new5 free

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره توحید و شرک با تکیه بر المیزان

199.000تومان

توضیحات

51 صفحه

فایل word

 

چکیده

مسأله توحيد اولين و زيربنايي­ترين بحثي است که پس ­از ظهور اسلام بين پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله وسلم، با مشرکين عصر جاهلي مطرح شد. پيامبر اکرم (ص) با تمام وجود در راه توحيد قدم برداشت و شرک را ريشه و خاستگاه آداب و رسوم جاهلي و انحرافات فکري معرفي نمودند و آن را عملي نابخشودني دانستند. در زمان پيامبر اکرم (ص) هرگز بين ايشان با مشرکين بحثي در مورد مفهوم و محتواي توحيد و شرک و اقسام آنها رخ نداد، اما در دوره­هاي بعد اختلافاتي در مفهوم و مصاديق توحيد و شرک پديد آمد. در اين نوشتار به توحيد عبادي و شبهات ايجاد شده در آن، از سوي وهابيت پرداخته شده است.

کلید واژه: وهابیت – شرک – عبادت – توحید – ربوبیت

فصل اول

کلیات  و مبانی

  

مقدمه

در اين که توحيد به چه معناست، حرفهاي مختلفي گفته شده است. برخي از گروه­هاي التقاطي توحيد را به  معناي ايجاد وحدت در جامعه معنا کرده و گفته­اند اصل اول از اصول دين اسلام اين است که بايد جامعه بي طبقه به وجود آيد و همه طبقات اجتماع يکي شود. پس اصل توحيد، ربطي به خداوند ندارد، بلکه به معناي يکپارچه ساختن جامعه است، چراکه در بينش اسلامي، اشياء رو به وحدت مي­روند. شايد اينان به آيات مربوط به امت واحده براي اين مدعاي خود تمسک جويند، که اين درست نيست.

در جواب اينان بايد گفت اساساً کلمه توحيد و مشتقات آن (در باب تفصيل) در قرآن کريم نيامده است؛ آنچه هست آياتي است که از آنها توحيد خداوند استفاده مي­شود، از جمله قل هو الله احد (اخلاص/1)؛ انّما الهکم اله واحد (فصلت/6)؛ اعبدوا الله مالکم مِن اله غيره (مؤمنون/23)؛ لا اله الّا هو (محمد/19) و… اين آيات در مورد خداوند و توحيد ذات ربوبي است و ربطي به وحدت جامعه ندارد. اما اگر استناد اينان به آيات امت واحده باشد، مي­گوييم آن مقوله­اي ديگر است که در جاي خود قابل بحث است و ربطي به توحيد ندارد.

توحيد به عنوان اصلي از اصول دين به معناي يگانه دانستن خداوند و اينکه موجودي جز خداوند، وجودي از خود ندارد، مي­باشد که فلاسفه از آن تعبير به «توحيد در وجوب وجود» مي­کنند.

 

بیان مساله

عمده ترین موضوعی که در این پژوهش مورد بررسی قرار خواهد گرفت دیدگاه خاص ابن تیمیه  در رابطه با توحید وشرک وسپس بررسی دیدگاه علامه طباطبایی (ره)در رابطه با این مطلب ونهایتا ً نتیجه گیری از برآورد دو دیدگاه است نکته مهم   این است که چرا ابن تیمیه توحید خود را عقیده ای ناب می شمرد ودیگران را تکفیر می نماید . و همچنین از منظر علامه (ره) وبا توجه به آیات وروایات حقیقت توحید ناب وشرک چیست ودر تقابل با افکار ابن تیمیه وهمفکران او چگونه میتوان با تکیه بر تفسیر المیزان ودر پرتو آیات وروایات شبهات مربوط به دیدگاه او وهمفکرانش مورد نقد وپاسخگویی قرار داد .

 

اهمیت و ضرورت پژوهش

ابعاد این ضرورت به لحاظ نظری وعملی مورد بررسی وتنیین قرار خواهد گرفت :

الف:جنبه نظری : برهر مسلمانی واجب وفرض است که به منویات ومفاد دستورات الهی ورسول اکرم (ص) واولیاء او معرفت یافته و تمامی اصول وفروعات فرامین ایشان را جهت استقرار وحرکت در مسیر هدایت  شناسایی نماید تا وظیفه اش را به عنوان موحد راستین ایفا ء نمایند وبخصوص در این برهه آخر الزمانی که هنگامه  تهاجمات افکار پریش وانحرافی است راه چاره ضلالت به هدایت را بخوبی در یابد.

