new5 free

بررسی اسناد مربوط به حاکمان تالش در دوره¬ی قاجار

59.000تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

 

 

گروه پژوهشی گیلان شناسی

معاونت پژوهشی و فناوری

گروه ایرانشناسی ( گرایش تاریخ )

 

بررسی اسناد مربوط به حاکمان تالش در دوره­ی قاجار

 

از

……………………

 

استاد راهنما

دکتر علی رفیعی جیردهی

 

استاد مشاور

 دکتر مریم سادات فیاضی   

 

اسفند‌ماه 1391 شمسی

چکیده:

عنوان:‌بررسی اسناد حاکمان تالش در دوره قاجار

دانشجو: ………………

 

مطالعات تاریخی در دوره قاجاریه با تکیه بر بررسی‌های اسناد آن در شناخت تاریخ محلی کشور، به ویژه منطقه استراتژیک تالش از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، هدف این پژوهش مطالعه‌ی اسناد بازمانده از دوره تاریخی قاجاریه در منطقه تالش بود نظر به اینکه اسناد حکومتی حکام تالش و خاندان های محلی در دوره قاجاریه حاوی اطلاعات بسیاری درباره شرایط سیاسی، فرهنگی و اجتماعی منطقه بودند. با توجه به این نکته که بسیاری از مطالب موجود در اسناد در منابع مکتوب دیگر یافت نمی‌شدند در نتیجه از منابع دست اول و منحصر بفرد تاریخی هستند که در روشن نمودن زوایای تاریک تاریخ منطقه نقش قابل توجهی داشتند از این رو بررسی اسناد مربوط به حاکمان منطقه تالش ضروری بود ، پژوهش حاضر درصدد یافتن پاسخی به پرسش‌هایی چون ارتباط اسناد حاکمان تالش در دوره قاجار در عزل و نصب حکام، نوع حکومت داری پادشاهان قاجاری و نیز اسناد مربوط به حاکمان تالش در دوره قاجار حاوی ناگفته‌هایی درباره وضعیت معیشتی مردم بود

پژوهش حاضر بنیادی بوده و در حوزه مطالعات نظری قرار داشت و روش انجام پژوهش توصیفی تحلیلی بود به این معنا که پس از گردآوری داده‌ها، ابتدا توصیف و سپس تحلیل مربوط به آنها درباره اسناد ارایه شد.

نتیجه پژوهش حاضر گردآوری اسناد بسیاری از خاندان حکومت گر و حاکمان منطقه تالش بود که شامل گستره موضوعی متنوعی بود که علاوه بر اسناد مربوط به عزل و نصب حکام اسناد مرتبط با وضع معیشتی، اقتصادی، روابط مردم منطقه با حکام محلی، حکومت گیلان و حکومت مرکزی را نیز دربر می‌گرفت.

 

 

کلیدواژه: ایران، گیلان،تالش، تاریخ، اسناد،حاکمان، قاجار

 

Abstract:

Historical Studies in the Qajar era, relying on the document for understanding local history, especially the strategic areas of Talesh is so important. This study aimed to study documents related to Qajar historical era in Talesh region. Considering that government documents of Talesh governors and local dynasties in Qajar era contained a lot of information about political, cultural and social conditions of the area, and given the fact that many of the statements contained in the documents that were not found in other written sources play a significant role to make clear dark corners of Talesh area, study on the documents related to governors of Talesh area would be necessary.

  The present study sought to answer to questions such as documents related to the Qajar rulers attempted removal and installation of Governors, Qajar king of governance, as well as documents related to the Qajar rulers attempted to contain living situation was nagfthhavy.

 The present study is a fundamental study and in the extent of theoretical studies and is conducted in descriptive-analytical method. It means that after data collection, they first describe and then analyze the documents. The result of this research was to collect many documents from the government dynasties and governors of Talesh area that include a wide range of issues. In addition to documents related to appointment and dismissal of the governors, these issues are also include documents relating to the subsistence and economical conditions of people and their relations with local governors, Gilan government and the central government.

Keywords: Iran, History, Qajar, Gilan, Talesh, local governors, document

 

 

عنوان                                                                                                      

فصل اول کلیات تحقیق.. 1

1-1: بیان مسئله: 2

1-2: هدف و اهمیت موضوع: 2

1-3: پرسشهای تحقیق: 2

1-4: روش تحقیق: 3

1-5: محدودیت‌های تحقیق.. 3

1-6: ضرورت تحقیق.. 4

1-7: تعریف تحقیق.. 4

1-8 :پیشینه و ادبیات تحقیق.. 5

فصل دوم: منطقه تالش…. 16

2-1: تالش…. 17

2-2: زبان تالشی: 19

2-3: مذهب: 19

2-4: تاریخ.. 20

جغرافیایی طبیعی

 

2-5: آب و هوا 27

2-6: پوشش گیاهی.. 27

جغرافیای انسانی

2-7:جمعیت و اشتغال.. 28

2-8: جانوران.. 29

2-9: کوهها و رودها 29

2-10: آثار تاریخی و گردشگری.. 30

فصل سوم: حکومت و حاکمان تالش در عصر قاجار. 32

3-1: تالش در زمان حکومت آقامحمد‌ خان قاجار 34

3-1-1: حکومت میرمصطفی‌خان تالش…. 35

3-2: حکومت و حاکمان تالش در زمان فتحعلی‌شاه قاجار 37

3-2-1: میر‌حسن‌خان تالش…. 41

3-2-2:میر‌کاظم‌خان تالش…. 42

3-3: حکومت و حکام تالش در زمان محمدشاه قاجار 44

3-4: حکومت و حکام تالش در عصر ناصری.. 45

3-5: حکومت و حاکمان تالش در عصر مظفرالدین شاه قاجار 62

3-6: حکومت و حاکمان تالش در دوره محمد‌علی شاه 77

فصل چهارم: اسناد حاکمان تالش در دوره قاجار. 89

4-1: تعریف سند: 90

4-2: اهمیت اسناد: 91

4-3: انواع سند: 91

4-4: دوره زمانی مربوط: 92

4-5: اسناد میرمصطفی خان.. 94

4-6: اسناد میر‌حسن‌خان تالش…. 96

4-7: اسناد حکومت و حکام آستارا و نمین.. 97

4-7-1: اسناد صارم‌السلطنه سردار ناصر و دیگر حکام نمین و آستارا 101

4-8: اسناد حکومتی و حاکمان کرگانرود(عمیدالسلطنه سردار امجد) 104

4-9: اسناد حکومتی و حکام اسالم. 106

4-9-1: عمید‌السلطان.. 108

4-10: اسناد حکومتی و حاکمان ماسال.. 109

4-11: اسناد حکومتی فومن و حاکمان آن.. 111

4-11-1: اسناد معین الرعایا 113

4-12: اسناد متفرقه. 114

4-13: طالش‌دولاب و اسناد  مربوط به حاکمان آن.. 115

4-14: اسناد  متفرقه: 119

4-15: اسناد میرزا عبدالوهاب آصف الدوله. 120

4-16: اسناد موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.. 122

فصل پنجم: بررسی اسناد حکام تالش در دوره قاجار. 123

5-1: بررسی اسناد حاکمان آستارا و نمین.. 124

5-1-1: کشمکش و جنگ با قاجاریان.. 125

5-1-2: جدال با روسیه. 126

5-1-3: اختلاف با حکام و طوایف دیگر. 127

5-1-4: مالیات و خراج. 128

5-1-5: تصرفات ملکی ، اموال و احشام رعیت… 129

5-1-6: مرزبانی و نگهداری سرحدات.. 130

5-1-7: مالکیت و اجاره بندر آستارا و گمرکات آن.. 130

5-2: بررسی اسناد خوانین و حکام کرگانرود. 132

5-2-1: مالیات و جمع آوری آن در کرگانرود. 133

5-2-2: روسها و حکام کرگانرود. 133

5-2-3: اختلاف با حکام دیگر منطقه. 133

5-2-4: شکایات مردمی از حکام کرگانرود. 134

5-3: بررسی اسناد خوانین و حکام اسالم. 135

5-4: بررسی اسناد حکومت و حاکمان تالشدولاب.. 137

5-5: بررسی اسناد حکومتی و حکام شاندرمن.. 140

5-6: بررسی اسناد حکومتی و حکام ماسال.. 142

5-7: بررسی اسناد حکومتی و حکام فومن.. 145

نتیجه گیری.. 147

پیشنهادات تحقیق.. 148

ضمیمه. 149

متن برخی اسناد. 149

منابع و مآخذ 161

فهرست روزنامه‌ها 168

فهرست اسناد. 170

تصاویر برگزیده اسناد. 182

 

 

 

 


 

 

 

فصل اول

 

کلیات تحقیق


1-1: بیان مسئله:

تاریخ­های محلی از جمله منابع مهم پژوهش در مطالعات تاریخی هر کشور محسوب می­شوند که علاوه بر تاریخ سیاسی حکام و خاندان­های محلی، حاوی اطلاعات بسیاری درباره‌ی­ شرایط فرهنگی و اجتماعی آن منطقه هستند. افزون بر این، بخشی از ارزش مطالعات مربوط به تاریخ­های محلی توجه این آثار به جزئیات امور و یا ذکر مطالبی است که در منابع دیگر یافت نمی­شوند و تنها رد پای آن­ها را در چنین آثاری می­توان جست.

پژوهشی از این دست زمینه­ساز دو دستاورد عمده است. نخست آن که از راه شناسایی و تدوین تاریخ محلی، بر غنای مطالعات تاریخی کشور به عنوان پیکره­ای منسجم افزوده می­شود. دیگر آن که مجموعه ی اسناد مربوط به حکام تالش در دوره­ی قاجار تا حد امکان به صورت کامل گردآوری می­گردد.

از آن جا که دوره­ی قاجار از چشم­اندازهای گوناگون، دارای اهمیت ویژه­ای نزد پژوهشگران تاریخ است، بررسی و شناخت تاریخ­های محلی در این دوره می­تواند پاسخگوی پرسش­های بسیاری در این زمینه باشد. به همین دلیل، پژوهش حاضر به مطالعه­ی اسناد بازمانده از دوره­ی تاریخی پیش­گفته در منطقه­ی تالش به عنوان منطقه­ای استراتژیک خواهد پرداخت.

 

1-2: هدف و اهمیت موضوع:

به دلیل همجواری منطقه تالش با کشور روسیه در دوه قاجار ، تولید محصولات استراتژیک ، سکونت قوم تالش با ویژگیهای زبانی و تاریخی منحصر به فرد و شرایط خاص سیاسی، اجتماعی و اقلیمی اهمیت تحقیق در تاریخ محلی آن و به ویژه بررسی مستند به اسناد بازمانده از حاکمان این منطقه اهمیت اساسی در این پژوهش است.

 

1-3: پرسشهای تحقیق:

  • آیا اسناد مربوط به حاکمان تالش در دوره­ی قاجار به عزل و نصب حکام مرتبط می­شود؟
  • آیا در اسناد مربوط به حاکمان دوره­ی قاجار می­توان شواهدی از نوع حکومت­داری پادشاهان این دوره یافت؟
  • آیا اسناد مربوط به حاکمان تالش در دور­ی قاجار حاوی ناگفته­هایی درباره‌ی­ وضعیت معیشتی مردم است؟

 

1-4: فرضیه‌ها:

1- اسناد حاکمان مربوط به عزل و نصب آنهاست.

2- حکومت داری قاجاریان از داده های این اسناد است.

3- در مورد وضعیت معیشتی این اسناد اطلاعاتی ندارند.

 

1-4: روش تحقیق:

پیکره­ی داده­های پژوهش به دو شیوه­ی کتابخانه‌ای و اسنادی گردآوری شده است. در بخش میدانی با مراجعه به مراکز اداری مرتبط همچون فرمانداری، شهرداری، میراث فرهنگی و کتابخانه­های تالش تمامی آن چه از دوره­ی قاجار به ­جای­مانده جمع‌آوری شد. همچنین با حضور در منطقه و مراجعه به خانواده­های قدیمی تلاش شد که چنانچه سندی از این دوره باقی مانده است گردآوری گردد. بخش پژوهش میدانی به تهیه­ی پیکره­ی داده­ها از اسناد موجود در سازمان اسناد و کتابخانه­ی ملی ایران، مرکز اسناد، موزه و کتابخانه مجلس شورای اسلامی، کتابخانه­ ملی ملک، مرکز اسناد، موزه و کتابخانه آستان قدس رضوی، موسسه­ی مطالعات تاریخ معاصر ایران اختصاص یافت.

پژوهش حاضر بنیادی است و درحوزه­ی مطالعات نظری قرار دارد؛ روش انجام پژوهش توصیفی-تحلیلی است. به این معنا که پس از گردآوری داده­ها، ابتدا پیکره توصیف شده و سپس تحلیلی درباره‌ی­ نوع داده (سند) به دست داده شده است. در ادامه به تبیین فرضیه­های مطرح­شده در پژوهش پرداختیم.

 

1-5: محدودیت‌های تحقیق

پراکندگی اسناد در سازمان‌های مختلف اولین مشکل موجود در راه این پژوهش بود.ضمن آنکه بسیاری از اسناد موجود در کتابخانه‌ها وسازمانها شناسایی و فهرست نشده، در نتیجه قابل بازیابی نبود و امکان دستیابی به آنها وجود نداشت، برخی از اسناد نیز در پستوی خانه‌ها، یا در سازمانها و نزد اشخاص قرار داشته و غیر قابل دسترس بود و امکان استفاده از آنها در این تحقیق میسر نشد.

