new5 free

بررسی وجوه تقابل سبک زندگی لیبرالیستی با اسلام و تأثیر آن بر برنامۀ درسی پنهان دورۀ متوسطۀ کشور

59.000تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی

پایان‌نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشتۀ تاریخ و فلسفۀ آموزش و پرورش (گرایش تعلیم و تربیت اسلامی)

عنوان :

بررسی وجوه تقابل سبک زندگی لیبرالیستی با اسلام و تأثیر آن بر برنامۀ

 درسی پنهان دورۀ متوسطۀ کشور

استاد راهنما :

 جناب آقای دکتر بهشتی

استاد مشاور:

 جناب آقای دکتر ملکی

استاد داور:

جناب آقای دکتر اسکندری

پژوهشگر:

………………

سال تحصیلی: 91-92

چکیده

     این پژوهش که از نوع بنیادی- کاربردی است با هدف بررسی وجوه تقابل سبک زندگی لیبرالیستی با اسلام و تأثیر آن بر برنامۀ درسی پنهان دورۀ متوسطۀ کشور انجام شده است. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای و تجزیه و تحلیل آن‌ها به روش تحلیل محتوا ابتدا به بررسی مبانی فلسفی لیبرالیسم و مبانی فکری اسلام در بخش‌های جهان‌شناسی، انسان‌شناسی، ارزش‌شناسی و دین شناسی پرداخته شد و از  طریق استنباط اصول متعدد از این مبانی سبک زندگی آن‌ها در دو شاخص اوقات فراغت و روابط انسانی مورد تحلیل و تبییین قرار گرفت  و سپس در گام بعدی با توجه به مبانی فکری دو مکتب وجوه تقابل آن‌ها در محورهای فکری یاد شده و به تبع آن در  سبک زندگی حاصل از آن‌ها در این دو شاخص روشن گردید و در نهایت تأثیر سبک ‌زندگی لیبرالیستی در دو شاخص مذکور بر برنامۀ درسی پنهان دورۀ متوسطۀ کشور مورد بررسی قرار گرفت و این نتایج به دست آمد: مبانی فکری دو مکتب لیبرالیسم در وجوه مختلف جهان‌شناسی، انسان‌شناسی، ارزش‌شناسی و دین شناسی تقابل دارند بنابراین، به تبع این مبانی متقابل، در سبک زندگی و به ویژه در دو شاخص اوقات فراغت و روابط انسانی نیز دارای وجوه تقابل می‌باشند. محورهای تقابل در اوقات فراغت در دو مکتب اسلام و لیبرالیسم عبارتند از:  1- توجه فرد مسلمان به داشتن آثار اخروی در گزینش اوقات فراغت  در مقابل تأکید فرد بر لذت‌های دنیایی در اندیشۀ لیبرال 2-  گزینش اوقات فراغتی که منجر به ارضای متعادل امیال باشد از سوی فرد مسلمان در مقابل گزینش اوقات فراغتی که ارضای حداکثری امیال را در پی داشته باشد 3-  محوریت بایدها و نبایدهای دینی به عنوان روش کامل زندگی در گزینش اوقات فراغت از سوی فرد مسلمان در مقابل محوریت بایدها و نبایدهای شخصی و فردی در گزینش اوقات فراغت در اندیشۀ لیبرال و طرد بایدها و نبایدهای دینی به دلیل محدود نمودن انسان 4- تساهل و مدارای نسبی و انتخاب انواع گذران اوقات فراغت در چارچوب‌های دین اسلام در مقابل تساهل و مدارای حداکثری و انتخاب هر نوعی از اوقات فراغت 5- گزینش اوقات فراغتی که موجب رشد آزادی معنوی باشد از سوی فرد مسلمان در مقابل محوریت اوقات فراغتی که صرفاً آزادی بیرونی را شامل می‌شود. همچنین در این پژوهش این نتیجه نیز به دست آمد که لیبرالیسم  از طریق دو شاخص اوقات فراغت و روابط انسانی می‌تواند برنامۀ درسی پنهان ویژه ای را با توجه با مبانی فلسفی خود تولید کند.

کلید واژه‌ها :  سبک زندگی، لیبرالیسم، اسلام، برنامۀ درسی پنهان، دورۀ متوسطه

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                       صفحه

فصل اول: کلیات تحقیق ……………………………………………………………………………………………………..1

  • مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..2
  • بیان مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………………………..2
  • اهمیت و ضرورت پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………….3
  • اهداف پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………………………..4

1-4-1- هدف کلی …………………………………………………………………………………………………………………………………………4

1-4-2- اهداف ویژه ……………………………………………………………………………………………………………………………………….5

1-5- سؤال‌های پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………………………5

  • تعریف اصطلاحات پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………….5

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینۀ تحقیق ……………………………………………………………………………..7