ب)جنبه عملی : مسلم است که تمامی اعمال و موضع گیری های هر فرد مسلمانی با توجه  به ملاک دوری ونزدیکی آن با توحید وشرک واقعی  سنجیده می شود .واگر عقیده وفعلی برگرفته از قرآن وآموزه های ناب معصومین (س) نباشد مورد قبول خداوند نیست . اکنون بخش عمده ای از قتنه ها وسلمان کشی ها وتفرقه افکنی های بین آحاد مسلمان ومذاهب که با اهداف سوء مستکبران وظالمان انجام می شود ویکی  از بازخوردهای زشت آن نمایاندن چهره خشن و کریحی از اسلام است بواسطه فرقه وهابیت چهره نمایانده که این فرقه با پیروی از شخصی بنام ابن تیمیه خود را معرفی می نماید. وظیفه متفکران واندیشمندان جهان اسلام ایجاب می نماید که چهره واقعی اسلام را به جهان بنمایانند که جهانخواران ومستکبران نتوانند به اهداف سود جویانه وپلید خود برسند ونقشه ها ونیرنگ های آنان نقش بر آب شود .

سوالات پژوهش

  • دیدگاه ابن تیمیه در رابطه با توحید وشرک چیست ؟
  • دیدگاه مرحوم علامه طباطبایی در رابطه با توحید وشرک چیست ؟
  • با توجه به نقطه نظرات علامه طباطبایی (ره) در تفسیر المیزان وتاًویل وتبیین آیات مربوطه به توحید وشرک دیدگاه ابن تیمیه چگونه نقد وبررسی می شود ؟

فرضیات پژوهش

فرضیه اول : توحید از دیدگاه ابن تیمیه به جهت اکتفا کردن به ظاهر آیات بدون تاویل وتفسیر صحیح منشوب به شرک شده .وآلوده به افکار مشبهه ومجسمه می شود آورد  .او تمامی صفات افعالی را که در قرآن ذکر شده وحاکی از جسمانیت است درباره خداوند صحیح  دانسته وتاً ویل آنها را ناروا میداند لذاست که شرک وتجسیم در افکار او وپیروانش راه یافته است .

نظر او در بخش توحید افعالی وعبادی هم بسیار خشک وغیر انعطاف پذیر است ولهذا باعث طغیانها وتفکیر های او وپیروانش نسبت به عموم مسلمانان وبخصوص شیعیان می شود .مثلا ً توسل وواسطه قرار دادن اولیاء وشفاعت ایشان را منافی توحید  افعالی وعبادی می داند .

فرضیه دوم :در بخش توحید صفاتی علامه (ره) قائل به تاً ویل است ومیفرماید آیاتی مانند یدالله فوق فوق ایدیهم تاویل می شود وجسمانی دانستن خداوند شرک است ودربخش توحید افعالی وعبادی بسیاری از  آداب ومناسباتی را که عین توحید واقعی است مانند توسل وشفاعت اولیاء الهی را روا وجایز می داند .و می فرماید همه این اعمال مورد تایید وتصویب خداوند وبا اجازه خود اوست وهرگونه توان وقدرتی که اولیاء وپیامبران الهی دارند از ناحیه خداوند است وعقل ونقل تمامی این معانی را تایید نموده است .

فرضیه سوم : با توجه به روش شناسی علمی ،روش علامه (ره) بیشتر کلامی وفلسفی می باشد وگزینه عقل رادر پی گیری مباحث واثبات آنها خصوصاً در توحید دخالت می دهد واما گروه کثیری از اشاعره از روش قیاسی استفاده می نمایند ولذا بخشی از عقاید و مسائل دین را که فهم آن عقلانی است تعطیل می دانند وبنابراین از این جهت باید دانست توحید ایشان توحید نابی نیست  واز طرفی باتوجه به فنون علم رجال موضع گیری های ابن تیمیه  مستفیض ومتواتر نمی باشد چرا که عمده استنادات وی از ابوحریره است که بارد کردن شخصیت رجالی اودر علم حدیث دیدگاه  مرحوم علامه (ره) ازاین جهت توحید ایشان توحید نابی نیست  هم تثبیت خواهد شد .

سوابق پژوهشی

از زمانی که ابن تیمیه افکار خود را علنی کرد گروههای کثیری از علمای عامه وتشیع به نقد دیدگاهها وافکاراو پرداختند وکتابها ورساله های بسیاری در پرتو عقل  ونقل در جواب او نگاشته شد که ذکر آنها در اینجا مقدور نیست . سپس بعد از 4 قرن محمد بن عبدالوهاب به ترویج افکار ابن تیمیه پرداخت ودر پی آن کشتارها وجنایات زیادی توسط وهابیت در جوامع مسلمانان بخصوص شیعیان با دستیاری ابن سعود صورت گرفت ودر پی آن موجهای مخالفت با تفکر سلفیت در بین اندیشمندان مسلمان اعم از عامه تشیع چهره می نمایاند که تا کنون نیز ادامه دارد.در قرن اخیر که یگانه مفسر وفیلسوف شهیر علامه (ره) تفسیرگرانسنگ المیزان را به جهان اسلام ارائه نموده به جاست که مقاله ای با عنوان مذکور ارائه شود ودیدگاه ابن تیمیه در منظر المیزان مورد نقد قرار گیرد.

