new5 free

امکان سنجي اجراي بودجه ريزي عملياتي در دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري

59.000تومان

توضیحات

دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران مرکزي
دانشكده مديريت –گروه مدیریت دولتی

پايان نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد) M.A)
گرايش: مالی

چکيده پايان نامه (شامل خلاصه،اهداف،روش هاي اجرا و نتايج به دست آمده):
این تحقیق با هدف امکان سنجي اجراي بودجه¬ريزي عملياتي در دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري و در سال 1391 به عمل آمده است. به اين منظور بر اساس مدل شه((sheh ، طبقه بندي سه گانه¬ای از ميزان توانایی (توانايي ارزيابي عملکرد، توانايي نيروي انساني و توانايي فني)، ميزان اختيارات (اختيار سازماني، اختيار قانوني و اختيار رويه¬اي) و ميزان پذيرش (پذيرش سياسي، پذيرش مديريتي و پذيرش انگيزشي) در دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري مورد بررسی قرار گرفت. تحقیق از لحاظ هدف کاربردي و از لحاظ روش، از نوع توصيفي- پيمایشي بوده است. جامعه آماری شامل کلیه معاونين دانشگاه، روساي دانشکده¬ها و مديران و کارشناسان حسابداري و بودجه دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهر ري به تعداد 78 نفر بودند که با پرسشنامه محقق مورد مطالعه قرار گرفتند. برای سنجش پايايي ابزار تحقيق از ضريب آلفاي كرونباخ استفاده شد که مقدار آلفاي كرونباخ بدست آمده براي ميزان توانايي بودجه ريزي عملياتي 0/85، ميزان اختيارات 0/77 و ميزان پذيرش بودجه ريزي عملياتي در دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري0/81محاسبه گردید. نتايج حاصل آزمون t تک گروه نشان داد، هر سه عامل توانايي، اختیار و پذيرش (در سطح معنا¬داري 0.01>p¬) برای استقرار بودجه¬ريزي عملياتي در دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری وجود دارد. همچنین بر اساس یافته های آزمون فریدمن، از میان عوامل مورد مطالعه؛ پذيرش مديريتي، توانايي نيروي انساني و توانایی فنی از مهم ترین عوامل استقرار بودجه ريزي عملياتي در این واحد، می باشند.
کليد واژه: بودجه ریزی عملیاتی، مدل شه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری.

فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول : کليات تحقيق
1-1) بيان مسئله تحقيق 2
1-2) اهمیت موضوع تحقیق 4
1-3) اهداف تحقیق 4
1-4) سئوالات و فرضيه هاي تحقيق 4
1-5) چارچوب نظري تحقيق
1-6) مدل تحقيق
1-7)تعريف عملياتي متغيرها و واژه هاي کليدي
1-8) روش تحقيق
1-9) قلمرو تحقیق
1-10) جامعه آماري مورد مطالعه و حجم نمونه 5
فصل دوم : مبانی نظری و پیشینه تحقیق
بخش اول: مبانی نظری تحقیق
2-1) تاریخچه بودجه
2-1-1) تعاريف بودجه
2-1-2) تعاريف بودجه از ديدگاه قانوني
2-1-3) مراحل بودجه ريزي در ايران
2-1-3-1) مرحله تهيه ، تنظيم و پيشنهاد بودجه
2-1-3-2) مرحله تصويب بودجه
2-1-3-3) مرحله اجراي بودجه
2-1-3-4) مرحله نظارت بر بودجه
2-1-4) بودجه ريزي برنامه اي
2-1-5) نظام بودجه ريزي مديريت بر مبناي هدف
2-1-5-1) نظام بودجه ريزي مديريت بر مبناي هدف در امریکا
2-1-6)نظام بودجه ريزي بر مبناي صفر
2-1-7) مزاياي بودجه ريزي بر مبناي صفر در مقايسه با بودجه ريزي سنتي
2-1-8) نظام بودجه ريزي بر مبناي صفر در امریکا
2-1-9) نظام بودجه ريزي افزايشي 22

فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-1-10) مزايا و معايب بودجه ريزي افزايشي 38
2-2) بودجه ريزي عملياتي 39
2-2-1) تعريف بودجه ريزي عملياتي 39
2-2-2)تعريف بوجه عملياتي از ديدگاه کميسيون هوور 40
2-2-3) انواع بودجه ريزي عملياتي 40
2-2-4) مباني قانوني بودجه ريزي عملياتي 41
2-2-5) اجراي بودجه عملياتي 45
2-2-5-1) حسابداري قيمت تمام شده 46
2-2-5-2) روش اندازه گيري کار
2-2-6) تحقق بودجه ریزی عملیاتی 47
48
2-2-7) اهداف بودجه ريزي عملياتي 49
2-2-8) ويژگيهاي بودجه ريزي عملياتي 50
2-2-9) اصول و مفاهيم هزينه يابي محصول 51
2-2-10) فوايد بودجه ريزي عملياتي 54
2-2-11) الزامات بودجه ريزي عملياتي 55
2-2-11-1) جلب موافقت و تعهد نقش آفرينان اصلي 55
2-2-11-2) تنظيم برنامه زماني براي اجرا 55
2-2-11-3) تامين آموزشهاي لازم 56
2-2-11-4) بررسي و توسعه برنامه هاي راهبردي 57
2-2-11-5) ايجاد سيستم اطلاعات و حسابداري قيمت تمام شده 58
2-2-11-6) ارزيابي عملکرد و گزارش نتايج 59
2-2-11-7) فراهم کردن زمينه هاي مديريتي 60
2-2-11-8) اقدامات نهايي
2-2-12) موانع بودجه ریزی عملیاتی
2-2-13) بودجه ریزی عملیاتی در موسسه های آموزش عالی
2-2-14) محاسبه هزینه تمام شده فعالیتهای موسسه های آموزش عالی
2-2-15) مشکلات بودجه ریزی عملیاتی در موسسه های آموزش عالی 60
62
63
64
67
فهرست مطالب
عنوان صفحه
بخش دوم : پیشینه تحقیق 70
2-3-1) پژوهش اول 70
2-3-2) پژوهش دوم 71
2-3-3) پژوهش سوم 72
2-3-4) پژوهش چهارم 73
فصل سوم : روش شناسي تحقيق
3-1) نوع مطالعه 76
3-2 )روش تحقیق 76
3-3) جامعه مورد مطالعه و حجم نمونه 76
3-4) فرضيات تحقيق 77
3-5) ابزار گردآوري اطلاعات 77
3-5-1) مطالعه اسناد وكتابخانه اي 77
3-5-2) پرسشنامه 78
3-6)سنجش روايي و پايايي ابزار پژوهش 79
3-7) روشهاي تجزيه و تحليل داده ها 80
3-7-1) آمارتوصيفي 80
3-7-2) آمار استنباطي 80
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل اطلاعات
4-1) مقدمه 82
4 -2) توصيف جمعيت شناختي پاسخگويان 82
4-2-1) توزيع فراواني و درصد شرکت کنندگان در پژوهش 82
4-2-2) سن پاسخگويان شرکت کنندگان در پژوهش 83
4-2-3) جنسيت شرکت¬ کنندگان در پژوهش 83
4-2-4) ميزان تحصيلات پاسخگويان 84
4-2-5) سابقه کار کارکنان شرکت کنندگان در پژوهش 84
4 -3) بررسي متغير¬هاي مرتبط با بودجه ريزي عملياتي 84
4-3-1)بررسی توزیع فراوانی پاسخهای مرتبط با توانایی بودجه ریزی عملیاتی 84
4-3-2)بررسی توزیع فراوانی پاسخهای مرتبط با اختیارات بودجه ریزی عملیاتی 85
فهرست مطالب
عنوان صفحه
4-3-3)بررسی توزیع فراوانی پاسخهای مرتبط با پذیرش بودجه ریزی عملیاتی 87
4-3-4)بررسی آماری متغیرهای مرتبط با بودجه ریزی عملیاتی 88
4-4) آزمون فرضیات تحقیق 90
4-4-1)آزمون tتک نمونه ای 90
4-4-2)آزمون فریدمن 93
فصل پنجم: نتیجه گیری،بحث و پیشنهادها
5-1)مقدمه 98
5-2)خلاصه 98
5-3)یافته های حاصل از آمار توصیفی 100
5-4)بررسی آماری متغیرهای مرتبط با بودجه ریزی عملیاتی 101
5-5)یافته های حاصل از آمار استنباطی 102
5-6)بحث در مورد نتایج تحقیق 104
5-7)پیشنهادها 106
فهرست منابع 110

فهرست جداول
صفحه
جدول (3-1): مشخصات پرسشنامه بر حسب شماره سوالات مربوط به متغيرهاي تحقيق 78
جدول(3-2): ضرايب پايايي پرسشنامه(آلفاي كرونباخ)، براي متغيرهاي پژوهش 79
جدول (4-1): توزيع فراواني و درصد شرکت کنندگان در پژوهش 82
جدول(4-2) توزيع فراواني گروه¬هاي سني پاسخگويان 83
جدول(4-3) توزيع فراواني جنسيت پاسخگويان 83
جدول(4-4) ميزان تحصيلات پاسخگويان 84
جدول(4-5) توزيع فراواني سابقه کار پاسخگويان 84
جدول(4-6 ) توزيع فراواني پاسخ هاي مرتبط با توانايي بودجه ريزي عملياتي 85
جدول(4-7 ) توزيع فراواني پاسخ هاي مرتبط با اختيارات بودجه ريزي عملياتي 86
جدول(4-8 ) توزيع فراواني پاسخ هاي مرتبط با پذيرش بودجه ريزي عملياتي 87
جدول (4-9): تعداد،ميانگين،ميانه،مد، انحراف معيار، کجي، کشيدگي، بيشترين و کمترين نمره بودجه ريزي عملياتي 88

