new5

بررسی حقوق متهم و شاکی در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 92

39.000تومان

توضیحات

91 صفحه

فایل word

 

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته: حقوق M.A

گرایش: جزا و جرم شناسی

چکیده

 حقوق شهروندی در کشور ما اصطلاح جدیدی است که خیلی زود وارد ادبیات حقوقی نیز شده است. بدون آنکه خواسته باشیم تعریفی از این اصطلاح ارائه دهیم و به ابعاد اجتماعی و حقوقی آن بپردازیم ضروری می‌دانیم با زبان ساده به نکاتی درخصوص حفظ حریم حقوق شکات و متهمین اشاره کنیم. رعایت این حقوق هم از سوی قضات و مراجع انتظامی و هم سایر وابستگان و مرتبطین با پرونده‌های قضایی لازم و ضروری است تا هم به کشف واقع و هم به رسیدگی‌ها و دادرسی عادلانه و بی طرفانه امیدوار باشیم و راه را برای رسیدگی‌های خودسرانه و غیرقانونی ببندیم و به جلوگیری از اطاله جریان دادرسی کمک کنیم. د.با توجه به تصویب قانون آیین دادرسی مصوب سال 1392 که قدمی رو به جلو در طول این چند سال بوده ،می توان توجه هر چه بیشتر به حقوق شهروندی متهم و شاکی را در این قانون مشاهده نمود.مقنن در 1392 برای متهم حقوقی همچون حق حضور وکیل،لزوم تفهیم حقوق متهم،اطلاع رسانی به خانواده متهم در صورت بازداشت،و برای شاکی حقوقی همچون حفاظت از شاکی در برابر رویارویی با متهم،حفاظت از هویت شاکی،حق بهره مندی از جبران خسارت و حق حفاظت از شاکی در برابر تهدید را در نظر گرفته است که این مولفه ها هر کدام به نوعی اعتدال در زمینه به رسمیت شناختن حقوق شهروندی متهم وشاکی است.

واژگان کلیدی :  حقوق شهروندی،حقوق شاکی، حقوق متهم .

 

کلیات پژوهش

مقدمه

 شهروندی از جمله مفاهیم نو پدیدی است که به طور ویژه‌ای به برابری و عدالت توجه دارد و در نظریات اجتماعی، سیاسی و حقوقی جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. مقوله «شهروندی» وقتی تحقق می‌یابد که همه افراد یک جامعه از کلیه حقوق مدنی و سیاسی برخوردار باشند و همچنین به فرصت‌های مورد نظر زندگی از حیث اقتصادی و اجتماعی دسترسی آسان داشته باشند. ضمن اینکه شهروندان به عنوان اعضای یک جامعه در حوزه‌های مختلف مشارکت دارند و در برابر حقوقی که دارند، مسئولیت‌هایی را نیز در راستای اداره بهتر جامعه و ایجاد نظم بر عهده می‌گیرند، و شناخت این حقوق و تکالیف نقش مؤثری در ارتقاء شهروندی و ایجاد جامعه‌ای بر اساس نظم و عدالت دارد. اسلام به عنوان یک دین فراگیر که به همه ابعاد زندگی بشر توجه نموده است، دستورات صریح و شفافی برای روابط اجتماعی انسان‌ها دارد و نه تنها به کمال معنوی انسان‌ها توجه نموده است بلکه به چگونگی ساختن جامعه‌ای نمونه نیز توجه دارد. از جمله مسائل مهم حقوق شهروندی در اسلام توجه به کرامت انسانها به عنوان اشرف مخلوقات، ارزش حیات و زندگی افراد، برابری بدون توجه به نژاد، رنگ، پوست و …، هدفمند نمودن خلفت انسانها و بیهوده نبودن زندگی انسان می‌باشد.[1]

