new5

بررسي سطوح مختلف کود بیولوژیک فسفات بارور2 و سوپر فسفات تریپل بر عملکرد دو رقم برنج محلی در منطقه چیتاب

49.000تومان

توضیحات

keshavarzi

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                صفحه

چکیده 1

فصل اول:کلیات

1- کلیات 3

1-1-مقدمه 3

1-2-هدف از اجرای این پژوهش 7

1-3- فرضیات پژوهش 7

فصل دوم: مروری بر تحقیقات انجام شده

2- مروری بر تحقیقات انجام شده 10

2-1- اهمیت اقتصادی 10

2-2-گیاه شناسی برنج: 11

2-2-1 ریشه: 11

2-2-2 ساقه 11

2-2-3 برگ 12

2-2-4 پنجه زنی 12

2-2-5 گل آذین 12

2-2-6 ساختمان دانه برنج 13

2-3-مراحل رشد و نمو برنج 13

2-4- سطح زیر کشت و تولید برنج 17

2-5- سازش با محیط (اکولوژی برنج) 18

2-5-1- احتیاجات حرارتی 19

2-5-2- احتیاجات نوری 19

2-5-3- طول روز 19

2-5-4- خاک 20

2-5-5- رطوبت نسبی 20

2-6- اهمیت تغذیه در گیاه 20

2-7- عنصر فسفر و اهمیت آن در تغذیه برنج 21

2-7-1- خسارات ناشی از مصرف کودهای شیمیایی فسفاته 22

2-7-2- فسفر در گیاه 22

2-7-2-1- مقدار و اشکال مختلف فسفر در گیاه 22

2-7-2-2-نقش فسفر در گیاه 23

2-7-3- علائم کمبود فسفر در گیاه 23

2-7-4- شکلهای مختلف فسفر در خاک 24

2-7-5- فسفر آلي در خاك 24

2-7-6- فاكتورهاي مؤثر در ميزان فسفر آلي خاك 24

2-7-7- عوامل مؤثر در معدني شدن فسفر عبارتند از: 25

2-8- کودهای زیستی 25

2-8-1- کود زیستی فسفاته بارور2 26

2-8-2- مزایای کود زیستی بارور2 26

2-8-3- روش‌های مصرف کودهای زیستی بارور2: 28

2-8-4-نحوه استفاده از کود زیستی فسفاته بارور2 برای نشاء (برنج، گوجه‌فرنگی، گیاهان تزیینی و …) 29

2-8-5- نتایج استفاده از کود زیستی بارور2 بر عملکرد برنج 30

فصل سوم:مواد و روش‌ها

3-مواد و روش‌ها 33

3-1- موقعیت جغرافیایی محل آزمایش 33

3-2- مشخصات خاک محل اجرای آزمایش 34

3-3- مشخصات طرح آزمایشی 34

3-4- عملیات زراعی 35

3-5- صفات مورد بررسی 36

3-5-1- عملکرد دانه 36

3-5-2- تعداد پنجه 36

3-5-3- پنجه بارور 36

3-5-4- طول خوشه 36

3-5-5- وزن خشک ریشه 36

3-5-6- وزن تر ریشه 36

3-5-7- وزن خشک برگ 36

3-5-8- وزن تر برگ 37

3-5-9- وزن خشک کل 37

3-5-10- وزن خشک تک بوته 37

3-5-11- نسبت وزن خشک ریشه به اندام هوایی 37

3-5-12- تعداد دانه پر 37

3-5-13- تعداد دانه خالی 37

3-5-14- تعداد کل دانه 37

3-5-15- وزن هزار دانه 37

3-5-16- ارتفاع بوته 38

3-5-17- تعداد خوشه در مترمربع 38

3-6- محاسبات آماری 38

فصل چهارم:نتایج و بحث

4- نتیجه‌گیری و بحث 40

4-1- عملکرد 40

4-2- پنجه بارور 45

4-3- وزن خشک کل 49

4-4- نسبت ریشه به ساقه 54

4-5- تعداد دانه کل 58

4-6- وزن هزار دانه 62

4-7- ارتفاع بوته 67

4-8- طول خوشه 71

4-9-تعداد خوشه بارور 75

4-10- نتیجه‌گیری 79

پیشنهادات 80

منابع و مأخذ 81

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

عنوان                                                                                                صفحه

         

جدول 2-1-سطح زیر کشت کشورهای تولید کننده ( واحد هکتار) ……17

جدول 2-2- مصرف کود شیمیایی و فسفات بارور2……… 28

جدول 3-1-مشخصات خاک محل اجرای آزمایش…..34

جدول 4-1-نتایج تجزیه واریانس اثرات سوپرفسفات تریپل و فسفات بارور2 بر برخی ویژگی­های برنج رقم گرده و چمپا……40

جدول 4-2-نتایج تجزیه واریانس اثرات سوپر­فسفات تریپل و فسفات بارور2 بر برخی ویژگی­های برنج رقم گرده و چمپا……53

جدول 4-3-نتایج تجزیه واریانس اثرات سوپرفسفات تریپل و فسفات بارور2 بر برخی ویژگی­های برنج رقم گرده و چمپا……66

 

فهرست نمودارها

 

عنوان                              صفحه

 

نمودار 1-3-تغییرات درجه حرارت شبانه‌روز یاسوج در طول دوره رشد برنج….. 33

نمودار 4-1- اثر سطوح مختلف تیمار کود سوپرفسفات تریپل بر عملکرد بوته­ی برنج……….. 42

نمودار 4-2-اثر سطوح مختلف تیمار کود فسفات بارور2 بر عملکرد بوته­ی برنج……… 42

نمودار 4-3-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و کود فسفات بارور2 بر عملکرد بوته­ی برنج……….. 43