در اینجا به ذکر برخی از مهم ترین آثاری که در رابطه با موضوع مذکور می باشد وتابه حال توسط اندیشمندان جهان اسلام انجام شده اشاره می کنم :

1-تاریخچه وهابیت وزمینه های رشد وهابیگری          از ناصر مکارم شیرازی

2-التبرک والتوسل والصلح و مع العدو الصهیونی         از محمد واعظ زاده خراسانی

3-پیدایش وهابیت ونگاهی به پیامدهای آن

4-در اسارت فی متهاج السنة لمعرفة ابن تیمیه وعلما وعدالة          از السید علی الحسینی المیلانی

5- وهابیت مبانی فکری وکارنامه عملی (5-1)           ازجعفر سبحانی

6- الوهابیة والتوحید از علی الکورانی العاملی

7-الوهابیة واصول الاعتقاد         از محمد جواد البلاغی

8- الوهابیة دعاوی وردود        ازنجم الدین الطبسی

9- مخالفت وهابیت با قرآن وسنت    از عمر عبدالسلام.

10- فتنه وهابیت از سید احمدزینی وحلان

11- فتاوای تفرقه انگیز وهابیان همسو با خشم آمریکا واسرائیل از تقریب بین مسلمانان ازعبدالکریم بی آزار  شیرازی

12-الدرر السنیة فی الرد علی الوهابیة  از احمد زینی دحلان

13- التوسل با النبی وجهلة الوهابیون     از ابی حامد بن مرزوق

-14تاریخ الوهابیین      از العمید ایوب  صبری

15- توحید وتوسلات  از مرتضی   مطهری

توحید

واژه ای عربی، از ریشه (و . ح . د) مصدر باب تفعیل است . و در لغت به معنای یکی کردن و هم یکی دانستن [1]آمده است . ولی هر گاه برای خداوند متعال استعمال شود، به معنای یکی دانستن است . [2]

این واژه، در عرف و اصطلاح دینی یکی از اصول اسلامی بلکه از مهمترین اصول دین به شمار می رود . و به معنای «یگانه دانستن خدا» است نه یگانه دانستن هر چیز و هر کسی .

توحید، از حیث مفهوم و معنایی دارای انواعی است:

الف . توحید ذاتی

توحید ذاتی عبارت است از اعتقاد به این که ذات خدای متعال یگانه است و برای او مثل و شریکی وجود ندارد . چنانچه ذات الهی بسیط است و از هر گونه ترکیب درونی نیز منزه است . پس ذات خداوند متعال نه دارای تعدد و کثرت بیرونی است; یعنی خدایان متعدد وجود ندارد و نه دارای اجزاء و تکثیر درونی است; یعنی مرکب نیست . بلکه خداوند متعال «واحد» و «احد» است . «قل هوالله احد» ، بگو خدا یکتاست و برای او هیچ گونه تعددی و تکثری و ترکیبی نیست . «لیس کمثله شی » ، برای خدا مثلی وجود ندارد . «و لم یکن له کفوا احد» برای خدا مثلی نیست . [3]

توحید صفاتی

یعنی صفات خداوند از قبیل علم، قدرت، حیات، اراده، ادراک و . . . عین ذات او است . و خارج از ذات او نیست . به عبارت دیگر، مقصود از توحید صفاتی آن است که صفات خداوند متعال زائد بر ذات او نیست که موجب تکثر شود بلکه همه صفات خدا در وجود، عین یکدیگر و عین ذات الهی است . [4]

توحید افعالی

در اصطلاح فلاسفه و متکلمین به این معناست که خدای متعال در انجام کارهای خود نیازی به هیچ کس و هیچ چیز ندارد و هیچ موجودی نمی تواند هیچ گونه کمکی به او کند . به عبارت دیگر، خداوند در تدبیر امور و انجام کارها، مثل و مانند و شریکی ندارد .

توحید در خالقیت

اعتقاد به این که جهان هستی آفریده یک آفریدگار است و آن خدای متعال است . بسیاری از مشرکین نیز این مرتبه از توحید را باور داشتند: اگر از بت پرستان بپرسی چه کسی آسمان ها و زمین را آفرید به حتم خواهند گفت: خدا .[5]

[1]فرهنگ معین، المعجم الوسیط

[2]وحد الله سبحانه: اقرو آمن بانه واحد – و الشی: جعله واحدا (المعجم الوسیط)

[3] ر . ک . به: استاد مصباح، آموزش عقائد، حدیث 1، ص 162/مرتضی مطهری، آشنایی با علوم اسلامی، ج 2، ص 33

[4] ر . ک . به: مرتضی مطهری، پیشین، ج 2، ص 33، آموزش عقاید، ج 1، ص 164/سبحانی، الهیات، ج 1، ص 382

[5] استاد مصباح، پیشین، ح 1، ص 164/مرتضی مطهری، پیشین، ج 2، ص 33

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره توحید و شرک با تکیه بر المیزان”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 + 7 =