دسترسی به اصل اسناد نیز مساله مهمی بود که در برخی موارد سختگیری‌های بی مورد مسئولین باعث ناامیدی و یاس می‌شد.بازخوانی و استنساخ برخی اسناد نیاز به زمان بسیار زیادی داشت و کوشش شد به دلیل حجم بسیار اسناد و مدارک موجود بررسی محتوایی آنها انجام شود.

 

 

1-6: ضرورت تحقیق

از آنجایی که تحقیقات تاریخی نیازمند اسناد و مدارک مختلف جهت اثبات و یا تعیین صحت و سقم مطالب تاریخی بوده و تاریخ منطقه تالش نیز از این قضیه مستثنی نیست بنابراین ضروری بود تا حاکمان منطقه را به لحاظ اسنادی مورد بررسی و تحقیق قرار داده و نتیجه پژوهش مستند به اسناد معتبر تاریخی باشد. از طرفی چون شهرها و مردمان تالش درگیر ظلم و استبداد حکام محلی و دست‌اندازی روسها از طرف دیگر در دوره قاجاریه بود در نتیجه بررسی اسناد حکام آن سرزمین جهت روشن شدن تاریخ محلی منطقه به عنوان جزیی از تاریخ کشور ضروری تشخیص داده شد.

 

1-7: تعریف تحقیق

از آنجا که این تحقیق به بررسی اسنادی حاکمان تالش در دوره قاجار می پردازد که درباره حاکمان نوشته شده و یا به آنها و از آنها صادر شده است، بنابراین تعریف هر کدام از عناوین به اختصار  آورده می‌شود:

– اسناد: قانون سازمان اسناد ملی ایران سند را این‌گونه تعریف کرده است« کلیه اوراق، مراسلات، دفاتر، پرونده ها، عکسها نقشه ها، نمودارها، فیلم ها، نوارهای ضبط صوت و سایر اسنادی که در دستگاه به دولت تهیه و یا به دستگاه دولت رسیده و از لحاظ اداری،مالی، اقتصادی،قضایی،سیاسی، فرهنگی، علمی، فنی، تاریخی» تبصره ماده اول قانون مصوب 17/2/1349(عزیزی،1390،شماره 81،صص 120-151).

 و به تعریفی دیگر: جمع سند و به هر چیزی گفته می‌شود که بتوان با آن مطلبی یا چیزی را اثبات ،رد و یا درباره‌ی آن داوری نمود و در لفظ به معنی چیزی است که بتوان به آن تکیه کرد و در پژوهش حاضر به اسناد مکتوب گفته می‌شود که مورد بررسی و قابل استناد باشد.

 حاکمان تالش: حاکم در دوره قاجار به فردی گفته می‌شد که دارای حکم حکومتی برای اداره یک منطقه، ولایت، شهر و یا روستا است. و به شکل موروثی و یا به تیول جایی را تحت حاکمیت خود دارد. و به معنی فرمانده، فرمانفرما، کسی که از طرف دولت مامور حکومت ایالت، شهر و یا دهی باشد. عالی‌ترین مقام حکومتی شهر (مدرسی،1380،ص218).

– دوره قاجار: پژوهش حاضر فقط مربوط به دوره قاجاریه یعنی فاصله زمانی سالهای 1210، تا سال 1344 قمری یعنی از آغاز تا پایان سلسله قاجاریان را شامل می‌شود.

 

 

 

1-8 :پیشینه و ادبیات تحقیق

هرچند کوشش‌های فراوانی در سالهای اخیر توسط پژوهشگران و محققان برجسته و گمنام در این موضوع در منطقه انجام گرفته ولی هنوز فعالیت جدی در زمینه گردآوری، بررسی و بازبینی اسناد مرتبط انجام نگرفته است، بنابراین لازم است سازمانهای متولی و دارنده این آثار همچون سازمان اسناد و کتابخانه ملی مدیریت گیلان به عنوان سازمانی که مسئول گردآوری آثار مکتوب اعم از کتاب، مجلات و روزنامه‌ها و به ویژه اسناد ادوار مختلف تاریخ ایران است و نیز گروه پژوهشی گیلان‌شناسی در این زمینه همت خود را بیش از پیش در  زمینه فراهم‌آوری مجموعه مطالعاتی غنی درباره‌ی شناخت تاریخ تالش متمرکز نموده تا حاصل آن ایجاد زمینه و بستر مطالعاتی و تحقیقاتی برای پژوهشگران و در نتیجه روشن شدن زوایای مختلف تاریخ محلی و شناساندن جایگاه، نقش، و حوادث و وقایع تاریخ اجتماعی و سیاسی منطقه شود.

درباره‌ی تاریخ تالش می‌توان به کتابهایی مراجعه کرد که برخی مستقیم و برخی غیرمستقیم به تاریخ تالش و به ویژه نقش حاکمان آن منطقه اشاره کرده‌اند که با توجه به اهمیت و ارتباط مستقیم منابع نمونه‌های آن را معرفی می‌کنیم.

 


اخبارنامه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4-7: اسناد حکومت و حکام آستارا و نمین

  • گزارش حکومت آستارا کشته شدن یکی از اهالی آستارا توسط امنیه آنجا،1302ق، 2صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران ، شماره سند: ۲۹۳/۸۶۲۷).
  • توقف نايب قنسولگري اردبيل در آستارا و لزوم مساعدت حكومت آستارا با وي، 1301ق، 3صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۳/۷۱۴۳).
  • سواد فرمان محمدشاه به قهرمان میرزا در مورد امنیت سرحد ایران و روس و دفع اغتشاش عالیجاه میر کاظم خان در طالش،جمادی الثانی1252ق،(سند شماره 41،قاضیها،1380،صص107-108)
  • نامه به وزیر مختار روس در مورد سرحدات و اغتشاش میرکاظم خان و احتمال تبعید وی، جمادی الثانی 1252ق(سند شماره 42،قاضیها،1380،صص108-109).
  • نامه وزیر مختار روسیه،غراف ایوان سیمونیچ به مسعود میرزا وزیر دول خارجه در مورد سرحدات و اصرار به عزل و تبعید میرکاظم خان طالش از سرحد به جای دوردست به بهانه حمایت از متعدیان به روستاهای تالش ،26 جمادی الاخر1252ق.(سند شماره 43، قاضیها،1380،صص109-111).
  • نامه وزارت خارجه به وزیر مختار روسیه درباره‌ی آزار و اذیت سرحدداران روسیه و گرفتن اسب و اسباب رعایای اوجارود که برای تهیه نمک و ذغال و هیمه از سرحد عبور نموده بودند،16 ذیحجه 1254ق (سند شماره 88، قاضیها، 1380، ص185).
  • نامه وزیر مختار روسیه(غراغ ایوان سیمونیچ) به وزیر خارجه ایران، چپاول ایل اوجارود و بردن سیصد و هفتاد و دو راس گوسفند و کل مال جعفر بیگ شاهسون از رعایای میرکاظم خان طالش.2صفر 1252ق (سند شماره 31، قاضیها،1380، صص86-87).
  • ت‍ق‍اض‍ای‌ اح‍ت‍س‍اب‌ گ‍ی‍لان‌ ب‍ع‍ن‍وان‌ ای‍ال‍ت‌ و ان‍ض‍م‍ام‌ آس‍ت‍ارا ب‍ه‌ گ‍ی‍لان‌ از س‍وی‌ اه‍ال‍ی‌ آس‍ت‍ارا،1328ق. 6صفحه، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی، شماره سند: ۲۹۳/۱۳۷۷).
  • ت‍ق‍اض‍ای‌ ل‍ی‍ان‍ازوف‌، ج‍ه‍ت‌ اج‍اره‌ ش‍ی‍لات‌ آس‍ت‍ارا، ‏‫۱۳۰۵-۱۳۰۶ق. ‏‫۶۲ ص.(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۴۰/۶۸۹۹).
  • مالکین قراءطالش و بندر آستارا راجع به اراضی کنار دریای خزر و مالکیت بندر آستارا،36برگ(مجلس شورای اسلامی، شماره سند:8/1/15/19/6).
  • م‍ص‍ال‍ح‍ه‌ن‍ام‍ه‌ واگ‍ذاری‌ ب‍خ‍ش‍ی‌ از ام‍لاک‌ و م‍س‍ت‍غ‍لات‌ روس‍ت‍اه‍ای‌ ج‍ی‍د وس‍ی‍ف‌ آب‍اد اردب‍ی‍ل‌ ب‍ه‌ م‍ی‍رل‍طف‍ع‍ل‍ی‌ خ‍ان‌ ح‍اک‍م‌ طال‍ش‌،1307ق، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۱۱۸۶۳).
  • تلگراف میرلطفعلی خان امیرتومان طالش به مجلس و شرحی مبنی برشکایت از عدم پرداخت مابقی مواجب گمرکی و وجه اجاره بندر آستارا به او،4برگ،27 جوزا1329ق(مجلس،شماره سند:23/27/2/15/146/2).
  • ت‍ل‍گ‍راف‌ ش‍اه‌ ب‍ه‌ ام‍ی‍رن‍ظام‌ ع‍زل‌ م‍ی‍رل‍طف‍ع‍ل‍ی‍خ‍ان‌ وح‍ب‍س‌ وی‌ در ت‍ب‍ری‍ز ج‍ه‍ت‌ ع‍ب‍رت‌ ح‍اک‍م‌ وت‍اک‍ی‍د ب‍ه‌ح‍اک‍م‌ ج‍دی‍د م‍ب‍ن‍ی‌ ب‍رح‍ف‍ظ ن‍ظم‌ وح‍س‍ن‌ س‍ل‍وک‌ ب‍ااه‍ال‍ی‌ طال‍ش(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران،سند شماره:۲۹۵/۶۲۳۵)
  • قبض رسيد قراولخانه بيله سوار نظام توسط ميرزا اسدالله‌خان حاکم طالش به دستور ميرزا جهان سوز حاکم اردبيل و مشکين،1303ق، 2صفحه، (کتابخانه، مرکز اسناد آستان قدس رضوی، شماره سند:92297)
  • پرداخت مواجب، جیره و علیق الدواب سواره مستحفظین قراولخانه‌های سرحد ارنق، آستارا جمعی میر اسدالله خان حاکم سرحد تالش، 1304ق، 4صفحه(کتابخانه، مرکز اسناد آستان قدس رضوی، شماره سند:92485).
  • پرداخت مواجی اهالی طالش و ورثه آنها، 1303-1304ق،17صفحه، (کتابخانه، مرکز اسناد و آستان قدس رضوی، شماره سند:92518).
  • گ‍زارش‌ از م‍ال‍ی‍ه‌ اردبیل‌ و آس‍ت‍ارا: ‏‫گ‍زارش‌ از م‍ال‍ی‍ه‌ اردب‍ی‍ل‌ و آس‍ت‍ارا در خ‍ص‍وص‌ م‍داخ‍ل‍ه‌ ش‍ج‍اع‌‌ال‍دول‍ه‌ در م‍ال‍ی‍ات‌ ش‍ه‍ره‍ا. ۱۳۳۷ ق. ‏‫۱۹ ص‌،.(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۴۰/۶۸۹۹).
  • ‏‫‏ت‍ع‍دی‌ و س‍وء ق‍ص‍د اه‍ال‍ی‌ ب‍ی‍ل‍ه‌ س‍وار ، خ‍وان‍ی‍ن‌ آس‍ت‍ارا و طوای‍ف‌ م‍غ‍ان‌ ن‍س‍ب‍ت‌ ب‍ه‌ م‍ام‍وری‍ن‌ گ‍م‍رک‌ آن‍ج‍ا ( اردب‍ی‍ل‌ ، آس‍ت‍ارا). ۱۳۳۲-۱۳۳۴ ق. ‏‫۹۳ ص‌.(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۴۰/۷۴۹۲).
  • ت‍ل‍گ‍راف‌ ام‍ی‍ن‌ ال‍س‍ل‍طان‌ ب‍ه‌ام‍ی‍رن‍ظام‌ ل‍زوم‌ ت‍ح‍ق‍ی‍ق‌ وم‍واخ‍ذه‌ م‍ی‍رل‍طف‍ع‍ل‍ی‌ خ‍ان‌ ح‍اک‍م‌ ن‍م‍ی‍ن‌ ب‍ه‌ع‍ل‍ت‌ ت‍ع‍دی‌ ن‍س‍ب‍ت‌ ب‍ه‌رع‍ای‍ا،1307ق، 1صفحه (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۵/۶۲۲۶)
  • دع‍وی‌ م‍ال‍ی‌ م‍ادام‌ ه‍ی‍ک‌ م‍ان‍ت‍ی‍ن‌ف‍ران‍س‍وی‌ از م‍ج‍ل‍ل‌ال‍م‍ل‍ک‌ ح‍اک‍م‌ن‍م‍ی‍ن‌، 1333ق،5صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران،سند شماره:‏‫۳۶۰/۷۰۱)
  • ‏‫ض‍ب‍ط طپ‍ان‍چ‍ه‌ ی‍ک‍ی‌ از ات‍ب‍اع‌ روس‍ی‍ه‌ در گ‍م‍رک‌ آس‍ت‍ارا و درخ‍واس‍ت‌ وی‌ ج‍ه‍ت‌ رف‍ع‌ ت‍وق‍ی‍ف‌ و اس‍ت‍رداد اس‍ل‍ح‍ه‌ م‍زب‍ور. ‏‫۱۳۲۴ ق.2ص،( سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند:۳۶۰/۲۳۴۰).
  • شکایت اهالی قریه دیرمونی آستارا از تعدیات خوانین نمین طالش، ‏‫سواد تلگراف اهالی قریه دیرمونی آستارا به مجلس شورای ملی در خصوص شکایت از تعدیات خوانین نمین از طالش گالش بابت قصد تصرف عدوانی ملک ایشان ، همراه با پاسخ مربوطه . ‏‫۱۳۲۷ ق،2برگ،( سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، سند شماره: ۲۹۶/۱۸۵۳۵).
  • اج‍اره‌ن‍ام‍ه‌ واگ‍ذاری‌ ب‍ن‍در وان‍ب‍اره‍ای‌ آن‌ واق‍ع‌ در آس‍ت‍ارا از طرف‌ م‍ی‍ر ل‍طف‍ع‍ل‍ی‍خ‍ان‌ ح‍اک‍م‌ ت‍ال‍ش‌ /ق‌۱۲۹۳-۱۳۰۷، 1293ق، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، سند شماره: ۲۹۶/۱۱۸۷۱).
  • قراردادهای لیانازوف و شیلات،گزارش از اوضاع آستارا و ….( ‏‫م‍واد ق‍رارداد ل‍ی‍ان‍ازوف‌ و ق‍رارداد ش‍ی‍لات‌ ب‍ی‍ن‌ ای‍ران‌ و ش‍وروی‌ گ‍زارش‍ی‌ از اوض‍اع‌ ج‍غ‍راف‍ی‍ای‍ی‌، اج‍ت‍م‍اع‍ی‌ ، اق‍ت‍ص‍ادی‌ ش‍ه‍ر آس‍ت‍ارا و ف‍ع‍ال‍ی‍ت‌ ش‍رک‍ت‌ ف‍وق‌ درم‍ن‍طق‍ه‌ م‍ذک‍ور.) ۱۳۱۱-۱۳۰۵ق، ۱۴۵ ص،‌(سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، شماره سند: ۲۴۰/۲۰۴۹).
  • نامه امیر نظام به جهانسوز میرزا حکمران اردبیل و مشکین مبنی بر رسیدگی به شکایت از ضرب و شتم کنیاز واصلی پطرو یج تبعه دولت روسیه هنگام بازرسی از املاک استیجاری واقع در آستارا.،1302ق، 27برگ، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: 17161/296)
  • صورت ماليات نقدي و جنس محاكليج- اجارود و آستارا، 4ص، بدون تاریخ،(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۱۳۶۴۲).
  • م‍ک‍ات‍ب‍ات‍ی‌ راج‍ع‌ ب‍ه‌ م‍خ‍ارج‌ اق‍ام‍ت‌ م‍ی‍رزااب‍وال‍ق‍اس‍م‌خ‍ان‌ م‍ع‍اون‌ ک‍ارگ‍زاری‌ اردب‍ی‍ل‌ در آس‍ت‍ارا، 4ص،1333ق.(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۳۶۰/۳۳۴۴)
  • گ‍زارش‌ (رم‍ز) ب‍ه‌ ش‍اه‍زاده‌ ن‍ص‍رت‌ال‍دول‍ه‌ راج‍ع‌ ب‍ه‌ ح‍ض‍ور ب‍ل‍ش‍وی‍ک‍ه‍ا در غ‍ازی‍ان‌ ، رش‍ت‌ و آس‍ت‍ارا ، اس‍ت‍ع‍ف‍ای‌ وث‍وق‌ال‍دول‍ه‌ و م‍وردن‍ظر ب‍ودن‌ م‍ش‍ی‍رال‍دول‍ه‌، 1ص، 1338ق(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، ‏‫شماره سند: ‏‫ ‏‫۳۶۰/۳۰۹۱)
  • گ‍زارش‌ ح‍اک‍م‌ اردب‍ی‍ل‌ درم‍ورد اق‍دام‍ات‌ خ‍وان‍ی‍ن‌ آس‍ت‍ارا،9صفحه،1301ق(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۳/۲۹۲۳).
  • دس‍ت‍ور م‍ستوف‍ی‌ ال‍مم‍الک‌ درخ‍ص‍وص‌ م‍ی‍زان‌ م‍ال‍ی‍ات‌ ب‍ن‍در آس‍ت‍ارا و ن‍ح‍وه‌ وص‍ول‌ آن‌،1276ق،(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران: شماره سند: ۲۹۶/۱۱۸۸۷).
  • اج‍اره‌ ن‍ام‍ه‌ واگ‍ذاری‌ ام‍لاک‌ و م‍س‍ت‍غ‍لات‌ م‍ت‍ع‍ل‍ق‌ ب‍ه‌ م‍ی‍ر ل‍طف‍ع‍ل‍ی‍خ‍ان‌ ام‍ی‍ر ت‍وم‍ان‌ واق‍ع‌ در آس‍تارا،1317ش،(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران: شماره سند: ۲۹۶/۱۱۸۸۲).
  • درخ‍واس‍ت‌ اداره‌گ‍م‍رگ‌ آس‍ت‍ارا از ح‍ک‍وم‍ت‌ اردب‍ی‍ل‌ دای‍رب‍رارس‍ال‌ ق‍ش‍ون‌ ج‍ه‍ت‌ س‍رک‍وب‍ی‌ طوای‍ف‌ ش‍اه‍س‍ون‌، 1328ق،17 صفحه، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران: شماره سند: ۲۴۰/۱۵۱۲۰).
  • ش‍ک‍ای‍ت‌ م‍ه‍اج‍ری‍ن‌ و م‍ال‍ک‍ان‌ روس‍ت‍اه‍ای‌ وی‍ک‍ل‍ج‌ در س‍رح‍د آس‍ت‍ارا م‍ب‍ن‍ی‌ ب‍ر دری‍اف‍ت‌ م‍ال‍ی‍ات‌ اض‍اف‍ی‌ از ام‍لاک‌ آن‍ان‌، ۱۳۳۰ق‌،(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۴۰/۳۰۶۴۱)
  • ح‍ک‍م‌ س‍ل‍طان‌ ع‍ب‍دال‍م‍ج‍ی‍د م‍یرزا حاک‍م‌ اردب‍ی‍ل‌ وع‍ده‌ای‌ از ب‍زرگ‍ان‌ آس‍ت‍ارا در ن‍ح‍وه‌ ت‍ق‍س‍ی‍م‌ اج‍اره‌ ب‍ه‍ا ام‍لاک‌ ی‍ک‍ی‌ از م‍ال‍ک‍ان‌ ب‍ی وراث‌، 1309ق، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۱۲۱۷۹)
  • ت‍ق‍اض‍ای‌ وزارت‌ م‍ال‍ی‍ه‌ از وک‍ی‍ل‌ ال‍رع‍ای‍ا درم‍ورد ارس‍ال‌ ص‍ورت‌ ح‍س‍اب‌ ع‍ای‍دات‌ پ‍وس‍ت‌ و اس‍ت‍رداد اس‍ن‍اد ش‍رک‍ت‌ راه‌ آس‍ت‍ارا ،1332ق، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران،سند شماره: ۲۴۰/۱۹۶۸۱)
  • ت‍ق‍اض‍ای‌ ش‍ج‍اع‌ ال‍دول‍ه‌ درخ‍ص‍وص‌ ض‍م‍ی‍م‍ه‌ ش‍دن‌ م‍ال‍ی‍ه‌ اردب‍ی‍ل‌ و آس‍ت‍ارا ب‍ه‌ اداره‌ م‍ال‍ی‍ه‌ آذرب‍ای‍ج‍ان‌ ، 1332ق، 5صفحه،(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۴۰/۲۴۴۷۶)
  • دو ن‍ام‍ه‌ از ام‍ی‍ر ن‍ظام‌ درخ‍ص‍وص‌ اح‍داث‌ گ‍م‍رک‍خ‍ان‍ه‌ در ب‍ن‍در آس‍ت‍ارا و ل‍زوم‌ م‍س‍اع‍دت‌ ح‍اک‍م‌ طال‍ش‌ ب‍ا م‍ی‍رزا ع‍ب‍اس‌ اج‍اره‌ دار ب‍ن‍در م‍زب‍ور در اداره‌ ام‍ور ب‍ن‍در، 1315ق، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران،شماره سند: ۲۹۶/۱۱۴۹۰)