نمودار 4-4-اثر متقابل رقم و کود فسفات بارور2 بر عملکرد بوته­ی برنج….. 43

نمودار 4-5-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و رقم بر عملکرد بوته­ی ­برنج….. 44

نمودار 4-6-اثر سطوح مختلف تیمار کود سوپرفسفات ترپیل بر تعداد پنجه در بوته­ی برنج…….. 46

نمودار 4-7-اثر سطوح مختلف تیمار کود فسفات بارور2 بر تعداد پنجه برنج……… 46

نمودار 4-8-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و کود فسفات بارور2 بر تعداد پنجه بوته­ی برنج…… 47

نمودار 4-9-اثر متقابل رقم و کود فسفات بارور2 بر تعداد پنجه بوته­ی برنج……… 47

نمودار 4-10-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و رقم بر تعداد پنجه برنج….. 48

نمودار 4-11-اثر سطوح مختلف تیمار کود سوپرفسفات تریپل بر وزن خشک بوته­ی برنج…….. 50

نمودار 4-12-اثر سطوح مختلف تیمار کود فسفات بارور2 بر وزن خشک برنج….. 50

نمودار 4-13-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و کود فسفات بارور2 بر وزن خشک………. 51

نمودار 4-14- اثر متقابل رقم و کود فسفات بارور2 بر وزن خشک برنج….. 51

نمودار 4-15-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و رقم بر وزن خشک برنج 52

نمودار 4-16-اثر سطوح مختلف تیمار کود سوپرفسفات تریپل بر نسبت ریشه به ساقه برنج……… 55

نمودار 4-17-اثر سطوح مختلف تیمار کود فسفات بارور2 بر نسبت ریشه به ساقه برنج…. 55

نمودار 4-18-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و کود فسفات بارور2 بر نسبت ریشه به ساقه برنج…. 56

نمودار 4-19-اثر متقابل رقم و کود فسفات بارور2 بر نسبت ریشه به ساقه برنج……… 56

نمودار 4-20-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و رقم بر نسبت ریشه به ساقه برنج……… 57

نمودار4 -21-اثر سطوح مختلف تیمار کود سوپرفسفات تریپل بر تعداد دانه کل……….. 59

نمودار 4-22-اثر سطوح مختلف تیمار کود فسفات بارور2 بر تعداد دانه کل……….. 59

نمودار4 -23-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و کود فسفات بارور2 بر تعداد دانه کل…… 60

نمودار 4-24-اثر متقابل رقم و کود فسفات بارور2 بر تعداد دانه کل برنج……… 60

نمودار 4-25-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و رقم بر تعداد دانه کل 61

نمودار 4-26-اثر سطوح مختلف تیمار کود سوپرفسفات تریپل بر وزن هزار دانه……… 63

نمودار 4-27-اثر سطوح مختلف تیمار کود سوپرفسفات بارور2 بر وزن هزار دانه……… 63

نمودار 4-28-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و کود فسفات بارور2 بر وزن هزار دانه…. 64

نمودار 4-29-اثر متقابل رقم و کود فسفات بارور2 بر وزن هزار دانه….. 64

نمودار 4-30-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و رقم بر وزن هزار دانه 65

نمودار 4-31-اثر سطوح مختلف تیمار کود سوپرفسفات تریپل بر ارتفاع بوته……… 68

نمودار 4-32-اثر سطوح مختلف تیمار کود بارور2 بر ارتفاع بوته   68

نمودار 4-33-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و کود فسفات بارور2 بر ارتفاع بوته………. 69

نمودار 4-34-اثر متقابل رقم و کود فسفات بارور2 بر ارتفاع بوته 69

نمودار 4-35-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و رقم بر ارتفاع بوته  70

نمودار 4-36-اثر سطوح مختلف تیمار کود سوپرفسفات تریپل بر طول خوشه….. 72

نمودار 4-37-اثر سطوح مختلف تیمار کود فسفات بارور2 بر طول خوشه 72

نمودار 4-38-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و کود فسفات بارور2 بر طول خوشه……… 73

نمودار 4-39-اثر متقابل رقم و کود فسفات بارور2 بر طول خوشه    73

نمودار 4-40-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و رقم بر طول خوشه 74

نمودار 4-41-اثر سطوح مختلف کود سوپرفسفات تریپل بر تعداد خوشه 76

نمودار 4-42-اثر سطوح مختلف کود سوپرفسفات بارور2 بر تعداد خوشه 76

نمودار 4-43-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و کود فسفات بارور2 بر تعداد خوشه……… 77

نمودار 4-44-اثر متقابل رقم و کود فسفات بارور2 بر تعداد خوشه  77

نمودار 4-45-اثر متقابل سوپرفسفات تریپل و رقم بر تعداد خوشه   78

چکیده

بررسی سطوح مختلف کود بیولوژیک فسفات بارور2 و سوپرفسفات تریپل بر عملکرد دو رقم برنج محلی در منطقه چیتاب

 