۲- 1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..8

2-2- مبانی نظری …………………………………………………………………………………………………………………………………………..8

الف – سبک زندگی ………………………………………………………………………………………………………………………………………….8

۲-2-1- معنای سبک زندگی …………………………………………………………………………………………………………………………8

۲-2-1-1- معنای لغوی سبک زندگی …………………………………………………………………………………………………………..8

۲-2-1-2- معنای اصطلاحی سبک زندگی ……………………………………………………………………………………………………9

الف) سبک زندگی از جنبۀ روان شناختی ……………………………………………………………………………………………………..9

ب) سبک زندگی از جنبۀ جامعه‌شناختی ……………………………………………………………………………………………………10

2-2-1-3- عناصر مفهوم سبک زندگی ………………………………………………………………………………………………………12

2-2-1-4- تاریخچۀ سبک زندگی ………………………………………………………………………………………………………………14

۲-2-1-5- شاخص‌های سبک زندگی …………………………………………………………………………………………………………14

الف) مصرف فرهنگی …………………………………………………………………………………………………………………………………….15

ب) فعالیت‌های فراغت …………………………………………………………………………………………………………………………………..16

ج) شاخص‌های پراکنده ………………………………………………………………………………………………………………………………. 16

ب- لیبرالیسم ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..17

2-2-2- مفهوم شناسی لیبرالیسم ……………………………………………………………………………………………………………….17

۲-2-2-1- تاریخچۀ لیبرالیسم …………………………………………………………………………………………………………………….18

۲-2-2-2- مبانی فلسفی لیبرالیسم …………………………………………………………………………………………………………….20

۲-2-2-2-1- جهان شناسی ……………………………………………………………………………………………………………………….20

2-2-2-2-2-انسان‌شناسی ………………………………………………………………………………………………………………………….21

الف_فردگرایی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….22

ب-انسان‌مداری ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..24

2-2-2-2-3- ارزش شناسی ………………………………………………………………………………………………………………………..27

الف) آزادی …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….27

ب) تساهل و مدارا …………………………………………………………………………………………………………………………………………37

ج) سکولاریسم ………………………………………………………………………………………………………………………………………………31

۲-2-2-2-4معرفت‌شناسی ………………………………………………………………………………………………………………………….34

الف) امکان شناخت ………………………………………………………………………………………………………………………………………34

ب) ابزارشناخت …………………………………………………………………………………………………………………………………………….34

2-2-2-3- وروداندیشه‌های لیبرالیستی به ایران …………………………………………………………………………………………37

2-2-2-4- تعلیم و تربیت در مکتب لیبرالیسم …………………………………………………………………………………………..39

ج-اسلام ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..40

2-2-3- مبانی فکری اسلام …………………………………………………………………………………………………………………………40

2-2-3-1-جهان‌شناسی ……………………………………………………………………………………………………………………………….40

۲-2-3-2-انسان‌شناسی ……………………………………………………………………………………………………………………………….41

الف-اصالت فرد و جامعه ……………………………………………………………………………………………………………………………….43

ب) حق و تکلیف …………………………………………………………………………………………………………………………………………..44

۲-2-3-3- ارزش­شناسی ……………………………………………………………………………………………………………………………..46

الف- آزادی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………46

ب- تساهل و مدارا ………………………………………………………………………………………………………………………………………..48

ج- اخلاق ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………49

تعریف اخلاق در اسلام ………………………………………………………………………………………………………………………………….49

۲-2-3-4- معرفت‌شناسی ……………………………………………………………………………………………………………………………50

د) برنامۀدرسی پنهان ……………………………………………………………………………………………………………………………………53

2-2-4- انواع برنامه درسی …………………………………………………………………………………………………………………………..54

۲-2-4-1- مفهوم برنامۀ درسی پنهان ………………………………………………………………………………………………………..54

2-2-4-1-1- تاریخچۀ برنامۀ درسی پنهان ………………………………………………………………………………………………..57

2-2-4-1-2- رویکردها و نظریه‌های مختلف در برنامۀ درسی پنهان ………………………………………………………..57

2-2-4-1-3- ویژگی‌های برنامۀ درسی پنهان …………………………………………………………………………………………….58

2-2-4-1-3- طبقه‌بندی و تحلیل ابعاد مختلف برنامۀ درسی پنهان ………………………………………………………..59

2-2-4-1-4- عوامل مؤثر در شکل‌گیری برنامۀ درسی پنهان ……………………………………………………………………59

و) نظام آموزش متوسطه ……………………………………………………………………………………………………………………………….61

2-2-5- تعریف دورۀ متوسطه ……………………………………………………………………………………………………………………..61

2-2-5-1- اهداف دورۀ متوسطه …………………………………………………………………………………………………………………61

الف- اعتقادي ‌………………………………………………………………………………………………………………………………………………..62

ب- اخلاقي ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………62

ج- اجتماعي ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….63

2-2-5-2- ویژگی‌های دانش‌آموزان در دورۀ متوسطه ………………………………………………………………………………..63

2-2-5-3- نیازهای اساسی نوجوانان در دورۀ متوسطه ………………………………………………………………………………64

2-3- پیشینۀ پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………………………..66

2-3-1- پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها ……………………………………………………………………………………………………………………..66

2-3-2 مقاله‌ها ………………………………………………………………………………………………………………………………………………68

2-3-3- کتاب ………………………………………………………………………………………………………………………………………………69

2-3-4- جمع‌بندی پیشینۀ پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………69

فصل سوم: روش‌شناسی تحقیق ………………………………………………………………………………………..71

3-1- مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….72

3-2- نوع تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………………….72

3-3- روش تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………………….73

3-3-1- روش تحقیق سؤال اول، دوم و چهارم …………………………………………………………………………………………..73

3-3-2- روش تحقیق سؤال سوم ………………………………………………………………………………………………………………..74

3-4- روش گرد­آوری اطلاعات …………………………………………………………………………………………………………………….75

3-5- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات …………………………………………………………………………………………………………..75

3-6- جمع‌بندی روش‌شناسی تحقیق ………………………………………………………………………………………………………….76

فصل چهارم: یافته‌های تحقیق ………………………………………………………………………………………….77

4-1- مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….78

4-2- بررسی سؤال اول تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………78

4-2-1- استنباط اصول عملی از مبانی فکری لیبرالیسم …………………………………………………………………………. 79

4-2-1-1- مبنای جهان‌شناختی …………………………………………………………………………………………………………………79

4-2-1-1-1- اصل عملی برآمده از مبنای جهان‌شناختی ………………………………………………………………………….79

4-2-1-2- مبنای انسان‌شناختی …………………………………………………………………………………………………………………79

4-2- 1-2-1- اصول عملی برآمده از مبنای انسان‌شناختی ………………………………………………………………………80

الف- محوریت امیال فردی و ارضای حداکثری آن‌ها …………………………………………………………………………………..80

ب- محوریت منافع فردی …………………………………………………………………………………………………………………………….80

4-2-1-3- مبنای ارزش‌شناختی …………………………………………………………………………………………………………………80

4-2-1-3-1- اصول عملی برآمده از مبنای ارزش‌شناختی ………………………………………………………………………..81

الف- آزادی بیرونی ………………………………………………………………………………………………………………………………………..81

ب– تساهل و مدارای حداکثری …………………………………………………………………………………………………………………..81

ج– محوریت انسان در تعیین بایدها و نبایدهای اخلاقی …………………………………………………………………………….82