4-7-1: اسناد صارم‌السلطنه سردار ناصر و دیگر حکام نمین و آستارا

  • درخ‍واس‍ت‌ ت‍ام‍ی‍ن‌ م‍خ‍ارج‌ ت‍ع‍م‍ی‍ر س‍اخ‍ت‍م‍ان‍ه‍ای‌ گ‍م‍رک‌ آس‍ت‍ارا ، اخ‍ذ م‍ق‍داری‌ از این‌ م‍خ‍ارج‌ از خ‍وان‍ی‍ن‌ ن‍م‍ین‌ و ن‍ی‍ز پ‍رداخ‍ت‌ م‍طال‍ب‍ات‌ صارم‌السلطنه‌ س‍ردار ن‍اص‍ر ،1335ق، 111ص، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران،شماره سند: ۲۴۰/۳۸۷۷۵).
  • تلگراف حسینعلی طالشی از آستارا به مجلس درباره‌ی قتل برادرش در مراسم تعزیه وفات لطف علی خان به تحریک صارم‌السلطنه،17 اسد 1333(مجلس، شماره سند:13/18/2/17/185/3).
  • شکایت حسین علی خان طالش از آستارا از تظلمات صارم‌السلطنه و محمدباقرخان(مجلس،شماره سند :35/2/17/185/3).
  • نامه ها و تلگرافها و رونوشت تلگرافهای اهالی و خوانین اردبیل و نمین و شکایت از اقدامات و تعدیات حسین علی و رشید گالش مبنی بر قتل سردار ناصر و تصرفات عدوانی املاک اهالی و شرارت و غارت(کتابخانه، موزه و مکز اسناد مجلس،شماره سند:88/2/39/74/4).
  • مشروحه شهبازقلی و اهالی طوالش، خوانین نمین و محال آستارا به مجلس درباره‌ی اوضاع نابسامان آنجا و شکایت از تعدیات فوق العاده صارم‌السلطنه ، مصباح الملک و غیره نسبت به اهالی مظلوم آنجا، 8برگ، 18 ذیقعده 1333ق(مجلس، شماره سند:15/18/2/17/185/3).
  • نامه و رونوشت تلگرافهای قمرسلطان مادر سردار ناصر نمینی و برادران و اقوام مشارالیه از اردبیل و نمین به مجلس شورای ملی در خصوص درخواست احقاق حق ایشان و مجازات قاتلین سردار ناصر یعنی حسین علی خان سالار و برادر و کسان وی،23برگ،(مجلس،شماره سند: 123/3/39/75/4).
  • مشروحه حسین علی خان طالشی از آستارا به مجلس درباره‌ی شکایت از تعدیات صارم‌السلطنه و محمدباقر خان راجع به قتل چند نفر از سرکردگان وی و ایجاد آشوب در سرحدات، 3برگ،20 شوال 1333ق(مجلس، شماره سند:35/2/17/185/3).
  • تلگرافهای سالار اشجع و سالار رشید از استارا  جمعی از اهالی اردبیل به مجلس شورای ملی در شکایت از خوانین نمین و اشرار ایل فولاد و نیز حسینعلی و رشید از خوانین نمین،15برگ(مجلس، شماره سند: 88/2/39/74/4).
  • رونوشت تلگرافهای مرضیه عیال علی بیگ و گوهر عیال سالار اشجع و جمعی از اهالی انزلی و آستارا در شکایت از اقدام مامورین دولتی مبنی بر غارت و ضبط اموال ایشان و تقاضای رسیدگی،14برگ(مجلس، شماره سند: 134/3/39/75/4).
  • اح‍ض‍ار دوت‍ن‌ از م‍س‍ت‍خ‍دم‍ی‍ن‌ م‍ال‍ی‍ات‍ی‌ ب‍ه‌ت‍ب‍ری‍ز ج‍ه‍ت‌ رس‍ی‍دگ‍ی‌ ب‍ه‌ دع‍اوی‌ آن‍ه‍ا درب‍اب‌ ق‍س‍م‍ت‍ی‌ از ج‍ن‍گ‍ل‍ه‍ای‌ آس‍ت‍ارا ، رس‍ی‍دگ‍ی‌ ب‍ه‌ ش‍ک‍ای‍ت‌ دخ‍ت‍ران‌ صارم‌السلطنه‌ ن‍س‍ب‍ت‌ ب‍ه‌ ام‍لاک‌ ..1311ش، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۴۰/۳۸۶۶۵)
  • ج‍واب‍ی‍ه‌ رئ‍ی‍س‌ گ‍م‍رک‍ات‌ آس‍ت‍ارا و خ‍زان‍ه‌داری ک‍ل‌ ب‍ه‌ خ‍وان‍ی‍ن‌ ن‍م‍ی‍ن‌ راج‍ع‌ ب‍ه‌ اج‍اره‌ ک‍ردن‌ گ‍م‍رک‍ات‌ و ت‍ش‍خ‍ی‍ص‌ م‍ال‍ک‍ی‍ن‌ آن‍ه‍ا , م‍خ‍ارج‌ ت‍ع‍م‍ی‍رات‌ و اح‍داث‌ ب‍ن‍ادر، ۱۳۱۹ق،1 صفحه( سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۱۱۸۷۲).
  • ‏‫صورت ممیزی املاک حاجی امجدالدوله در گیلان، رسیدگی به وضعیت مالیاتی گیلان شامل: لزوم وصول مالیات کرگانرود و آستارا- صورت ممیزی املاک حاجی امجدالدوله- وضع و انواع مالیات‌های وصولی گیلان و لزوم اقدام حاکم تالش در وصول مالیات‌های مأخوذی( سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۴۰/۳۲۱۰۷).
  • ف‍رام‍ی‍ن‌ ش‍اه‌درم‍ورد : اظه‍ارال‍ت‍ف‍ات‌ ب‍ه‌ اش‍خ‍اص‌ ، اع‍طای‌ س‍رک‍ردگ‍ی‌ ف‍وج‌، ب‍رق‍راری‌ م‍س‍ت‍م‍ری‌، ت‍ع‍م‍ی‍رع‍م‍ارات‌، ش‍ک‍ای‍ت‌ روس‍ه‍ا ازح‍اک‍م‌ آس‍ت‍ارا و ت‍ق‍دی‍راز ن‍ظم‌ م‍ن‍طق‍ه‌ خ‍راس‍ان‌، 1252ق،1صفحه، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۵/۳۳۳).
  • ت‍ق‍اض‍ای‌ پ‍رداخ‍ت‌ ح‍ق‍وق‌ ص‍احب‌ م‍ن‍ص‍ب‌ وق‍زاق‍ان‌ س‍واره‌ م‍ام‍ور آس‍ت‍ارا، 1330ق، 2 صفحه، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۴۰/۱۶۶۹۱)
  • ت‍ح‍وی‍ل‌ ش‍ه‍ر و اث‍اث‍ی‍ه‌ ک‍ارگ‍زاری‌ ان‍زل‍ی‌ ب‍ه‌ ح‍ک‍وم‍ت‌ آن‍ج‍ا ه‍ن‍گ‍ام‌ ع‍زی‍م‍ت‌ ک‍ارگ‍زار ب‍ه‌ ت‍ه‍ران‌، ‏‫درخ‍واس‍ت‌ کارگ‍زار اردب‍ی‍ل‌ از رئ‍ی‍س‌ پ‍س‍ت‌خانه درخ‍ص‍وص‌ ق‍ب‍ول‌ و ارس‍ال‌ ن‍وش‍ت‍ه‌جات‌ دول‍ت‍ی‌ ک‍ارگ‍زاری‌ ب‍ه‌ اداره‌ گ‍م‍رک‌ و ح‍ک‍وم‍ت‌ آس‍ت‍ارا و پ‍ی‍له‌س‍وار ب‍ه‌ طور م‍ج‍ان‍ی‌.1337ق،2 صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ‏‫۳۶۰/۳۳۴۸)
  • ‏‫درخ‍واس‍ت‌ ک‍ارگ‍زار اردب‍ی‍ل‌ از رئ‍ی‍س‌ پ‍س‍ت‌خانه درخ‍ص‍وص‌ ق‍ب‍ول‌ و ارس‍ال‌ ن‍وش‍ت‍ه‌جات‌ دول‍ت‍ی‌ ک‍ارگ‍زاری‌ ب‍ه‌ اداره‌ گ‍م‍رک‌ و ح‍ک‍وم‍ت‌ آست‍ارا و پ‍ی‍ل‍ه‌س‍وار ب‍ه‌ طور م‍ج‍ان‍ی‌.1332ق، 4ص(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ‏‫۳۶۰/۳۳۴۶)
  • ن‍ام‍ه‌ه‍ائ‍ی‌ ب‍ا م‍ه‍ر ف‍ت‍ح‌الله خ‍ان‌ و م‍ج‍دال‍م‍ل‍ک‌ درخ‍ص‍وص‌ وص‍ول‌ طل‍ب‌، ت‍ح‍وی‍ل‌ وج‍ه‍ی‌ ب‍ه‌ م‍ح‍ت‍ش‍م‌ ال‍م‍ل‍ک‌، ت‍ه‍ی‍ه‌ ت‍دارک‌ ورود ش‍اه‌ ب‍ه‌ آس‍ت‍ارا، 1323ق، 15 صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۹۱۴۲)
  • ف‍ه‍رس‍ت‌ ع‍رای‍ض‌ : اح‍ت‍س‍اب‌ م‍ش‍ک‍ی‍ن‌ و اردب‍ی‍ل‌ م‍ث‍ل‌ ه‍م‌، ان‍ت‍ق‍ال‌ م‍ح‍م‍دخ‍ان‌ ای‍ل‌ ب‍ی‍گ‍ی‌ ، ع‍دم‌ اطلاع‌ ازام‍ورآس‍ت‍ارا و اوج‍ارد ،1252ق،(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۵/۵۵۳۷)
  • ‏‫رسیدگی به اخ‍ت‍لاف‌ م‍ال‍ی‌ صارم‌السلطنه‌ و ی‍ک‌ ت‍ب‍ع‍ه‌ روس‌ درمورد م‍ش‍ارک‍ت‌ آنها ج‍ه‍ت‌ اح‍یای ام‍لاک‌ صارم‌السلطنه‌.1331ق، 130صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران،شماره سند: ۳۶۰/۲۴۷)
  • اق‍دام‍ات‌ ج‍ن‍گ‍ل‍ی‍ه‍ا در رش‍ت‌ و گ‍ی‍لان‌ و ه‍م‍ک‍اری‌ ه‍ی‍ئ‍ت‌ ات‍ح‍اد اس‍لام‌ و ای‍لات‌ و طوای‍ف‌ ب‍ا آن‍ان‌ و ای‍ج‍اد اغ‍ت‍ش‍اش‌ در اردب‍ی‍ل‌،1335ق،29صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران ،شماره سند: ۲۹۳/۱۶۸۹)
  • ف‍رام‍ی‍ن‌ واگذاری‌ ک‍لان‍ت‍ری‌ ت‍ی‍ول‌ , م‍واج‍ب‌ , خ‍ل‍ع‍ت‌ و رس‍ی‍دگ‍ی‌ ب‍ه‌ ع‍رای‍ض‌ اش‍خ‍اص‌ و اف‍واج‌ ب‍ه‌ ت‍ص‍دی‍ق‌ ام‍ی‍رن‍ظام‌ 1252ق،1صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۵/۳۴۷)
  • ‏‫ل‍زوم‌ ت‍ام‍ی‍ن‌ ب‍ودج‍ه‌ ن‍ظم‍ی‍ه‌ و ح‍ق‍وق‌ ک‍ارک‍ن‍ان‌ ح‍ک‍وم‍ت‍ی‌ ب‍ر طب‍ق‌ م‍ک‍ات‍ب‍ات‌ م‍ف‍اخ‍رال‍دول‍ه‌، ص‍م‍ص‍ام‌ ال‍م‍م‍اک‌ وآص‍ف‌ ال‍دول‍ه‌ در گ‍ی‍لان‌ .1331-1334ق،292صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۴۰/۴۵۹۴).
