new5
حراج!

بررسی نقش عوامل اکولوژیکی در توسعه فیزیکی شهرها

49.000تومان 39.000تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

 

 

 

 

دانشگاه مازندران

دانشكده­ی علوم انسانی و اجتماعی

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد در رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری

موضوع:

بررسی نقش عوامل اکولوژیکی در توسعه فیزیکی شهرها

(مطالعه موردی: نورآباد ممسنی)

 

استاد راهنما:

دکتر عیسی جوکار سرهنگی

 

استاد مشاور:

دکتر ناصر علیقلیزاده فیروزجایی

 

استادان داور:

دکتر غلامرضا ملکشاهی

دکتر عامر نیکپور

 

نگارش:

…………………………..

 

 

 

تیرماه 1391

 

 

 

 

تقدیر و تشکر

 

سپاس و منت بی پایان، خدای بزرگ را که توفیق گام برداشتن در در راه کسب علم را به من عطا کرد و هم او مرا در این راه، حامی و پشتیبان بود و با تقدیر و تشکر از زحمات بی دریغ و تلاش های بی وقفه­ و راهنمایی های ارزشمند استاد گرامی جناب آقای دکتر عیسی جوکار سرهنگی که در انجام، تکمیل و پیشبرد تحقیق اینجانب را راهنمایی و مساعدت نمودند.

 

 

تقدیم به پدر و مادر عزیزم

 

و

 

همسر مهربان و فداکارم

 

 

چکیده

 

توسعه فیزیکی و رشد شهرهای ایران تا چند دهه­ی پیش، هماهنگ و متناسب با نیازهای جامعه شهری بود. با بروز تحولات جدید، شهرها به سرعت تغییرات و دگرگونی هایی را پذیرا شدند. این دگرگونی­ها به شکل رشد سریع جمعیت و گسترش فیزیکی شتاب آمیز شهرها، و به صورت نامتعادل و ناهماهنگ بوده است. مهمترین مساله­ای که در برابر توسعه شهری قرار می­گیرد، مکان استقرار آنهاست. اصولا استقرار و پیدایش یک شهر بیش از هر چیز تابع شرایط محیطی و موقعیت جغرافیایی است، زیرا عوارض و پدیده­های طبیعی در مکان­گزینی، حوزه نفوذ، پراکندگی، توسعه فیزیکی و امثال آن اثر قاطعی دارند. هدف از این پژوهش بررسی نقش عوامل اکولوژیکی در مکان یابی توسعه شهری، مکان­گزینی شهر نورآباد براساس مدل اکولوژیکی و همچنین مکان­یابی توسعه آتی این شهر است. روش تحقيق، تحليلي – توصيفي است که با استفاده از نرم افزار Arc GIS   9.3 و منطق بولین، مدل اکولوژیکی معیار­های اکولوژیکی توسعه شهری برای شهر نورآباد ممسنی شده است. نتایج تحلیل مکان­گزینی شهر نورآباد در مقایسه با عوامل اکولوژیکی توسعه شهری نشان داد که ارتفاع، بارش و دما مناسب­ترین، شیب، جهت دامنه و خاک نامناسب­ترین عوامل اکولوژیکی در مکان­گزینی شهر نورآباد ممسنی بوده است. در مرحله بعد نتایج مکان­یابی بهینه توسعه فیزیکی شهر نشان داد که عامل فاصله تا مسیل با 98/89 درصد مناسب­ترین و جهت دامنه با 34/12 درصد نامناسب ترین عامل اکولوژیکی در مکان­یابی بهینه بوده است. به منظور اجرای مدل، ابتدا لایه­های هر یک از عوامل به صورت زمین مرجع در محیطGIS تهیه شدند. سپس این لایه­ها برای اجرای مدل به فرمت شبکه­­ای تبدیل شدند. در این راستا لایه­های ارتفاع، شیب، جهت دامنه، زمین شناسی، دما، بارش، فاصله تا مسیل، خاک شناسی، پوشش و کاربری اراضی و فاصله تا محدوده شهر تهیه و مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین ملاحظه­ی نقشه­های حاصل از ترکیب لایه­ها نشان داد که که از محدوده مورد مطالعه برای توسعه آتی، تنها 185 هکتار که معادل 07/1 درصد از سطح کل منطقه است، برای توسعه آتی شهری مناسب می باشد و 93/98 درصد دارای شرایط مناسبی برای توسعه نیست. از نظر جهت­های توسعه، نواحی غرب و شمال مکان­های مطلوب برای توسعه آتی است، تنها 9 هکتار از سطح شهر نورآباد که معادل20/1 درصد می باشد، مناسب و براساس مدل اکولوژیکی مکان­گزینی شده است و 80/98 درصد از سطح شهر نامناسب است.

  

کلید واژه­ها: توسعه فيزيكي، شهر، عوامل اکولوژیکی، نورآباد ممسنی، منطق بولین،GIS.

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان 

فصل اول کلیات تحقیق                                                                                         صفحه

 

1-1)مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………14

 

1-2). تعریف موضوع………………………………………………………………………………………………………………………..15

 

1-3). اهمیت وارزش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………16

 

1-4). پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………..17

 

1-5). اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………..20

 

1-6). سوالات و فرضیه­های تحقیق…………………………………………………………………………………………………21

 

1-7). روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………..21

 

1-7-1). مدل منطق بولین یا منطق صفر و یک……………………………………………………………………………..22

 

1-8). مشکلات تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………23

 

 

فصل دوم: : مبانی نظری

 

2-1)مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………..25

 

2-2). مباحث مربوط به توسعه شهری. …………………………………………………………………………………………..25

 

2-2-1). شهر……………………………………………………………………………………………………………………………………25

 

2-2-2). برنامه­یزی………………………………………………………………………………………………………………………….26

 

2-2-3). برنامه­ریزی شهری……………………………………………………………………………………………………………..27

 

2-2-4). کاربری اراضی…………………………………………………………………………………………………………………….27

 

2-2-5). رشد و توسعه شهری………………………………………………………………………………………………………….28

 

2-2-6). مفهوم توسعه فیزیکی………………………………………………………………………………………………………..28

 

2-2-7). فضای شهری……………………………………………………………………………………………………………………..29

 

2-2-8). بافت………………………………………………………………………………………………………………………………….29

 

2-2-9). نظریات مورفولوژیکی و توسعه فیزیکی شهر……………………………………………………………………..30

 

2-2-10). توسعه فیزیکی شهر از دیدگاه اکولوژیک………………………………………………………………………..31

 

2-2-11). نظریه­های هسته­های متعدد شهر یا شهر چند هسته­ای………………………………………………..31

 

2-2-12). نظریه ساخت دوایر متحدالمرکز…………………………………………………………………………………….32

 

2-2-13). نظریه ساخت ستاره­ای شکل…………………………………………………………………………………………..32

 

2-2-14). نظریه محوری یا توسعه قطاعی شهر………………………………………………………………………………33

 

2-2-15). نظریه شهر خطی…………………………………………………………………………………………………………….33

2-3). متغیرهای موثر در مکان­یابی توسعه­ی فیزیکی شهرها………………………………………………………..33

2-3-1). مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….33

2-3-2). ژئومورفولوژی……………………………………………………………………………………………………………………34

2-34). جنس خاک…………………………………………………………………………………………………………………………34

2-3-5). قابلیت خاک. ………………………………………………………………………………………………………………….35

 

2-3-6). شیب…………………………………………………………………………………………………………………………………35

 

2-3-7). باد…………………………………………………………………………………………………………………………………….35

 

2-3-8). آب­های زیر­زمینی……………………………………………………………………………………………………………..36

 

2-3-9). ارتفاع…………………………………………………………………………………………………………………………………36

 