1-بیان مساله

 حقوق شهروندی در مکاتب مختلف اعتقادی و اجتماعی تعاریف گوناگونی دارد مفهوم این حقوق در فرهنگ غرب بیشتر بر جنبه های سیاسی و اجتماعی آن تکیه دارد و بر الفاظی مانند تابعیت و حق رأی تکیه بیشتری دارد اصولاً در بعضی از کشورها مفهوم حقوق شهروندی را مترادف استفاده آزادانه از فرهنگ لیبرالی میدانند و در بعضی دیگر از کشورهای غربی واژه حقوق شهروندی را مساوی استفاده از حقوق اجتماعی و سیاسی همانند حق رأی افراد تابع همان کشور می دانند، امّا مفهوم حقوق شهروندی در فرهنگ جامعه اسلامی، معنائی به مراتب بسیار وسیع و گسترده ای دارد. حقوق شهروندی جنبه های بسیار زیادی از حق و تکلیف را مشخص می کند و نمی توان آن را محدود به حق رأی و یا موارد جزئی تر کرد امروزه حقوق شهروندی مجموعه ای از حقوق اجتماعی  حقوق سیاسی  حقوق قضائی  حقوق زنان  حقوق بزهدیدگان، حقوق کودکان و … را شامل می شود. در تعریفی جامعتر شاید بتوان گفت حقوق شهروندی مجموعه ای از قواعد و مقرراتی است که در جهت حفظ شخصیت و کرامات انسانی در تمامی حدود سیاسی قضائی  اجتماعی برای انسان متصور می باشد و جامعه و حکومت به صورت مشترک ستون اجرای آن می باشند. به اختصار می توان به مواردی از حقوق شهروندی اشاره نمود از جمله حق زیستن ، آزادی بیان و اندیشه  آزادی عقیده و دین  حق امنیت اجتماعی و… آزادی مالکیت  حق اشتغال.

در يك بررسي اوليه مي توان براي قانون جديد محاسن بسياري برشمرد كه در اين نوشتار فقط به يك بعد آن مي پردازیم و آن اينكه اين قانون چندين گام موثر به سوي رعايت حقوق شهروندي برداشته است : رويكردي كه براي مردم، حكومت و دولت بسيار فرخنده و پرثمر است. اين امر بسيار موجب خرسندي است كه مقارن با طرح گفتمان حقوق شهروندي از سوي قوه مجريه و وعده تدوين منشور حقوق شهروندي و اجرايي شدن آن از سوي رييس قوه مجريه، در يك هماهنگي و يكدلي مثمرثمر قواي محترم قضاييه و مقننه نيز در فرآيند تدوين و تصويب اين قانون به ضرورت توجه به حقوق شهروندي در عمل توجه كرده و احكام بسيار مهمي را در جهت شناسايي و اجراي آن وضع كرده اند. براي نمونه به سه مصداق بارز آن اشاره مي شود.[2]

 1- در ماده (7) قانون، رعايت حقوق شهروندي مقرر در «قانون اقدام به آزادي هاي مشروع و حفظ حقوق شهروندي مصوب 15/2/1383» در تمامي مراحل دادرسي كيفري از سوي مقامات قضايي، ضابطان دادگستري و ساير اشخاصي كه در فرآيند دادرسي مداخله دارند، الزامي شده است و متخلفان را مستحق عقوبت دانسته است.

  2- ماده (25) به رياست قوه قضاييه اختيار تشكيل دادسراهاي تخصصي از جمله تشكيل دادسراي حقوق شهروندي را اعطا كرده است. اين نهاد سازي و به رسميت شناختن حقوق شهروندي و تعيين مرجع اختصاصي براي رسيدگي به تخلفات نقض حقوق شهروندي مي تواند به نحو غير قابل انكاري به شكوفايي در رشد حقوق شهروندي منجر شده و عزم حكومت به شناسايي و رعايت آن را به ظهور برساند.

 3- ماده (66) در جهت نقش دادن به سازمان هاي مردم نهاد و واگذاري كار مردم و نظارت بر حقوق شهروندي به شهروندان، اجازه داده است تا سازمان هاي مردم نهاد كه اساسنامه آنها در جهت حمايت از حقوق شهروندي است بتوانند نسبت به جرايم ارتكابي در زمينه حقوق شهروندي اعلام جرم كنند و در تمامي مراحل دادرسي جهت اقامه دليل شركت و حتي نسبت به آراي قضايي اعتراض كنند. هر يك از سه ماده اقتضاي بررسي هاي دقيق حقوقي و كاربردي را دارد كه آن را به مجال ديگري محول مي كنم. هر سه ماده پنجره يي را به فضاي روشن «شهروند مداري»، «و حق مداري شهروندان» باز مي كند و تصوير جامعه ايده آلي را ارائه مي دهد كه «حقوق شهروندي» روح آن است و حاكمان و دولتمردان خود را حافظ آن مي دانند، كه مولاعلي (ع) فرموده است: رعايت حقوق بندگان خدا پيش درآمد اداي حقوق الهي است و اداي حقوق بندگان خدا منجر به رعايت حقوق الهي مي شود. قانون آيين دادرسي كيفري جديد نشان از آن دارد كه «حقوق شهروندي» فصل مشترك گفتمان هر سه قوه است و دغدغه نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران[3].