جدول (4-10): نتايج آزمون t تك نمونه اي براي تأثيرگذاري عوامل بر بودجه¬ريزي عملياتي 90
جدول (4-11) نتايج حاصل از آزمون مقايسه ميانگين t براي بررسي اختلاف بين نظرات مديران و کارشناسان مرد و زن در ارتباط با اجراي بودجه ريزي عملياتي 92
جدول(4-12) نتيجه حاصل از آزمون فريدمن، براي الويت بندي پاسخ هاي مرتبط با توانايي بودجه ريزي عملياتي 93
جدول(4-13) نتيجه حاصل از آزمون فريدمن، براي اولويت بندي پاسخ هاي مرتبط با توانايي بودجه ريزي عملياتي 94
جدول(4-14) نتيجه حاصل از آزمون فريدمن، براي الويت بندي پاسخ هاي مرتبط با اختيارات بودجه ريزي عملياتي 95
جدول(4-15) نتيجه حاصل از آزمون فريدمن، براي الويت¬بندي پاسخ¬هاي مرتبط با ميزان پذيرش
بودجه¬ريزي عملياتي 96

فهرست نمودارها
صفحه
نمودار (4-1): توزيع فراواني شرکت کنندگان در پژوهش 82

چکیده:
این تحقیق با هدف امکان سنجي اجراي بودجه¬ريزي عملياتي در دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري و در سال 1391 به عمل آمده است. به اين منظور بر اساس مدل شه((sheh ، طبقه بندي سه گانه¬ای از ميزان توانایی (توانايي ارزيابي عملکرد، توانايي نيروي انساني و توانايي فني)، ميزان اختيارات (اختيار سازماني، اختيار قانوني و اختيار رويه¬اي) و ميزان پذيرش (پذيرش سياسي، پذيرش مديريتي و پذيرش انگيزشي) در دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري مورد بررسی قرار گرفت. تحقیق از لحاظ هدف کاربردي و از لحاظ روش، از نوع توصيفي- پيماشي بوده است. جامعه آماری شامل کلیه معاونين دانشگاه، روساي دانشکده¬ها و مديران و کارشناسان حسابداري و بودجه دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري به تعداد 78 نفر بودند که با پرسشنامه محقق ساخته مورد مطالعه قرار گرفتند. برای سنجش پايايي ابزار تحقيق از ضريب آلفاي كرونباخ استفاده شد که مقدار آلفاي كرونباخ بدست آمده براي ميزان توانايي بودجه ريزي عملياتي 0/85، ميزان اختيارات 0/77 و ميزان پذيرش بودجه ريزي عملياتي در دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري0/81محاسبه گردید. نتايج حاصل آزمون t تک گروه نشان داد، هر سه عامل توانايي، اختیار و پذيرش (در سطح معنا¬داري 0.01>p¬) برای استقرار بودجه¬ريزي عملياتي در دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری وجود دارد. همچنین بر اساس یافته های آزمون فریدمن، از میان عوامل مورد مطالعه؛ پذيرش مديريتي، توانايي نيروي انساني و توانایی فنی از مهم ترین عوامل استقرار بودجه ريزي عملياتي در این واحد، می باشند.

واژگان کليدي: بودجه ریزی عملیاتی، مدل شه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری.