2-3-10). رعایت حریم گسل………………………………………………………………………………………………………….36

 

2-3-11). جهت­های جغرافیایی……………………………………………………………………………………………………….36

 

2-3-12). حریم رودخانه­ها……………………………………………………………………………………………………………..37

 

فصل سوم: معرفی منطقه­ی مورد مطالعه

 

3-1).مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………..39

 

3-2). ویژگی­های جغرافیایی-طبیعی منطقه…………………………………………………………………………………..40

 

3-3). وضعیت توپوگرافی ………………………………………………………………………………………………………………..41

 

3-4). وضعیت شیب منطقه……………………………………………………………………………………………………………42

 

3-5). جهت دامنه…………………………………………………………………………………………………………………………….42

 

3-6). ویژگی­های زمین­ساختی و تکتونیکی محدودۀ مورد مطالعه…………………………………………………45

 

3-6-1). زمین­شناسی……………………………………………………………………………………………………………………..46

 

3-7). ویژگی­های آب و هوایی شهر نورآباد……………………………………………………………………………………..47

 

3-7-1). تابش آفتاب…………………………………………………………………………………………………………………47

 

3-7-2). میزان دما و رژیم حرارتی…………………………………………………………………………………………….48

 

3-7-3). پراکندگی بارش در شهر نورآباد ………………………………………………………………………………….49

 

3-7-4). باد ……………………………………………………………………………………………………………………………….49

 

3-8). وضعیت هیدرولوژی منطقه………………………………………………………………………………………………..50

 

3-8-1). .منابع آبهای سطحی………………………………………………………………………………………………………51

 

3-8-2 ). منابع آب­های زیرزمینی………………………………………………………………………………………………..51

 

3-9). خاکشناسی منطقه مورد مطالعه …………………………………………………………………………………………52

 

3-10). خصوصیات زلزله­خیزی محدودۀ مورد مطالعه……………………………………………………………………54

 

3-11) مطالعات تاریخی…………………………………………………………………………………………………………………..54

 

3-11-1) وجه تسمیه ……………………………………………………………………………………………………………………..54

 

3-12). مطالعات کالبدی…………………………………………………………………………………………………………………54

 

3-12-1). مرحله اول توسعه شهر نورآباد………………………………………………………………………………………..54

 

3-12-2). مرحله دوم توسعه از سال 1345 تا قبل از انقلاب اسلامي……………………………………………56

 

3-12-3). مرحله سوم توسعه شهر بعد از انقلاب تا سال1365……………………………………………………..57

 

3-12-4). مرحله چهارم توسعه شهر از دهه 1365 به بعد. ………………………………………………………….58

 

3-13). تغییر و تحولات جمعیت شهر……………………………………………………………………………………………..59

 

3-13-1). تراکم خالص و ناخالص جمعیت شهر نورآباد…………………………………………………………………60

 

3-13-2). بررسی وضعیت اشتغال و فعالیت در شهر نورآباد…………………………………………………………..60

 

3-14). اقتصاد شهر………………………………………………………………………………………………………………………… 61

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل و نتیجه­گیری

 

4-1). مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………….64

 

4-2). بررسی وضعیت تناسب عوامل اکولوژیکی منطقه………………………………………………………………64

 

4-2-1).  وضعیت تناسب ارتفاع از سطح دریا منطقه……………………………………………………………………..62

 

4-2-2).  وضعیت تناسب شیب منطقه……………………………………………………………………………………………65

 

4-2-3).  وضعیت تناسب جهت دامنه…………………………………………………………………………………………….66

 

4-2-4).  وضعیت تناسب زمین­شناسی منطقه………………………………………………………………………………..67

 

4-2-5). وضعیت تناسب بارش منطقه…………………………………………………………………………………………….69

 

4-2-6). وضعیت تناسب دما منطقه………………………………………………………………………………………………..70

 

4-2-7).  وضعیت تناسب فاصله تا مسیل منطقه……………………………………………………………………………71

 

4-2-8). وضعیت تناسب خاک منطقه. …………………………………………………………………………………………..72

 

4-2-9). وضعیت تناسب پوشش گیاهی و کاربری اراضی منطقه…. ……………………………………………..73

 

4-2-10). وضعیت تناسب فاصله تا محدوده شهر…………………………………………………………………………..75

 

4-2-11). ترکیب کلیه لایه­های عوامل اکولوژیکی منطقه. ……………………………………………………………76

 

4-3). مکان­گزینی شهر نورآباد(براساس با مدل اکولوژیکی). …………………………………………………………77

 

4-4). مکان­یابی بهینه­ی توسعه آتی شهر نورآباد براساس عوامل اکولوژیکی………………………………….84

 

4-5). پيامدهاي توسعه فيزيكي شهر نورآباد ………………………………………………………………………………….91

 

4-5-1). آلودگي آب. ………………………………………………………………………………………………………………………92

 

4-5-2). تخريب اراضي كشاورزي………………………………………………………………………………………………….92

 

4-6). نتیجه­گیری. …………………………………………………………………………………………………………………………..93

 

4-7). آزمون فرضیه­ها………………………………………………………………………………………………………………………97

 

4-8). ارائه پیشنهادات و راهکارها…………………………………………………………………………………………………..98

 

منابع ومآخذ.. ………………………………………………………………………………………………………………………………….99

 

 

 

 

فهرست جداول

 

جدول 2-1): معیارهای مدل اکولوژیکی توسعه شهری ایران. ………………………………………………………..37

 

جدول 3-1 ): تراکم خالص و ناخالص شهر نورآباد طی سال­های 1385-1345. ………………………….60

 

جدول3-2: وضعیت شاغلین شهر نورآباد ممسنی طی سال­های 1385- 1345……………………………61

 

جدول 4-1): وضعیت تناسب ارتفاع از سطح دریا منطقه………………………………………………………………65

 

جدول 4-2): وضعیت تناسب شیب منطقه. ………………………………………………………………………………….66

 

جدول 4-3): وضعیت تناسب جهت دامنه…………………………………………………………………………………….67

 

جدول 4-4: وضعیت  تناسب زمین شناسی منطقه ………………………………………………………………………68

 

جدول 4-5: وضعیت  تناسب بارش منطقه……………………………………………………………………………………69

 

جدول 4-6: وضعیت تناسب دما منطقه…………………………………………………………………………………………..70

 

جدول 4-7: وضعیت تناسب فاصله تا مسیل منطقه ……………………………………………………………………..71

 

جدول 4-8: وضعیت تناسب خاک منطقه………………………………………………………………………………………73

 

جدول 4-9: وضعیت تناسب پوشش و کاربری اراضی منطقه……………………………………………………….74

 

جدول 4-10: وضعیت تناسب فاصله از شهر…………………………………………………………………………………..76

 

 جدول 4-11: تعیین مناطق بهینه برای توسعه شهری………………………………………………………………….77

 

نقشه4-12: بررسی تناسب عوامل اکولوژیکی در مکان­یابی توسعه آتی شهر نورآباد…………………….79

 

جدول 4-13: مکان­گزینی شهر نورآباد براساس با مدل اکولوژیکی………………………………………………..86

 

 

 

 

 

فهرست اشکال(نمودارها)

 

نمودار 3-1 : روند تغییرات جمعیت شهر نورآباد طی سال­های 1385-1345………………………………..59

 

نمودار 3-2 : تراکم خالص و ناخالص شهر نورآباد طی سال­های 1385-1345……………………………..60

 

نمودار 3- 3: بررسی نقش اقتصادی شهر بر مبنای روش بوژوگارنیه………………………………………………62

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال( نقشه­ها)

 

نقشه 3- 1: موقعیت جغرافیایی شهر نورآباد ممسنی………………………………………………………………………40

 

نقشه3-2: ارتفاع از سطح دریا منطقه……………………………………………………………………………………………41

 