4-2-1-4- مبانی دین‌شناختی ……………………………………………………………………………………………………………………82

4-2-1-4-1- اصول عملی برآمده از مبنای دین‌شناختی …………………………………………………………………………..82

4-2-2- بررسی اوقات فراغت براساس مبانی و اصول عملی استنباط شده از مکتب لیبرالیسم ………………..85

4-2-2-1- تبیین تأثیر مبنای جهان‌شناختی و اصل عملی برآمده از آن بر اوقات فراغت ………………………..85

4-2-2-2- تبیین تأثیر مبنای انسان‌شناختی بر شاخص اوقات فراغت ……………………………………………………..85

4-2-2-2-1- تبیین تأثیر اصول عملی برآمده از مبنای انسان‌شناختی بر اوقات فراغت …………………………..86

الف- تأثیر اصل عملی «محوریت منافع فردی» بر اوقات فراغت …………………………………………………………………86

ب- تأثیر اصل عملی «محوریت امیال و ارضای حداکثری آن‌ها» بر اوقات فراغت ……………………………………..86

4-2-2-3- تبیین تأثیر اصول عملی برآمده از مبانی ارزش‌شناختی بر اوقات فراغت ………………………………..86

الف- تبیین تأثیر اصل عملی «آزادی بیرونی» بر اوقات فراغت …………………………………………………………………..86

ب- تبیین تأثیر «اصل تساهل و مدارای حداکثری» بر اوقات فراغت …………………………………………………………87

ج- تأثیر اصل عملی «تعیین بایدها و نبایدهای اخلاقی» بر اوقات فراغت ………………………………………………….87

4-2-2-4- تبیین تأثیر اصل عملی برآمده از مبنای دین‌شناختی اوقات فراغت ……………………………………….87

4-2-2-5- ویژگی‌های اوقات فراغت در سبک زندگی لیبرالیسمی ……………………………………………………………88

4-2-2-6- مصادیق اوقات فراغت لیبرالی ……………………………………………………………………………………………………88

4-2-3- بررسی تأثیر مبانی و اصول عملی استنباط شده از مکتب لیبرالیسم بر روابط انسانی ………………..89

4-2-3-1- تبیین تأثیر مبنای جهان‌شناختی اصل عملی برآمده از آن  بر روابط انسانی ………………………….90

4-2-3-2-1- تأثیر اصول عملی برخاسته از مبانی انسان‌شناختی لیبرالیسم بر روابط انسانی ………………….90

4-2-3-2- تبیین تأثیر مبنای انسان‌شناختی «تقدم فرد بر جامعه» بر شاخص روابط انسانی …………………90

الف- تأثیر اصل عملی «محوریت منافع فردی» بر شاخص روابط انسانی …………………………………………………..90

ب- تأثیر اصل عملی «محوریت امیال و ارضای حداکثری آن‌ها» بر شاخص روابط انسانی ……………………….91

4-2-3-3- تبیین تأثیر اصول عملی برآمده از مبنای ارزش‌شناختی روابط انسانی …………………………………..91

الف- آزادی بیرونی ………………………………………………………………………………………………………………………………………..91

ب- تساهل و مدارای حداکثری ……………………………………………………………………………………………………………………91

ج- محوریت انسان در تعیین بایدها و نبایدهای اخلاقی ……………………………………………………………………………..91

4-2-3-4- تبیین تأثیر اصل عملی برآمده از مبنای دین‌شناختی روابط انسانی ……………………………………….92

4-2-3-5- ویژگیهای روابط انسانی در سبک زندگی لیبرالیستی ………………………………………………………………92

4-2-3-6- مصادیقی از انواع روابط انسانی در مکتب لیبرالیسم …………………………………………………………………93

4-2-4- جمع‌بندی سؤال یک ……………………………………………………………………………………………………………………..93

4-3- بررسی سؤال دوم تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………95

4-3-1-1- مبانی و اصول عملی استنباط  شده از مکتب اسلام …………………………………………………………………96

4-3-1-1- مبنای جهان‌شناختی …………………………………………………………………………………………………………………96

4-3-1-2- مبنای انسان‌شناختی …………………………………………………………………………………………………………………96

4-3-1-2-1- اصول عملی برآمده از مبنای انسان‌شناختی ………………………………………………………………………..97

الف- محوریت فطرت و تعادل در ارضای تمایلات ……………………………………………………………………………………….97

ب- تکلیف مداری …………………………………………………………………………………………………………………………………………97

4-3-1-3- مبنای ارزش‌شناختی …………………………………………………………………………………………………………………98

4-3-1-3-1- اصول عملی برآمده از مبنای ارزش‌شناختی ………………………………………………………………………..98

الف- محوریت آزادی درونی ………………………………………………………………………………………………………………………….98

4-3-1-4- مبنای دین‌شناختی ………………………………………………………………………………………………………………..100

4-3-1-4-1- اصل عملی برآمده از مبنای دین‌شناختی ………………………………………………………………………….100

4-3-2-  بررسی اوقات فراغت بر اساس مبانی و اصول عملی استنباط شده از مکتب اسلام …………………101

4-3-2-1- تبیین تأثیر مبنای جهان‌شناختی واصل عملی برآمده از آن  بر اوقات فراغت ……………………..101

4-3-2-2- تبیین تأثیر مبنای انسان‌شناختی «تقدم فرد بر جامعه» بر اوقات فراغت …………………………….101

4-3-2-2-1- تبیین تأثیر اصول عملی برآمده از مبانی انسان‌شناختی بر اوقات فراغت …………………………102

الف- محوریت فطرت و تعادل در ارضای تمایلات …………………………………………………………………………………….102

ب- تکلیف مداری ………………………………………………………………………………………………………………………………………102

4-3-2-3- تبیین تأثیر اصول عملی برآمده از مبانی ارزش‌شناختی بر اوقات فراغت ……………………………..102

