new5 free

بررسی فرصت ها و تهدیدهای فضای مجازی بر جامعه مدنی

199.000تومان

توضیحات

141 صفحه

فایل word

فصل اول

کلیات پژوهش

  

 

مقدمه

فن آوری های اطلاعاتی و ارتباطی به همه فضاهای اجتماعی، سازمانی و فردی در جوامع بشری وارد شده و شیوه زندگی روزمره، کار و معرفت او را به درجات گوناگون تحت تاثیر قرار داده‌اند. برخورداری از این فن آوری ها، به مثابه وقوع یک «چرخش پارادایمی» در زندگی فردی و اجتماع انسان است که در آن حتی مفاهیم کهن نیز با هندسه معرفتی جدیدی قابل شناخت هستند. به تعبیر مانوئل کاستلز[1] فن آوری های نوین اطلاعات، نقاط دور عالم را در شبکه جهانی به همدیگر پیوند می‌دهد، ارتباطات رایانه‌ای مجموعه‌ای از جوامع مجازی را به وجود می آروند و در نتیجه آن همه ساختارها و فرآیندهای مادی و معنوی بشری دگرگون می‌شوند (کاستلز، 1380: 48). در واقع، به تناسب بهره مندی جوامع از فن آوری های اطلاعاتی و ارتباطی و ایفای نقش در ارتباطات و تعامل بین مردم و تبادل اطلاعات و دسترسی جامعه به این فرآیند، تغییرات اجتماعی شتاب و شدت بیشتری می‌گیرد. از این رو، بیان این که بین فن آوری های اطلاعاتی و ارتباطی و شکل گیری زندگی اجتماعی پیوندی استوار برقرار شده است، مفهومی اغراق آمیز نیست (Girpenberg, 2005:2). اگر چه فن آوری نوین، با توجه به وجود فنی و ابزاری تعریف می‌شود، اما نگاه علوم اجتماعی به این پدیده معطوف به زمینه‌ها، عملکردها، آثار و نتیج آن است. دنیس مک کوایل[2] (McQuail) بر این بارو است که نیاز نیست که یک جبرگرای فن آوری باشیم تا اعتقاد پیدا کنیم قالب فن آوری که متضمن یک وسیله است، می‌تواند تاثیر خیلی زیادی بر محتوا و دریافت آن چیزی بگذارد که به ارتباطات و آثار احتمالی‌اش مربوط است.

1- بیان مساله

  فضای مجازی، همانند هر مقوله  ی دیگری که در عالمِ واقع وجود دارد، باید از منظر تهدید و فرصت، توأماً دیده شود. فضای مجازی، سکه ای است که باید دو روی آن را با هم دید. رویی که ناظر به فرصت ها و نقاط قوت آن بوده و روی دیگر که ناظر به تهدیدهای این فضا می باشد. باید دانست که شناخت صحیح فضای مجازی و به تبع آن، استفاده ی صحیح و در عین حال حداکثری از این پدیده ی دنیای مدرن، مستلزم شناخت و سپس لحاظ کردن هر دو روی سکه است. در عصر ارتباطات و اطلاعات، نماد قدرت و برتری کشورها دیگر در داشتن ابزار‌آلات جنگی، موشک، هواپیما و بمب اتم خلاصه نمی‌شود. بلکه امروزه نشان قدرت دولت‌ها در ارایه‌ی اطلاعات و محتوای انبوه و نیز ابزار تبلیغاتی وسیع جهت ارسال سریع، مستمر و گسترده‌ی این اطلاعات در قالب پیام‌، اخبار و تحلیل‌ها و تفسیرهای مربوط به آن ولی با یک هدف جهت‌دار برای دیگر ملت‌ها و کشورها می‌باشد. شبکه‌های اجتماعی در فضای مجازی بهترین میدان برای ارایه‌ی حجم انبوه اطلاعات و محتوا به خصوص در ابعاد چندرسانه‌ای می‌باشد که می‌تواند در چگونگی برخورد با دولت‌ها تأثیرگذار باشد.

با توجه به اهمیت فضای مجازی در عصر جدید و کاربرد گسترده آن درمیان افراد آن را به موضوع مهمی تبدیل کرده است که همانند هر مقوله‌ی دیگری باید از منظر تهدید و فرصت، دیده شود.