نقشه3-3: شیب منطقه……………………………………………………………………………………………………………………42

 

نقشه3-4: جهت دامنه منطقه………………………………………………………………………………………………………….45

 

نقشه3-5: زمین شناسی منطقه……………………………………………………………………………………………………….46

 

نقشه3-6: دما منطقه………………………………………………………………………………………………………………………..48

 

نقشه 3-7: بارش منطقه…………………………………………………………………………………………………………………..49

 

نقشه 3-8: فاصله از رودخانه و مسیل……………………………………………………………………………………………..50

 

نقشه 3-9: خاکشناسی منطقه………………………………………………………………………………………………………….52

 

نقشه  3-10: توسعه ادواری نورآباد………………………………………………………………………………………………….55

 

نقشه 4-1:  بررسی وضعیت تناسب ارتفاع از سطح دریا منطقه برای مکان­یابی توسعه شهری…….65

 

نقشه4-2: بررسی وضعیت تناسب شیب منطقه برای مکان­یابی توسعه شهری……………………………..66

 

نقشه 4-3:  بررسی وضعیت تناسب جهت دامنه منطقه برای مکان­یابی توسعه شهری……………….67

 

نقشه 4-4:  بررسی وضعیت تناسب زمین­شناسی منطقه برای مکان­یابی توسعه شهر………………….68

 

نقشه4-5: بررسی وضعیت تناسب بارش منطقه برای مکان­یابی توسعه شهری……………………………..69

 

نقشه 4-6:  بررسی وضعیت تناسب دما منطقه برای مکان­یابی توسعه شهری……………………………..70

..

نقشه 4-7: بررسی وضعیت تناسب فاصله تا مسیل منطقه برای مکان­یابی توسعه شهری……………72

 

نقشه 4-8: بررسی وضعیت تناسب خاک منطقه برای مکان­یابی توسعه شهری…………………………….73

 

نقشه 4-9:  بررسی وضعیت تناسب پوشش و کاربری منطقه برای مکان­یابی توسعه شهری…………75

 

نقشه 4-10: وضعیت تناسب فاصله تا محدوده شهر برای مکان­یابی توسعه شهری……………………..76

 

نقشه4-11: تعیین مکان بهینه برای توسعه فیزیکی و اسکان جمعیت آتی شهر نورآباد……………….77

 

نقشه4-12:  تناسب مکان­گزینی شهر نورآباد براساس عامل ارتفاع  …………………………………………….79

 

نقشه 4-13: تناسب مکان­گزینی شهر نورآباد براساس عامل شیب…………………………………………………80

 

نقشه 4-14: تناسب مکان­گزینی شهر نورآباد براساس عامل جهت دامنه……………………………………..80.

 

نقشه 4-15: تناسب مکان­گزینی شهر نورآباد براساس عامل زمین شناسی…………………………………..81

 

نقشه 4-16: تناسب مکان­گزینی شهر نورآباد براساس عامل بارش………………………………………………..81

 

نقشه 4-17: تناسب مکان­گزینی شهر نورآباد براساس عامل دما. …………………………………………………82

 

نقشه 4-18: تناسب مکان­گزینی شهر نورآباد براساس عامل  فاصله تا مسیل……………………………….82

 

نقشه 4-19: تناسب مکان­گزینی شهر نورآباد براساس عامل خاک…………………………………………………83

 

نقشه 4-20: تناسب مکان­گزینی شهر نورآباد براساس عامل پوشش و کاربری اراضی…………………..83

 

نقشه 4-21: تناسب مکان­گزینی شهر نورآباد براساس کلیه عوامل اکولوژیکی……………………………….84

نقشه4-22: مکان­یابی توسعه آتی شهر نورآباد با توجه به عامل ارتفاع……………………………………………86

نقشه4-23: مکان­یابی توسعه آتی شهر نورآباد با توجه به عامل شیب……………………………………………87

نقشه4-24: مکان­یابی توسعه آتی شهر نورآباد با توجه به عامل جهت دامنه………………………………..87

 

نقشه4-25 : مکان­یابی توسعه آتی شهر نورآباد با توجه به عامل زمین­شناسی……………………………..88

 

نقشه 4-26: مکان­یابی توسعه آتی شهر نورآباد با توجه به عامل بارش………………………………………88

 

نقشه 4-27: مکان­یابی توسعه آتی شهر نورآباد با توجه به عامل دما. …………………………………………89

 

نقشه 4-28: مکان­یابی توسعه آتی شهر نورآباد با توجه به عامل فاصله تا مسیل…………………………89

 

نقشه 4-29: مکان­یابی توسعه آتی شهر نورآباد با توجه به عامل خاک………………………………………….90

 

نقشه 4-30: مکان­یابی توسعه آتی شهر نورآباد با توجه به عامل پوشش و کاربری اراضی…………….90

 

نقشه 4-31: مکان­یابی توسعه آتی شهر نورآباد با توجه به کلیه عوامل اکولوژیکی………………………91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول: کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1) مقدمه

شهرنشینی و توسعه فضایی- کالبدی متاثر از توزیع فضایی جمعیت٬ انواع عوامل طبیعی (اقلیم٬ خاک٬ ژئومورفولوژی و….) و انسانی ( جمعیت٬ اقتصاد٬ فرهنگ٬ سیاست و….) در عرصه زندگی بشری به عنوان ویژگیهای جهانی از قرن 18 میلادی٬ روند تکاملی را طی کرده و در قرن 20 شدت یافت٬ در قرن 21 میلادی نیز شاهد شهرنشینی گسترده با بیش از 62 درصد خواهیم بود (باستیه٬ 1377 :239 ). تراکم بیش از اندازه جمعیت، تمرکز فعالیت­ها وفراوانی ساخت و سازها، رشد و گسترش فیزیکی کانون­های شهری و تخریب اکوسیستم طبیعی را در پی داشته است. هر چند توسعه شهر در کشورهای صنعتی در قرون گذشته به آرامی صورت گرفته است اما در کشورهای در حال توسعه بعد از جنگ جهانی دوم صورت گرفته است وشهرهای کشورهای در حال توسعه با شتاب و سرعت بیشتری از شهرهای ممالک صنعتی توسعه می­یابند (شکویی ٬ 1365 :176 ). لذا مطالعه اینگونه مسائل و آگاهی از کم و کیف آنها یکی از مهمترین وظائف برنامه­ریزان شهری می­باشد. لازم به ذکر است که در دهه­های اخیر شهرهای ما (بخصوص شهرهای بزرگ) به خوبی گسترش یافته­اند. این گسترش کالبدی یا انفجار کالبدی در بسیاری از موارد بیش از انفجار جمعیت بوده است. یعنی نسبت افزایش سطح بیش از افزایش جمعیت می­باشد. در وهله اول این گسترش به نظر منطقی و طبیعی می­آید چون با رسیدن جمعیت به آستانه­های جدید تاسیسات و تسهیلات مورد نیاز و تقاضای جامعه شهری تامین می­باشد که تناسب ساده با افزایش جمعیت ندارد ولی میتواند دامنه­ای بس وسیع­تر از آستانه موجود را پاسخگو باشد (فرج زاده ٬ 1385 : 12 ). استقرار و پیدایش یک شهر بیش از هر چیز تابع شرایط و موقعیت جغرافیایی است، زیرا عوارض و پدیده­های طبیعی در مکان­گزینی، حوزه نفوذ، توسعه فیزیکی و مورفولوژیک شهری اثری قاطعی دارند. پدیده های طبیعی گاه به عنوان عوامل مثبت و گاه عوامل منفی و بازدارنده عمل می کنند( ثروتی و دیگران، 1388: 27) . عدم سازگاری محیط طبیعی در توسعه شهرها می­تواند زمینه­های ایجاد مخاطرات گوناگون طبیعی را فراهم سازد همچنین بستر طبیعی قادر است در رابطه با عوامل آب و خاک ، شیب ، آب و هوا و ….. محدودیت هایی را برای توسعه فیزیکی شهرها ایجاد نماید( عزیزپور، 1375: 68). در این پژوهش ابتدا به گر­آوری مبانی نظری در خصوص نقش و تاثیر عوامل اکولوژیکی در توسعه فیزیکی شهر­ها پرداخته شده است و سپس با بررسی و مطالعات وضع موجود شهر نورآباد ممسنی و مقایسه آن با معیارهای بهینه و معقول اکولوژیکی در سه قسمت به مکان­یابی توسعه شهری( در سطح بخش مرکزی شهرستان)، مکان­گزینی شهر نورآباد( در مقایسه با مدل اکولوژیکی) و در نهایت مکان­یابی توسعه آتی شهر پرداخته شده است.