به منظور بررسی تأثیر کود زیستی فسفات بارور2 و سوپر­فسفات­ تریپل بر عملکرد دو رقم برنج (چمپا و گرده) طرحی در سال زراعی 1392-1391 در منطقه چیتاب انجام گردید. این طرح به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی در 3 تکرار اجرا گردید. که کود بارور2 و سوپرفسفات­ تریپل به عنوان فاکتور اصلی و رقم­های برنج فاکتور فرعی در نظر گرفته شدند. تیمار­ها شامل:1- شاهد (بدون کود فسفاته و بارور2) 2-کود بارور2 به روش محلول 3-کود بارور2 به روش محلول+کود سوپر­فسفات­ تریپل 4- کود فسفاته بدون بارور2 5- کود بارور2 بدون فسفات بود. صفات مورد اندازه­گیری شامل عملکرد دانه، تعداد پنجه بارور، طول خوشه، وزن خشک کل، نسبت وزن خشک ریشه به اندام هوایی، تعداد کل دانه، وزن هزار­دانه، ارتفاع بوته و تعداد خوشه در مترمربع بود. نتایج نشان داد که اثر کود سوپرفسفات­ تریپل و کود زیستی بارور2، بر میزان عملکرد در سطح احتمال 1% معنی­دار بودند. که بیشترین میزان عملکرد 4/2619 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار 5 گرم در مترمربع سوپرفسفات تریپل و کمترین میزان عملکرد 7/2256 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار شاهد بود. همچنین اثرات متقابل کود سوپر فسفات× بارور2، کود سوپر فسفات× رقم، کود بارور2× رقم و سوپر فسفات× بارور2× رقم بر میزان عملکرد، اختلاف معنی­داری را در سطح 1% نشان داد. بنابراین به نظر می‌رسد، استفاده از کود فسفات بارور2 و سوپرفسفات تریپل در منطقه مورد آزمایش مفید است.

واژه­های کلیدی: عملکرد- برنج (چمپا و گرده)-کود زیستی بارور2-کود سوپرفسفات تریپل

فصل اول  

1- کلیات

1-1- مقدمه

 شرایط امروز جهان از نظر تولید محصولات کشاورزی و تغذیه جهانی بیش از هر زمانی در گذشته، پیچیده شده است. برای تأمین امنیت غذای بشر باید تولید محصولات کشاورزی افزایش یابد. افزایش تولید با افزایش سطح زیر کشت و یا افزایش عملکرد در واحد سطح میسر می‌شود که گزینه اول بسیار محدود است و این امر سبب توجه هر چه بیشتر به افزایش عملکرد در واحد سطح گردیده است. آشنایی با تکنیک­های صحیح و علمی زراعت به ما کمک می­کند تا از منابع آب و خاک کشور در جهت تأمین تولیدات گیاهی مورد نیاز جامعه به نحو مطلوب بهره­برداری کنیم در غیر این­ صورت اعمال فشار در زمینه تولیدات گیاهی و متوسل شدن به روش‌های ناصحیح و بهره­برداری بیش از حد از منابع طبیعی، نه تنها کمکی به خوداتکایی کشور نمی­کند بلکه خسارت­های جبران­ناپذیری بر محیط‌زیست وارد می­کند. بخش کشاورزی ایران مولد بیش از 25 درصد درآمد ناخالص ملی است و معاش اغلب ساکنین روستاها که در حدود 40 درصد از جمعیت تقریباً 70 میلیونی کشور را شامل می­شوند از راه فعالیت­های کشاورزی تأمین می­گردد. زراعت از نیمه دوم قرن هیجدهم به تدریج جنبه علمی پیدا کرد. زراعت بر پایه خاک، گیاهان زراعی و عوامل محیطی استوار است. در چند دهه گذشته با ظهور تکنولوژی جدید، استفاده از کودهای شیمیایی و سوخت­های فسیلی، کشت ارقام جدید، به‌کارگیری روش‌های مکانیکی، کنترل آفات و … کیفیت و کمیت محصولات زراعی افزایش یافته است (اسمعیلان، 1381).

در سطح دنیا نزدیک به 52٪ زمین­های قابل کشت به کشت غلات اختصاص دارد (امام، 1383). تولید غذا، الیاف (پوشاک) و سوخت همواره در طول تاریخ مهم‌ترین مسأله مورد توجه جوامع انسانی بوده و این چالش عظیم تا به امروز ادامه یافته است. تولیدات گیاهی، اساس تأمین غذا را تشکیل می­دهند، به ­طوری که جیره غذایی بسیاری از مردم تقریباً بر مصرف مستقیم فراورده­های گیاهی متکی است. حتی گوشت و فراورده­های دامی نیز که گاهی به جیره­ی غذایی افزوده می­شوند از تولیدات گیاهی منشأ می­گیرند (اسمعیلان، 1381).

 زندگی انسان به گیاه وابسته است زیرا گیاه تأمین‌کننده غذا، پوشاک، دارو و… بوده اما گیاه برای ادامه زندگی و تولید محصول خود به خاک وابسته است به همین دلیل است که انسان از زمان‌های بسیار دور، برای تولید هر چه بیشتر گیاه، اقدام به کوددهی خاک کرده است. نخستین کودهای بکار رفته عبارت بودند از ضایعات و پسماندهای حیوانی، انسانی و گیاهی یا به عبارتی امروزی «کود آلی»، بعدها کودهای شیمیایی شناخته شد و به ساخت و کاربرد آن‌ها در سطح وسیع اقدام گردید به گونه­ای که کودهای آلی و کاربرد آن‌ها در عمل به فراموشی سپرده شد و تنها در کشورهای جهان سومی اهمیت و کاربرد خود در کشاورزی را همچنان حفظ کرده است (کریمیان، 1390).

 تولید کودهای شیمیایی در ایران از سال 1324 با راه‌اندازی کارخانه­ای در کرج آغاز شد (شرکت خدمات حمایتی، 1385). و کاربرد آن‌ها در کشاورزی مربوط به سال 1340 یعنی یک سال پس از تأسیس «اداره کل حاصلخیزی خاک» به کمک سازمان جهانی خوار­وبار کشاورزی (فائو) است (بی‌نام، 1340).