لذا در این تحقیق ، ما به دنبال بررسی حقوق شهروندی از قبیل حقوق شاکی و حقوق متهم در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 هستیم و ملاحظات حقوقی در این رابطه را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

2-سوابق تحقیق

در زمینه حقوق شهروندی مقالات و کتب فراوانی به قلم تحریر در آمده است ولیکن با توجه به ارائه قانون آئین دادرسی جدید ، حقوق شهروندی در این قانون مورد تجزیه و تحلیل قرار نگرفته است.در ادامه به ارائه منابعی چند در رابطه با حقوق شهروندی می پردازیم.

1- رضایی پور، آرزو (1395)، حقوق شهروندی، نشر آریان. در کتاب خود به بررسی حقوق شهروندی پرداخته است.

2- پروین ، فرهاد ، (1389) حقوق شهروندی در سیره نبوی و حقوق ایران ، در مقاله خود به مهم توجه نموده است.

3-  فالکس، کیث (1391)، شهروندی، ترجمه ی محمد تقی دلفروز انتشارات کویر ، در کتاب خود موضوع شهروندی را مورد بررس قرار داده است.

4- کاستلز، استفان و دیویدسون، آلیستر (1382)، مهاجرت و شهروندی، ترجمه ی فرامرز تقی لو، پژوهشکده مطالعات راهبردی غیرانتفاعی ، در کتاب خود این موضوع را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است.

5-  گلدوزیان، مریم السادات (85-84)، حق دارا بودن تابعیت به عنوان حق بشری و چگونگی اعمال آن در حقوق داخلی ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی. در این پایان نامه موضوع شهروندی را مورد بررسی قرار داده است

6-  پللو، روبر(1393)، شهروند و دولت، ترجمه ی ابوالفضل قاضی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران کتابی مهم در زمینه حقوق شهروندی است

7-آشنایی با حقوق شهورندی ، معاونت آموزشی قوه قضائیه ، 1386، با ارائه مقاله ای سعی در معرفی حقوق شهروندی دارد.

3-اهمیت و ضرورت تحقیق

همانطور که بیان شد مفهوم حقوق شهروندی به تناسب فرهنگ هر کشوری متفاوت میباشد و لزوماً برداشت یکنواخت و یکسانی از آن در جوامع بشری وجود ندارد. در نظام قضائی کشور ما نیز حقوق شهروندی مفهوم عام دارد و موضوعات بسیار زیاد وگسترده ای را شامل می شود  اصولاً اگر بخواهیم حقوق شهروندی را در نظام قضائی ایران به زبان ساده توضیح دهیم. عبارت است از تمام حقوق و تکالیف اجتماعی  سیاسی و قضائی که مربوط به حفظ شخصیت و کرامت انسانی و در جهت انتفاع عمومی فرد و جامعه در برخورداری از حقوق خود می باشد را شامل می شود.لذا با توجه به اهمیت موضوع ، به نظر می رسد بررسی حقوق شهروندی متهم و شاکی در پرتو آیین دادرسی کیفری قدمی به جلو جهت باز بینی این موضوع است.

4- پرسش های تحقيق

سوال اصلی

1-حقوق شهروندی شاکی و متهم در قانون آیین دادرسی کیفری جدید چگونه است؟

سوال فرعی

1-حقوق شهروندی متهم در قانون آیین دادرسی کیفری جدید چگونه است؟

2- حقوق شهروندی متهم در قانون آیین دادرسی کیفری جدید چگونه است؟

5-فرضيه های تحقیق

فرضیه اصلی

  • در قانون آیین دادرسی کیفری جدید برای حقوق شهروندی متهم و شاکی تمهیدات مناسبی در نظر گرفته شده است.

فرضیات فرعی

1-در قانون آیین دادرسی کیفری جدید برای حقوق شهروندی شاکی از قبیل حقوق شاکی در جریان رسیدگی و حقوق شاکی در خصوص اشخاص غیر متهم و حقوق شاکی پس از اعلام ختم رسیدگی و … تمهیدات متفاوتی اندیشیده شده است.