فصل­بندی پایان نامه به شرح زیر می­باشد:

فصل اول: به معرفی موضوع تحقیق، اهداف تحقیق، بیان مسأله، ضرورت، اهداف تحقیق و پیشینه آن پرداخته شده است.

فصل دوم: مبانی نظری تحقیق است که در این فصل به نظریات، دیدگاه­ها، مکاتب، مدل­ها و سایر مباحث مربوط اشاره شده است.

فصل سوم: در فصل سوم به معرفی منطقه مورد مطالعه (نورآباد ممسنی) پرداخته شده است و ویژگی­های جغرافیایی، اجتماعی، اقتصادی و کالبدی منطقه آورده شده است.

فصل چهارم: در فصل چهارم که به یافته­های تحقیق مورد تجزیه و تحلیل، قرار گرفته است. در این فصل به ارزیابی و تحلیل نقش عوامل اکولوژیکی بر مکان­یابی توسعه شهری( در سطح بخش مرکزی شهرستان)، مکان­گزینی شهر نورآباد( در مقایسه با مدل اکولوژیکی) و مکان­یابی توسعه آتی شهر پرداخته شده است. در نهایت به نتیجه گیری، آزمون فرضیه­ها و پیشنهادات پرداخته شده است.

 

1-2) تعریف موضوع

فرهنگ مادي ومعنوي شهري، حاصل دستاورد بزرگ كانون تمدن­ساز از چند هزار سال پيش تاكنون بوده است و دستيابي به رفاه و آسايش فزاينده در محيط زيست شهري، از دغدغه­هاي فكري فرهيختگان به­ويژه كارشناسان آشنا به مسائل شهري در دو قرن اخير مي­باشد. با گذشت زمان، نابودي منابع طبيعي شهري، از جمله زمين­هاي كشاورزي و منابع آبها، توسعه ناموزون آن، فقدان مديريت كار آمد شهري با وضعيت نابرابري زاي اقتصادي، مهاجرت سيل آساي جمعيت روستايي به شهرها تراكم و فشردگي اين مهاجرين در محله­هاي مختلف و جدائي­گزيني در شهرها، از مسائل و معضلاتي است كه چشم انداز ناپايداري را بر شهرها تحميل كرده است (مهندسین مشاور امکو ٬ 1379 :15 ). چنين تحولي موجب گستردگي محدوده خدماتي شهرها شده كه انبوه جمعيت شهري را بـا سطوح طبقات اجتماعي متفاوت در خود جاي داده است. با پويش فزاينده و سريعي كـه در ساخت كالبدي شهر، از سال 1350 به بعد يعني اوج دوره رشد شهرها و هرج و مرج توسعه كالبدي شهري ايران، آن چنان وسعت مي­يابد كه حتي تدوين قوانين سخت و برخورد قهرآميز شهرداري­ها نيز از بروز آن عاجز مي­ماند. نتيجه آنكه شهرهاي ايران به خصوص بافت كـالبدي آنها، منشاء و بستر ناپايداري در شهرها مي­گردد. تغییرات کالبدی و تحولات فضایی شهرها، چنان سریع و شتابنده عمل کرده است که پس از دوره­ای کوتاه، اکنون شهرهای کشور، نه تنها توانایی حفظ ویژگی­های سنتی و اصیل، خود را ندارند، بلکه اصول تازه و علمی نیز بر کالبد آنها و رشد و توسعه آیندشان با مشکلات بسیاری همراه است(نصیری،54:1384). بیشتر شهرها در گذشته به صورت طبیعی رشد کرده­اند، یعنی توسعه شهر بدون برنامه­ریزی آتی انجام شده و شهر به صورت افقی توسعه یافته است. در رشد طبیعی شهر، سیستم جاده­ای، پارک­ها، مدارس، زمین­بازی و… بدون نظم و ملاحظات توسعه آتی شهر ایجاد می­شدند. امروزه توسعه فیزیکی نابسامان و بی­رویه یکی از مشکلات شهر و شهرنشینی جهان سوم در دوران معاصر است. به طوری که طی فرایندی مداوم، محدودیتهای فیزیکی و فضاهای کالبدی شهر در جهات عمودی و افقی به لحاظ کمی و کیفی رشد می­یابد و اگر این روند سریع بی­برنامه باشد، ترکیبی نامناسب از فضاهای شهری مشکل­زا خواهد انجامید و با عوارضی مثل بی­نظمی فضایی، گسترش فقر و نابرابری، فرسایش و آلودگی محیط زیست، کاهش زمینهای کشاورزی و ناامنی اجتماعی همراه خواهد بود. به همین دلیل موضوع رشد و توسعه فیزیکی و نحوه برنامه­ریزی و مدیریت آن به یک مساله مهم سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در کشورهای مختلف از جمله ایران بدل شده و عموم مسوولان، مدیران و کارشناسان را به جست و جوی چاره برای حل برانگیخته است (حیدری،10:1385). توسعه فیزیکی و ناموزون شهرها بیشتر به سیاست­های اداری روستا-شهر وابسته بوده، روند بورس بازی، معاملات اقماری زمین نیز از عوامل اصلی در توسعه فیزیکی ناموزون شهرها محسوب می­شود. هم­اکنون یکی از مشکلات تمام شهرها، رشد شهرنشینی و به تبع آن گسترش شاخک­های خزنده شهری بر اراضی پیرا شهری است که پیامد­هایی چون: حاشیه­نشینی، نابودی اراضی کشاورزی، افزایش جمعیت شهرها، عدم امکان پاسخگویی برای برخی از خدمات و کاربری­ها در شهر، گسستگی بافت­های فیزیکی، مشکلات زیست محیطی، خصوصا آلودگی و نابسامانی سیمای شهری داشته است (سعید آبادی و همکاران،44:1389). توسعه فیزیکی -کالبدی یک سیستم شهری تحت تاثیر عوامل مختلف قرار می­گیرد که یکی از مهمترین این عوامل ویژگی­های محیط طبیعی، یعنی بستری که شهر بر روی آن قرار گرفته می­باشد، عواملی مانند: اقلیم، ژٍئومورفولوژی، منابع آب، خاک… در توسعه یک شهر نقش بسیار تعیین کننده و مهمی را می­توانند بر عهده داشته باشند (فریادی و همکاران،2:1386).