 هدف­های اصلی تحقیقات در آن سال­ها عبارت بودند از: الف) معرفی فایده­های کاربرد کودهای شیمیایی و ب) تشویق کشاورزان به مصرف هر چه بیشتر کودهای شیمیایی برای افزایش محصول. و مشکلاتی در مصرف کودهای شیمیایی وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: 1- در صورتی که استفاده از کودهای شیمیایی به صورت بی­رویه باشد وارد آب‌های زیرزمینی و در نهایت از طریق محصولات کشاورزی وارد غذای انسان­ها می‌شود. 2- استفاده بی­رویه از کودهای شیمیایی خاک را آلوده می‌کند. 3- سفره­های آب زیر­زمینی در معرض آلودگی قرار می­گیرند. 4- کاربرد نامتعادل کو­دهای ازته ممکن است سبب کاهش و کم شدن قابلیت دسترسی گیاهان به فسفر شود. 5- استفاده مداوم از کودها سبب کاهش عناصر کمیاب مانند روی، آهن، مس، منگنز خواهد شد که بر روی سلامت گیاهان جانوران و انسان نیز تأثیر خواهند گذاشت. 6- شیوع بیماری­ها و آفات متعدد مثلاً نماتد در مزارع چای و حتی شانکر مرکبات در جنوب کشور عمدتاً زاییده مصرف نامتعادل کودها می­باشد. کودهایی که در این تحقیق مورد بررسی قرار خواهند گرفت کود زیستی فسفاته بارور2 و سوپرفسفات تریپل.

 کودهای زیستی حاوی کودهای ریزسازواره­های مفید در تغذیه گیاه می­باشند که می­توانند مشتمل بر گروه­های مختلف از قبیل باکتری­ها، قارچ­ها و مانند آن باشد. امروزه استفاده از این کودها در جهت گام برداشتن به سوی کشاورزی پایدار و استفاده از اثرات مفید آن‌ها رو به افزایش است (آستارایی و کوچکی، 1375).

کود زیستی فسفات بارور2:

 تنها کود زیستی بیولوژیک احیاکننده کود فسفات است که در ایران برای اولین بار توسط شرکت زیست فناور سبز تولید شده است. این کود در آزمایشات انجام شده روی محصولات صیفی و گیاهان زراعی مورد بررسی قرار گرفت. کود زیستی فسفات بارور2 حاصل پژوهش 8 ساله گروهی متشکل از 24 نفر پژوهشگر در جهاد دانشگاهی واحد تهران می­باشد. این کود حاوی دو نوع باکتری حل کننده فسفات از گونه­های باسیلوس­لنتوس سویه (p5) و سودوموناس­پوتیرا سویه (p13) می­باشد که به ترتیب با استفاده از دو سازوکار ترشح اسیدهای آلی و اسید فسفاتاز باعث تجزیه ترکیبات فسفره نامحلول و در نتیجه قابل جذب شدن آن برای گیاه می­گردند. طی پژوهش‌های 5 ساله، ابتدا جداسازی باکتری­های حل کننده فسفر از خاک‌های مناطق مختلف کشور انجام شد. پس این باکتری­ها تحت آزمایش­های متعددی مانند بررسی مقاومت به تنش­های محیطی (دما، شوری،pH های مختلف) و رقابت با ریزسازواره­های دیگر قرار گرفتند. نتایج حاکی از این بود که این باکتری­ها قادرند دامنه وسیعی از pH  بین 5 تا 11، دمای بالا تا 42 درجه سانتی­گراد و شوری تا 5/3 درصد را به خوبی حل نمایند. وجود چنین مشخصه­ای باعث شد که بتوان این کود زیستی را در طیف گسترده­ای از خاک‌های ایران و برای محصولات گوناگون بکار برد.

زمان به کار بردن کود فسفات:

 در همه­ی خاک­ها، کودهای فسفر را بایستی به صورت پایه به کار برد (در زمان شخم). فسفر اصولاً برای پایداری و استحکام نشاء و افزایش طول ریشه آن مورد استفاده قرار می­گیرد. وجود مقدار کافی کود فسفری برای تولید دانه در مراحل اولیه رشد بیش از مراحل بعدی آن موثر است. زیرا برای پنجه­زنی فعال مورد استفاده قرار می­گیرد. تأمین نیاز فراوان گیاه برنج به جذب p مستلزم به کار بردن آن در زمان نشاء کاری است نه دیرتر از آن. به کار بردن کود p در زمان 25 روز پس از نشاء کاری در تولید محصول تأثیر نخواهد داشت. بر خلاف کود اوره، لازم نیست کود p را در چندین مرحله تقسیم کرده، و در مراحل مختلف رشد گیاه برنج بپاشند، زیرا معلوم شده که این کود آب شویی نمی­شود و در خاک باقی می­ماند و به تدریج در اختیار گیاه قرار می­گیرد. بعلاوه، در صورتی که در مرحله آغاز رشد کود p به اندازه کافی توسط برنج جذب شده باشد، بعداً در مراحل بعدی رشد در همه­ی اندام­های گیاه می­تواند توزیع گردد. فسفر در مرحله زایشی به طور فعال از برگ­های کهنه به برگ­های تازه انتقال می­یابد (عادلی­مسبب، انتشار مقالات کشاورزی و علوم وابسته).

 در مزارع فسفات به شکل کودهای آلی و یا کودهای شیمیایی فسفاته به خاک اضافه می‌شود. ظرفیت تثبیت فسفر در خاک‌های مختلف با توجه به خصوصیات فیزیکی، شیمیایی، زیستی، اقلیم و مدیریت زراعی متغیر است (آستارایی، 1375). قابلیت در دسترس بودن فسفر بستگی به عوامل زیادی چون pH، تهویه خاک، رطوبت، دما، مقدار آهن، آلومینیم و منگنز و … دارد (بای­بوردی، 1379). میزان مصرف کودهای شیمیایی فسفر در ایران حدود 750 هزار تن در سال می­باشد که 250 هزار تن از این مقدار در داخل تولید و بقیه آن با واردات این کود جبران می‌شود.