  • تلگراف سلطان عبدالمجيد از تهران به آصف‌السلطنه در آستارا و اعلام تاريخ ورود شاه وقت به آن شهر و تقاضاي ابلاغ تلگراف وي به عميدالسلطنه جهت تعمير و ساختن پلهاي راه به جهت مراجعت وي از بادکوبه،1320ق، 3صفحه، کتابخانه، موزه و مرکز آستان قدس رضوی، شماره سند: ۵۴۸۲۱).
  • ش‍ک‍ای‍ت‌ خ‍وان‍ی‍ن‌ و ع‍ل‍م‍اء طوال‍ش‌ از ت‍ع‍دی‍ات‌ ح‍اک‍م‌ م‍ح‍ل‌ و ان‍ت‍ق‍ال‌ ح‍ک‍وم‍ت‌ ب‍ه‌ اردب‍ی‍ل‌ ج‍ه‍ت‌ م‍ق‍اب‍ل‍ه‌ ب‍ا اش‍رار طال‍ش‌ و ح‍ف‍ظ ان‍ت‍ظام‍ات‌ س‍رح‍دی‌،1328ق، 3صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۰/۸۳۷).
  • اج‍اره‌ن‍ام‍ه‌ واگ‍ذاری‌ ب‍خ‍ش‍ی‌ از ام‍لاک‌ و م‍س‍ت‍غ‍لات‌ واق‍ع‌ در طال‍ش‌ ب‍ه‌ ل‍طف‍ع‍ل‍ی‌ خ‍ان‌ ح‍اک‍م‌ طال‍ش‌، 1295ق، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۱۱۸۲۵).
  • ‏‫ ‏م‍ک‍ات‍ب‍ات‌ م‍ح‍ت‍ش‍م‌ ال‍س‍طن‍ه‌وم‍ع‍ت‍م‍دال‍س‍طن‍ه‌ وح‍اج‌ ش‍ج‍اع‌ ال‍دول‍ه‌ در خ‍ص‍وص‌ ل‍زوم‌ رف‍ع‌ ش‍ک‍ای‍ت‌ ع‍ل‍م‍ام‍ن‍طق‍ه‌ م‍ب‍ن‍ی‌ ب‍ر ب‍رقراری‌ م‍س‍ت‍م‍ری‌ وت‍خ‍ف‍ی‍ف‌ م‍ال‍ی‍ات‍ی‌ م‍ه‍اج‍رین.1331-1332ق،62صفحه (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران،شماره سند: ۲۴۰/۳۱۲۰)

 

 

 

4-8: اسناد حکومتی و حاکمان کرگانرود(عمیدالسلطنه سردار امجد)

  • ‏‫ن‍ام‍ه‌ای‌ درخ‍ص‍وص‌ ع‍زی‍م‍ت (مظفرالدین)‌‌ ش‍اه ب‍ه‌ گ‍ی‍لان‌ و پ‍ذی‍رائ‍ی‌ ع‍م‍ی‍دال‍س‍ل‍طن‍ه‌ از وی‌ از طال‍ش‌ ت‍ا آس‍ت‍ارا ات‍ح‍اد م‍دی‍رال‍م‍ل‍ک‌ و س‍ای‍ری‍ن‌ ، ح‍ض‍ور س‍الار اف‍خ‍م‌ در ان‍زل‍ی‌، 1 صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۸۵۷۷).
  • عریضه متظلمین از نصره الله خان طالش: نکته جالب در این عریضه این است که با وجود شکایت از تعدیات نصره الله خان و صدور حکم شاه که عیال و اموال را رو کند و عارضان را آسوده گذارد اما هیچ فایده ای حاصل نگردیده و اجرای حکم مبارک را نمی‌کنند و استدعای حکم نافذ و یا مرخص فرمودن جلای وطن دارند جواب شاه «به مشیرالسلطنه نوشته با پست روانه دهند» (کتابخانه ملی ایران،مجموعه اسناد خطی،شماره385- 79 ،ص5)
  • گزارش اوضاع اجتماعی و سیاسی و نرخ غله در شهرهای مختلف: شکایت اهالی تویسرکان و ملایر از حکومت ولایت ثلاث و تحصن در مسجد جامع، اقدامات سرداراکرم، سردارامجد و کمیته دموکرات روس و ورود ژنرال یالمارسن به بندرانزلی.1328ق، 14صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، ‏‫۲۱۰/۱۴۶۳).
  • درخ‍واس‍ت‌ ه‍م‍س‍ر س‍ردار ام‍ج‍د درخ‍ص‍وص‌ خ‍ریداری‌ ب‍ق‍ی‍ه‌ س‍ه‍ام‌ م‍ال‍ک‍ی‍ن‌ ع‍م‍ارت‌ اطاق‍س‍را در کرگانرود از س‍وی‌ دول‍ت‌،1309ق،182ص،(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: 1596/230)
  • درگ‍ی‍ری‌ ق‍زاق‍ه‍ای‌ روس‍ی‌ و (س‍الاراس‍ع‍د) ب‍ا اه‍ال‍ی‌ کرگانرود ، ف‍ع‍ال‍ی‍ت‌ اه‍ال‍ی‌ م‍ن‍طق‍ه‌ ع‍ل‍ی‍ه‌ ح‍ک‍وم‍ت‌ س‍رداراس‍ع‍دام‍ج‍د ،1330ق، 6ص(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: 8433/290).
  • م‍واف‍ق‍ت‌ ص‍دراع‍ظم‌ ب‍ا ج‍دای‍ی‌ طوال‍ش‌ اس‍ال‍م‌ و ک‍رگ‍ان‍رود از گ‍ی‍لان‌ و اح‍ت‍م‍ال‌ ح‍ک‍وم‍ت‌ ع‍م‍ی‍دال‍س‍ل‍طن‍ه‌ در آن‌ ن‍ق‍اط، 2صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۸۰۰۶)
  • ‏‫‏‏‫اع‍زام‌ ق‍زاق‌روس‌ج‍ه‍ت‌ ای‍ج‍اد آرام‍ش‌ در طوال‍ش‌ ت‍وس‍ط ک‍ن‍س‍ول‍گ‍ری‌ روس‍ی‍ه‌ و ت‍م‍ای‍ل‌ روس‌ها ب‍ه‌ ح‍ک‍وم‍ت‌ارفع‌السلطنه‌ در کرگانرود.1332-1333ق، 2صفحه، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، سند شماره : ۲۹۳/۶۲)
  • ‏‫‏مکاتباتی در خصوص تاسیس تلگرافخانه در کرگانرود و تلگراف مکرم‌الدوله در خصوص تهیه منزلی برای ریس تلگرافخانه مزبور.1329ق،8صفحه( سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، سند شماره : ۲۹۳/۸۴۹۸).
  • خ‍ب‍ر ح‍ب‍س‌ م‍ع‍ص‍وم‌ خ‍ان‌ پ‍سرع‍م‍وی‌ ع‍م‍ی‍دال‍س‍ل‍طن‍ه‌ ، روان‍ه‌ ش‍دن‌ ع‍م‍ی‍دال‍س‍ل‍طن‍ه‌ ب‍ه‌ ت‍ه‍ران‌ ، ش‍ک‍ای‍ت‌ اه‍ال‍ی‌ طال‍ش‌ از ت‍ع‍دی‍ات‌ ح‍اج‍ی‌ رض‍ا ن‍س‍ب‍ت‌ ب‍ه‌ ام‍لاک‌ آن‍ان‌،1313ق،1صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۸۶۳۶)
  • ش‍رح‌ اخ‍ت‍لاف‌ ب‍ی‍ن‌ ع‍ل‍م‍اء ت‍ه‍ران‌ و پ‍ی‍ش‌ ب‍ی‍ن‍ی‌ ت‍ص‍دی‌ ح‍ک‍وم‍ت‌ گ‍ی‍لان‌ ت‍وس‍ط ع‍م‍ی‍دال‍س‍ل‍طن‍ه‌ ، اخ‍ب‍ار درب‍ار ، ش‍ک‍ای‍ت‌ پ‍س‍ر ع‍م‍ی‍دال‍س‍ل‍طن‍ه‌ از پ‍درش‌، بدون تاریخ، 2صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۸۸۶۵)
  • ت‍وج‍ه‌ ب‍ه‌ ع‍می‍دال‍س‍ل‍طن‍ه‌ وب‍ی‍گ‍ل‍رب‍ی‍گ‍ی‌ رش‍ت‌ ب‍ه‌ م‍ن‍ظوراس‍ت‍ف‍اده‌ از خ‍دم‍ات‌ ای‍ش‍ان‌، بدون تاریخ،1صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند:۲۹۶/۳۶۶).
  • م‍طال‍ب‍ه‌ م‍ال‍ی‍ات‌ از ام‍لاک‌ ی‍ک‍ی‌ از م‍ال‍ک‍ان‌ گ‍ی‍لان‌ ، رواب‍ط ب‍ی‍ن‌ ع‍م‍ی‍دال‍س‍ل‍طن‍ه‌ ب‍ا م‍ع‍ی‍ن‌ ال‍م‍ل‍ک‌، بدون تاریخ،3 صفحه،( سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۷۸۶۲).
  • ش‍ک‍ای‍ت‌ از ب‍ی‍گ‍ل‍رب‍ی‍گ‍ی‌ گ‍ی‍لان‌ و درخ‍واس‍ت‌ اح‍ض‍ار او ب‍ه‌ م‍رک‍ز و ت‍لاش‌ ج‍ه‍ت‌ ت‍ص‍دی‌ ح‍ک‍وم‍ت‌ گ‍ی‍لان‌ ت‍وس‍ط ی‍ک‍ی‌ از ن‍زدی‍ک‍ان‌ ع‍م‍ی‍دال‍س‍ل‍طن‍ه‌،2صفحه ،(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۸۰۰۲).
  • تلگراف چند نفر از اهالی کرگانرود توسط مجلس به وزارت داخله درباره‌ی استرداد حقوق حقه سردار امجد،1329ق،5برگ(مجلس، 6/9/1/25/152/2).
  • نامه آفاق الدوله متعلقه سردار امجد طالشی به رییس مجلس آقای موتمن الملک شکایت از سردار مقتدر طالشی به خاطر تصرف املاک خود و اقدامات ضالمانه او،5برگ(مجلس،شماره سند:143/3/18/37/4).
  • سردار امجد طالشی از طرف رعایای خمسه طوالش شکایت از تظلمات و قتل و غارت سردار مقتدر طالشی و تقاضای احقاق حق و رسیدگی،21برگ(مجلس، شماره سند: 21/1/18/35/4).
  • تلگراف اهالی کرگانرود به مجلس شرحی درباره‌ی رهایی خود از تظلمات سردار امجد و نجات از حیله و تزویر دولت روس و شکایت از سوء کردار و نیابت خوانین طالش جهت مشخص شدن تکلیف طرفین،1329 ق،3برگ(مجلس،شماره سند: 10/9/1/25/152/2).
  • سردار امجد طالشی در نامه ای به مجلس شورای ملی در خصوص مطالبه حقوق خود از دارایی گیلان خوشتاریا که بالفعل در ضبط و تصرف وزارت فواید عامه می باشد که وزارت فواید عامه در جواب می‌گوید کمیسیونی برای حل اختلاف این قضیه تشکیل خواهد شد،14برگ(مجلس،شماره سند:9/1/18/35/4).
  • اهالی شفارود، شکایت از دخالت سالار اسعد پسر سردار امجد و مدیرالملک حکمران طوالش در املاک متصرفی،3برگ(مجلس، 133/2/15/20/6).
  • عبدالحسین طالش دولابی و جمعی دیگر شکایت از پسرهای سردار امجد و روح الله خان کرگانرودی، 6برگ(مجلس، شماره سند: 151/2/15/20/6).