شهر نورآباد به عنوان يكي از شهرهاي استان فارس با مساحتي در حدود 783 هکتار و جمعيتي برابر 52597 نفر ( درسال1385 ) از نظر جمعيتي، نسبت به سال1345 ده برابر شده و از نظر كالبدي رشد زيادي پيداكرده است اين رشد جمعيتي و كالبدي از حدود سال­هاي 61 ـ 60 ، آغاز گرديده و با شتاب ادامه دارد و افزايش جمعيت شهري هم به طور طبيعي و هم در نتيجه مهاجرت گسترده روستائيان از روستاهاي اطراف  آن، صورت گرفته است كه اين روند علاوه بر رشد فيزيكي و كالبدي شهر به ويژه در جهت شرقي موجب ارتقاء نقش و عملكرد شهر از حيث اداري، خدماتي در منطقه شده است. همچنين رشد فيزيكي اراضي شهري كه توپوگرافي مساعد، آن را تشديد نموده است، به بورس بازی زمین، توسعه نامتعادل شهر، کمبود سرانه­های شهری٬ بالا رفتن تراکم شهر و تخريب زمين­هاي كشاورزي اطراف شهر انجاميده است. از سوي ديگر وجود جاده ارتباطي شيراز ـ اهواز در نزديكي محدوده شهر، قابليت دسترسي به ساير نقاط كشور را افزايش داده، كه اين موقعيت نيز منجر به جذابيت بيشتر شهر و ورود مهاجرين روستايي از نقاط دورتر شده است. شهر نورآباد از آنجا که از هسته­های روستایی تشکیل شده است، اراضی کشاورزی و باغات متعددی در بین آنها گسترده شده که یکی از عوامل عمده محدود کننده توسعه است. ارتفاعات متعدد در پیرامون محدوده کنونی شهر از عوامل محدود کننده توسعه است که در بسیاری از موارد به دلیل شیب زیاد امکان ساخت و ساز را فراهم نمی­سازد. ( بوستانی، 118:1388). با توجه به اینکه هرکدام از عوامل شامل( اقلیم، ژئومورفولوژی، منابع آب و خاک و…) در برهه­ای از زمان به صورت جداگانه یا همزمان در رشد و توسعه شهرنشینی نقش عمده­ای را ایفا کرده­اند، در این تحقیق به مطالعه­ی تاثیر این عوامل بر روند توسعه فیزیکی این شهر پرداخته و بهترین مکان­های توسعه آن نیز تعیین می­گردد.

 

 

1-3)  اهمیت وارزش تحقیق

درطی روند پویایی توسعه فیزیکی شهر محدوده­های فیزیکی و فضاهای کالبدی آن در جهات عمودی وافقی از حیث کمی و کیفی بطور مداوم گسترش می­یابند و دچار تحول می­گردند. توسعه فیزیکی شهرها درایران با توجه به رشد جمعیت و تحولات جدید تغییرات بسیاری را پذیرفته­اند. با توجه به افزایش گرایش به شهرنشینی، شهرها برای پذیرش جمعیت نیاز به زمین­های وسیع و گسترده­ای دارند، که این زمین­ها از ترکیب واحدهای توپوگرافی و ژِئومورفولوژی تشکیل شده­اند. هر اندازه که شهرها توسعه یابند و گسترش پیدا کنند برخورد آنها با واحدهای توپوگرافی و ژئومورفولوژی و موضوعات مربوط به آنها زیادتر می شود.(مشهدیزاده، 47:1374). در گذشته در مکان­گزینی شهرها بیشتر به مطالعات انسانی و اجتماعی اکتفا می­شد ولی امروزه غفلت از مطالعاتی نظیر زمین شناسی، ژِئومورفولوژی، هیدرولوژی و … خسارات هنگفتی را برای شهرها در پی خواهد داشت(نگارش، 1382). یکی از اهداف مهم تهیه طرح­های توسعه شهری، توسعه سنجیده شهرها بوده است و این انتظاز منطقی از آن هست که برای انتخاب محورهای توسعه شهری، در مطالعه فیزیکی شهرها، شرایط ژئومورفولوژیک، زمین­شناسی، آب و هوا شناسی و ….. و ارتباط و تاثیر متقابل این پدیده­ها بر یکدیگر بررسی شود. در راستای توسعه شهری، در صورتی که به اصول و مکانیسم­های فرآیند­های ژئومورفولوژیک، زمین­شناسی و مورفودینامیک محیط توجه نشود، تعادل ژئومورفولوژیک محیط بهم خورده و باعث بروز خطرات بزرگی می­شود ، به دنبال آن تلفات و خسارات جبران ناپذیری را ایجاد می­کند( بخشنده نصرت، 1378: 385). در دهه­هاي اخير، عوامل اکولوژیکی در توسعه شهرها توجه بيشتري را به خود معطوف داشته است و به عنوان يكي از پايه­هاي اساسي جهت توسعه شهرها معرفي مي­شود. در اين رابطه رعايت عوامل طبيعي و مطابقت دادن توسعه شهرها با آن، از اقدامات اساسي جهت مقابله با حوادث طبيعي و حتي ممانعت از مخاطرات طبيعي نظير( سيل ،زلزله ، نشست ، ريزش،لغزش، بالا آمدن سطح آب های زیر زمینی و …) بشمار میرود( عزیزپور، 1375: 3 ).

توسعه فیزیکی شهر نورآباد نیز از این قاعده مستثنی نبوده است واین شهر در سالهای اخیر با توجه به ویژگیهای کالبدی به طور چشمگیری رشد نموده است. هدف از اجرای این پژوهش شناخت عوامل اکولوژیکی موثر در رشد و توسعه کالبدی شهر نورآباد و تحولات مربوط به آن طی دهه­های اخیر می­باشد. از طرف دیگر نتایج این پژوهش این ارزش را دارد که می­تواند برای پژوهشگران دیگری که دررابطه با اثر افزایش جمعیت روی فضاهای کالبدی مطالعه می­کنند بسیار ارزشمند باشد. نتایج این تحقیق می­تواند به عنوان یک راهنما برای پژوهشگران و برنامه­ریزان دستاوردهای ارزشمندی داشته باشد واطلاعات و داده­های جدیدی را در اختیار آنان قرار دهد. نتایج این تحقیق ضمن روشن کردن عوامل اکولوژیکی موثر بر توسعه فیزیکی، راهها وراهکارهای عملی برای توسعه فیزیکی را به برنامه­ریزان نشان می­دهد و بهترین مکان بهینه را برای اسکان جمعیت شهری بازگو می­کند. نتایج این تحقیق علاوه بر افزودن و غنا بخشیدن به پژوهش های شهری برای مدیران و برنامه­ریزان ( اعضای شورای شهر-مدیریت شهر) بسیار مفید خواهد بود. همچنین نتایج این تحقیق در ابعاد آموزشی نیز ارزشمند است.

 

1-4) پژوهش­های علمی انجام شده قبلی در ارتباط با پایان­نامه

برای آشنایی بهتر با موضوع مورد مطالعه استفاده از منابع و مراجع و پژوهشهای گذشته و کسب اطلاع از ادبیات موضوع ضروری است که بدانیم در واقع از اوایل قرن بیستم مسائل ومشکلات شهرها بطور عام و بعد از جنگ جهانی دوم بطور خاص مورد توجه جدی قرار گرفت بعد از آن شناخت وتجزیه وتحلیل وارائه راهبرد ها و عوامل موثر در روند توسعه وپیچیدگی شهری و پیامدها و نقش آن در گسترش فضایی – کالبدی در شهرها در دستور کار قرار گرفت. بعد از دهه 1950 شهرها در همه ابعاد مورد مطالعه قرار گرفتند. از جمله محققان و جغرافیدانان خارجی و داخلی در تبیین عوامل موثر بر توسعه و رشد ناهمگون شهرنشینی وشهرگرایی و پیامدهای آن بوده که مسائل چون مهاجرت٬ پیامدهای رشد کمی٬ شناخت و روابط حاکم در مناسبات شهر و روستا، انواع نارسائی­ها را در عرصه­های شهری و….. در بر داشته است.گفتنی است در ایران نیز پژوهشگران و محققانی در این رابطه منابع متعددی به رشته تحریر درآورده اند. از جمله:

– نظری (1370) پژوهشی با عنوان گسترش فضایی شهر تهران و پیدایش شهرکهای اقماری انجام داده است که بر تاثیر بی­چون و چرای گسترش فضای فیزیکی و نیروی انسانی شهر تهران در روستا­های حوزه نفوذ تاکید دارند و گسترش انفجار­گونه و لجام گسیخته شهر تهران را سبب نابودی روستاهای اطراف و از بین رفتن فضای زیستی جمعیت پایتخت­نشین قلمداد می­کنند.