 

 

 

سوپر­فسفات­ تریپل (Ca(H2PO4)2)

 فسفر در تغذیه گیاهان دومین عنصر کلیدی پس از ازت محسوب می­شود. غلظت فسفر در گیاهان بین 1/0 تا 5/0 درصد متغیر است. این عنصر بیشتر به صورت آنیون­های H2PO4 و HPO4، جذب گیاه می­شوند (پناهی کردلاغری، 1390).

 هزینه ساخت سوپرفسفات ­تریپل (غلیظ) بیش از نوع معمولی است. اما بالا بودن عیار فسفر باعث کاهش میزان مصرف، کاهش هزینه حمل‌ونقل شده که هزینه بیشتر آن را توجیه می­کند. استفاده از انواع سوپرفسفات بستگی به ملاحظات اقتصادی مثل قیمت مواد اولیه، هزینه حمل‌ونقل و مقدار مصرف دارد.

 سوپرفسفات تریپل (غلیظ) در شرایط کشور بهتر از فسفات آمونیوم است. به این سوپرفسفات از آن جهت تریپل (غلیظ) می­گویند که فسفر محلول آن تقریباً سه برابر سوپرفسفات ساده است. سوپر فسفات­تریپل دارای 53-44 درصد P2O5 و 5/1-1 درصد گوگرد و میزان فسفر قابل دسترس آن 100-97 درصد می­باشد. و در خاک دارای واکنش خنثی است.

 کشاورزان با این باور غلط که کودهای شیمیایی موجب بازدهی بهتر محصولات آن‌ها می‌شود کودهای شیمیایی را با قیمت­های بالا از بازار سیاه تهیه می­کنند متأسفانه با توجه به اینکه هم نوع سموم شیمیایی و هم میزان آن در کشاورزی، آزمایشگاه­ها و … نیاز به نظارت بیشتری دارد در کشور شاهد کنترل ضعیف بر این مسأله هستیم. در منطقه چیتاب به علت عدم اطلاعات کافی کشاورزان و بی­سوادی آن‌ها باعث شده که آن‌ها از کود بارور2 استفاده نکنند چون اعتقاد آن‌ها بر این است که این کود عملکرد آن‌ها را پایین می­آورد. سؤالی که مطرح می‌شود این است که آیا این کود باعث کاهش عملکرد می‌شود؟ طبق نظر جهاد کشاورزی نه تنها این کود باعث کاهش عملکرد نمی­شود بلکه این کود به مقدار کمتری نسبت به سایر کودها در هکتار مورد نیاز است (100 گرم از این کود برای یک هکتار مناسب است) و نیز قیمت پایینی نسبت به سایر کود­ها داشته و جایگزین کود شیمیایی فسفاته می‌شود و همچنین موجب کاهش بیماری­های خاک، سازگاری با اقلیم کشور، افزایش عملکرد، کلنی شدن با ریزوسفر گیاه، روش مصرف و حمل‌ونقل آسان و… می‌شود.

ارقام مورد آزمایش در این تحقیق چمپا و گرده می­باشد.

ارقام چمپا:

 طول دانه برنج­های این گروه از گروه صدری کوتاه­تر بوده (برنج­های گروه صدری از مرغوب­ترین برنج­های ایران هستند و ارزش تجارتی بالایی دارند) ولی قطر آن‌ها بیشتر است برنج­های این گروه دارای انواع زودرس و دیررس است. در انواع زودرس طول دانه­ها بیشتر است. این گروه در مقابل آفات، بیماری­ها و کم آبی مقاوم­تر و عملکرد آن‌ها نسبت به گروه صدری بیشتر، ولی ارزش تجارتی کمتری دارند. مبدأ این برنج­ها ویتنام است. مهم‌ترین برنج­های این گروه، رسمی، بینام، آگوله، شاهک، چمپا سیاه، چمپا سفید، چمپا نازک، چمپا کوتاه، سرخه چمپا، سرد چمپا، گرم چمپا مي­باشد.

ارقام گرده:

 برنج­های این گروه عملکرد بیشتری نسبت به گروه­های صدری و چمپا داشته ولی ارزش تجارتی و خصوصیات پخت و طعم خوبی ندارند. دانه این برنج­ها گرد، طول آن‌ها کمتر از 5 میلی­متر و نسبت طول به قطر دانه کمتر از 2 می­باشد. در برابر آفات و عوامل نامساعد محیطی مقاوم هستند. از برنج­های این گروه می­توان گرده رشت، گرده کلات، گرده لاهیجان، گرده لنگرود، گرده مولائی، گرده شیراز، گرده میانه و گرده خوزستان را نام برد. در بین برنج­های ذکر شده معمولاً دانه برنج­های صدری خیلی بلند، دانه برنج­های چمپا زودرس­ها بلند، دانه برنج­های چمپا دیر­رس­ها متوسط و دانه برنج­های گرده کوتاه می­باشند (تاج‌بخش، پورمیرزا، 1386).

 برنج در سطحی بالغ بر 146 میلیون هکتار کشت می­گردد. و 3/2 کالری روزانه مردم در مناطق آسیا و 3/1 کالری مورد نیاز مردم در آمریکای لاتین و آفریقا از طریق مصرف برنج تأمین می‌شود (درستی،  انتشارات موسسه تحقیقات برنج کشور 1385).

 برنج پس از گندم مهم‌ترین محصول کشاورزی است و نقش بسیار بارز و چشمگیری در تغذیه مردم جهان و نیز کشورمان دارد.