4-9: اسناد حکومتی و حکام اسالم

  • از وزارت داخله به مجلس شرحی درباره‌ی حکومت طوالش گیلان و انتخاب مکرم‌الدوله به حکومت آنجا و انجام اقدامات لازم جهت ماموریت وی و نیز تقاضای تغیین حقوق او به همراه نایب الحکومه ایشان، 5 ذیحجه 1328ق، 1برگ(مجلس،شماره سند:9/18/1/37/168/2).
  • تلگراف ملاعبدالله به همراه چند تن دیگر به مجلس شرحی درباره‌ی تعدیات مکرم‌الدوله بابت غارت اموال و سرگردانی عیال و اطفال آنها و تقاضای توجه و حمایت ایشان برای جلوگیری از اقدامات سردار امجد درباره‌ی دادن املاک آنها به تصرف روسها،22 جمادی الثانی 1329ق،5برگ(مجلس، شماره سند:7/9/1/25/152/2)
  • عرض حال عاجزانه خوانین و رعایای طوالش متحصن در رشت به مجلس شرحی درباره‌ی وضعیت رقت بار زندگی خود و تقاضای اعزام فردی از طرف شکایت از تعدیات بی حد و حصر مکرم‌الدوله و سردار امجد نسبت به ایشان.،27 جمادی الثانی 1329ق، 7برگ(مجلس، شماره سند: 17/27/1/21/153/2).
  • تلگراف عموم رعایای اسالم از رشت به مجلس درباره‌ی شکایت از تعدیات و تطلمات مکرم‌الدوله و اشجع الدوله نسبت به آنها،10 جوزا،1329ق، 2برگ(13/27/1/21/153/2).
  • مراسله حکومت گیلان به مجلس شرحی دربارع اقدامات مکرم‌الدوله جهت رفع محضورات و اشکالات متصوره، 8جمادی الثانی 1329ق،4برگ(مجلس، شماره سند:15/27/1/21/153/2).
  • عریضه اهالی کرگانرود و اسالم مجلس شرحی درباره‌ی وضعیت اسفبار خود و نیز شکایت از ظلم و جور و تعدیات حاکم طوالش مکرم‌الدوله نسبت به آنها، 7 جمادی الثانی 1329ق.4برگ(مجلس،شماره سند:5/9/1/25/152/2).
  • عرض حال پنجاه نفر از رعایای اسالم متحصن در تلگراف خانه شفارود به مجلس درباره‌ی شکایت از تعدیات فوق العاده مکرم‌الدوله حالکم طوالش بابت گرفتن مالیات، تاراج اموال و تعدی نسبت به آنها، 25 جمادی الاول 1329ق.8برگ (مجلس، شماره سند:18/10/1/25/152/2).
  • عرض حال رعایای اسالم گیلان به مجلس شرحی درباره‌ی اوضاع نامساعد زندگی خود و شکایت از تظلمات مکرم‌الدوله که منجر به پناهنده شدن آنها در تلگراف خانه شفارود شده است.18 جمادی الثانی 1329ق،3برگ(مجلس، شماره سند: 16/27/1/21/153/2).
  • اظهارات اسدالممالک از طالش دولاب به مجلس درباره‌ی شکایت از مکرم‌الدوله بابت تصرف املاک خود و توقیف حقوق محصولات او توسط عمیدالسلطنه به دلیل ادعای وی بر املاک ایشان.13 اسد 1329ق،7برگ

(مجلس، 19/27/1/21/153/2).

  • تلگراف انجمن ایالتی توسط مکرم‌الدوله به مجلس درباره‌ی عدم مساعدت محلی و چاره جویی از مرکز و شکایت از اقدام مامورین داخله و خارجه بابت عدم توجه به عرایض او، مطالبه مالیات، ایجاد اغتشاش در ولایت و تقاضای استعفاء خود از خدمت، 5 حوت 1329ق،2برگ(3/25/1/21/153/2).
  • تلگراف کدخدا حسین بیک و چند تن دیگر از رشت به مجلس شرحی درباره‌ی اوضاع نابسامان زندگی خود و شکایت از تعدیات مکرم‌الدوله حاکم طوالش نسبت به آنها،16ثور،1329ق،5برگ(مجلس،شماره سند:10/27/1/21/153/2).
  • تلگراف علما، اعیان و عموم رعایای طوالش به مجلس شرحی درباره‌ی شکایت از تعدیات مکرم‌الدوله حاکم طوالش به انها بابت قتل و غارت و وصول مالیات گزاف و بی اعتنایی قزاق، 6 جوزا،1329ق، 4برگ(12/27/1/21/153/2).
  • ت‍ظل‍م‌ رع‍ای‍ای‌ اس‍ال‍م‌ گ‍ی‍لان‌ از مکرم‌الدوله‌ ح‍اک‍م‌ طوال‍ش‌ در م‍ورد ت‍ع‍دی‍ات‌ وی‌ در اخ‍ذ م‍ال‌ الاج‍اره‌ م‍ال‍ی‍ات‌ و م‍طال‍ب‍ه‌ طل‍ب‌ س‍ردار ام‍ج‍د از طوم‍ان‍ی‍ان‍س‌ از اه‍ال‍ی‌ آن‍ج‍او… ،1329ق، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۴۰/۲۹۴۹۷).

 

 


4-9-1: عمید‌السلطان

  • اهالی طوالش، شکایت از تعدیات عمیدالسلطان حاکم طوالش که خیانت او و اخواتش بر ملت پوشیده نیست، 7برگ(مجلس،شماره سند:1/1/21/152/2).
  • عرض حال اهالی طوالش درباره‌ی تعدیات و اجحافات عمیدالسلطان نسبت به آنها، 8 رمضان،1328ق، 11برگ(مجلس، شماره سند:1/1/25/152/2).
  • حاج عبدالواحد قاضی و حاج عبدالواحد مجتهد، مشروحه ای دایر بر رضایت از عمیدالسلطان و ابقای ایشان به حکومت طوالش،8برگ(مجلس،2/1/21/152/2).
  • عمیدالسلطان راجع به طلبی که به موجب اسناد موجود از دولت دارد، 3برگ(مجلس، شماره سند:62/3/8/19/4).
  • نامه عمیدالسلطان راجع به سوابق خدمت و حقوق تقاعد،4برگ(مجلس،شماره سند: 8/1/13/101/5).
  • نامه وزارت مالیه در خصوص شرح پرداختها و مستمری میرزا ابراهیم خان عمیدالسلطان(مجلس،شماره سند: 102/1/13/102/5).

 


4-10: اسناد حکومتی و حاکمان ماسال

  • دستورالعمل مشیرالسلطنه: تعیین جوادخان سرهنگ به حکومت ماسال و تاکید به میرزا محمود جهت توقف در آنجا و نظارت بر امور حکومت 18 محرم 1313ق 2 صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند:83265/296)
  • ت‍ع‍ی‍ی‍ن‌ ح‍دود ام‍لاک‌ ی‍ک‍ی‌ از م‍ال‍ک‍ان‌ ف‍وم‍ن‌ م‍ش‍رف‌ ب‍ه‌ م‍ل‍ک‌ ح‍اک‍م‌ م‍اس‍ال‌، ۱۳۴۹ق‌. 1 صفحه(‌سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۸۳۲۱)
  • آم‍دن‌ ت‍اج‍ران‌ ی‍ون‍ان‍ی‌ ب‍ه‌ رش‍ت‌ ، رف‍ت‍ن‌ ح‍ک‍ی‍م‌ ه‍رات‍ی‌ ب‍ه‌ ت‍ال‍ش‌ و ب‍س‍ت‍ن‌ ن‍ه‍ر م‍اس‍ال‌ ت‍وس‍ط س‍ع‍دال‍س‍ل‍طن‍ه‌،۱۳۱۶ق‌، 19 صفحه ‌(سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، شماره سند:۲۹۶/۷۹۹۴)
  • مکاتبه امجدالملک از عدليه رشت در خصوص شرح اقدامات انجام شده در باب اختلافات ملکي في مابين منتضرالدوله و ميرزا سيدمحمودخان عاضدالسلطنه حاکم طالش به وکالت آقاشيخ حسين و غيره.1327ق،2صفحه،(کتابخانه، مرکز اسناد آستان قدس رضوی، شماره سند:92297)
  • وص‍ولی‌ ح‍اج‌ س‍ی‍درض‍ی‌ ب‍اب‍ت‌ م‍ال‌ ال‍م‍ص‍ال‍ح‍ه‌ از اش‍خ‍اص‌ ، دس‍ت‍ور وص‍ول‌ م‍ان‍ده‌ ب‍ده‍ی‌ ح‍اک‍م‌ م‍اس‍ال‌ ، ب‍ه‍ره‌ م‍ال‍ک‍ان‍ه‌ س‍ای‍ر روس‍ت‍اه‍ای‌ گ‍ی‍لان‌، ۱۲۹۲ق‌،18 صفحه (سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، شماره سند:۲۹۶/۷۹۹۴)
  • ت‍ل‍گ‍راف‌ م‍ش‍ی‍رال‍س‍ل‍طن‍ه‌ درخ‍ص‍وص‌ ج‍ل‍وگ‍ی‍ری‌ از ت‍ع‍دی‌ ح‍اک‍م‌ م‍اس‍ال‌ ب‍ه‌ م‍ال‍ک‍ان‌ و ت‍ج‍ار آن‍ج‍ا، درخ‍واس‍ت‌ ح‍وال‍ه‌ ن‍م‍ودن‌ ق‍ب‍ض‌ م‍واج‍ب‌ م‍ش‍ی‍رال‍س‍ل‍طن‍ه‌، ۱۳۱۸ق‌،2 صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، شماره سند:۲۹۶/۸۸۷۲)
  • جمع و خرج مالیات املاک ابوابجعی محمد رحیم خان سرهنگ، ۱۲۹۱ق، ۱۲۹2ق، 1 برگ، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران: ۲۹۶/۱۶۵۱۰)
  • ‏‫ توقیف املاک در طوالش به دلیل بدهی به تجارتخانه جمشیدیان، ب‍ده‍ی‌ ورث‍ه‌ ن‍ورال‍ه‌خ‍ان‌ م‍ع‍روف‌ ب‍ه‌ وزی‍رش‍ان‍درم‍ن‌ در طوال‍ش‌ ب‍ه‌ ت‍ج‍ارت‍خ‍ان‍ه‌ ج‍م‍ش‍ی‍دی‍ان‌ و ت‍وق‍ی‍ف‌ ام‍لاک‌ آن‍ه‍ا ت‍وس‍ط ب‍ان‍ک‌ اس‍ت‍ق‍راض‍ی‌. ‏‫۱۳۳۲ق،26برگ،(سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران،شماره سند: ۳۶۰/۱۵۱۷)
  • تقاضاي اعزام تعدادي قزاق جهت وصول ماليات شاندرمن،: شكايت اهالي ايوانيكيف از تعديات رشيدالسلطان و سهل‌انگاري حكام در مجازات وي.(سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۱۸۵۳۵ ).
  • ‏‫طومار مفاصا حساب جمع و خرج مالیات و املاک ابوابجعی محمد رحیم خان سرهنگ و حاکم شاندرمن ماسال و املاک اختصاصی گیل کسرا. ‏‫۱۲۹۱ق، ۱۲۹۲ق.1برگ(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران ، شماره سند:‏‫۲۹۶/۱۶۵۱۰).
  • گزارش عاضدالسلطنه طرفداری حاج ملک التجار از هیات اتحاد اسلام و میرزا کوچک خان، 28جمادی الثانی 1336قمری (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند:6030/296)