1-1) بيان مساله تحقيق:
طي سالهاي اخير فشارهاي فزايند ه¬اي در زمينه نظارت مالي بر سازما ن ها، تقريبا در تمامي كشورهاي جهان به چشم می خورد. اين فشارها ناشي از محدوديت منابع ، افزايش حساسيت هاي جامعه و گرايش سياستمداران در جلب رضايت مردم به منظور ارائه عملكرد مثبت در جهت كسب مقبولیت، مشروعيت و پاسخگويي در راستاي بهبود مديريت بر منابع مالي بوده است . بسياري از كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه دنيا در تلاشند نظام بودجه ريزي خود را در یك فرآيند بهبود يا تغيير به يك نظام عملكرد محور يا عملياتي كه در آن ارتباط بين اعتبارات بودجه اي و عملكرد دستگاههاي اجرايي شفاف و قابل درك است، نزديكتر سازند و از اين طريق پشتوانه اطلاعاتي معتبر و قابل اطميناني براي تصميمات بودجه اي فراهم آورند)حسن آبادي و نجارصراف، 1387).
در واقع بودجه ريزي عملياتي، ابزار مدیریتی سودمندی به شمار می¬آید که براي توليد و تبادل اطلاعات حال و آتي بر اساس شاخص ها و استانداردهاي عملكردي به منظور تنظیم بودجه برای برآورد و سنجش عملکرد سازمانها ضروری می¬باشد.
دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي نیز که مسئول كشف و نشر دانش و فراهم سازي آموزش و يادگيري عالي براي تربيت نيروي انساني متخصص و كمك به توسعه جوامع هستند، به عنوان يك نظام (سيستم) از چندين زير نظام تشكيل شده اند که اساسي ترين نظام مديريتي آن نظام مالي است (ساكتي و سعيدي، 1386). استقرار نظام بودجه ریزی عملیاتی در نظام مالی دانشگاه ها عوامل اثر بخشي و صرفه جويي را به ابعاد سنتي بودجه ريزي اضافه مي كند.
اهمیت موضوع فوق موجبات توجه و اصلاحات اخیر در نظام بودجه ای دانشگاه های کشور و حرکت به سوی بودجه عملیاتی را نشان می دهد. به طوری که در قانون برنامه چهارم توسعه، دانشگاه ها نه تنها باید نظام بودجه ریزی خود را از بودجه ریزی برنامه ای به بودجه ریزی عملیاتی تغییر دهند بلکه (در اجرای بند الف ماده 49 این قانون)، موسسه¬های آموزش عالی ملزم به تهیه بودجه عملیاتی به منظور دستیابی به بهای تمام شده فعالیت های آموزشی و پژوهشی و تعیین هزینه سرانه دانشجو در رشته های مختلف به منظور تامین منابع مالی هستند.
از سوی دیگر به استناد این ماده، قانون برنامه چهارم توسعه کشور که اعتبارات هزینه ای دانشگاهها و موسسه های آموزش عالی دولتی براساس قیمت تمام شده به آنها اختصاص خواهد یافت و با توجه به توسعه همه جانبه موسسه های آموزش عالی در کشور، نیاز به بهبود شیوه های کنترل و مدیریت منابع مالی در آن احساس بیشتری می شود. این امر می تواند موجب تمرکز بیشتر دانشگاه ها به مقوله کارآیی و اثربخشی منابع مالی شود. تنها راه تحقق این اهداف استقرار نظام بودجه ریزی عملیاتی در موسسه های آموزش عالی عنوان شده است. ویژگی و وجه تمایز این نظام از نظام بودجه ریزی موجود، تاکید روی اهداف، نتایج و محصول هر یک از اقلام هزینه ای و افزایش قدرت پاسخگویی دانشگاهها است.
دانشگاه آزاد اسلامی نیز به عنوان یکی از موسسه¬های آموزش عالی از این امر مستثنی نمی باشد و تغيير در نظام بودجه ريزي این دانشگاه به مثابه سایر دانشگاه های کشور امري ضروري به نظر مي آيد .
بر اساس این تحقیق در پی مشخص نمودن عوامل متعددی نظیر میزان شناخت و دانش مدیران و کارشناسان نسبت به این نظام و سایر عوامل انسانی و رفتاری مرتبط با استقرار بودجه عملیاتی و همچنین مشکلات و موانع و ظرفیت های موجود برای استقرار بودجه ریزی عملیاتی می باشد.
با توجه به مطالعات نظری و شرایط موجود در موسسه های آموزش عالی کشور می توان امکان استواری بودجه ریزی عملیاتی را در قالب سه عامل پذیرش، توانایی و اختیار تقسیم بندی نمود. عامل پذیرش شامل پذیرش سیاسی، پذیرش مدیریتی و پذیرش انگیزشی می باشد. عامل توانایی نیز از سه گروه توانایی فنی،توانایی ارزیابی عملکرد و توانایی انسانی تشکیل می گردد. همچنین عامل اختیار نیز شامل اختیار قانونی، اختیار رویه ای واختیار سازمانی می باشد. لذا در این تحقیق دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری از بین واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی انتخاب گردید تا امکان استقرار بودجه ریزی عملیاتی در این دانشگاه مورد مطالعه قرار گیرد.

1-2) اهميت موضوع تحقيق :
در بحث بودجه‌ريزي عملياتي سه هدف عمده مديريت منابع و وجوه در نظر گرفته مي‌شود كه شامل برقراري انضباط مالي ، تخصيص منابع به اوليت‌ها و مديريت اجرايي خوب مي‌باشد.
با بكارگيري بودجه‌ريزي عملياتي انتظار مي‌رود اهداف در نظر گرفته شده فوق در دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري محقق شده و بتوان با اجراي اين روش بودجه‌ريزي ميزان دستيابي به اهداف و همچنين انحراف از اجراي آن را مشخص نمود .
مهمترين هدف بودجه ريزي عملياتي اصلاح مديريت بخش عمومي و افزايش اثربخشي مخارج اين بخش است به طوريكه با اين كار ارزيابي پاسخگويي مسئولين دستگاههاي اجرايي بر اساس معيار دستاوردهاي فعاليتهاي آنان صورت خواهد گرفت.بيش از 60%حجم بودجه ساليانه كشور به شركتها و موسسات دولتي اختصاص دارد كه موجب ريخت و پاشهاي فراوان سالانه آنها شده است كه با تنظيم بودجه عملياتي و شفاف انتظار مي رود اين هزينه ها به حداقل ممكن كاهش يابد.(كردبچه،1385،11)

1-3) بيان اهداف تحقيق :
1- بررسی امکان اجراي بودجه‌ريزي عملياتي در دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري.
2- ارائه راهکارهايي به منظور امکان پذیرنمودن اجراي بودجه‌ريزي عملياتي در دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري.