 


1-2-هدف از اجرای این پژوهش

  • تعیین میزان اثر کود بیولوژیک فسفات بارور2 بر اجزاء عملکرد رقم­های برنج چمپا و گرده در منطقه چیتاب.
  • تعیین میزان اثر متقابل کود سوپر­فسفات­­ تریپل و کود بیولوژیک فسفات بارور2 بر عملکرد رقم­های چمپا و گرده در منطقه چیتاب.

1-3- فرضیات پژوهش

  • کود بیولوژیک فسفات بارور2 باعث افزایش عملکرد دو رقم چمپا و گرده می‌شود.
  • اثر متقابل کود فسفات بارور2 و سوپرفسفات تریپل مثبت است.

فصل دوم

مروری بر تحقیقات انجام شده

 

2- مروری بر تحقیقات انجام شده

2-1- اهمیت اقتصادی

 برنج غذای اصلی حدود نیمی از مردم جهان و اغلب مردم کشورهای در حال توسعه است. این محصول یک سوم سطح زیر کشت جهانی غلات را دربر دارد و حدود 35 تا 65 درصد کالری مصرفی.7/2 میلیارد نفر در جهان را تأمین می­کند (Fageria, 2001). کمبود مواد غذایی به دلایل مختلف از جمله افزایش جمعیت، پایین بودن کارایی تولید و توزیع و مصرف عادلانه غذا در کشور­های در حال توسعه، چهره خود را بر افزایش جمعیت رو به افزایش کره زمین نشان داده است، به طوری که بیش از 3/1 میلیارد نفر از مردم جهان، گرسنه و یا دچار سوءتغذیه هستند. این در حالی است که در هر ساعت بیش از 9 هزار نفر به جمعیت جهان افزوده می‌شود و بنا به گزارش کنفرانس جهانی محیط‌زیست و توسعه، جمعیت کشور­های در حال توسعه تا سال 2025 به 5/8 میلیون نفر خواهد رسید که این رقم 83 درصد از جمعیت کره زمین را شامل خواهد شد. بر اساس مطالعات انجام شده جمعیت ایران نیز تا سال 1400 در محدوده­ای بین 87 تا 5/93 میلیون نفر خواهد بود، به این ترتیب در سال‌های آینده تولید غذا از نگرانی­های اصلی بشر خواهد بود، زیرا در طی دو دهه آینده بشر باید به اندازه­ی کل تاریخ گذشته غذا تهیه کند (خدابنده، 1382).

اهمیت اقتصادی برنج این است که بعد از گندم دومین غله­ای است که سطح کشت وسیعی دارد. و یکی از مواد غذایی عمده محسوب می‌شود که غذای دو سوم از جمعیت جهان را تشکیل می­دهد. امروزه نیز با افزایش رشد جمعیت میزان تولید و مصرف برنج در جهان افزایش یافته است (Debata et al, 1983). 70٪ از برنج جهان در مناطق مرطوب و گرمسیری آسیا کشت می‌شود. 50٪ در هند و چین تولید و مصرف می‌شود. مصرف سرانه برنج بیش از 90 کیلو­گرم است که در ایران به طور متوسط 40 کیلو­گرم است ولی در اروپا 5 کیلو­گرم است. مقدار نشاسته در برنج بیشتر از گندم ولی پروتئین آن کمتر است. لذا ارزش غذایی آن کمتر از گندم است. علاوه بر تغذیه در صنایع مختلفی مثل شیرینی سازی استفاده می‌شود و همچنین از روغن گرد شده از سبوس آن که بسیار نرم و سبک است در تهیه سالاد استفاده می‌شود و از سبوس تازه­اش می­توان تا 19٪ روغن گرد شود. پوسته بیرونی (لما و پالئا) پس از سوزاندن 22 درصد خاکستر دارد که بیشترین مقدار آن سیلیس است که در ساخت وسایل شیشه­ای استفاده می‌شود. برنج در قرن هفتم پیش از میلاد در آسیای مرکزی کشت می­شده است (خلیل­وند، 1390). برنج در آمریکا، ایتالیا، اسپانیا، مصر و بسیاری از ممالک غربی و شرقی میانه تولید می­گردد. در سال 1354 میزان محصولات برنج در اتحاد شوروی سابق (اوکراین، ازبکستان، قزاقستان) تقریباً به دو میلیون تن بالغ گردیده است. در جهان تخمین از 70-65 کیلوگرم برنج به مصرف سالانه یک نفر می‌رسد (عادلی­مسبب، 1385).

 