 

 


4-11: اسناد حکومتی فومن و حاکمان آن

  • اظه‍ار رض‍ای‍ت‌ م‍ن‍دی‌ از ک‍ف‍ای‍ت‌ و ک‍اردان‍ی‌ پ‍س‍ر م‍ح‍م‍ودخ‍ان‌ س‍رت‍ی‍پ‌ ح‍اک‍م‌ ف‍وم‍ن‌، 1صفحه، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، شماره سند : ۲۹۶/۸۸۷۷).
  • دس‍ت‍ور وص‍ول‌ م‍طال‍ب‍ات‌ م‍ل‍ک‌ ال‍ت‍ج‍ار گ‍ی‍لان‌ از ک‍دخ‍دای‍ان‌ ق‍راء ف‍وم‍ن‌ ت‍وس‍ط رض‍اق‍ل‍ی‌ خ‍ان‌ ح‍اک‍م‌ ف‍وم‍ن‌،1265ق، 1صفحه، ۲۹۶/۸۰۸۶).
  • اج‍اره‌ ی‍ک‌ ق‍طع‍ه‌ ب‍اغ‌ ت‍وت‌ روس‍ت‍ای‌ ف‍ون‍م‍ر ف‍وم‍ن‌ ب‍ه‌ م‍ح‍م‍دخ‍ان‌ س‍رت‍ی‍پ‌ ح‍اک‍م‌ ف‍وم‍ن‌ و م‍اس‍ول‍ه‌ ب‍رای‌ پ‍رورش‌ ک‍رم‌ اب‍ری‍ش‍م‌،1291ق، 1صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند:8037/296).
  • ن‍ام‍ه‌ای‌ درم‍ورد س‍ف‍ارش‌ ع‍ب‍دال‍ح‍س‍ی‍ن‌‌خ‍ان‌ ح‍اک‍م‌ ف‍وم‍ن‌ ج‍ه‍ت‌ م‍ح‍س‍وب‌ ش‍دن‌ م‍س‍ت‍م‍ری‌ به ‍ع‍ن‍وان‌ م‍ال‍ی‍ات‌(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۱۱۷۲۸)
  • خ‍ری‍د ام‍لاک‌ م‍ح‍م‍ودخ‍ان‌ س‍ره‍ن‍گ‌ ح‍اک‍م‌ ف‍وم‍ن‌ ت‍وس‍ط س‍ی‍درض‍ی‌، 1281ق، 1صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۷۳۲۴).
  • ت‍ع‍ه‍دن‍ام‍ه‌ ج‍م‍ع‍ی‌ از م‍ال‍ک‍ی‍ن‌ و ح‍اک‍م‌ ف‍وم‍ن‌ درخ‍ص‍وص‌ ت‍ع‍م‍ی‍رات‌ پ‍ل‍ه‍ا و ج‍اده‌ه‍ا، 1326ق، 3صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۸۶۹۷).
  • ت‍ص‍اح‍ب‌ ام‍لاک‌ ح‍اج‍ی‌ م‍ی‍رزا اس‍م‍اع‍ی‍ل‌ خ‍ان‌ ح‍اک‍م‌ ف‍وم‍ن‌ ت‍وس‍ط م‍ج‍دال‍دول‍ه‌ و ت‍ق‍اض‍ای‌ اس‍ت‍رداد آن‌ از ن‍اص‍رال‍دی‍ن‍ش‍اه‌، 1صفحه (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۸۰۸۹).
  • ‌ ی‍ک‍ی‌ از ات‍ب‍اع‌ ب‍ادک‍وب‍ه‌ درگ‍ی‍لان‌ ، درو زودرس‌ ب‍رن‍ج‌ ام‍لاک‌ ی‍ک‍ی‌ از م‍ال‍ک‍ان‌ و ش‍ک‍ای‍ت‌ ب‍ه‌ ح‍اک‍م‌ ف‍وم‍ن‌ 1299ق، 17صفحه (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۹۴۲۰).
  • ن‍ام‍ه‌ه‍ای‍ی‌ م‍ب‍ن‍ی‌ ب‍ر رس‍ی‍دگ‍ی‌ ب‍ه‌ خ‍ال‍ص‍ج‍ات‌ ت‍وس‍ط م‍ش‍ی‍ر ل‍ش‍ک‍ر، اج‍اره‌ و ف‍روش‌ ام‍لاک‌ واق‍ع‌ در ک‍لاش‍م‌ ، اخ‍ت‍لاف‌ ب‍ا ح‍اک‍م‌ ف‍وم‍ن‌، بدون تاریخ، 1صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۱۱۷۷۳)
  • م‍ک‍ات‍ب‍ه‌ ب‍ا س‍ی‍دم‍رت‍ض‍ی‌ درخ‍ص‍وص‌ ت‍ش‍ک‍ی‍ل‌ ج‍ل‍س‍ه‌ای‌ ب‍ا ح‍ض‍ور (وراث‌ ح‍اج‍ی‌ س‍ی‍داح‍م‍د) در رش‍ت‌ ج‍ه‍ت‌ رس‍ی‍دگ‍ی‌ ب‍ه‌ دع‍اوی‌ آن‍ان‌ طب‍ق‌ دس‍ت‍ور ح‍اک‍م‌ ف‍وم‍ن‌، 1صفحه، بدون تاریخ،(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۸۵۵۵)
  • رون‍وش‍ت‌ ح‍ک‍م‌ ح‍اک‍م‌ ف‍وم‍ن‍ات‌ درخ‍ص‍وص‌ ع‍دم‌ وف‍ات‌ در ام‍لاک‌ م‍ال‍ک‍ان‌ ، اج‍اره‌ن‍ام‍ه‌ه‍ای‌ ام‍لاک‌ و م‍س‍ت‍غ‍لات‌ در گ‍ی‍لان‌ و م‍ک‍ات‍ب‍ات‌ خ‍ص‍وص‍ی‌،1272ق،14 صفحه (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۷۷۹۵).
  • ‏‫حكم و نامه‌اي از معتمدالملك در جواب نامه محمود خان سرتيپ حاكم فومن، درخصوص پي جويي احوالات شخصي و تلاش براي رفع پريشاني او و نيز ماموريت حكومتي محمد صادق خان فراش خلوت به گيلان.(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ‏‫۲۹۶/۱۶۱۹۶).
  • ‏‫قبوض تخفیف مالیاتی روستاهای مخروبه و پرداخت مصارف تعزیه داری خامس آل عبا در فومن پس از تایید محمود خان سرتیپ حاکم آنجا و مطابق دستور العمل دیوان. 1291، 1292ق، 19برگ(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ‏‫۲۹۶/۱۹۹۶۴).
  • ‏‫کتابچه جمع و خرج دوساله محمود خان سرتیپ حاکم فومن از بابت مالیات توتم و ماسوله مواجب صاحب منصبان، تعزیه داری سیدالشهدا (ع)، تخفیف مالیات و …1291-1292ق، 20برگ(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ‏‫ ‏‫۲۹۶/۱۶۴۶۴).

 


4-11-1: اسناد معین الرعایا

  • نامه سید جعفر موسوی شکایت از معین الرعایا راجع به خسارت از تعمیر راههای گیلان توسط مشارالیه،1303 ق،4برگ(مجلس،شماره سند:163/1/25/133/5).
  • نامه خیرالدین به مجلس در شکایت از حسن خان معین الرعایا و محمد‌علیخان رکنی شجاع الملک راجع به تعدیات و تجاوزات هنگام اعزام برای قلع و قمع حیدر خان در سیاهکل گیلان،1304ق،4برگ (مجلس، شماره سند: 295/1/25/134/5).
  • معین الرعایای ماسوله شکایت از ضرغام‌السلطنه طالش، 5برگ(مجلس،شماره سند: 37/2/17/185/3).
  • تلگراف معین الرعایا ماسوله از زنجان به مجلس درباره‌ی شکایت از تعدیات ضرغام‌السلطنه طالشی که اقدام به تحریک قونسولگری روس و اقدام به اسیری عیالات و غارت اغنام و احشام وی نموده است،4 عقرب،1333ق (مجلس،شماره سند: 37/2/17/185/3)

 

 


4-12: اسناد متفرقه

  • ن‍ام‍ه‌ س‍اری‌ اص‍لان‌ ب‍ه‌ ن‍اص‍رال‍دی‍ن ش‍اه‌ درب‍اب‌ م‍واج‍ب‌ خ‍ود و ق‍ش‍ون‌ ، س‍واران‌ ن‍ص‍رت‌الدوله‌ و اق‍دام‌ ح‍اک‍م‌ اردب‍ی‍ل‌ ، و خ‍ی‍ان‍ت‌ درب‍اری‍ان‌ درم‍ورد وی‌،1289ق، 1صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند:۲۹۵/۴۴۷۸).
  • تلگراف خوانین طالش‌دولاب به مجلس درباره‌ی مطالبه گزاف مالیات از املاک مخروبه آنها نسبت به سایر گیلانی‌ها و تقاضای رفع بدعت از اولیای امور، 2برگ، 12 ثور 1329ق(مجلس، شماره سند:7/27/1/21/153/2).
  • نامه جمعی از اهالی طالش اجارود به مجلس شورای ملی شکایت از امین مالیه اردبیل در اذیت و اجحاف ایشان و رسیدگی مالیه و مجلس،4برگ،(مجلس، شماره سند: 42/2/39/74/4).
  • شاهزاده خانم عیال الله یارخان در باب املاک موروثی که علی‌قلی‌خان طالش دولابی به علی‌اف اجاره داده است(مجلس،شماره سند:12/1/21/152/2).
  • عرض حال محمد سعید بیک اهل تسنن ساکن کرگانرود و طالش دولاب به مجلس درباره‌ی شرحی درباره‌ی شکایت از تعدیات آقابالاخان نسبت به اهالی، 17 محرم 1329ق(مجلس، شماره سند:30/3/1/35/166/2).
  • رس‍ی‍دگ‍ی‌ وزارت‌ م‍ال‍ی‍ه‌ ب‍ه‌ ص‍ورت‍ح‍س‍اب‌ م‍ال‍ی‍ات‍ی‌ ع‍م‍ی‍دال‍س‍ل‍طان‌ ح‍اک‍م‌ ان‍زل‍ی‌ و طوال‍ش‌،1332ق، (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، سند شماره: ۲۴۰/۲۸۹۴۸).
  • اخ‍ت‍لاف‌ ب‍اارفع‌السلطنه (پسر سردار امجد)‌، درخ‍واس‍ت‌ ص‍دور ب‍ه‌ م‍وق‍ع‌ وج‍ه‌ ب‍رات‌ از س‍ی‍درض‍ی‌،1309ق، 3صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۹۶/۹۳۱۳).
  • اس‍ت‍ع‍لام‌ در م‍ورد ان‍ت‍ص‍اب‌ س‍رت‍ی‍پ‌ ق‍زاق‍خ‍ان‍ه‌ ب‍ه‌ س‍م‍ت‌ ح‍ک‍وم‍ت‌ طوال‍ش‌ و ن‍ی‍ز اح‍ض‍ار ی‍ا ع‍دم‌ اح‍ض‍ار س‍الار اس‍ع‍د،1330 ق، 1صفحه(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند:۲۹۰/۴۸۵)
  • ت‍ع‍ی‍ی‍ن‌ ح‍اک‍م‌ م‍ق‍ت‍درب‍رای‌ طوال‍ش‌ و گ‍ی‍لان‌ ب‍ه‌ م‍ن‍ظور ج‍ل‍وگ‍ی‍ری‌ از خ‍ودس‍ری‌ روس‍ه‍ا و م‍ف‍اخ‍رال‍م‍ل‍ک‌ در ظل‍م‌ و ت‍ع‍دی‌ ن‍س‍ب‍ت‌ ب‍ه‌ اش‍خ‍اص‌ و ت‍وق‍ی‍ف‌ ام‍لاک‌ ب‍ه‌ن‍ف‍ع‌ خ‍وش‍ت‍اری‍ا ،1331ق، 15صفحه،(سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره سند: ۲۴۰/۱۵۱۹۴)