1-4) فرضيات يا سئوالات تحقيق :
(1): پذیرش بر استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری تاثیر دارد.

(2): توانایی بر استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری تاثیر دارد.

(3): اختیار بر استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری تاثیر دارد.

(4): بين نظرات مديران و کارشناسان مرد و زن در ارتباط با اجراي بودجه ريزي عملياتي در دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری اختلاف معني دار وجود دارد.

1-5) چارچوب نظري :
چارچوب نظري الگويي است كه پژوهشگر بر اساس آن درباره روابط بين عواملي كه در ايجاد مسئله، مهم تشخيص داده اند نظره پردازي مي كند.
پژوهشگر به دنبال اين است كه بر اساس مدل ارائه شده بررسي نمايد كه آيا عوامل ذكر شده در دانشگاه آزاد واحد شهر ري توانايي پاسخگويي به نيازهاي واحد مورد تحقيق را دارا مي باشد يا خير.
بودجه عملياتي يک برنامه سالانه به همراه بودجه سالانه است که رابطه ميان ميزان وجوه تخصيص يافته به هر برنامه با نتايج بدست آمده از اجراي آن برنامه را نشان مي دهد. اين نوع بودجه ريزي توانايي تصميم گيرندگان در ارزيابي درخواستهاي بودجه اي دستگاههاي اجرايي را با آگاه ساختن تصميم گيرندگان به اطلاعات بهتر درباره نتايج هر برنامه يا برنامه هايي که براي رسيدن به اهداف مشترکي بکار مي روند، افزايش مي دهد. اين نوع بودجه تمامي فعاليتهاي مستقيم و غيرمستقيم مورد نياز در برنامه و همچنين تخمين دقيقي از هزينه فعاليتها را در بر مي گيرد.
بودجه ريزي عملياتي روشي براي تخصيص منابع به منظور دستيابي به اهداف ، برنامه ها و نتايج ارزيابي شده است.در اين روش منابع بودجه به اهداف مورد نظردر قالب برنامه به نحوي کاراو اثربخش تخصيص مي يابد. مي توان چنين بيان نمودکه بودجه ريزي عملياتي علاوه بر اثربخشي به دنبال تعيين نرم ها، استانداردها، معيارها و درنهايت قيمت تمام شده خدمات ارائه شده توسط دستگاههاي دولتي مي باشد. به عبارتي بودجه ريزي عملياتي به دنبال رسيدن به اهداف تعيين شده با کمترين هزينه مي باشد.(کارآيي توام با اثربخشي )
از طرفي تعيين برنامه ها در راستاي تحقق اهداف هر دستگاه و مشخص نمودن فعاليتهاي متناسب در راستاي تحقق اهداف هر برنامه دستگاه، مقوله برنامه ريزي است.اما اينکه هر کدام از اقدامات ، فعاليتها و در نهايت برنامه ريزي تعيين شده ، مستلزم صرف چه ميزان هزينه است ، موضوعي است که در مباحث بودجه ريزي به آن پرداخته مي شود.
برنامه ريزي و تعيين برنامه ، فعاليتهاو اقدامات بدون مطالعات امکان سنجي و اولويت دهي ميسر نبوده و انجام امور مذکور در برنامه ريزي ، مستلزم برآورد هزينه هاي انجام کار و قيمت تمام شده مي باشد.
لذا برنامه ريزي بدون توجه به هزينه و بودجه لازم براي انجام کار امکان پذير نمي باشد و يا ناقص خواهدبود.