  1. اسمعیلان، ک. 1381. زراعت عمومی (چاپ اول). ص 365.
  2. امام، ی. 1383. زراعت غلات (چاپ اول). انتشارات دانشگاه شیراز. ص 157.
  3. امین، س.1373. آلودگی خاک و آب: نگاهی گذرا. خلاصه مقالات چهارمین کنگره علوم خاک ایران. اصفهان. ص 5.
  4. ایران‌نژاد، ح. و ن. شهبازیان.1384. زراعت غلات جلد اول. انتشارات کارند-تهران.
  5. ایران‌نژاد، ح. و ن. شهبازیان.1381. زراعت غلات جلد دوم. انتشارات کارند.
  6. افتخاری، ق. و فلاح نصرت آباد، ع. 1388. اثر باکتریهای حل کننده فسفات و کودهای فسفاته بر چگونگی رشد گیاه برنج. مجله پژوهش های خاک (علوم خاک و آب). جلد 23 شماره 2. تهران.
  7. آستارایی، ع. ­ر. و کوچکی، ع. ­(ترجمه) سوبارائو. ان. اس. 1375. کاربرد کود­های بیولوژیکی در کشاورزی پایدار. جهاد دانشگاهی دانشگاه مشهد.
  8. بای­بوردی، م. و م. ا. ملکوتی و ه. امیر­مکری و نفیسی. 1379. تولید و مصرف بهینه کود شیمیایی در راستای کشاورزی پایدار. نشر آزمون کشاورزی.
  9. بی‌نام. 1340. نتایج آزمایشات کود شیمیایی در ایران. گزارش فنی شماره 1. اداره کل حاصلخیزی خاک، وزارت کشاورزی تهران.
  10. پارسا، ع. ا. و ج. جعفری. 1343. تجزیه برخی از آب‌های آبیاری و خاک‌های کشاورزی استان فارس. لابراتور خاک‌شناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز. بولتین شماره 1.
  11. پناهی، خ. 1388. تغذیه گیاهان زراعی. انتشارات سعدی کازرون. صص 11-10-9.
  12. پور علمداری، م. ق. و ن. خدابنده. 1384. زراعت برنج.
  13. پورصالح، م. 1373. غلات (گندم، جو، برنج، ذرت) انتشارات صفار.
  14. تاج‌بخش، م. و ع. ا. پورمیرزا. 1386. زراعت غلات. چاپ دوم. انتشارات دانشگاه ارومیه. ص 314.
  15. ترجمه ارازقلی قرنچک، کارشناس ارشد زراعت و حفظ نباتاتFao.org/docrop
  16. خاوازی، ک. و ه. ا. رحمانی. و م. ج. ملکوتی.1384. ضرورت تولید صنعتی کودهای بیولوژیک در کشور. صص 225-223.
  17. خاصه سیرجانی، ع. 1390. ارزيابي کود بيولوژيک حاوي باکتريهاي حل کننده فسفر و کودهاي آلي غني شده در زراعت گندم. پژوهش­هاي خاك (علوم خاك و آب)؛ 25(3):217-224.
  18. خدابنده، ن. 1382. غلات. چاپ هفتم. انتشارات دانشگاه تهران. ص 524.
  19. خدابنده، ن. 1384. غلات. انتشارات دانشگاه تهران. ص 537.
  20. خلیل وند، 1390. زراعت برنج.
  21. خوشدل، ح. 1387. ماشین های نشاء کاری برنج در ایران.
  22. درستی، ح. انتشارات موسسه تحقیقات برنج کشور 1385.
  23. رونقی، ع. 1373. تنظیم برنامه کوددهی ذرت و کنترل آبشوئی ازت با استفاده از اندازه‌گیری کلروفیل برگ خلاصه مقالات چهارمین کنگره علوم خاک ایران. اصفهان. ص 40.
  24. سالاردینی، ع. 1371. حاصلخیزی خاک. چاپ چهارم. انتشارات دانشگاه تهران. ص 241.
  25. شرکت خدمات حمایتی. 1385. http:/www.assc.ir/home-fa.html  ( بازیابی شده 7 جولای 2010. )
  26. صالحی فر، م. سیدین، ا. س، و عزیزی، م.ح. 1390. بررسی نوسانات حضور سبوس در آرد بر ویژگی های بافتی، ژلاتینه شدن و ترموگرواسیون نان های مسطح. مجله علوم غذایی و تغذیه، 8 (2): 14-5.
  27. عادلی­مسبب، ف. 1385. مدیریت استفاده از کود فسفات.
  28. فهیمی­فر، ج. 1369. بازار جهانی کودهای شیمیایی. سری انتشارات بازار جهانی کالاها، شماره 11. گروه تحقیقات بازار جهانی کالاها، واحد تحقیقات بازرگانی، موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، تهران.
  29. قاسم پورعلمداری، م. و ن. خدابنده. 1384. زراعت برنج و انتشارات دانشگاه آزاد واحد قائم شهر.
  30. قلاوند، ا. درزی، م. ت؛ رجالی، ف. و ف. سفیدکن. 1388. بررسي كاربرد كودهاي زيستي بر عملكرد و اجزاء عملكرد گياه دارويي رازيانه (.Foeniculum vulgare Mill)، مجله تحقيقات گياهان دارويي و معطر ايران. 22 (4): 276-292.
  31. کریمیان، ن. ع. 1372. ضرورت توجه به عناصر کم مصرف در برنامه‌های کودی به منظور بهره‌برداری بهینه از کودهای شیمیایی و منابع خاکی. مجموعه مقالات دومین سمیوزیوم سیاست کشاورزی ایران. شیراز. صص 441-427.
  32. کریمیان، ن. ع. 1377. پیامدهای زیادروی در مصرف کودهای شیمیایی فسفری، نشریه علمی پژوهشی خاک و آب، جلد 12، شماره 4، موسسه تحقیقات خاک و آب، تهران، ایران.
  33. کریمیان، ن. ع. 1390. تحقیقات کود در ایران. مجله پژوهش‌های خاک (علوم خاک و آب)/ الف/ جلد 25/ شماره 40/. دانشگاه شیراز.
  34. کوچکی، ع. و غ. سرمدنیا. 1377. فیزیولوژی گیاهان زراعی. ترجمه انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.
  35. ملکوتی، م. 1372. حاصلخیزی مناطق خشک و نیمه‌خشک «مشکلات و راه حلها انتشارات دانشگاه تربیت مدرس تهران، ایران».
  36. ملکوتی، م. ج. و ع. صمدی و م. نفیسی. 1367. تأثیر فسفر و روی بر رشد، عملکرد و ترکیب شیمیایی در گیاهان زراعی ایران. موسسه تحقیقات خاک و آب وزارت کشاورزی و عمران روستائی، تهران.
  37. ملکوتی، م. ج. و س. ع. ریاضی همدانی. 1370. کودها و حاصلخیزی خاک. تألیف تیسدل و نلسون. چاپ اول. مرکز نشر دانشگاهی تهران. ایران. ص 800.