 

 


4-13: طالش‌دولاب و اسناد  مربوط به حاکمان آن

  • تظلم رعایای طالش دولاب از ظلم امان‌الله خان حاکم خود تظلم و خواستار رفع ظلم شده‌اند. جواب ناصرالدین شاه در حاشیه سند«به نایب السلطنه بنویسید» (کتابخانه ملی ایران،مجموعه اسناد خطی به شماره 385- 79 ،ص40).
  • عریضه حضرتقلی و شش نفر دیگر از اهالی طالش دولاب گیلان و شکایت از سوء سلوک و تعدی به مال و عصمت اهالی و تحصن در بقعه متبرکه خواهر امام (ع) و استدعای رفع ظلم از آنها(همان،ص52).
  • اللهویردی طالش دولابی از رشت، عرایض متعدد از تعدیات و مظالم امان‌الله خان طالش که به مال اهل و عیال دست درازی نموده و متحصن امامزاده و درخواست احقاق حق دارند.(همان،ص54)
  • شکایت سادات خلخال از الله‌یار خان و مهدی بیک که سیده علویه را به دست ده پانزده نفر سنی داده و فضایح و فجایع آفریدند که  با وجود حکم همایونی والی گیلان مسامحه می کند و امان‌الله خان و الهیار خان نیز همدست شده و راه سادات خلخال را مسدود نموده اند و استدعای کمک دارند . جواب ناصرالدین شاه در ذیل آن «به نایب السلطنه بنویسند»(همان،ص55).
  • عریضه خوانین تالش‌دولاب اولاد علینقی خان و حسینقلی‌خان سرتیپ:آنها از امان‌الله خان پسر عموی خویش شکایت نموده اند که با شرارت و قتل و به خاطر پیشکشی حکومت دارد و به تاراج خانه ها و قتل و غارت مشغول بوده و با وجود حکم عزل وی همچنان مشغول سخت گیری به رعیت و جریمه صد و پنجاه تومانی شده است و تقاضای برکناری و واگذاری حکومت به فرد دیگری از طایفه خویش و یا طایفه دیگری نموده اند. جواب شاه در حاشیه «مشیرالسلطنه قول بدهد. که  اینها دیگر شکایت نکنند.»(همان،ص58)
  • شکایت رعایای تالش‌دولاب از رشت،از طهماسب خان شکایت کرده‌اند که به تحریک نصره‌الله خان رعیت را آسوده نمی‌خواهند در رشت بستی شده و به ظلم امان‌الله راضی هستند و خواستار برکناری نصره‌الله‌خان طالش شده‌اند. جواب ناصرالدین ‌شاه در حاشیه «به نایب السلطنه اطلاع بدهند»(همان،ص64).
  • تلگراف وزارت مالیه ، پیشکار مالیه گیلان بابت شکایت جمعی از خوانین طالش‌دولاب به مجلس شرحی درباره‌ی موضوع مالیات املاک خود، 2برگ، 12ثور1329ق(مجلس، شماره سند: 11/27/1/21/153/2).
  • تلگراف اهالی شفارود به مجلس، شرح شکایت از ظلم و تعدیات ضرغام‌السلطنه و برادرش بابت تیرباران عوام طالش به دلیل عدم پرداخت مالیات و تقاضای تبعید آنها، 6برگ، 29 میزان 1329ق(مجلس،شماره سند:22/27/1/21/153/2).
  • تلگراف امنای طالش دولاب از شفارود به مجلس درباره‌ی چگونگی فروش املاک خود به دلیل شورش و قحطی و اظهار نارضایتی خود از فروش آنها به خارجیان و تقاضای خرید آن املاک،21برگ،7حمل 1333ق(مجلس، شماره سند:7/18/2/17/185/3).
  • تلگراف خوانین طالش دولاب به مجلس درباره‌ی مطالبه گزاف مالیات از املاک مخروبه آنها نسبت به سایر گیلانی ها و تقاضای رفع بدعت از اولیای امور،2برگ،12 ثور 1329ق(مجلس ،شماره سند: 7/27/1/21/153/2).
  • شکایت از سوءرفتار و تظلمات تقی خان، امیراصلان خان، و عبدالعلی خان و رونوشت مجلس به وزارت داخله جهت رسیدگی،4برگ(مجلس، شماره سند:256/4/18/38/4).


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع و مآخذ :

 