الف- محوریت آزادی درونی ……………………………………………………………………………………………………………………….102

ب- تساهل و مدارای نسبی ……………………………………………………………………………………………………………………….103

ج- محوریت بایدها و نبایدهای فطری بر اساس آموزه های دین ……………………………………………………………..103

4-3-2-4- تبیین تأثیر مبنای دین‌شناختی و اصل عملی برآمده از آن بر اوقات فراغت ………………………..103

4-3-2-5- ویژگی‌های اوقات فراغت در سبک زندگی اسلامی ………………………………………………………………..103

4-3-2-6- مصادیق نحوۀ گذران اوقات فراغت در مکتب اسلام ………………………………………………………………104

4-3-3- بررسی روابط انسانی بر اساس مبانی و اصول عملی استنباط شده از مکتب اسلام …………………..105

4-3-3-1- تبیین تأثیر مبنای جهان‌شناختی و اصل عملی برآمده از آن  روابط انسانی ………………………..105

4-3-3-2- تبیین تأثیر مبنای انسان‌شناختی روابط انسانی …………………………………………………………………….105

4-3-3-5- ویژگی‌های روابط انسانی در سبک زندگی اسلامی ………………………………………………………………..107

4-3-3-6- مصادیق روابط انسانی در سبک زندگی اسلامی …………………………………………………………………….108

4-3-4- جمع‌بندی سؤال دو …………………………………………………………………………………………………………………….108

4-4- بررسی سؤال سوم تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………..110

4-4-1- تقابل در مبنای جهان­شناختی ……………………………………………………………………………………………………110

4-4-2- تقابل در مبنای انسان‌شناختی ……………………………………………………………………………………………………110

4-4-2-1- تقابل در اصول عملی برآمده از مبنای انسان‌شناختی ……………………………………………………………111

الف- تکلیف مداری در مقابل محوریت منافع فردی …………………………………………………………………………………111

ب- محوریت فطرت و تعادل در ارضای تمایلات در مقابل محوریت امیال و ارضای حداکثری آن‌ها……….111

4-4-3- تقابل در مبنای ارزش‌شناختی ……………………………………………………………………………………………………112

4-4-3-1- تقابل در اصول عملی برآمده از مبنای ارز‌شناختی ………………………………………………………………..112

الف- آزادی درونی در مقابل آزادی بیرونی ………………………………………………………………………………………………..112

ب- تساهل و مدارای نسبی در مقابل تساهل و مدارای حداکثری ……………………………………………………………115

ج- محوریت بایدها و نبایدهای فطری بر اساس آموزه‌های فطری دین در مقابل محوریت انسان در بایدها و نبایدهای اخلاقی ………………………………………………………………………………………………………………………………………..116

4-4-4- تقابل در مبنای دین شناختی …………………………………………………………………………………………………….117

4-4-1- تقابل در اصول عملی برآمده از مبنای دین شناختی …………………………………………………………………118

4-4-5- جمع‌بندی سؤال سه ……………………………………………………………………………………………………………………118

4-5- بررسی سؤال چهارم …………………………………………………………………………………………………………………………120

4-5-1- بررسی شاخص اوقات فراغت لیبرال در مدرسۀ متوسطه …………………………………………………………..121

الف) معلم- دانش‌آموز ………………………………………………………………………………………………………………………………..121

ب- کادرآموزشی- دانش‌آموز ……………………………………………………………………………………………………………………..122

ج- دانش‌آموز– دانش‌آموز ………………………………………………………………………………………………………………………….124

4-5-2- بررسی شاخص روابط انسانی لیبرال در مدرسۀ متوسطه …………………………………………………………..125

الف- معلم – دانش‌آموز ………………………………………………………………………………………………………………………………125

ب- ارتباط دانش آموز- دانش‌آموز ……………………………………………………………………………………………………………..126

4-5-3- جمع­بندی سؤال چهار …………………………………………………………………………………………………………………128

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………….130

5-1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….131

5-2- خلاصۀ یافته های مربوط به سؤال یک ……………………………………………………………………………………………131

5-3- خلاصۀ یافته های مربوط به سؤال دو ……………………………………………………………………………………………..133

5-4-  خلاصۀ یافته های مربوط به سؤال سه …………………………………………………………………………………………..135

5-5- خلاصۀ یافته های مربوط به سؤال چهار ………………………………………………………………………………………….136

5-6- بحث و نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………………137

5-7- محدودیت­های پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………….139

5-8- پیشنهادها …………………………………………………………………………………………………………………………………………139

5-8-1- پیشنهادهای پژوهشی …………………………………………………………………………………………………………………140

5-8-2- پیشنهادهای کاربردی ………………………………………………………………………………………………………………….140

5-9- منابع………………………………………………………………………………………………………………………………………………….142


 

 

 

فصل اول:

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • مقدمه

      در این فصل به بررسی کلیات تحقیق می‌پردازیم. در ابتدا مسئلۀ پژوهش روشن می‌شود. در این قسمت دغدغه‌هایی که منجر به شکل‌گیری این مسئله شده است مورد بررسی قرار می‌گیرد. سپس ضرورت بحث از بررسی سبک زندگی لیبرالیستی، وجوه تقابل آن با سبک زندگی اسلامی و تأثیر آن بر برنامۀدرسی پنهان بیان می‌شود. در ادامه اهداف و سؤالات تحقیق که شامل بررسی ویژگی‌های سبک زندگی لیبرالیستی در زمینۀ دو شاخص اوقات فراغت و روابط انسانی، ویژگی‌های سبک زندگی اسلامی در زمینۀ دو شاخص نام‌برده، وجوه تقابل این دو سبک زندگی و تأثیر سبک زندگی لیبرالیستی در ایجاد برنامۀ درسی پنهان ذکر می‌گردد. در پایان اصطلاحات پژوهش تعریف می‌گردد.