2-در قانون آیین دادرسی کیفری جدید برای حقوق شهروندی متهم از قبیل در مرحله تحقیقات مقدماتی، حقوق متهم قبل و پس از حضور در نزد قاضی و حقوق متهم و … تمهیدات متفاوتی اندیشیده شده است.

6-اهداف تحقيق

هدف اصلی

  • بررسی حقوق شهروندی شاکی و متهم در قانون آیین دادرسی 1392

اهداف فرعی

  • بررسی حقوق شاکی در قانون آیین دادرسی 1392

بررسی حقوق متهم در قانون آیین دادرسی کیفری 1392.

7- روش تحقیق

روش تحقیق این پایان نامه، روش توصیفی- تحلیلی است.

گردآوری اطلاعات با استفاده از مطالعات کتابخانه ای می باشد. در این روش بايد ادبيات و سوابق مسئله یا موضوع تحقيق مطالعه شوند. در نتيجه، نتايج مطالعات در ابزار مناسب اعم از فيش، جدول یا فرم، ثبت و نگهدارى می شوند و در پايان کار نسبت به طبقه‌بندى و بهره‌بردارى از آنها اقدام می شود.با توجه به یافته های تحقیق، تحلیل نهایی و نتیجه گیری، آخرین مرحله تحقیق بر مبنای روش کتابخانه ای خواهد بود.

در مطالعات کتابخانه ای، جمع آوری اطلاعات از طریق ابزار فیش برداری است. همچنین درجمع آوری منابع و داده ها به کتب حقوقی ، آراونظرات حقوقدانان، فرهنگ های لغت،  مقالات چاپ شده در مجلات وسایت های معتبر علمی در سطح  بین المللی نیز مراجعه شده است.

[1] رضایی پور، آرزو، (1395)، حقوق شهروندی، نشر آریان

  [2] شیبانی، ملیحه (1394)، شهروندی و مشارکت در نظام جامع رفاه، و تأمین اجتماعی، فصلنامه ی حقوق تأمین اجتماعی، س اول، ش 1.ص321

[3] حیدری نراقی، علی محمد (1385)، رساله حقوق امام سجاد (علیه السلام)، شرح نراقی، انتشارات مهدی نراقی ص32

 

.

.

.

.

.

.

منابع   

کتب

1.آشوری، محمد، «نقش زبان دیده از جرم و تحول آن در دعاوی کیفری»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ش 34. 1391.

2.آخوندی ،محمود،، آیین دادرسی کیفری، جلد چهارم ،چاپ دوم،تهران: نشر سازمان چاپ وانتشارات.1393.

3.آنسل، مارک، دفاع اجتماعی، ترجمه محمد آشوری و علی حسین نجفی ابرند آبادی، چ 3، دانشگاه تهران.1393.

4.پللو، روبر،  شهروند و دولت، ترجمه ی ابوالفضل قاضی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران،1393.

5.پیکا، ژرژ، جرم شناسی، ترجمه علی حسین نجفی ابرندآبادی، دانشگاه شهید بهشتی.1392.

6.تدین ، عباس، ، تحصیل دلیل در آیین دادرسی کیفری، چاپ اول،تهران: نشر میزان،1394.

7.حیدری نراقی، علی محمد ، رساله حقوق امام سجاد (علیه السلام)، شرح نراقی، انتشارات مهدی نراقی.1385.

8.خلیلیان، سید خلیل ، حقوق بین الملل اسلامی، نشر فرهنگ اسلامی.1392.

9.خالقی ، علی،آیین دادرسی کیفری، چاپ پنجم ،تهران: نشر موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهردانش، 1393.

10.خلیلی، مهیار، تاریخ شکنجه و کشتار و آزار در ایران، دانشگاه تهران.1390.

11.رضایی پور، آرزو ، حقوق شهروندی، نشر آریان.1395.

12.رايجيان اصلي، مهرداد ، بزه ديده شناسي حمايتي ، نشر دادگستر.1392.

13.سلجوقی، محمود ، حقوق بین الملل خصوصی، ج1، دفتر خدمات حقوقی بین المللی جمهوری اسلامی ایران.1390.

14.سنگری ، کورش ، حقوق تأمین اجتماعی، نشر میزان.1393.

15.شاملواحمدی ،محمد حسین،دادسرا و تحقیقات مقدماتی. تهران: نشردادیار،1393.