2- سوابق پژوهش

هاتف(1388) به بررسی چالش ها و چشم اندازهای امنیت در فضای مجازی پرداخته است. در این مطالعه آمده است که از ابتدای زندگی بشر امنیت یکی از دغدغه های اصلی انسان ها بوده است، امروزه با گسترش اینترنت و فضاهای شبکه ای در کشورمان لزوم امنیت برای فعالیت در این فضاهای مجازی بیش از پیش احساس می شود. ترس و بیم از تخریب مبانی اخلاقی و اجتماعی، و نداشتن امنیت روانی و فرهنگی ناشی از هجوم اطلاعات آلوده و مخرب از طریق اینترنت و فضاهای مجازی واکنشی منطقی است، زیرا هر جامعه ای چارچوب های اطلاعاتی خاص خود را دارد. طبیعی است که هر نوع اطلاعاتی که این حد و مرزها را بشکند، می تواند سلامت و امنیت جامعه را به خطر اندازد. برخلاف وجود جنبه های مثبت شبکه های جهانی، سو استفاده از این شبکه های رایانه ای توسط افراد هنجارشکن، امنیت ملی را در کشورهای مختلف با خطر روبرو ساخته است. از این رو به کارگیری روش ها و راه کار های مختلف برای پیشگیری از نفوذ داده های مخرب و مضر و گزینش اطلاعات سالم در این شبکه ها رو به افزایش است. خوشبختانه با وجود هیاهوی بسیاری که شبکه جهانی اینترنت و فضاهای سایبر را غیرقابل کنترل معرفی می کند، فناوری لازم برای کنترل این شبکه و انتخاب اطلاعات سالم روبه گسترش و تکامل است. در این مقاله ابتدا با عناوینی چون امنیت در فضای سایبر و جرایم رایانه ای و انواع آن آشنا می شویم، سپس به انواع فناوری های اطلاعات به طور کلی پرداخته و نمونه هایی از آن را ارایه نموده، در نهایت به آسیب شناسی فضای امنیت و اطلاعات در کشور می پردازیم و چالش ها و راه کارهای مقابله با این چالش ها را مرور می نماییم.

محمدی نجم(1388) به نقش رسانه‌های جدید در شکل‌گیری افکار عمومی پرداخته است. در این مطالعه آمده است که پیوند افکار عمومی با رسانه‌ها، پیوندی دیرینه است. رسانه‌ها هم به افکار عمومی شکل می‌دهند و هم آن را بیان می‌کنند. بنابراین عجیب نیست که با رشد و توسعه رسانه‌ها در دوره پسامدرن شاهد تأثیر عمیق‌تر و گسترده‌تر آنها بر افکار عمومی باشیم. تأثیر رسانه‌ها بر شکل‌گیری افکار عمومی زمانی افزون می‌شود که ویژگی‌هایی چون تعاملی بودن، غیرتمرکزی بودن و قابلیت‌ تکثیر انبوه به قابلیت‌های ذاتی رسانه‌ها اضافه می‌گردد، ویژگی‌هایی که در “وب دو” و به ویژه در شبکه‌های اجتماعی اینترنتی قابل مشاهده‌اند. می‌توان گفت که در فضای سیاسی پس از انتخابات اخیر ریاست جمهوری، شاهد نخستین رزمایش واقعی از کاربرد تأثیرگذار این رسانه بر افکار عمومی جامعه ایران بودیم. بدین ترتیب باید ضمن درک عمیق‌ از جامعه‌ اطلاعاتی امروز که به مدد ظهور وب دو تحولاتی شگرف یافته، سیاست‌ها و کنش‌های متناسب با آن را اتخاذ کنیم.

 رحیمی و پرنده(1393) به بررسی آسیب شناسی فضای مجازی و خانواده ؛ تهدیدها و چالش ها پرداخته است. در این مطالعه آمده است که ظهور تکنولوژی های نوین ارتباطی در عصر حاضر به همراه تحولاتی که در فضای مجازی بوجود آمده است ، بسیاری از کارکردهای خانواده ها را دچار اختلال کرده است. در مباحث آسیب شناختى نهاد خانواده، یکى از محورهاى مهم، بررسى آسیب  هاى ناشى از تحولات خانواده است. تحولاتى که خود منشأ بروز دگرگونى  هایى عمیق و اساسى در نوع روابط و ارزش  هاى خانوادگى مى  باشند. بسیارى از این تحولات و دگرگونى  ها از بیرون، بر خانواده تحمیل مى  شود. از زمانى که اینترنت وارد فضاى زندگى انسان شده تا به امروز، على رغم تمام محاسن و مزایاى آن، یکسرى دغدغه   ها و نگرانى  هایى را بر خانواده ها تحمیل نموده است. موضوعی که در تمام جوامع موضوعیت داشته و محدود به جامعه   و یا اقلیتی خاص نمی  شود. به دلیل ویژگی  های خاص فضای مجازی و نو بودن این پدیده، بسیاری از والدین فرصت، امکان و یا توان کافی برای شناخت دقیق این فضا و کاربردهای آن را به دست نیاورده   اند و عدم آشنایی مناسب آنها با این فضا و در مقابل استفاده روزمره نوجوانان و جوانان و حتی کودکان از این فضا باعث شده است که یک فضای محرمانه و خصوصی در داخل خانه برای فرزندان ایجاد شود و آنها بدون دغدغه و بدون احساس وجود ناظر بیرونی به سایت های مختلف در این فضا دسترسی یافته و بعضاً به دلیل ویژگی  های سنی و شخصیتی و کنجکاوی  های خود متأثر از فضاهای ناسالم موجود در اینترنت گردند. در این پژوهش نگارندگان به بررسی مهمترین آسیب های فضای مجازی و تأثیرات آن بر خانواده ها پرداخته و راهکارهایی جهت مقابله و کاهش تهدیدات اینترنتی در ابعاد اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و … ارایه می شود.