1-6) مدل تحقيق :
بر اساس نتایج یک نظر سنجی کارشناسان بودجه ای سازمان بودجه در امریکا معتقدبودند که بودجه ریزی عملیاتی بر تخصیص ها تاثیر محدودی دارد. تقریبا نیمی از کارشناسان بودجه که در این نظر سنجی شرکت کرده اند معتقد بودند که این شیوه در نیل به اهداف تخصیص منابع چندان تاثیری ندارد و بیش از یک پنجم کارمندان سازمان نیز تقریبا نظر مشابهی داشتند.برخی دیگر این تفاوت در میزان موفقیت را به ویژگی های سازمان ها نسبت می دادند. آندروز (2004) این عوامل را بخشی از مدل اجرایی می دانست و فرض می کرد که امکان اجرا بودجه ریزی عملیاتی در ایالت هایی وجود دارد که در آن ها توانایی حرفه ای و کارشناسی برای چنین تغییراتی بیشتر وجود دارد و مقامات برای اعمال چنین تغییراتی اختیارات بیشتری دارند و میزان پذیرش تغییر نیز بیشتر است.در این مقطع اکثر ایالت ها به دلیل الزامات اجرایی یا قانونی از نوعی بودجه ریزی عملیاتی استفاده می کنند یا استفاده کرده اند (ملکرز و ویلافبی 1998 ویلافبی 2004) با وجود این درباره تاثیر نهادی بودجه ریزی عملیاتی بر هزینه های دولت همچنان تردید هایی وجود دارد . وایت (1994) به این نکته اشاره می کند دلیل ناکامی اصلاحات بودجه ریزی گستردگی محدوده اطلاعات (وهزینه هایی) است که برای اتخاذ این گونه تصمیمات ضروری است . در نتیجه بودجه ریزی افزایشی رویکرد بهتری است .لو (1998)تاجایی پیش میرود که سودمندی برخی شاخص های عملکرد در فرایند بودجه ریزی عملیاتی را به دلیل اتکا به داده های کوتاه مدت مورد تردید قرار می دهد . حتی طرفداران استفاده از بودجه ریزی عملیاتی نیز به برخی از نقایص بالقوه آن اشاره می کنند. اسمیت (1999) این نکته را یاد آوری می کند که بودجه ریزی عملیاتی در مقایسه با سایر شیوه ها بیستر در معرض تخلف و سو استفاده قرار دارد ولی به دلیل قدرت ذاتی چنین سیستم هایی و برای جبران این نقاط ضعف راه هایی را نیز پیشنهاد می کند.
البته عمده پژوهش ها که در مورد موفقیت بودجه ریزی عملیاتی است روی نظر سنجی از مقامات بودجه ایالتی و استنباط آن ها از اجزا بودجه ریزی عملیاتی استوار است ولی بررسی های تجربی بیانگر دیدگاه های مختلف درباره موفقیت بودجه ریزی عملیاتی و به ویژه تاثیر آن بر تخصیص بهینه منابع است به طور کلی پژوهش های قبلی به بررسی ارتباط بین اطلاعات عملکرد و تخصیص واقعی منابع نپرداخته اند ومقامات بودجه ای در زمینه تاثیر بودجه ریزی عملیاتی نظرات مختلفی دارند. این پژوهش ها نتوانسته است تاثیر بودجه ریزی عملیاتی روی هزینه های واقعی را نشان دهد. در عوض برای تعیین اثرات بودجه ریزی عملیاتی روی هزینه های ایالتی بر استنباط مقامات بودجه ای و کارشناسان سازمان ها تاکید شده است.
در یکی از معدود مطالعات تجربی که در مورد تاثیر بودجه ریزی عملیاتی توسط کلاس و دافرتی (2004)انجام گرفته به جای اطلاعات استنباطی از داده های تجربی استفاده است این پژوهش با استفاده از سری زمانی هزینه های ثابت سرانه ایالت ها وضعیت قبل و بعد از اجرا بودجه ریزی عملیاتی را تحلیل کرده و چنین نتیجه گیری می کند که اجرا بودجه ریزی عملیاتی چه بر اساس الزام قانونی و چه براساس الزامات اجرایی به طور آَشکاری با مخارج سرانه ثابت ارتباط مثبت دارد.
نکته ای که درخصوص پژوهش های مرتبط با بودجه ریی عملیاتی وجود دارد این است که بیشتر آن ها بر نظر سنجی مبتنی هستند. در واقع نتایج آنها به درک و استنباط مقامات سازمان ها دستگاه های اجرایی و مقامات بودجه ای بستگی دارد که لزوما بازتاب تاثیرات واقعی نیست.
بر اساس مطالعات صورت گرفته در خصوص مدلهای بودجه ریزی عملیاتی از جمله مدل شه ،در بودجه ریزی عملیاتی (طبقه بندی سه گانه )که از مقاله ای تحت عنوان ((توانایی پذیرش و اختیار در بودجه ریزی عملیاتی )) نوشته آندیوز استخراج شده است.
مدلي كه پژوهشگر به دنبال بررسي آن است مدل شه ((sheh مي¬باشد.اين مدل داراي طبقه بندي سه گانه است كه شامل توانايي،پذيرش و اختيار است. پس از مطالعه جدول¬هاي مختلف بودجه¬ريزي عملياتي و بررسي آنها¬، پژوهشگر از مدل شه براي بررسي موضوع تحقيق استفاده مي¬نمايد. به¬ لحاظ اينکه از این مدل در اين نوع بودجه¬ريزي در دانشگاه تهران توسط آقاي محمودي خالدي مورد بررسي و تأييد قرار گرفته است پژوهشگر به دنبال آن است که از اين مدل در دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرري استفاده نمايد.
تبیین عوامل موثر بر اجرای موفق بودجه ریزی عملیاتی با استفاده از مدل شه (SHEH) به شرح ذیل می باشد:
سه عامل اثرگذار شامل: اختیار ،پذیرش و توانایی
توانایی:
توانایی ارزیابی عملکرد: توانایی سنجش عملکرد بر همه مراحل اجرای بودجه ریزی عملیاتی تاثیر می گذارد.(foltin,1999,40)
اگر دولتها توانایی سنجش عملکرد بطور مفید را نداشته باشند در اجرای بودجه ریزی عملیاتی شکست خواهند خورد. از طرفی دولتها متوجه شده اند که سنجش نتیجه و خروجی مشکل و بسیار وقت گیر می باشد و هنوز بسیاری از دولتها مشغول تعریف نتایج و خروجی می باشند. در برخی موارد این احتمال وجود دارد که مشکلات موجود در ارزیابی عملکرد ،اجرای بالقوه بودجه عملیاتی را منتفی کند اما با توجه به گسترش صنعت ،ارزیابی عملکرد و شکل گیری تواناییهای لازم در دولتها این مشکلات کمتر خواهد بود.نکته مهم دیگر این است که اطلاعات حاصل از ارزیابی عملکرد باید صحیح وقابل اطمینان باشد.
توانایی نیروی انسانی:
مطالعات همچنین بر اهمیت اطمینان از وجودتواناییهای نیروی انسانی برای اجرای بودجه ریزی عملیاتی تاکید می کند.تواناییهای مورد نیاز متفاوت می باشد و به تمام مراحل بودجه ریزی مرتبط می باشد.نیروی انسانی مورد نیاز باید دارای مهارتهای خاص در سنجش عملکرد ، حفظ و مدیریت بانکهای اطلاعاتی باشند.
در واحدهای سازمانی اجرایی باید کارشناسانی در زمینه تدوین اهداف عملکرد و برقراری ارتباط بین استفاده کنندگان از اطلاعات عملکرد وجود داشته باشند.