  • بیان مسئله

هر مکتبی دارای مبانی جهان شناسی، دین شناسی، ارزش شناسی و انسان‌شناسی خاص خود است و هر یک از این مبانی در ساختار تعلیم وتربیت آن مکتب تأثیرگذار خواهد بود چرا که در مکاتب گوناگون جایگاه انسان در جهان هستی، تعریفی که از او داده می‌شود، روش‌های کسب معرفت و در نهایت ارزش‌هایی که برای زیستن عرضه می‌گردد متفاوت است. پرواضح است که انسان‌محور تعلیم و تربیت است و هر مکتبی از دریچۀ ایدئولوژی خود به تعلیم و تربیت انسان می‌نگرد. یکی از ایدئولوژی‌هایی که در حال جهانی شدن است، لیبرالیسم است. فرهنگ لیبرالی که در اروپای مسیحی شکل گرفت، در کلّیت خویش علیه همۀ ارزش‌های قدسی و ماورایی به وجودآمده و به عنوان یک مکتب اجتماعی، تعریف خاصی از انسان دارد و متناسب با آن نیز اشکال خاصی از نهادهای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و تربیتی عرضه می‌کند. لیبرالیسم امروز دیگر نه در قالب یک نظریۀ فلسفی یا سیاسی، بلکه به عنوان یک الگوی زندگی و برنامه‌ریزی، بر موج مدرنیسم به گوشه گوشۀ جوامع نفوذ کرده است و بسیاری را بدین گمان کشانده که توسعه و ترقی را جز از این راه نمی‌توان تأمین کرد. اندیشه‌هایی چون لیبرالیسم، استواری و استحکام خود را مرهون نمودهای عینی و عملی هستند و صحنه کارزار با آن‌ها بیش از هر جا در میدان مدیریت و برنامه‌ریزی‌های اجتماعی و بین‌المللی است. یکی از عرصه‌های ساختاری مدیریت و برنامه‌ریزیاجتماعی در هر کشور نهاد آموزش و پرورش، به ویژه آموزش متوسطه است. چرا که این دوره درفاصلۀکوتاهی نسبت به ورود جدی دانش‌آموزان به عرصۀ جامعه را دارد و از طرفی نیز این دوره مصادف با دورۀ نوجوانی است. دوره‌ای که انسان در معرض انتخاب‌های مختلف و متعدد در زمینه‌های گوناگون از جمله انتخاب رشته، شغل و گرایش‌های مذهبی قرار می‌گیرد و ذهن و روح دانش‌آموز آمادگی بالایی را برای پذیرش عقاید و نگرش‌های برآمده از مکاتب مختلف را دارد؛بنابراین، نهاد آموزش و پرورش نقش تعیین‌کننده‌ای در انتخاب‌های سرنوشت‌سازافراد جامعهدارد که اهمیت این نهاد را دو چندان می‌کند. از طرفی نیز با توجه به اینکه ایران کشوری است اسلامی وحاکمیت دین در قالب جمهوری اسلامی نمود بیرونی یافته است باید به این مسئله بپردازیم که در عرصۀ اعتقادات اسلامی و به تبع آن در تعلیم وتربیت، نقاط رویارویی ما با لیبرالیسم چه خواهد بود. در واقع باید بررسی نماییم سبک زندگی اسلامی و سبک زندگی لیبرالیستی که هریک تأثیرات متفاوت و محسوسی را بر ترجیحات و سلایق افراد جامعه در انتخاب‌ها و گزینش‌های آنان ایجاد می‌کنند در چه محورهایی با یکدیگر تقابل وتناقض دارند.

بر این اساس در این تحقیق نگارنده در رابطه با اندیشه‌های لیبرالیسم و تعلیم وتربیت اسلامی مدعی است: 1) مبانی و اصول فکری لیبرالیسم دارای وجوه تقابل جدی با اصول فکری اسلام است 2) این اصول فکری متناقض با اسلام در تعلیم و تربیت ما نفوذ کرده است اما این رخنه، چندان در برنامۀ درسی آشکار به چشم نمی‌خورد و مسئلۀ نگران‌کننده این است که برنامۀ درسی پنهان ما دچار این تأثیرپذیری شده است که به اعتقاد برخی از صاحب‌نظران، تأثیرگذاری این نوع از برنامۀ درسی می‌تواند به مراتب بیشتر از برنامۀ درسی آشکار باشد. این در صورتی است که مکتب ما اسلاماست و پیرو آن هدف نهایی تعلیم وتربیت ما رساندن افراد جامعه به حیات طیبه خواهد بود به گونه‌ای که فرد در تمام ابعاد زندگی خود، چه فردی و چه اجتماعی، زندگانی مطابق با مبانی و اصول اسلامی داشته باشد. امّا بانفوذ تفکرات لیبرالیستی از جمله سکولاریزایسیون که قائل بهجدا کردن امور دنیوی از امور دینیو جدا کردن سیاست و حکومت، اقتصاد، قضاوت، تعلیم وتربیت، هنر و امثال آن از امور مقدس است، نگرش این مکتب به غایت زندگی انسان و محدود نمودن آن به دنیای مادی، تأکید بیش از اندازه و غلوآمیز در رابطه با امیال انسانی و ده‌ها آموزۀ دیگر، چگونه می‌توان این هدف والا را به سرانجام رساند.

نگارنده سعی دارد در این تحقیق، ابتدا 1) به معرفی لیبرالیسم و اسلام و مبانی فکری این دو مکتب بپردازد و در گام بعدی 2)وجوه تقابل در مبانی فکری و همچنین در زمینۀ دو شاخص سبک زندگی که عبارت‌اند از:اوقات فراغت و روابط انسانی را روشن نموده 3) و در نهایت، نفوذ اندیشه‌های لیبرالیسم را از طریق برنامۀ درسی پنهان در رابطه با دوشاخص نام‌برده مورد بررسی قرار دهد.