– فریادی و همکاران (1386) مقاله­ای با عنوان مقایسه نقش و تاثیر عوامل محیط طبیعی در توسعه فیزیکی –کالبدی شهرها و با روش تحلیلی-میدانی و کتابخانه­ای انجام داده و به این نتیجه رسیدند كه از مهمترين عامل طبيعي تاثير­گذار بر توسعه فيزيكي – كالبدي شهر­ها، ويژگيهاي شكل زمين، ناهمواريها و به طور كلي ژئومورفولوژي بوده و هر سه پارامتر در نظر گرفته شده در توسعه فيزيكي شهرها تاثير داشته اند.

– سعیدی و همکاران(1389) مقاله­ای با عنوان مدل­سازی توسعه کالبدی و تعیین مکان بهینه برای اسکان جمعیت شهر سردشت تا افق 1400 به روش دلفی و منطق بولین در سیستم اطلاعات جغرافیایی و با روش توصیفی-تحلیلی و نوع تحقیق توسعه­ای- کاربردی انجام دادند و به این نتیجه رسیدند که بستر و فضای جغرافیایی شهر به لحاظ شرایط طبیعی-محیطی پتانسیل اسکان جمعیت با توجه به رشد پیش­بینی شده جمعیت (4/1) تا افق 1400 را نخواهد داشت. از طرف دیگر محاط بودن شهر سردشت به وسیله عوارض طبیعی و ژِئومورفولوژیک از طرف دیگر کمبود­های شدید شهر به لحاظ سرانه کاربری­ها، تجهیزات، تاسیسات و امکانات و خدمات و مهمتر از همه مسکن تا افق 1400، شهر را با محدودیت جدی روبه­رو می­باشد.

– محمد­رضا ثروتی و همکاران(1390) مقاله­ای با عنوان بررسی تنگناهای طبیعی توسعه فیزیکی شهر سنندج با روش کتابخانه ای-میدانی انجام دادند که به این نتیجه رسیدند عواملی چون ارتفاعات آبیدر و تپه های داخل شهر و رودخانه قشلاق تنگناهایی برای توسعه شهر سنندج بوجود آورده­اند.

– عنایت­اله ­موسوی (1385) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود در رشته جغرافیا و برنامه­ریزی شهری دانشگاه اصفهان، تحقیقی با عنوان نقش عوامل جغرافیایی در توسعه کالبدی-فیزیکی شهر ایذه انجام داده است و بدین نتیجه رسید فرم شهر ایذه شعاعی است و عوامل طبیعی در توسعه کالبدی ایذه نقش موثری دارند.

– الناز همپانژاد (1386) در پایانامه کارشناسی ارشد خود در رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه نجف آباد موضوعی را با عنوان بررسی و تحلیل گسترش کالبدی شهر ارومیه تحقیق نمود و به این نتیجه رسیده است که وضعیت طبیعی و از طرف دیگر دیگر رشد جمعیت شهری باعث گسترش کالبدی شهر و جهت این گسترش شده است.

– منصور ملکی در پایان­نامه کارشناسی ارشد (1387) خود در رشته جغرافیا و برنامه­ریزی شهری دانشگاه اصفهان موضوعی را با عنوان، شهر سنندج و روند توسعه فیزیکی آن انجام داده است و در این پژوهش به این نتیجه رسیده است که شکل توسعه فیزیکی شهر سنندج در طول این چند دهه بیش از هر چیز متاثر از شکل طبیعی و بیشتر از همه کوهستانی بودن این شهر است.

– علی­اصغر پیله­ور (1388) در پایان­نامه کارشناسی ارشد خود در رشته جغرافیا و برنامه­ریزی شهری دانشگاه شهید بهشتی موضوعی را به عنوان، علل وپیامدهای توسعه فضایی شهر بجنورد انجام داده است و در این پژوهش به این نتیجه رسیده است که عواملی از جمله باروری بالا، کمبود مرگ ومیر  بدلیل بالا رفتن کیفیت امکانات بهداشتی و مهاجرت­های روستایی باعث توسعه شهر شده است و از طرف دیگر این توسعه شدید باعث از بین رفتن باغات و زمین­های کشاورزی، ساخت وسازهای غیر مجاز و توسعه نامتعارف شهری شده است.

همچنین می­توان به طرح­های شهر نورآباد که شامل طرح تفضیلی و جامع می­باشد اشاره نمود.

طرح جامع شهر نورآباد در سال 1379 انجام گرفته است، و از نقاط قوت آن می­توان به:

1- نظم بخشیدن به توسعه شهر 2- تجزیه و تحلیل جمعیت شهر و مشخص کردن نیازهای خدماتی و رفاهی این جمعیت 3- تجزیه وتحلیل کاربری­های شهری و بررسی کمبودهای آن اشاره نمود و اما در این طرح محدوده شهر بیش از حد نیاز جمعیت در نظر گرفته شده است و این امر باعث از بین رفتن زمین­های کشاورزی و باغات اطراف شهر شد، همچنین بسیاری از اطلاعات بدست آمده قابل اطمینان نمی­باشد و ابهام دارد. شایان ذکر است که در تمام طرح­های جامع کشور و علل الخصوص طرح جامع شهر نورآباد مبنای کارکردی آن­ها بر اساس و تقلید از طرح­های 40 تا 50 سال پیش است که در کشورهای پیشرفته دنیا اجرا می­شده است و در واقع این طرح­ها با شرایط امروز شهرها دیگر تطابقی ندارد.

– طرح تفضیلی شهر نورآباد هم که در سال 1383 تصویب شده است نیز دارای نقاط قوت و ضعفی می­باشد.

جدید بودن طرح، که در حال حاضر می­تواند مبنایی برای برنامه­ریزی­های شهر باشد و تجزیه وتحلیل دقیق مسائل شهری و مشکلات آن از نقاط قوت آن بشمار می­رود. در زمینه کاربری­های پیشنهادی برای شهر بسیار خوشبینانه و بلند پروازانه مسئولین طرح عمل کرده­اند و مساحت کاربری­ها را زیاد انتخاب کرده اند همچنین مسائل مطرح شده در این طرح بیشتر کاربرد برای وضع موجود شهر دارد و مناطقی را که تحت تاثیر توسعه شهر، زیر ساخت و ساز می­رود در ارتباط با وضع موجود فرض نکرده است.

 

1-5) اهداف تحقیق

   پژوهش­هاي شهري راهبردي بر مطالعه فرايندهاي شهرنشيني و تاثيرات ناشي از اين فرايندها در سطح جامعه و محیط اطراف آنها تاكيد دارد. هدف از انجام اين پژوهش‌ها گردآوري اطلاعات لازم و شناخت دقيق‌تر تأثیرات توسعه فیزیکی زندگي شهري بر محیط زیست اطراف آن به منظور تصميم گيري دربارة اهداف و فراهم نمودن خط مشي هايي براي بالا بردن كيفيت زندگي شهروندان است. هدف از پژوهش علمی کشف واقعیت­ها و برقرار کردن روابط میان آنها و تبین شرایط و رویدادهاست که به یک رشته تعمیم­های منطقی منجر می شود تا در صورت امکان بتوان براساس آن به پیش­بینی رویدادها پرداخت. برای مشخص نمودن توسعه فیزیکی شهری اهداف مورد نظر به صورت زیر می­باشد:

1- مکان­گزینی شهر نورآباد براساس مدل اکولوژیکی توسعه شهری

2- بررسی وضعیت تناسب عوامل اکولوژیکی منطقه برای توسعه شهری

3- مکان­یابی بهینه توسعه آتی شهر نورآباد براساس عوامل اکولوژیکی

4- اراِِئه پیشنهادات و راهکارهای اجرایی برای برنامه­ریزان و مدیران شهری

 

1-6) سوالات و فرضیه های تحقیق:

سوالات:

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع و مآخذ: 

– ابراهیم­زاده، عیسی و قاسم رفیعی، (1387). مکان­یابی بهینه­ی جهات گسترش شهری با بهره گیری از سیستم اطلاعات جغرافیایی، مجله جغرافیا و توسعه، شماره 15.

