral Sciences, 41-62. Mahwah: Erlbaum.)
475. Wan-Chun Liu and Chen-Min Hsu(2006), The role of financial development in economic growth: The experiences of Taiwan, Korea, and Japan, Journal of Asian Economics, Volume 17, Issue 4, October 2006, Pages 667-690
476. Watanabe S., (1960), Information theoretical analysis of multivariate correlation, IBM Journal of Research and Development 4: 66-82.
477. Weisman, Doris. (2006). “2006 Global Hunger Index: A Basis for Cross Country Comparisons.” Washington D.C., IFPRI
478. Windmeijer, F. (2005). “A finite sample correction for the variance of linear efficient two-step GMM estimators.” Journal of Econometrics 126, 25–51.
479. Woehrling, Francis (2001). “‘Christian’ Economics,” Journal of Markets and Morality 4(2).
480. Wollebaek, Dag (2001),”Does Participation in Voluntary Associations Contribute to Social Capital “, Nonprofit &Voluntary sector Quarterly, Vol. 31, No. 1.
481. Wooldridge, Jeffrey M. (2002). Econometric Analysis of Cross Section and Panel Data, Cambridge, MA: The MIT Press.
482. World Bank (2000), World Development Report, 2000/2001, Washington DC: The World Bank
483. World Development Report (2006), New York, World Bank.
484. Yang Jiaqin and Lee huei. (1997).”An AHP Decision Model for Facility Location selection”. Facilities. Vol.15. pp. 241-254.
485. Zabala-Iturriagagoitia, Jon Mikel, Fernando Jiménez-Sáez, Elena Castro-Martínez and Antonio Gutiérrez-García (2007). “What indicators do (or do not) tell us about Regional Innovation Systems”, Scientometrics, Vol. 70, No. 1, pp. 85-106.
486. Zhicheng Liang (2005) Financial Development and Income Inequality in Rural China, UNU-WIDER,NY, ISSN 1238-9544
487. Zumbo, D. B., Gadermann, A. M., and Zeisser, C. (2007). Ordinal versions of coefficient alpha and theta for Likert rating scales. Journal of modern applied statistical methods, 6, 21-29.

العنوان:بناء مؤشر مركب لتقييم التنمية البشريةمرتکزا علي التعاليم الإسلامية و استخدامه في تصنيف البلدان الإسلامية المختارة
الباحث: مهدي قائمي اصل
الأستاذ المشرف: الدکتور مهدي صادقي شاهداني
الأستاذ المساعد: الدکتور محمدهادي زاهدي وفا
الفرع الدراسي: الدراسات الإسلاميّة و الاقتصاد
الخلاصة:
هذا البحث يريد بناء مؤشر مركب شامل لقياس التنمية البشرية من خلال التحقيق في تعاليم الحضارة الإسلامية. بناءا علي تعريف هذا البحث ،”التنمية البشرية على أساس التعاليم الإسلامية” هي العملية التي يسعى الإنسان فيها دائما إلي الکمال و العلي في التفاعل مع المجالات الأربعة “فطرته” ، “المجتمع البشري” ، “الطبيعة” و “مقام الربوبية في الوجود يعني الله”؛ و وفقا لهذا الأساس، تشمل التنمية البشرية في هذا البحث الأبعاد “الاقتصادية – الرفاهية” ، “الاجتماعية -الثقافية” ، “الدينية – الأخلاقية” ، “السياسية – الحكومية” و “العلمية-التعليمية”، الأبعاد و المکونات التي تستمد من توسيع نطاق التعاليم في مجال الحياة البشرية. وفقا لأسلوب هذا البحث الذي له سبع خطوات، بعد تحديدالأبعاد و المكونات، لابد من القيام بهذه المراحل:اختيار المصادر الإعلامية و مواقع البيانات التي تتناسب مع الأبعاد والمكونات ، و احتساب البيانات المفقودة، والتحليل ذات السمات التعدّدة على البيانات و المؤشرات المنفردة، تسوية البيانات ، ترجيح الأبعاد و النهاية للعوامل وتقديم المؤشر المرجوّ و أخيرا سيتکوّن المؤشر المركب النهائي لهذا البحث.
نتائج هذا البحث التي هي مستمدة من المؤشر المركب النهائي تبين أن البعد “العلمي – التعليمي” ومكوّنة النظافة و الصحة العامة هي من أهم نقاط القوة للجمهورية الإسلامية في إيران و لكن البعد” الاقتصادي– الرفاهي” (ما عدا رؤوس المال في البنية التحتية)و مکوّنة كفاءة المنظمات الحكومية والمؤسسات التشريعية تعد من أهم نقاط الضعف للجمهورية الإسلامية في إيران.

الکلمات الأساسية:التنمية البشرية، مؤشر التنمية البشرية، والتعاليم الإسلامية ، مؤشر مركب.

Constructing a composite indicator for evaluation of human development from an Islamic perspective and its simulation in ranking selected Islamic countries

Abstract:
This research wants to construct a composite comprehensive indicator for measuring human development by investigating the teachings of Islamic civilization. In this research, “human development on the basis of Islamic teachings” is a process through which man always pursues his perfection and excellence by interaction with the four fields of “innate”, “society”, “nature” and “Allah”. According to this basis, human development in this research includes “economic-welfare”, “social – cultural”, “religious-ethical”, “political – governmental” and “scientific – educational” dimensions which are derived from the extension of Islamic teachings in the field of human life. According to seven-step method of this research, after the determination of dimensions and their components, we should choose the referral information and databases with respect to these dimensions and components. Then, the imputation of the missing data, the multivariate analysis on the data and individual indicators, the normalization of data, the weighting dimensions and marginal factor indices and presentation of indicator are performed. And, finally the final composite indicator of this research will be created. The findings of the research which are derived from the final composite indicator show that the scientific – educational dimension and the public health component are the most important strengths of Islamic republic of Iran but the economic-welfare dimension (except from infrastructure capitals) and the efficiency of governmental organizations and legislative institutions are the most important weaknesses of Islamic republic of Iran.

Keywords: Human development, Human development Index, Islamic Teachings, Composite indicator.

Imam Sadiq University

Faculty of Islamic Studies and Economics
A Thesis Provided For the Degree of Master Art in Islamic Studies and Economics

Constructing a composite indicator for evaluation of human development from an Islamic perspective and its simulation in ranking selected Islamic countries

Supervisor:
Dr. Mahdi Sadeghi Shahdani

Advisor:
Dr. Mohammad Hadi Zahedi Vafa

Student:
………………………………

Shahrivar 90

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “ارائه شاخصي ترکيبي جهت سنجش توسعه انساني مبتني بر آموزه‌هاي اسلامي و بکارگيري آن در رتبه بندي کشورهاي اسلامي منتخب”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

84 + = 90