  • اهمیت و ضرورت مسئله

طبق فرمایش‌های مقام معظم رهبری: «سبک و فرهنگ زندگی که به معنی همۀ مسائلی است که متن زندگی انسان را شکل می‌دهند، یکی از شاخصه‌های پیشرفت تمّدن اسلامی محسوب می‌شود کهآسیب‌شناسی و علت‌یابی در زمینۀ عدم پیشرفت لازم در این بخش ضروری است» (www.khamenei.ir. 2013). یکی از نهادهایی که می‌تواند از پایه در تغییر سبک و فرهنگ زندگی، مؤثر باشد نهاد آموزش و پرورش است. این نهاد می‌تواند تغییرات بسیار عمیقی را از اوان کودکی در افراد جامعه ایجاد کند و این حرکت را تا دوران نوجوانی افراد در همۀ ساحت‌های اعتقادی، اخلاقی، علمی-آموزشی، فرهنگی – هنری، اجتماعی، سیاسی، زیستی و اقتصادی که در سند ملّی آموزش و پرورش در نظر گرفته شده است، ادامه دهد. در این راستا این نهاد به عنوان یکی از مهم‌ترین فرصت‌های اجتماعی شدن دانش‌آموزان می‌باید کارکردهای متناسب جهت دست‌یابی به این هدف را ایجاد کند و تنها به مشخص نمودن اهداف قانع نبوده و عملکردهایی را که در فضای کلی آموزش و پرورش از جمله مدرسه منجر به تغییرات اساسی و پایه‌ای می‌شود شناسایی نموده و بر این اساس اقدام نماید.

یکی از اقدامات بسیار مهم و ضروری آموزش وپرورش در این راستا که می‌بایست از سال‌های پیش به آن پرداخته و در اهداف و عملکردهای آن در نظر گرفته می‌شد بازگشت به متن دین و استفاده از نکات و دستورات متعدد و متنوع آن برای ابعاد مختلف زندگی است که در واقع سبک زندگی اسلامی را می‌سازد. این در صورتی است که مدارس ما در دهه‌های اخیر تلاش خود را صرف برخی از اقدامات دینی ظاهری نموده‌اند که در بسیاری موارد نتیجۀ عکس داشته و در نهایت روحیه‌ای ضد دینی در دانش‌آموزان ایجاد کرده است.یکی از مصادیق این اقدامات منحصر نمودن فعالیت‌های دینی در دروسی مانند «بینش اسلامی» یا «دین و زندگی» است که حتی موجب تغییرات جزئی در جهان‌بینی دانش‌آموزان نشده است.

از طرفی نیز جای خالی اندیشه‌ها و نگرش‌های اسلامی در مدارس بانفوذاندیشه‌ها و بینش‌های لیبرالیسمی در قالب برنامۀ درسی پنهان در حال پر شدن است، امری که می‌تواند در حال حاضر مسئله‌ای نگران‌کننده و درعین‌حال قابل تأمل باشد. چرا که اولاً اندیشه‌های این مکتب به صورت جهانی و با رشد مدرنیته در کشورها و فرهنگ‌های مختلف در حال گسترش است و ثانیاً دارای وجوه تقابل بسیاری با مکتب اسلام می‌باشد، ثالثاً یادگیری در این از طریق برنامۀ درسی پنهان علی‌رغم زمان‌بر بودن به صورت عمیق و بسیار مؤثر اتفاق می‌افتد و سوم این‌که فرآیند یادگیری در چنین برنامه‌ای با عدم آگاهی مرّبیان و دانش‌آموزان و از طریق منش، کردارها، طرز تلقی‌ها و قضاوت‌های معلمان و دیگر مسئولین مدرسه نسبت به رفتارهای دانش‌آموزان، تعاملاتی که دانش‌آموزان با یکدیگر دارند، نحوۀ گذران اوقات فراغت آن‌ها و غیره همراه می‌باشد؛ بنابراین امکان آن می‌رود که در چنین وضعیتی برنامۀ درسی پنهان مدارس با برنامۀ درسی آشکاری که نهاد آموزش و پرورش کشور در راستای آرمان‌های انقلاب اسلامی تدارک دیده است در تضادی نه چندان آشکار قرار گیرد و تأثیر این تضادها به صورت زنجیره وار از دانش‌آموزان به خانواده‌ها و از خانواده‌ها به جامعه و در قالب فرهنگ باز تولید شده از جامعه به خانواده در حال یادگیری باشد و در نهایت منجر به تشکیل جامعه‌ای‌ که افرادش به دلیل حاکم بودن فرهنگ از هم گسیخته‌ای که ماهیت چندان روشنی ندارد و ملقمه‌ای از فرهنگ ایرانی، اسلامی و غربی است، دچار تناقضات شخصیتی فراوانی هستند. به گونه‌ای‌ در حال حاضر با موج انتقادات والدین و حتی جامعه به نهاد آموزش و پرورش روبه رو هستیم که چرا فرزندان امروز این کشور سلایق و ترجیحات مبتنی بر ارزش‌های اسلامی را در تعارض با سلایق و ترجیحات خود در زندگی می‌دانند و سبک زندگی خود را بر پایۀ را ارزش‌ها و نگرش‌هایی غیر از مکتب اسلام بنا می‌نهند.

5-9- منابع

آربلاستر، آنتونی(1377). لیبرالیسم غرب ظهور و سقوط. (عباس مخبر، مترجم).تهران: انتشارات مرکز.

آقازاده، محرم (1382). روش شناسی و تاریخ تحول دانش آموز و پرورش تطبیقی و بین المللی. تهران: انشارات نسل نیکان.

اسکندری، حسین(1387). برنامه درسی پنهان. تهران : انتشارات نسیما.

 اسلامی، هاشم(بی تا)، حق آزادی از منظر قرآن و لیبرالیسم، فصل‌نامۀ پژوهش‌های قرآنی، شماره 35 و36، ص 136-156.

امینی، محمد، مهدی زاده، مریم، ماشاالهی نژاد، علیزاده، مرضیه(1390). بررسی رابطۀ بین مولفه های برنامۀ درسی پنهان و روحیۀ علمی دانشجویان.نشریۀ پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی. شمارۀ 62، صفحۀ 81-88

انوری، حسن (1381). فرهنگ بزرگ سخن. جلد اول. تهران:  انتشارات سخن.

ایزدی، صمد، شارع پور، محمود، قربانی قهرمان، راضیه(1388). بررسی نقش برنامۀ درسی پنهان در ایجاد نگرش به اقتدار، تقویت هویت ملی و جهانی شدن. فصل‌نامۀ مطالعات ملّی. سال دهم. شماره 3. صفحۀ 110-116.