– استعلاجي، عليرضا و عبدالرضا مسلمي(1380). آشنايي با برنامه ريزي محلي و منطقه اي، انتشارات وزارت جهاد کشاورزي تهران.

– اهلرز، اکارت( 1365) مبانی کشورشناسی جغرافیایی، جلد اول جغرافیای طبیعی، ترجمه محمد تقی

رهنمایی، انتشارات موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب، تهران،

– باستيه ژان و دزر، برناردز، شهر(1377)، مترجم علي اشرفي، نشر دانشگاه هنر، تهران.

– بوستانی، سعید(1388) تحلیلی بر جمعیت و تاثیر آن بر توسعه فیزیکی شهر نورآباد ممسنی، پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد نجف آباد.

–  بحريني، سيد حسن(1375) تحليل فضاهاي شهري، انتشارات دانشگاه تهران، ص 3.

– بخشنده نصرت، عباس (1378 ) مسائل توسعه پذیری در شهرهای کوچک حوزه دریاچه ارومیه ،  مجموعه مقالات شهرهای جدید، فرهنگ جدید در شهرنشینی، شرکت عمران وشهرهای جدید، وزارت مسکن و شهرسازی.

– پورمحمدي محمدرضا (1382) برنامه­ريزي كاربري اراضي شهري، انتشارات سمت.

– توسلی، محمود (1368) بافت قديم مقدمه­اي بر مسأله، خلاصه سمينار تداوم حيات در بافت قديمي شهرهاي ايران تهران، ص 5.

– ثروتی، محمد رضا، سعید خضری و توفیق رحمانی (1388). بررسی تنگناهای طبیعی توسعه فیزیکی شهر سنندج، پژوهش های جغرافیایی طبیعی، شماره 67.

– ثنايي نژاد، سيد حسين (1376) مقدمه­اي بر سيستم­هاي اطلاعات جغرافيايي، انتشارات جهاد دانشگاهي مشهد.

– حبیبی، کیومرث و احمد پور احمد (1384) توسعه کالبدی-فضایی شهر سنندج با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، چاپ اول، سنندج، انتشارات دانشگاه کردستان.

– حسین اف اف م(1382) برنامه­ریزی و ساخت شهرهای کوچک، ترجمه غلامرضا خسرویان،چاپ اول، تبریز، نشر فروزنش.

– حيدرزاده، نيما (1382) معيارهاي مکانيابي محل دفن مواد زايد جامد شهري، انتسارات سازمان شهرداري­هاي کشور تهران.

– حیدری، مهناز (1385) تحلیل برنامه­ریزی توسعه فیزیکی شهر کوهدشت، پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه اصفهان.

– خالدی، شهریار و جمال ایرانی(1380) بررسی کمی و کیفی آبخیز رودخانه زریوار، دانشگاه شهید بهشتی. نشریه علوم زمین. شماره 4و5. بهار و تابستان. تهران، 1380.

– رجایی، عبدالحمید(1373) کاربرد ژئومورفولوژی در آمایش سرزمین و مدیریت محیط، نشر قومس  ،چاپ اول.

-رهنمایی، محمد تقی(1382) مجموعه مباحث و روش­های شهرسازی، چاپ سوم، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات معماری و شهرسازی ایران.

– زاهدي فر، محمد حسين(1373) تحليل نظام تصميم­گيري در شهر تهران، بررسي امکان پذيري تمرکز گرايي در تصميم­گيري، پايان­نامه کارشناسي ارشد برنامه ريزي شهري و منطقه­اي، دانشگاه شهيد بهشتي.

– زمرديان، محمد جعفر(1374) کاربرد جغرافياي طبيعي در برنامه ريزي شهري و روستايی، انتشارت دانشگاه پيام نور تهران..

– زنگي آبادي، علی(1376) جغرافيا و برنامه ريزي شهري کرمان، نشر مرکز انتشارات کرمان شناسي

– زياري، کرامت الله(1383) اصول و روش­هاي برنامه­ريزي منطقه­اي، انتشارات دانشگاه يزد.

– زياري، کرامت الله(1381) برنامه­ريزي کاربري اراضي شهري، انتشارات دانشگاه يزد.

– سعیدی و همکاران(1389) مدل سازی توسعه کالبدی و تعیین مکان بهینه برای اسکان جمعیت شهر سردشت تا افق 1400 به روش دلفی و منطق بولین در سیستم اطلاعات جغرافیایی ،مجله مطالعات و پژوهش­های شهری و منطقه ای، شماره ششم،

– سلطان زاده، حسين،(1369) مقدمه­اي بر تاريخ شهر و شهرنشيني در ايران، انتشارات آبي، تهران.

– سلیقه، محمد(1382) توجه به باد در ساخت کالبد فیزیکی شهر زابل، مجله جغرافیا و توسعه، زاهدان.

– سيف الديني، فرانك(1378) فرهنگ واژه­گان برنامه­ريزي شهري و منطقه­اي، انتشارات دانشگاه شيراز.

– سیف الدینی، فرانک( 1381) فرهنگ واژگان برنامه ریزی شهری و منطقه ای ؛ چ دوم ، شیراز : دانشگاه شیراز.

– شکويي، حسين(1375) انديشه­هاي نو در فلسفه جغرافيا، انتشارت سازمان جغرافيا و کارتوگرافي و گيتا    شناسي تهران.

– شکويي، حسين(1365) اکولوژي شهري و جغرافياي اجتماعي شهر­ها، انتشارات جهاد دانشگاهي تهران.

– شکويي، حسين ( 1374 )، ديدگاه­هاي نو در جغرافياي شهري، انتشارات سمت تهران.

-شیعه، اسماعیل(1379) کارگاه برنامه ریزی شهری(رشته جغرافیا)، تهران، انتشارات دانشگاه پیام نور.

– شيعه، اسماعيل(1376) مقدمه­اي بر برنامه­­ريزي شهري، انتشارات دانشگاه علم و صنعت تهران.

– شیعه، اسماعیل (1381) مقدمه­ای بر مبانی برنامه­ریزی شهری، چ دوازدهم، تهران: دانشگاه علم وصنعت.

– صابري فر، رستم(1378) نقد و تحليل برنامه­ريزي كاربري اراضي شهري، مورد نمونه شهر مشهد، رسالة دكتري دانشگاه تربيت مدرس تهران.

– عباس پور، مجید و علیرضا قراگوزلو(1385) اراِئه مدلهای توسعه شهری با کاربرد سامانه­های،

مدلهای زیست محیطی، مجله علوم زمین شماره 57. تهران.Rsو GIS

– عزیزپور، ملکه (1375) توان سنجی محیط طبیعی و توسعه فیزیکی شهر (الگوی مناسب توسعه شهر   تبریز)، پایان نامه دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.

– عسکري، علي و رازاني، اسد و رخشاني، پدرام(1381) برنامه­ريزي کاربري اراضي ( سيستم­ها و مدل­ها )    انتشارات نور علم همدان.