ادیب(1388) به بررسی جهانی شدن، فرصت  ها و تهدیدهای فراروی ایران اسلامی (با تأکید بر راهبرد فرهنگی) پرداخته است. در این مطالعه آمده است که جهانی شدن مفهومی است که تمایل سیری ناپذیر به گسترش در ابعاد گوناگون دارد و در این راستا ابزارهای متعددی خصوصاً فنّاوری ها را به کار گرفته است. موضوع قابل تأمل اینکه امروزه پدیدة جهانی شدن، همة ما را در همة عالم فراگرفته است. موضوع توسعة سیاسی، اقتصادی، فناورانه و فرهنگی در قرن بیست ویکم، به هیچ گروه، ملت یا دولتی محدود نمی شود، بلکه موضوعی است که همگان به آن مرتبط و از آن متأثرند. چنین تحولی، حوزه و قلمرو فرهنگ کشور ها را نیز تحت تأثیر قرار داده است. فضای فرهنگی، تحت تأثیر جهانی شدن به معنای توسعة فرهنگ جهانی ای که به باز سازی تولیدات جدید در قلمرو های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی انجامیده است، معنای متفاوتی می  یابد. شکل و نوع تأثیرپذیری از فرایند جهانی شدن، به موقعیت جهانی کشور ها و غنای فرهنگ دینی و بومی آن کشور ها بستگی دارد. عملکرد کشور هایی که غنای فرهنگی و تاریخ تمدن کهنی دارند و کشورهایی که غنای فرهنگی و تاریخ تمدن کهنی ندارند و یا در فرایند گذر از تحولات تاریخی مسخ یا دستخوش تغییر یا حادثه شده اند، متفاوت است. در این مقاله این حقیقت بررسی می  شود که جهانی شدنی که همه را متأثر از خود کرده است، آیا ایران اسلامی را هم در حوزة فرهنگ تحت تأثیر قرار داده است؟ و اساساً مناسب ترین رویکرد و راهبرد در مواجهه با این پدیده برای کشور ما چیست؟ و این رویارویی و مواجهه، چه تهدیدها و یا چه فرصت  هایی را فراروی ایران اسلامی قرار می دهد؟

3- فرضيه ها :

  1. انتشار سریع اطلاعات، تقویت روحیه انتقال، ارتباط مجازی مستمر با دوستان، تبلیغ و توسعه ارزش‌‌های انسانی و اخلاقی در عرصه جهانی، توسعه مشارکت‌های مفید اجتماعی از فرصت‌های شبکه‌های اجتماعی و بحران هویت یکی از مشکلات اساسی تهدید‌های شبکه‌های اجتماعی می باشد.
  2. به نظر می رسد که تهدید‌های شبکه‌های اجتماعی بیشتر از فرصت‌ها آن می باشد.
  3. به نظر می رسد که اتخاذ تدابیر امنیتی در زمینه فناوری های رایانه ای و سایبرنتیک مهم ترین اقدام برای پیشگیری از آسیب های احتمالی در برابر هر گونه اقدامات تروریسم سایبری می باشد.
  4. به نظر می رسد استدلال موافقان و مخالفان تاثیر فضای مجازی بر ناسازگاری هویتی به شکل واضح بیان گردیده و نقش محیط اجتماعی واقعی در این زمینه مهم تشخیص داده شده است.

[1]  Manuel Castells

[2]  Denis Mc Quail

نقد و بررسی ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است .

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “بررسی فرصت ها و تهدیدهای فضای مجازی بر جامعه مدنی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 + 3 =