باقری، خسرو(1387). نگاهی دوباره به تربیت اسلامی.جلد اول. تهران: انتشارات مدرسه.

برلین، آیزایا (1368).چهار مقاله دربارۀ آزادی. (علی موحدی، مترجم)، تهران: انتشارات خوارزمی.

بهشتی، سعید(1386). آیین خردپروری: پژوهشی در نظام تربیت عقلانی بر مبنای سخنان امام علی «علیه السلام». تهران: انتشارات مؤسسۀ فرهنگی دانش و اندیشۀ معاصر.

بیان‌فر، فاطمه (1388). تبیین تأثیر برنامه‌های درسی پنهان مدارس در دورۀ راهنمایی تحصیلی بر بازده‌های عاطفی یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان و ارائۀ مدل در خصوص عوامل اثر گذار این برنامه. کارشناسی ارشد. دانشگاه علامۀ طباطبایی.

پارسانیا، حمید(1380). چیستی و هستی جامعه از دیدگاه شهید مطهری. فصل نامۀ علوم سیاسی،سال چهارم. شمارۀ14. صفحۀ201-205.

پرچمی، داود(1389). اعتقاد دانشجویان به لیبرالیسم، علل و پیامدهای آن. فصلنامۀ فلسفه و کلام آینۀ معرفت دانشگاه شهید بهشتی. سال هشتم. شمارۀ بیست و دوم. صفحۀ148-155

توحید فام، محمد(1390). بازاندیشی انتقادی نظریه فردگرایی لیبرال. فصل‌نامۀ سیاست دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. دوره 41. شماره 1. صفحه36-58.

جوادی آملی، عبدالله (1392). مفاتیح الحیات. قم : انتشارات اسراء.

ــــــــــــ ، عبدالله(1390). ولایت فقیه. قم: انتشارات اسراء.

ــــــــــــ، عبدالله(1384). حق و تکلیف. قم : انتشارات اسراء.

ــــــــــــ، عبدالله(1386) منزلت عقل در هندسۀ معرفت دینی. قم : انتشارات اسراء.

ــــــــــــ، عبدالله(1388). مبادی اخلاق در قرآن. قم: انتشارات اسراء.

ــــــــــــ، عبدالله(1389). تفسیر انسان به انسان: نظریۀ جدید پیرامون معرفت شناسی انسان. قم: انتشارات اسراء.

جهانبگلو، رامین (1381). مدارا و کثرت گرایی. نشریۀ پل فیروزه. شمارۀ پنجم. صص 16-18.

جهاندار، امیر(1388). لیبرالیسم ایرانی: بررسی جریان‌های راست در ایران، تهران: انتشارات سمت.

جیرانی، یاشار (1390). تکثرگرایی ارزشی و آزادی در اندیشۀ آیزایا برلین. دو فصلنامۀ علمی- پژوهشی«پژوهش سیاست نظری». دورۀ جدید، شمارۀ نهم. صص45-58

حافظ نیا، محمد رضا (1386). مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: انتشارات سمت.

حیدری، محمدحسین، اعرابی، زینب، امامی، راضیه (1391). بررسی تطبیقی ارزش ها در اسلام و لیبرالیسم  و دلالت های تربیتی و اخلاقی آن. فصلنامۀ اسلام و پژوهش های تربیتی. سال چهارم. شمارۀ دوم. صص 85-106

خادمیان، طلیعه(1387). سبک زندگی و مصرف فرهنگی: مطالعه‌ای در حوزه جامعه‌شناسی فرهنگی و دیباچه‌ای بر سبک زندگی فرهنگی ایرانیان. تهران: انتشارات جهان کتاب‏.

خالقیان، بلال(1382). روابط انسانی در مدرسه. تهران: انتشارات مهاجر.

دلاور، علی (1388). روش تحقیق در روانش‌شناسیو علوم تربیتی. ویراست چهارم.چاپ بیت و نهم. تهران: نشر ویرایش

رشاد، علی اکبر(1382). دموکراسی قدسی.تهران :انتشارات مؤسسه فرهنگی دانش و  اندیشه معاصر.

زارعان، محمدجواد(بی تا).تربیت دینی، تربیت لیبرال. فصل‌نامه  معرفت. شمارۀ 33 .صفحۀ 8- 15.

زرقانی، حسن(1382). بررسی مقایسه ای آزادی در اسلام، مارکسیسم و لیبرالیسم. فصل‌نامۀ علوم سیاسی. سال ششم، شمارۀ بیست و سوم. صفحۀ 172-173

زمان شعار، الهام (1391). بررسی رابطۀ سبک زندگی و خود کارآمدی عمومی با اضطراب مرگ در سالمندان مقیم آسایشگاه‌های تهران. کارشناسی ارشد چاپ نشده. دانشگاه علامه طباطبایی.

ساداتی نژاد، مهدی(1388). واکنشجریان روشنفکری ایران در برابر لیبرالیسم از دهۀ چهل تا انقلاب اسلامی. فصلنامۀ علمی-پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی. سال پنجم. شماره هفدهم. صفحات 127-156

 سعیدی رضوانی، محمود، باغگلی، حسین(1389). نقدی بر روشهای تربیت دینی با تأکید بر برنامۀ درسی پنهان. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.

سعیدی، زهرا (1391). بررسی رابطۀ کیفیت  زندگی، سبک زندگی، عملکرد تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان علوم پژشکی دانشگاه اصفهان. کارشناسی ارشد چاپ نشده. دانشگاه علامه طباطبایی.

شریعتمداری، علی(1387). اصول و فلسفۀ تعلیم و تربیت. تهران: انتشارات امیر کبیر.

شعاری نژاد، علی اکبر(1383)، فلسفۀ آموزش و پرورش، تهران: انتشارات امیر کبیر.

صافی، احمد (1383)، آموزش و پرورش ابتدایی، راهنمایی تحصیلی و متوسطه. انتشارات سمت.