– غضبان، فریدون(1381) زمین شناسی زیست محیطی، چاپ اول، تهران، انتشارات دانشگاه تهران،

– فرج زاده، کرامت(1385) تحليل و بررسي توسعه فيزيکي شهر ياسوج، پايان نامه کارشناسي ارشد جغرافيا  و برنامه ريزي شهري، دانشگاه تهران.

– فريد، يدالله ( 1382 ) جغرافيا و شهر شناسي، انتشارات دانشگاه تبريز.

– فخری، مجید(1378) تحلیل تناسب اراضی برای مکان­گزینی پادگان­های لجستیک با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، پایان نامه کارشناسی ارشد. تهران دانشگاه تربیت مدرس.

– فکوهي، ناصر(1383) انسان شناسي شهري، نشر ني، تهران.

– فرجی، سبکبار و سید حسن مطیعی لنگرودی(1381) مجله مدیریت، شماره 64-63.

– فریادی وهمکاران(1389) مقایسه نقش و تاثیر عوامل محیط طبیعی در رشد فیزیکی_کالبدی شهرها، اولین کنفرانس مهندسی برنامه ریزی و مدیریت سیستم­های محیط زیست.

– فريد، يدالله(1382) جغرافيا و شهر شناسي، انتشارات دانشگاه تبريز.

– قرخلو،مهدی، محمود داودی، سید مجدالدین زندوی و حسن علی جرجانی، (1389). مکان­یابی مناطق بهینه­ی توسعه فیزیکی شهر بابلسر بر مبنای شاخص­های طبیعی، مجله جغرافیا و توسعه، شماره 23.

-کامیار، غلامرضا(1385) حقوق شهری و شهرسازی، چاپ اول، انتشارات مجد، تهران.

-گريک، ديويد(1375) مقدمه­اي بر جغرافياي کشاورزي، ترجمه عوض کوچکي و ديگران، انتشارات دانشگاه فرودسي مشهد.

– لاري بقال، کيانوش(1380) اصول طراحي فضاي عمومي مطلوب در شهر، ماهنامه پژوهشي آموزش، اطلاع رساني شهرداري­ها ، شماره 30.

– مجيدي، نورمحمد(1371) تاريخ و جغرافياي ممسني، انتشارات شهران، تهران.

– مخدوم ،مجید (1376) حفاظت از محیط زیست چیست؟ حمایت از محیط زیست کدام است؟ تهران ، کتاب طبعت ، شماره 1.

– مخدوم، مجید(1384) شالوده آمایش سرزمین، چ ششم، تهران، دانشگاه تهران.

– مشهدیزاده دهاقانی، ناصر(1383) تحليلي از ويژگي­هاي برنامه­ريزي شهري در ايران، انتشارات دانشگاه علم صنعت ايران، تهران.

– معتمد، احمد(1382) زمین شناسی عمومی. چاپ ششم. انتشارات مرکز ایران، تهران.

– مقدم، محمد رضا(1383) مبانی ژِِئومورفولوژی ساختمانی-اقلیمی، نشر سرا.

– مهندسين مشاور امکو(1379) طرح جامع شهر نورآباد.

– ميلر، تي جي ( 1366 )، زيستن در محيط زيست، ترجمه مجيد مخدوم، انتشارات دانشگاه تهران.

-نادر صفت، محمدحسین(1379) ژیومورفولوژی مناطق شهری، انشارات سازمان سمت، چاپ اول، تهران

– نصیری، محمد(1384) نقش دولت در تغییرات فضایی شهر بابل، شماره 48، مجله تحقیقات جغرافیایی دانشگاه تهران.

– نقیبی، فریدون(1382) مسیریابی بهینه خطوط لوله نفت و گاز به کمک سیستم های اطلاعات مکانی GIS، پایان نامه کارشناسی ارشد مهندسی نقشه برداری( گرایش سیستم اطلاعات مکانی )، تهران، دانشکده فنی دانشگاه تهران.

– نگارش، حسین(1382) کاربرد ژِئومورفولوژی در مکان­گزینی شهرها و پیامد­های آن، مجله جغرافیا و توسعه.

– نگارش، حسین(1384) زلزله، شهرها و گسل ها، مجله پژوهش های جغرافیایی، شماره 52. دانشگاه تهران.

– هدمن، ريچارد و يازوسکی، آندرو(1381) مباني طراحي شهري ، ترجمه راضيه رضازاده و مصطفي عباس زادگان­، انتشارات دانشگاه علم و صنعت ايران، تهران.

– همپانژاد، الناز(1381) تحليلي بر گسترش کالبدي شهر اروميه، پايان نامه کارشناسي ارشد جغرافيا و برنامه ريزي شهري، دانشگاه آزاد نجف آباد.

– هيراسکار، جي، کي(1376) درآمدي بر مباني برنامه ريزي شهري، ترجمه محمد سليماني و احمد رضا يکاني، انتشارات جهاد دانشگاهي تربيت معلم تهران.

– وبر، ماکس(1369)شهر در گذر زمان، ترجمه شيوا کاوياني، انتشارات دانشگاه تهران.

 

– Meyer , B , (1994) Global land use and land – cover chang anover view , Cambridge , university press , P 10.

– Fridman , J ,(1987) planning , in the public domain , Princeton university          press ,  P 38.

-Fridman , J , alonso , W , (1964) regional development and planning , Mtt press , Cambridge , mass , P 61.

– Northam , R , (1975 ) urban  geography , London , B . L . meyer . W . , P 168

– Batisani , N, Y arnal, B (2008). Urban expansion in Centre County, Pennsylvania: Spatial dynamic and Landscape transformations, Applied Geography, doi: 10.1016/j. Apgeog.2008.08.007 .

– Best , R ,( 1989 ) Land use and living space , methven , P 19-20.

– Mukom , S,( 1996 ) on sustainable urban development in sub Saharan Africa cites , University of Illinois , P 266.

-Northam , R , (1975 ) urban  geography , London , B . L . meyer . W , P 168.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Abstract

physical development and growth of cities decades ago and harmonious urban community needs With new developments, cities were quick to accept the change.  Change the form of rapid population growth and physical expansion of the city’s momentum, and is unbalanced and uncoordinated. A major problem in urban development is the location of them. Because natural objects and phenomena switching places, sphere of influence, scattering, physical development and so have a strong effect.

 

The aim of this study was to investigate the role of ecological factors in urban development location, location, location  switching and routing in Noorabad ecological model for future development of the city. Research methods, analytical – descriptive using Arc GIS 9.3 software and Boolean logic, ecological model of urban development for the city’s ecological criteria are mamasani Noorabad. switching places with Noorabad analysis of ecological factors in urban development that altitude, temperature and precipitation for most, slope, aspect and soil ecological factors in the most inappropriate place  mamasani Noorabad was switching the city.

 

Next, place  Optimal results showed that the physical development of the distance to the ravine with 98/89 percent for most of the slopes, 34/12% in the most unfavorable ecological factors in finding the optimal ocation. In order to implement the model, the first layer of the earth  each reference were prepared in GIS environment. Then the layers to run a network model format into. In this regard  layer altitude, slope, aspect, geology, temperature, precipitation, distance to stream, soil, hydrology, land cover and distance from the city limits has been prepared and studied.

 

Also see the map  resulting from the combination of layers indicated that the study area for future development, only 185 hectares, equivalent to 07/1% of the total surface area And 93/98 percent is not suitable for development.

The development of  optimal locations for future development areas and the North West is

Only 9 hectares of area that equals Noorabad City 1/20 percent is appropriate ecological model  switching places and 98/80 percent of the city’s poor.

 

 

 

 

 

keyword: development of physical, urban, ecological factors, Noorabad mamasani, Boolean logic, GIS.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “بررسی نقش عوامل اکولوژیکی در توسعه فیزیکی شهرها”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

− 6 = 1