16.ضیائی بیگدلی، محمدرضا ، اسلام و حقوق بین الملل، شرکت سهامی انتشار،1393.

17.عمید زنجانی، عباسعلی،  حقوق اقلیت ها، دفتر نشر فرهنگ اسلامی،1392.

18.فالکس، کیث ،شهروندی، ترجمه ی محمد تقی دلفروز انتشارات کویر،1391.

19.معین، محمد،  فرهنگ فارسی معین، موسسه انتشاراتی امیرکبیر، ج اول، چ هشتم.1391.

20.کی‏نیا، مهدی، «بزه دیده شناسی»، مجله حقوق، ش .1388.

21.گاستون،استفانی و همکاران،،آیین دادرسی کیفری. ترجمه حسن دادبان،جلد دوم،چاپ اول، تهران.1392.

22.گلدوست جویباری ،رجب،کلیات آیین دادرسی کیفری. چاپ سوم،تهران: انتشارات جنگل،1393.

23.زمانی درمزاری(فرهنگ)، محمد رضا ، وکالت در اسناد حقوق بین الملل بشر و نظام حقوقی ایران، موسسه حقوقی و بین المللی زمانی و مدرسه مجازی حقوق.1393.

24.مساواتی آذر، مجید، آسیب شناسی اجتماعی ایران، تبریز، انتشارات نوبل.1393.

25.مهرپور، حسین ،  دیدگاه های جدید در مسائل حقوقی، انتشارات اطلاعات،1392.

26.نهج الفصاحه، به کوشش علی شیروانی، انتشارات دارالفکر، 1385.

27.فريد تنکابني، مرتضي،نهج الفصاحه، ترجمه ي ابوالقاسم پاينده، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، 1385.

 

مجلات

1.اردبیلی، محمدعلی،تفهیم اتهام یا حق اطلاع از موضوع و دلایل اتهام، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 43. 1393.

2.بهمنی قاجار، محمدعلی ، قانون جدید آیین دادرسی کیفری؛ گامی مهم به سوی تامین عدالت کیفری و حقوق شهروندی،نشریه شهروندان ،1391.

3.ژان، پرادل ، به دنبال اصول راهبردی مشترک آیین های دادرسی کیفری مختلف اروپایی، ترجمه منوچهر خزانی، مجله حقوقی، ش 21. 1388.

4.شریعتی، روح ا… ،حقوق اقلیت ها در حکومت نبوی، فصلنامه ی تخصصی دانشگاه باقرالعلوم (علیه السلام)، س نهم، ش35. 1393.

5.شیبانی، ملیحه ؛ شهروندی و مشارکت در نظام جامع رفاه، و تأمین اجتماعی، فصلنامه ی حقوق تأمین اجتماعی، س اول، ش 4، 1393.

6.فرخشه، علی، حقوق متهم در فرایند دادرسی کیفری، ماهنامه دادگستری، ش 72، سال دوازدهم، بهمن و اسفند .1392.

7.قماشی، سعید،.کرامت انسانی راهبرد نوین سیاست جنایی، مجله آموزه های حقوق کیفری،دانشگاه علوم رضوی،شماره 1 .1390.

8.علوی، سیدمحمدتقی،رحیمی نژاد،اسماعیل، درآمدی بر مفهوم،مبانی و آثار کرامت انسانی در حقوق کیفری، دو فصلنامه علمی-تخصصی علامه،شماره 24. 1393.

9.مرادی، اسفندیار،مقاله تاملی پیرامون جلب و شرایط صدور آن در آیین دادرسی کیفری، ماهنامه دادگستری، ش 68، سال نوزدهم، 1393.

10.کالدرون، خوزه، «قربانی شناسی»، ترجمه محمد بیاتی نیا، فصلنامه سازمان قضایی نیروهی مسلح، دروه جدید، ش 14. 1394.

11.کاستلز، استفان و دیویدسون، آلیستر، مهاجرت و شهروندی، ترجمه ی فرامرز تقی لو، پژوهشکده مطالعات راهبردی غیرانتفاعی،1395.

 

پایان نامه

1.گلدوزیان، مریم السادات ، حق دارا بودن تابعیت به عنوان حق بشری و چگونگی اعمال آن در حقوق داخلی ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی.1384.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “بررسی حقوق متهم و شاکی در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 92”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 46 = 52