  1. آرونووا،م.ر، و.ک.ز، اشرفیان،1352. دولت نادرشاه افشار، ترجمه حمید مومنی، تهران، دانشگاه تهران
  2. آساطوریان، گارنیک،«تالشیها»، ترجمه آنوشیک ملکی،نشریه پیمان، تهران،سال 1382،شماره 24.
  3. آصف‌الدوله، میرزا عبدالوهاب خان،1377،اسناد میرزا عبدالوهاب خان آصف­الدوله، به کوشش دکتر عبدالحسین نوایی و نیلوفر کسری، تهران موسسه­ی مطالعات تاریخ معاصر ایران.
  4. آفاری،ژانت،«شورشهای دهقانی منطقه خزر در زمان انقلاب مشروطیت»،مجله نگاه نو، فروردین و اردیبهشت،1372.
  5. آقاجانی تالش، عبدالکریم،1378، ج‍س‍ت‍اره‍ای‍ی‌ در تاریخ‌ ت‍ال‍ش‌ در گ‍س‍ت‍ره‌ ت‍اریخ‌ ایران‌، تهران،نشرآنا.
  6. آکینر،شیرین،1366، اقوام مسلمان اتحاد شوروی ،ترجمة علی خزاعی فر، مشهد،آس‍ت‍ان‌ ق‍دس‌ رض‍وی‌، م‍ع‍اون‍ت‌ ف‍ره‍ن‍گی‌.
  7. آلیانی، شاهپور،1357، نهضت جنگل و معین الرعایا ، تهران نشر میشاء،چ1.
  8. احمدی،حسین،1380، تالشان از دوره صفویه تا پایان جنگ دوم ایران و روس، تهران، وزارت‌ ام‍ور خ‍ارج‍ه‌، مرک‍ز چ‍اپ‌ و ان‍ت‍ش‍ارات‌.
  9. اسداف، فریدون،1384، نگاهی به گذشتۀ تالش، ترجمۀ علی عبدلی، ت‍ه‍ران‌،مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
  10. اصلاح‌عربانی، ابراهیم، 1374-1387، کتاب گیلان، تهران، گروه پژوهشگران ایران.
  11. افشار،ایرج،1359، اوراق تازه‌یاب مشروطیت و نقش تقی زاده،تهران،نشر جاویدان.
  12. اعتمادالسلطنه،محمدحسن،1367، مرآت البلدان، ب‍ه‌ ک‍وش‍ش‌ ع‍ب‍دال‍ح‍س‍ی‍ن‌ ن‍وائ‍ی‌ و م‍ی‍ره‍اش‍م‌ م‍ح‍دث‌، دان‍ش‍گ‍اه‌ ت‍ه‍ران‌، م‍وس‍س‍ه‌ ان‍ت‍ش‍ارات‌ و چ‍اپ‌‏‫.
  13. اعتمادالسلطنه،محمدحسن،1357، ص‍درال‍ت‍واری‍خ‌، ی‍ا، ت‍اری‍خ‌ صدور ق‍اج‍ار ش‍رح‌ ح‍ال‌ ی‍ازده‌ ن‍ف‍ر از ص‍دراع‍ظم‌ه‍ای‌ پ‍ادش‍اه‍ان‌ ق‍اج‍ار،به کوشش محمد مشیری، ت‍ه‍ران‌، روزبهان‏‫‏‏.
  14. اعتمادالسلطنه،محمدحسن،1363، چ‍ه‍ل‌ س‍ال‌ ت‍اری‍خ‌ ای‍ران‌ در دوره‌ پ‍ادش‍اه‍ی‌ ن‍اص‍رال‍دی‍ن‌ ش‍اه‌(الماثر و الاثار)، تهران، اساطیر.
  15. افضل الملک،غلامحسین،1361،افضل التواریخ به کوشش منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان،تهران،نشر تاریخ ایران.
  16. اُلئاریوس، آدام،1379،اصفهان خونین شاه‌صفی، ترجمۀ حسین کردبچه، تهران، انتشارات هیرمند.
  17. امیراحمدیان، بهرام، «تالش ولایتی در جنوب قفقاز»، فصل‌نامۀ تحقیقات تالش، تالش، 1380ش، سال اول، شم‍اره 1.
  18. اوبن،اوژن،1362،ایران امروز،1907-1906م ایران و بین النهرین،ترجمه علی اصغر سعیدی،تهران،زوار.
  19. اورانسکی ، یوسیف میخائیلوویچ،1358، مقدمة فقه اللغة ایرانی،ترجمة کریم کشاورز، تهران،پیام.
  20. اوراسل، ارنست،1382،سفرنامه قفقاز و ایران، ترجمه علی اصغر سعیدی،تهران،پژوهشکده علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
  21. بازن،مارسل ؛برومبرژه،کریستیان،1365،گیلان و آذربایجان شرقی : نقشه ها و اسناد مردم شناسی،ترجمة مظفر امین فرشچیان، تهران، توس،ان‍ج‍م‍ن‌ ای‍ران‌ش‍ن‍اس‍ی‌ ف‍ران‍س‍ه‌ در ت‍ه‍ران‌.
  22. بازن، مارسل،1367، طالش:منطقه‌ای قومی در شمال ایران،ترجمه مظفر امین فرشچی،تهران.
  23. باکیخانف،1380،گلستان ارم،ترجمه بهروز نعمت‌اللهی،اردبیل، انتشارات شیخ صفی‌الدین.
  24. برادگاهی لنکرانی، سعیدعلی،1378، جواهرنامۀ لنکران: چهار رساله در زمینۀ تاریخ و جغرافیای تالش،به کوشش علی عبدلی، رشت،طاعتی.
  25. برجیان، حبیب، «دو کتاب درباره‌ی تالش و مشاهیر آن»، ن‍ش‍ر دان‍ش‌، شماره‌ ۱۰۱ ،ت‍اب‍س‍ت‍ان‌ ۱۳۸۱: صص‌ ۴۶–۵۰.
  26. برومبرژه، کریستیان،1370،مسکن و معماری در جامعة روستائی گیلان، ترجمة علاءالدین گوشه‌گیر، ت‍ه‍ران‌، م‍وس‍س‍ه‌ م‍طال‍ع‍ات‌ و ت‍ح‍قیق‍ات‌ ف‍ره‍ن‍گی‌، گ‍روه‌ ع‍ل‍وم‌ اج‍ت‍م‍اعی‌؛ اس‍ت‍ان‍داری‌ گ‍یلان‌.
  27. بلاذری، احمد،1364، فتوح البلدان،ترجمۀ آذرتاش آذرنوش، تهران.
  28. بوهلر، 1389، سفرنامه و جغرافیای گیلان و مازندران،به کوشش م.پ.جکتاجی، رشت، گیلکان.
  29. بیانی، خانبابا،1375، پنجاه سال تاریخ ایران،در دوره ناصری،تهران نشر علم.
  30. پرتو،افشین،1379،تاریخ گیلان،رشت،حرف نو.
  31. پورصفر قصابی‌نژاد، علی، «قوم تالش»، دایره‌‌المعارف بزرگ اسلامی، زیر ن‍ظر ک‍اظم‌ م‍وس‍وی‌ب‍ج‍ن‍وردی‌، ت‍ه‍ران‌، م‍رک‍ز دایره‌ال‍م‍ع‍ارف‌ ب‍زرگ‌ اس‍لامی.ج14، 1390.
  32. پورغفوری‌لتوم، بازعلی، 1388، تالشدولاب در سرزمین باستانی کادوس(پره سر، رضوانشهر و حومه)، رشت، نشر بازرگان.
  33. پیرنیا، حسن،1366، ایران باستان، تهران،دنیای کتاب.
  34. تکمیل همایون،ناصر،1383،تاریخ ایران در یک نگاه،تهران،دفتر پژوهشهای فرهنگی.
  35. تیموری، ابراهیم،1332، عصر بی­خبری یا تاریخ امتیازات، تهران انتشارات اقبال.
  36. جعفری، عباس،1379، دایرة المعارف جغرافیایی ایران، ت‍ه‍ران‌: م‍وس‍س‍ه‌ ج‍غ‍رافیای‍ی‌ و ک‍ارت‍وگ‍رافی‌ گیت‍اش‍ن‍اسی‌.
  37. جعفری، عباس،1368ـ1376، گیتاشناسی ایران ، ج 1: کوهها و کوهنامة ایران ، ج 2: رودها و رودنامة ایران،تهران، ت‍ه‍ران‌: م‍وس‍س‍ه‌ ج‍غ‍راف‍ی‍ای‍ی‌ و ک‍ارت‍وگ‍راف‍ی‌ گ‍ی‍ت‍اش‍ن‍اس‍ی‌.
  38. جورابچی،محمدتقی،1363،حرفی از هزاران که اندر عبارت آمد، به کوشش منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان،نشر تاریخ ایران.
  39. حافظ ابرو، عبدالله،1317، ذیل جامع التواریخ رشیدی،به کوشش خانبابا بیانی، تهران،نشر علمی.
  40. حافظ ابرو، عبدالله،1380، زبده التواریخ، به کوشش کمال حاج سید جوادی، تهران، وزارت‌ ف‍ره‍ن‍گ‌ و ارش‍اد اس‍لام‍ی‌، س‍ازم‍ان‌ چ‍اپ‌ و ان‍ت‍ش‍ارات‌.
  41. خودزکو، الکساندر،1354، سرزمین گیلان، ترجمۀ سیروس سهامی، تهران،پیام.
  42. دانش پژوه، محمدتقی، «دبیری و نویسندگی»، مجله هنر و مردم، فروردین و اردیبهشت 1350، دوره 9 و 10، شماره 102 و 103، ص 56-62.
  43. درویش‌زاده،علی،1370، زمین‌شناسی ایران، ت‍ه‍ران‌: ام‍ی‍رک‍ب‍ی‍ر، ن‍دا.
  44. دنبلی، عبدالرزاق،1383، ماثرالسلطانیه، تصحیح و تحشیه غلامحسین زرگری­نژاد، موسسه انتشاراتی روزنامه ایران.
  45. دهخدا، علی‌اکبر،1377، لغت‌نامه، ت‍ه‍ران، دان‍ش‍گ‍اه‌ ت‍ه‍ران‌، م‍وس‍س‍ه‌ انتشارات و چاپ روزنه‏‫.
  46. دیاکونف،ا.م.1357، تاریخ ماد، ترجمه کریم کشاورز، تهران،پیام.
  47. رابینو؛ ه.ل،1352، مشروطه گیلان به انضمام وقایع مشهد در 1330 ه ق، 1912؛ به کوشش محمد روشن، رشت، طاعتی.
  48. رابینو،ه.ل،1371. ولایات دارالمرز ایران، گیلان، ترجمه جعفر خمامی زاده، تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
  49. راب‍ی‍ن‍و ، ه.ل.،1369، ف‍رم‍ان‍روایان‌ گیلان‌: م‍ج‍م‍وع‍ه‌ چ‍ه‍ارگ‍ف‍ت‍ار پیرام‍ون‌ ت‍اریخ‌ و ج‍غ‍رافیای‌ گیلان، ت‍رج‍م‍ه‌، م‌.پ‌. ج‍ک‍ت‍اجی‌، رض‍ام‍دنی‌، رش‍ت،گ‍ی‍ل‍ک‍ان‌‏.
  50. رضا، عنایت‌الله،1360، آذربایجان و اران، تهران، ب‍ن‍ی‍اد م‍وق‍وف‍ات‌ دک‍ت‍ر م‍ح‍م‍ود اف‍ش‍ار.
  51. رفیعی، علی،1386، لغت نامه تالشی(تالشی- فارسی)، گیلان، دانشگاه گیلان.
  52. رفیعی،علی؛ شریف‌زاده،اکبر، مقاله«بررسی شکایات مردم گیلان مضبوط در دفتر تحقیق مظالم»، ارایه شده در دوازدهمین همایش علمی-پژوهشی دانشگاه گیلان، خرداد1391.
  53. روملو،حسن،1357،احسن‌التواریخ،به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران،بابک.
  54. رهنمایی، محمد‌تقی،« کجایی تالش و کیستی تالشان»، فصل نامه تحقیقات تالش ، 1380،سال اول،شماره1.
  55. ساروی،محمد فتح‌الله‌بن محمدتقی،1371، تاریخ محمدی(افضل التواریخ)،به اهتمام غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، امیرکبیر.
  56. ستوده، منوچهر،1349، از آستارا تا استارباد، تهران،انجمن آثار ملی.
  57. سپهر،محمدتقی(لسان الملک)،1378، ناسخ التواریخ،به تصحیح کیانفر، تهران، اساطیر.
  58. سرتیپ­پور، جهانگیر1371، نامها و نامداران گیلان، رشت، گیلکان.
  59. شریف‌زاده، اکبر، مقاله«بررسی سندی نویافته از عزل و نصب حکام تالش در دوره قاجار»، ارایه شده در همایش دانشجویی پژوهشکده گیلان‌شناسی در تاریخ 19/9/1390.
  60. شریف کاشانی،1354، واقعیات اتفاقیه در روزگاران،ج2،تهران، نشر تاریخ ایران،چ1.
  61. شفیقی عنبرانی، هارون،1369، «تالش»،گیلان‌ن‍ام‍ه‌:م‍ج‍م‍وع‍ه‌ م‍ق‍الات‌ گیلان‌ش‍ن‍اسی‌ (در زم‍ی‍ن‍ه‌ ت‍اریخ‌، ف‍ره‍ن‍گ‌، ه‍ن‍ر، زبان، ادبیات و مردم‌شناسی)؛ ب‍ه‌ک‍وش‍ش‌ م‌. پ‌.ج‍ک‍ت‍اجی،رشت،طاعتی،ج2.
  62. شمیم، علی‌اصغر،1375، ایران در دورۀ سلطنت قاجار، تهران، مدبر.
  63. صحرایی چاله‌سرایی،قربان،1387، «نقش شاندرمنی‌ها در نهضت جنگل»، ماهنامه تالش، شماره 38
  64. طهرانی، ابوبکر، 1356، دیار بکریه ، ب‍ت‍ص‍ح‍ی‍ح‌ و اه‍ت‍م‍ام‌: ن‍ج‍ات‍ی‌ ل‍وغ‍ال‌، ف‍اروق‌ س‍ومه ، تهران، طهوری
  65. ظهیرالدوله، علی،1348، اسناد تاریخی وقایع مشروطه ایران(نامه های ظهیرالدوله)،به کوشش جهانگیر قایم مقامی، تهران، کتابخانه طهوری،چ1.
  66. عبدلی، علی،1378، ت‍اریخ‌ ک‍ادوس‌ه‍ا، ت‍ه‍ران، ف‍ک‍ر روز.
  67. عبدلی، علی،1369، تالشیها کیستند، ‏‫تهران‏‫، ق‍ق‍ن‍وس‌‏‫.
  68. عبدلی، علی،1378، چهار رساله در زمینه تاریخ و جغرافیای تالش، رشت، گیلکان.
  69. عبدلی،علی، 1371، نگاهی به جامعه عشایری تالش،تهران، اطلاعات.
  70. علیزاده پروین، حسن؛خاماچی،بهروز،1370، شگفتیهای سبلان ، تبریز، ایران ویچ.
  71. غفاری،محمد‌علی ،1361، خ‍اطرات‌ و اس‍ن‍اد م‍ح‍م‍دع‍ل‍ی‌ غ‍ف‍اری‌(ت‍اریخ‌ غ‍ف‍اری‌)،به کوشش منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان،تهران،نشر تاریخ ایران.
  72. غفاری کاشانی ،ابوالحسن،1369، گلشن مراد ،به کوشش غلامرضا طباطبائی مجد، تهران،زرین.
  73. عزیزی، غلامرضا،1390، «بررسی تعریف سند از دیدگاه های گوناگون»،فصلنامه گنجینه اسناد ،بهار 1390،شماره 81، صص120-151
  74. فخرایی، ابراهیم،1352، گیلان در جنبش مشروطیت،رشت،نشر کتابهای جیبی.
  75. فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران،1371-1377، تهران، سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح ،
  76. قاضیها،فاطمه،1380، اسناد نهضت جنگل به روایت اسناد وزارت امور خارجه، تهران،وزارت امور خارجه.
  77. لاکهارت، لارنس،1343، انقراض سلسله صفویه و ایام استیلای افاغنه در ایران،ترجمه مصطفی‌قلی عماد،تهران،بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
  78. لنکرانی،میرزا احمد،1380،اخبارنامه،به تصحیح علی عبدلی،تهران،وزارت امور خارجه.
  79. کاساکوفسکی،و.ا، 1355، خاطرات کنل کاساکوفسکی، ترجمه عباسقلی جلی، تهران،نشر سیمرغ.
  80. کتاب نارنجی: گزارشات سیاسی وزارت امور خارجه روسیه در مورد انقلاب مشروطه ایران1362، به کوشش احمد بشیری، تهران، نشر نو.
  81. کتاب آبی: گزارشات وزارت امور خارجه انگلستان در مورد مشروطه ایران،1362، به کوشش احمد بشیری،تهران، نشرنو.
  82. کسروی،احمد،1384، تاریخ هجده ساله آذربایجان بازمانده تاریخ مشروطه ایران، تهران، امیرکبیر.
  83. کسروی، احمد،1352، کاروند، به کوشش یحیی زکاء، تهران،امیرکبیر.
  84. کسروی، احمد،1355، شهریاران گمنام، تهران،امیرکبیر.
  85. کریستن سن ، آرتور امانوئل،1351، ایران در زمان ساسانیان، ترجمة غلامرضا رشیدیاسمی، تهران، ابن سینا.
  86. کشاورز،فتح‌الله،1391، نهضت جنگل و اتحاد اسلام، تهران، انجمن مفاخر و سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.
  87. کیهان،مسعود،1310، جغرافیای مفصّل ایران ، تهران، ابن سینا.
  88. گیلک، محمد‌علی،1371، تاریخ جنگل به روایت شاهدان عینی،رشت گیلکان.
  89. مامونتف،1380، بمباران مجلس شورای ملی در سال 1326قمری و خاطرات مامونتف، ترجمه شرف الدین قهرمانی به اهتمام همایون شهیدی، تهران ، انتشارات گزارش فرهنگ و تاریخ.
  90. محمودی، فرج‌الله،1380، «گذری بر ارتفاعات تالش، قلمرو یخچالهای قدیمی»، فصل‌نامۀ تحقیقات تالش، تالش، سال اول، شم‍اره 1.
  91. مدرسی، یحیی؛سامعی، حسین؛ صفوی مبرهن، زهرا،1380، فرهنگ اصطلاحات دوره قاجار، تهران، دفتر پژوهشهای فرهنگی.
  92. مدنی سید جلال،1369،تاریخ تحولات سیاسی و روابط خارجی ایران از مشروطه تا سرنگونی قاجاریه ،تهران، دفتر انتشارات اسلامی.
  93. مستوفی، حمدالله،1380، زبده التواریخ،کمال حاج سید جوادی، تهران.
  94. مستوفی،حمدلله،1333،نزهه القلوب، به کوشش لسترنج،لیدن.
  95. مشیرالدوله، اقبال،1364،عباس،تاریخ ایران تک جلدی، تهران، خیام.
  96. مظفرالدین شاه قاجار،1362، دومین مظفرالدین شاه به فرنگ،تحریر فخرالملک،تهران،کاوش،چ1.
  97. ملک زاده،مهدی،1383، تاریخ انقلاب مشروطیت ایران،تهران،نشر سخن.
  98. مینورسکی، و.،1367، سازمان اداری حکومت صفوی،ترجمۀ مسعود رجب‌نیا،به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران،امیرکبیر.
  99. ناصرالدین شاه قاجار،1367، روزنامه سفر گیلان، با تصحیح منوچهر ستوده، رشت، موسسه فرهنگی جهانگیر.
  • ناصرالدین شاه قاجار،1379، روزنامه خاطرات ناصرالدین شاه در سفر دوم به فرنگ،به کوشش فاطمه قاضیها،تهران،سازمان اسناد ملی ایران.
  • ناصردفتر روایی،ابراهیم،1363، خ‍اطرات‌ و اس‍ن‍اد ن‍اص‍ر دف‍ت‍رروائ‍ی‌: ان‍ق‍لاب‌ م‍ش‍روطی‍ت‌، ن‍ه‍ض‍ت‌ ج‍ن‍گ‍ل‌، دوره‌ ن‍اام‍ن‍ی‌ خ‍ل‍خ‍ال‌، ب‍ه‌ک‍وش‍ش‌ ای‍رج‌ اف‍ش‍ار، ب‍ه‍زاد رزاق‍ی‌. تهران،انتشارات فردوسی.
  • نامی، میرزا ابراهیم، 1355، سفرنامه استراباد و مازندران و گیلان، تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
  • نمازی محمودآباد،1382،پایان نامه«مطالعه‌ای در منطقه تالش از دوره ناصرالدین شاه تا انقراض قاجاریه».
  • نصیری، محمدرضا،1368، اسناد و مکاتبات تاریخی ایران قاجاریه (1239-1263)،تهران، موسسه کیهان،چ1.
  • نعمت اللهی،بهروز،1380، تاریخ جامع استارا و حکام نمین، اردبیل،شیخ صفی الدین.
  • نیکتین،مسیوب،2536، خاطرات و سفرنامه نیکتین قنسول روس در ایران با مقدمه ملک اشعرا بهار و بهرام فره وشی،ترجمه علی محمد فره وشی(مترجم همایون)،تهران،معرفت.
  • وقایع نگار مروزی،محمدصادق،1369، آهنگ سروش یا تاریخ جنگهای ایران و روسیه،گردآورنده حسین آذر، مصحح امیرهوشنگ آذر،تهران،ناشر مصحح.
  • هدایت،رضاقلی، روضه الصفا، تهران.
  1. هدایت،مهدی قلی خان(مخبرالسلطنه)،1344، خاطرات و خطرات،توشه ای از تاریخ شش پادشاه و گوشه ای از زندگی من،تهران،زوار.
  • یارشاطر، احسان،1377، «زبانها و لهجه‌های ایران»، مقدمۀ لغت‌نامۀ دهخدا.
  • یوسفدهی، هومن،1382، حکمرانان گیلان در عهد زندیه و افشاریه، رشت،گیلکان.

وب‌سایتهای اینترنتی:

http://www.taleshan.com/taleshe%20azarbaijan.htm (1391/09/25)

http://www.amar.org.ir (1391/09/25)


 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “بررسی اسناد مربوط به حاکمان تالش در دوره¬ی قاجار”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 + 3 =