ضرغامی، سعید، سجادیه، نرگس، قائدی، یحیی (1391). بازاندیشی مفهومی «پرورش تفکر» همچ.ن بستر فرهنگی تحول نظام آموزشی بر بنیاد نظریۀ انسان عامل. فصلنامۀ راهبرد و فرهنگ. سال پنجم. شمارۀ 17و 18. صص123-151.

طباطبایی، محمدحسین(1388). بررسی های اسلامی، جلد اول. قم: نتشارات بوستان کتاب.

عصاره، علیرضا (1377)، خانواده و ضرورت توجه به اوقات فراغت فرزندان، ماه‌نامۀ پیوند، شمارۀ دویست و بیست و پنجم. صص226-227

ف‍اض‍ل‍ی‌، م‍ح‍م‍د(1382). م‍ص‍رف‌ و س‍ب‍ک‌ زن‍دگ‍ی‌. ق‍م‌: انتشارات ص‍ب‍ح‌ ص‍ادق‌.

فتحی واجارگاه، کوروش(1386).برنامۀ درسی به سوی هویت‌های جدید: شرحی بر نظریات معاصر برنامۀ درسی. جلد اول. تهران : انتشارات آییژ.

فتحی وارجارگاه، کورش، واحد چوکده، سکینه(1381). شناسایی آسیب های تربیت شهروندی در برنامۀ‌ درسی پنهان؛ نظام آموزش متوسطۀ نظری از دیدگاه معلمان زن شهر تهران و بهبود ارائۀ راهکارهایی برای بهبود آن. نشریۀ نوآوری‌های آموزشی. شماره هفدهم. ص 1-37

فرزانه پور، حسین، بخشایی زاده، محمد(1390). تساهل ومدارا در قرآن. فصلنامۀ علمی- پژوهشی اندیشۀ نوین دینی.سال هفتم، شمارۀ بیست و پنجم.صفحات 158-176.

 قطب، محمد(1366). ویژگی‌های جهان‌بینی و ایدئولوژی اسلامی. (محمد خامنه‌ای،مترجم). تهران: انتشارات مؤسسۀ ملّی.

کارکنان نصرآبادی، محمد(بی تا). هویت اجتماعی و انحراف اجتماعی در جریان اجتماعی شدن. نورمگز

کوهستانی، حسینعلی، خلیل زاده، امینیان(1383). پژوهشی در اوقات فراغت و راههای بهره وری از آن.  مشهد: انتشارات مؤسسۀ چاپ و انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.

کیوان‌فر(1389)، بررسی تطبیقی و تحلیلی اوقات فراغت و فعالیت‌های فوق برنامۀ مدارس ابتدایی در کشورهای ایران و آمریکا. چاپ نشده. کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی

گال، مردیت و والتر بورگ و جویس گال (1389). روش های کمی و کیفی در علوم تربیتی و روان‌‌شناسی. جلد اول. (احمدرضا صر، مترجم). تهران: انتشارات سمت

لوی، الف (1380).برنامه ریزی در مدارس. (فریده مشایخ، مترجم). تهران: انتشارات مدرسه.

محمدی، مجید (1379)، لیبرالیسم ایرانی، الگوی نا تمام، تهران: انتشارات جامعۀ ایرانیان

ملکی، حسن (1383). مبانی برنامه ریزی درسی آموزش متوسطه، انتشارات سمت.

 ملکی، حسن (1390). برنامه ریزی درسی: راهنمای عمل. تهران : انتشارات پیام اندیشه

مهدوی کنی، محمدسعید(1386). دین و سبک زندگی مطالعه موردی شرکت‌کنندگان در جلسات مذهبی. تهران:  انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).

مهرمحمدی، محمود(1390). برنامۀ درسی، نظرگاهها، رویکردها و چشم اندازها. تهران: انتشارات آستان قدس رضوی و سمت.

مهرمحمدی، محمود، علیخانی، محمدحسین(1384). بررسی پیامدهای قصد نشدۀ برنامۀ درسی پنهان ناشی از جوّ اجتماعی مدارس دورۀ متوسطۀ شهر اصفهان و ارائۀ راهکارهایی برای کاهش پیامدهای منفی آن.دوماهنامۀ علمی- پژوهشی دانشور. سال دوازدهم.شماره دوازدهم. صفحۀ41-44.

ندیمی، محمدتقی، بروج، محمدحسین (1377). آموزش و پرورش ابتدایی، راهنمایی و متوسطه. تهران:  انتشارات مهرداد.

نصر، احمدو فریدون شریفیان (1386). رویکردهای کمی، کیفی و ترکیبی در پژوهش‌های تربیتی. فصل‌نامۀ حوزه و دانشگاه. روش‌شناسی علوم انسانی. سال 13. شمارۀ 52. صص7-24.

نصری، عبدالله(1377).آزادی در خاک. نشریۀ قبصات.شماره پنجم وششم. صفحۀ 1-28

 نصری، محسن(1391).سبک زندگی علوی. تهران : انتشارات حیات طیبه.

واعظی، احمد(1382). اسلام و لیبرالیسم. فصل نامۀ علوم سیاسی.شماره بیست و دوم. ص 15-23

هاشمی، سیده مینا، لاریجانی اعظم (1386). پوشش و لباس: نگاهی به نظریۀ اسلامی. مجلۀ رشد. شمارۀ چهارم، صص46-50

منابع انگلیسی

Robert W.LBettina Bien Greaves forward by Luois M.spodaro (1985), Liberahism In the classical tradition Ludwig Von Mises, Cobder press.Sam Francisco. Colifornia.

Bernard M.G.Reardon(1968), Libral protestanism, Library of congress catolag cand.

Bourdieu pier (1984), Destiniction, trans tated by Rout ledge kegang poul, united.k.

سایت‌

2/21/2013 www.khamenei.ir

21/2/2014 http://rashad.iict.ac.ir

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “بررسی وجوه تقابل سبک زندگی لیبرالیستی با اسلام و تأثیر آن بر برنامۀ درسی پنهان دورۀ متوسطۀ کشور”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

− 1 = 3