توانایی فنی:
تجربه دولتها در رابطه با بودجه ریزی عملیاتی همچنین اهمیت تواناییهای فنی را نشان می دهد.ملزومات فنی خاصی باید در راستای جمع آوری اطلاعات عملکرد و ایجاد بانک اطلاعاتی تدارک گردد که به وسیله آن اطلاعات عملکرد فوری به شکلهای مناسب و برای طیف متنوعی از کاربران تهیه گردد.
اگر اطلاعات عملکرد بطور فنی از سایر عملیات حسابداری و بودجه ریزی جدا باشند. به احتمال فراوان بودجه ریزی عملیاتی ، فرآیندهای تصمیم گیری مرتبط با سایر عملیات را درک نخواهد کرد و اگر نظام حسابداری مبتنی بر داده های ورودی باشد به راحتی اطلاعات مبتنی بر عملکرد را تسهیل نخواهد کرد.(willough by and melkers ,2000,p:108)
در راستای اجرای اجرای بودجه ریزی عملیاتی سیستم حسابداری صحیح و قابل اطمینان برای تولید صورتهای مالی قابل حسابرسی و استفاده حیاتی است.برخی منتقدین اعتقاد دارند که سازمانها و واحدها ممکن است تلاش کافی برای بهبود سیستم حسابداری به منظور تولید اطلاعات صحیح و قابل استفاده را انجام ندهند.
برای بهبود سیستم حسابداری تامین بودجه ، پرسنل و تکنولوژی مورد نیاز موثر می باشد.

اختیار:
اگر بودجه ریزان در اجرای بودجه ریزی عملیاتی و یا در مراحل آن اختیار لازم را نداشته باشند اجرا با مشکل روبرو خواهد شد.سه بعد مهم از اختیار وجود دارد:
اختیار قانونی:
فرآیندهای رسمی بودجه ریزی اغلب به صورت فشرده قانونمند می شود. اصلاحات جدید در صورت تعارض با این قانون نمی تواند اجرا شود.در برخی دولتها استفاده بالقوه از ارزیابی عملکرد در بودجه توسط قوانین و مقررات منابع انسانی محدود می شود.در برخی دولتها به دلیل اینکه بودجه بر مبنای ورودی ها تنظیم و سازماندهی می شود در مورد قوانین استفاده از اطلاعات عملکرد در بودجه دارای مشکل می باشند.به طوریکه استفاده حداقل از اطلاعات عملکرد در بودجه بر مبنای این واقعیت توجیه می شود که بودجه بدون اطلاعات عملکرد تصویب می شود. (Andrews,2004,p:336)
اختیار رویه ای:
سنجش عملکرد و استفاده بالقوه از اطلاعات عملکرد اغلب در فرآیندهای بودجه موجود مورد غفلت واقع می شود. مشخصه فرآیندهای موجود رویه های رسمی است که به عنوان یک قاعده رفتار بودجه ریزی را ملزم می کند.
اجرای موفقیت آمیز اصلاحات نیازمند سازگاری مدل اصلاحات با این قوانینو رویه ها است. در برخی دولتها قوانین و رویه های موجود بر ورودی ها و تشریح دقیق فصول و مواد هزینه تاکیدمی کنند که این موضوع نقش بالقوه اطلاعات حاصل از ارزیابی عملکرد را تضعیف می کند.
بسیاری از رویه های بودجه ریزی سنتی علی رغم تلاشهایی برای الزام تصمیم گیرندگان برای استفاده از اطلاعات حاصله از بودجه ریزی بر مبنای عملکرد هنوز وجود دارد.
انعطاف در جابجایی بودجه ها یکی از رویه هایی است که می تواند بر اجرای بودجه ریزی عملیاتی تاثیر گذار باشد.یکی از ابعاد مهم بودجه ریزی عملیاتی فراهم ساختن شرایطی برای سازمانها برای تخصیص بودجه بر اساس صلاحدید خود می باشد.(young,2003,p:20)