  38. مطهري، ح؛ مرادي، پ؛ هاني، ع؛ و مطهري، م. ر. 1390. اثرات كاربرد كود نيتروژن و باكتري­هاي حل كننده فسفات بر خصوصيات مورفولوژيك و مواد مؤثره گياه دارويي هميشه بهار (Calendula officinalis L). اولین همایش ملی مباحث نوین در کشاورزی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه.
  39. ﻣﻠﻜﻮﺗﻲ، م. ج. و رﻳﺎﺿﻲ ﻫﻤﺪاﻧﻲ، س. ع. 1370. ﻛﻮدﻫﺎ و ﺣﺎﺻﻠﺨﻴﺰي ﺧﺎك. اﻧﺘﺸﺎرات ﻣﺮﻛﺰ ﻧﺸﺮ داﻧﺸﮕﺎﻫﻲ ﺗﻬﺮان.
  40. موسوی، م. و م. ح. حیرتی. 1358. راهنمای استفاده صحیح از کودهای شیمیایی در گیاهان زراعی ایران. موسسه تحقیقات خاک و آب وزارت کشاورزی و عمران روستائی. تهران.
  41. میرزائی ندوشن، ح. 1381. ماشین‌ها و سیستم های تبدیل شلتوک به برنج سفید. موسسه تحقیقات برنج.
  42. نقشینه پور، ب. 1363. کلیات خاک‌شناسی جنبه‌های حاصلخیزی خاک. انتشارات دانشگاه شهید چمران اهواز.
  43. ولایی، ل. نورمحمدی، ق. و حسنلو، ط. 1389. بررسی تأثیر کودهاي بيولوژيك ورمي كمپوست و فسفات بارور بر رشد و عملکرد گیاه دارویی ماریتیغال. دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین.
  44. Aser, G. K. 2008. Bio fertilizers improve plant growth, fruit yield, nutrition, metabolism and rhizosphere enzyme activities of Pomegranate (Punica granatum L). Bioresource Technology, Volume 97, Issue 6, page 98-109.
  45. Balasubramanian, V. T., Buresh, S., Peng, R. J. Witt, C. and Ladha, J. K., 2003. Hybrid rice: development, fertilizer management and impact on fertilizer consumption in Asia present and forecasts. International Rice. Research Institute, Philippines. IFa Regional Conference for Asia and the Pacific chejn Island, Republic of Korea, 6-8 OCT.
  46. Barzegar, A. R. Yousefi, A. and Daryashenas, A. 2002. The effects of addition of different, amount and types of organic materials soil physical properties and yield of wheat. Plant & Soil . 274: 295-301.
  47. Cattelan, P.G. Hartel and J. J., Fuhrmann. 2008. Screening for plant growth-promoting.
  48. A. And K. S. Murty. 1983. Effect of foliar applicaction of nitrogen phosphorus and potassium of flag leaf senescence in rice. Agri. Sci. Digest. 3:23-26.
  49. Fageria, N. K. and V. C. Baligar. 1996. Response of low land rice and common bean griwing rotation to soil fertility levels on varzea soil. Fert. Res. 45:13-20
  50. Fageria, N. K. and V. C. Baligar. 1942; Response of low land rice and common bean growing rotation to soil fertility levels on varzea soil. Fert. Res. 45: 13-20.
  51. Fageria, N. K. and V. C. Baligar. 2001. low land rice response to nitrogen fertilization. Soil. Sci. plant Anal. 32(1&9):1405-1429.
  52. Faoirhurst, T. Buresh, R. and Dobermann, A. 2007. Rice A Practicol Guide to Nutrient Management. Second edition, Inter. Plant Nutr. Inst., Inter. Potash Inst. Pp92.
  53. Greenfield, S. M. Fisher, K. S. and Downling, N. G. 1998. Sustanablity of Rice in the Global Feed Syslem. 1th Los Banos, Philippines.
  54. Karimian, N. and A. Ghanburi. 1990. Evaluation of different extractants for prediction of plant response to applied P fertilizers in highly calcareous soils. Abst. 10th world Fert. Cong. CIEC P. 25.
  55. Penflod, C. 2000. Phosphours management in brood acre organic farming, C. 2000. A report for the rural industries research and development corporation.
  56. Rodriguez, D. M. C. pomar and J. Goudriaon. 1988. Leaf primordial initiation, leaf emergence and tillering in wheat grown under low phosphorus condition. Plant and soil. 2002:149-159.
  57. Rhizobacteria to promote early soybean growth. Soil Sci. Soc. Am. J. vol. 63, pp. 1670–1680.
  58. SubbaRoa, W. S. 1988. Phosphate solubilzing microorganisms In: Biofertilizer in agriculture. PP. 133-142.
  59. Sundarc, B. V. Nataraja and K. Hari. 2002. Influence of phosphorus solubilizing bacteria on the changes in soil available phosphorus and sugarcane and sugar yields. Field Crop Research. 77: 43-49.

60.Sharma, A. K. 2002. Biofertilizers for Sustainable Agriculture. Agrobios, India, 424p.

  1. Sundara, B. Natarajan, V. and Hari, K. 2002. Influence of phosphorus solubilizing bacteria on the changes in soil available phosphorus and sugar cane and sugar yields. Field Crops Research, 77: 43-49.

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “بررسي سطوح مختلف کود بیولوژیک فسفات بارور2 و سوپر فسفات تریپل بر عملکرد دو رقم برنج محلی در منطقه چیتاب”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 88 = 92