اختیار سازمانی:
اختیارات سازمانی در رابطه با استفاده از اطلاعات عملکرد متاثر از مقامات سیاسی می باشد و تصمیمات در رابطه با تخصیص منابع اغلب در چارچوب اختیارات اخذ می شود که علاقه چندانی به استفاده از اطلاعات حاصل از ارزیابی عملکرد ندارد که این امر منجر به شکست اصلاحات خواهد شد.
پذیرش:
مقاومت در برابر اصلاحات از جانب برخی مقامات دولتی ، روسای بخشها وکارکنان ممکن استبزرگترین مانع برای اجرا واستفاده از سنجش عملکرد باشد .(kline,1997,p:47)
اگر بودجه ریزی عملیاتی توسط این گروها پذیرفته شود به احتمال زیاد اجرا خواهد شد . برای اجرای موفق بودجه ریزی عملیاتی ، مقامات دولتی ، مدیران اداری وکارکنان باید متقاعد گردند که بودجه ریزی عملیاتی در خور تلاش به منظور کاهش هزینه ها و نیل به منافع کوتاه مدت و بلند مدت دولت واجتماع می باشند .
سه جنبه از پذیرش مورد نیاز است :
پذیرش سیاسی:
پذیرش مقامات سیاسی در حمایت وتامین منابع مالی برای اجرای بودجه عملیاتی بسیار حیاتی می باشد در حالیکه سنجش واستفاده از اطلاعات عملکرد پیامدهایی برای مقامات انتخابی وانتصابی دارد. صاحبنظران معتقدند سیاستمداران اغلب در مقابل استفاده از اطلاعات عملکرد در تصمیمات تخصیصی مقاومت می کنند .
چون یک چنین اطلاعاتی آسیب پذیری آنها در برابر مردم را افزایش می دهد، به خصوص در رابطه با برنامه های بلند مدت که ممکن است در کوتاه مدت به خوبی اجرا نشود.به همین خاطر اهداف کوتاه مدت به جای اهداف بلند مدت مورد توجه قرار می گیرد.
پذیرش مدیریتی:
بررسی ها نشان می دهد که پذیرش بودجه ریزی عملیاتی از جانب مدیران به خصوص در ارتباط با استفاده از اطلاعات عملکرد در تصمیم گیری مدیریتی و ایجاد طرحهای انگیزشی،اساسی است.
یک چالش اساسی در بودجه ریزی عملیاتی متقاعد کردن مدیران برنامه در مورد ارزش طرحهای استراتژیک و سنجش عملکرد می باشد.(carter,1999,p:23)
مساله پذیرش مدیریتی دوموضوع دارد:
1- اگر سازمانها احساس کنند که قانونگذاران از اطلاعات عملکرد بیشتر برای مواخذه آنها استفاده خواهند کرد آنها به احتمال زیاد از طرح ،حمایت نخواهند کرد.
2- اگر سازمانها اطلاعات عملکرد را در تصمیمات موثر و مفید ندانند آناه از بودجه ریزی حمایت نخواهند کرد.
به طور کلی استفاده از اطلاعات تا اندازه ای توجیه کننده این حقیقت است که برخی سازمانها فکر می کنند این طرح اجرایی نخواهد شد.(harris,2001)
پذیرش انگیزشی:
فرآیند بودجه ریزی سرشار از مشوقها می باشد. سیاست مداران و مدیران مشابه یکدیگر انگیزه هایی برای استفاده از انواع خاصی از اطلاعات و رفتارهای معین دارند. اگر این انگیزه ها ناسازگار با بودجه ریزی عملیاتی باشند اجرای آن با مشکل روبرو خواهد شد.
به اعتقاد بروم کسب اطمینان از اینکه کارکنان و مجریان این طرح درک صحیحی از نیاز به اصلاحات دارند برای اجرای موفق بودجه ریزی عملیاتی حیاتی است.
وی همچنین پیشنهاد می کند که تصمیم گیران باید درک کنند که اطلاعات حاصل از ارزیابی عملکرد بیشتر برای بهبود مدیریت مفید است تا بهبود فرآیند بودجه ریزی .(broom and lyne,1995, p:5)

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “امکان سنجي اجراي بودجه ريزي عملياتي در دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

63 − 60 =