new5
حراج!

تحلیل ادراک محیطی جوانان از اکوتوریسم (مورد مطالعه :دانش آموزان مقطع متوسطه ی شهرستان میاندرود)

49.000تومان 39.000تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

 

 

دانشکده علوم انساني و اجتماعي

 

پايان نامه دوره کارشناسي ارشد: رشته ی برنامه ریزی گردشگریاکوتوریسم

 

موضوع:

تحلیل ادراک محیطی جوانان از اکوتوریسم  

(مورد مطالعه :دانش آموزان مقطع متوسطه ی شهرستان میاندرود)

 

استاد راهنما:

دكتر فرامرز بریمانی

 

استاد مشاور:

دکتر مهدی رمضان زاده لسبویی

 

نام دانشجو:

………………………………………

 

 

شهریور ماه 1393

 

 

دانشکده علوم انساني و اجتماعي

 

پايان نامه دوره کارشناسي ارشد: رشته ی برنامه ریزی گردشگریاکوتوریسم

 

موضوع:

تحلیل ادراک محیطی جوانان از اکوتوریسم  

(مورد مطالعه :دانش آموزان مقطع متوسطه ی شهرستان میاندرود).

استاد راهنما:

دكتر فرامرز بریمانی

 

استاد مشاور:

دکتر مهدی رمضان زاده لسبویی

 

اساتید داور:

دکتررحیم بردی آنامرادنژاد

دکتر عامر نیک پور

 

نام دانشجو:

…………………..

 

شهریور ماه 1393


دانشگاه مازندران

تعهّد نامه اصالت پایان‌نامه (رساله)

بدینوسیله اینجانب ……………. دانشجوی دورۀ کارشناسی ارشد رشتة برنامه ریزی گردشگری اکوتوریسم  با شماره دانشجویی …………. تعهّد می‌نمایم که کلّیّۀ مطالب مندرج در این پایان‌نامه/ رسالۀ اینجانب تحت عنوان: تحلیل ادراک محیطی جوانان از اکوتوریسم (مورد مطالعه:دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان میاندرود) حاصل فعالیت پژوهشی خودم بوده که به راهنمایی یا مشاورت استادان دانشگاه مازندران تهیه شده است و در هر جا که از دستاوردها یا آثار علمی دیگران استفاده شده با رعایت حقوق مالکیّت معنوی به صورت مستقیم و غیر مستقیم در متن پایان‌نامه/ رساله، ارجاع داده شده و در منابع پایانی ذکر شده است.

این اثر پژوهشی قبلاً برای اخذ هیچ مدرک هم سطح، بالاتر یا پایین‌تر هیچ یک از دانشگاه‌ها و مؤسّسات دولتی یا غیر دولتی ارائه نشده است. در صورت احراز تخلّف و اثبات خلاف هر یک از موارد فوق، دانشگاه مازندران حق دارد بدون نیاز به حکمی از مراجع قضایی یا غیر قضایی، نسبت به ابطال مدرک تحصیلی اینجانب اقدام کند و حق پیگیری قضایی موضوع نیز برای دانشگاه مازندران محفوظ است و اینجانب حق هرگونه اعتراض را از خود ساقط می‌نمایم.

کلّیّۀ نتایج و حقوق حاصل از این اثر، متعلّق به دانشگاه مازندران است و هرگونه استفاده از نتایج علمی و عملی، واگذاری اطّلاعات به دیگران یا چاپ و تکثیر، نسخه برداری ترجمه و اقتباس از پایان‌نامه / رساله، بدون موافقت دانشگاه مازندران یا استاد راهنما یا مشاور، ممنوع است. نقل مطالب با ذکر مأخذ بلامانع است.

 

صحت امضای دانشجو مورد گواهی است.                                                         نام ونام خانوادگی و امضای دانشجو

…………………………

مدیر کمیته تحصیلات تکمیلی گروه آموزشی

معاون پژوهشی دانشکده

 

چکیده:

از دهه 1990 رويكردهاي سنتی توسعه گردشگري به چالش كشيده و با تاكيد همزمان بر پيامدهاي مطلوب و نامطلوب گردشگري، حركت از گردشگري انبوه به سوي رويكرد توسعه پايدار گردشگري آغازشد. رویکرد به اکوتوریسم، به عنوان الگوي فضایی گردشگري در طبیعت، امروزه مورد توجه فراوان قرار گرفته است .علّت این توجه نه فقط به خاطر گردشگري و لذّت بردن از آن بوده، بلکه به عنوان یک وسیله ي حفاظت محیط و توسعه ي اقتصادي نیز محسوب شده است.در این دیدگاه اکوتوریسم  در وهله نخست ناظر بر ملاحظات زیست محیطی و مفهوم توسعه پایدار است ودر آن طبیعت گردی در درجه دوم اهمیت قرار می گیرد. فعاليتهاي اکوتوريستي درجامعه ميزبان منجر به آثار مثبت و منفي زيست محيطي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي می شود . گردشگري پيش از آنکه يک فعاليت اقتصادي باشد،گويای يک ارتباط فرهنگي متشکل از عناصر: گردشگر، جامعه ميزبان يا مواجهه شوندگان و بستر مي باشد. گردشگري و اکوتوریسم به صورت چشمگيري به حسن نيت جامعه ي ميزبان بستگي دارد و حمايت آن در توسعه وعملكرد موفقيت آميز گردشگري و اکوتوریسم ،امري ضروري محسوب مي شود. يكي از قديمي ترين موضوعات جغرافيا در ارتباط باروابط انسان درمحيط، درك واكنش بشر نسبت به تغيیرات محيط است. در همه فرهنگ ها ،ادراكات محيطي ،در تصميم گيريهاي شخصي ،نقش اساسي دارد. استان مازندران با توجه به موقعیت طبیعی و جغرافیایی در بخش طبیعت گردی جزء استانهای برتر کشور محسوب می گردد. با توجه به ویژگی های جغرافیایی و طبیعت گردی شهرستان میاندرود، این پژوهش، با هدف تحلیل ادراک و تصورات جوانان از اکوتوریسم انجام شد. مورد مطالعه دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان میاندروددر استان مازندران می باشد که بر اساس فرمول کوکران 275 نفر به صورت تصادفی در رشته های مختلف انتخاب شدند .در این پژوهش با روش پیمایشی با ابزار پرسشنامه از دانش آموزان نظر خواهی شد.بااستفاده از آزمون رگرسیون و ضریب همبستگی وبا نرم افزار آماریspss ،تحلیل فرضیه های پژوهش انجام شد. نتایج آزمون های آماره استنباطی، حاکی از وجودرابطه ی معنادار بین محیط های شخصی و پدیداری در ادراک جوانان از اکوتوریسم  است.همچنین تاثیر محیط پدیداری در ادراک جوانان از اکوتوریسم  را هم نشان می دهد .

 

کلید واژه:

گردشگری، اکوتوریسم، ادراک محیطی، جوانان، شهرستان میاندورد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                صفحه

چکیده: ‌ب

مقدمه. 1

فصل اول: کلیات

1-1- بيان مسئله. 5

1-2-اهداف پژوهش… 7

1-3-اهميت وضرورت پژوهش… 7

1-4-سؤال‏های پژوهش‏: 8

1-5 -فرضیه های پژوهش: 8

1-6- پیشینه پژوهش… 9

1-6-1-پژوهش هاي خارجي.. 9

1-6-2-پژوهش هاي داخلي.. 11

1-7مشکلات ومحدویت های پژوهش… 12

1-8-نتیجه. 12

فصل دوم: ادبیات و مبانی نظری

مقدمه. 14

2 -1-ادبیات پژوهش… 16

2-1-1-پيشينه  وتعاریف اکوتوریسم 16

2-2-تعريف گردشگر و اکو توریست.. 23

2-2-1-طبيعت گردهاي تنها: 24

2-2-2-طبيعت گردهاي شركت كننده در تور : 24

2-2-3-گروه هاي مدرسه اي يا علمي : 24

2-3-گونه هاي اکوتوریسم. 25

2-4- اثرات گردشگری و اکوتوریسم. 27

2-4- 1-پيامد هاي زیست محیطی.. 27

2-4-2-اثرات اقتصادی.. 28

2-4-3-اثرات اجتماعی و فرهنگی.. 29

2-5 – مبانی نظري پژوهش… 30

2-5-1-مفهوم ادراك.. 31

2-5-1-1-ادراك در فرهنگ فارسی.. 31

2-5-1-2-تعاریف ادراك و شناخت.. 31

2-5-1-3-رویکرد های ادراک و شناخت.. 33

2-5-2-عوامل موثر در ادراك.. 33

2-5-2-1-نقش عوامل فرهنگی در ادراک.. 34

2-5-2-2-نقش تفاوتهای فردی در ادراک.. 35

2-6 -ادراك محيطي.. 36

2-6-1-عوامل موثر در ادراک محیط.. 36

2-6-2-نظريه هاي ادرك محيط : 37

2-6-2-1-کنش گرايان احتمالاتي (برو نسويك ) 37

2-6-2-2-نظريه ي ويژگي جلب كننده (برلاين ) 37

2-6-2-3-نظريه بوم شناختي بروفنبرنر 37

2-6-2-4 -نظريه روانشناسی بوم شناختي گیبسون : 38

2-6-2-5-مکتب گشتالت.. 38

2-6-2-6-نظريه جغرافيدانان رفتاري.. 38

2-7-مدل تحلیلی پژوهش… 41

2-8-نتیجه: 42

فصل سوم: روش شناسایی و معرفی عرصه پژوهش

مقدمه. 44

3-1-روش شناسی.. 44

3–1-1-روش تحقیق.. 44

3-1-2-تكنیك گرد آوری داده ها 44

3-1-3-جامعه آماری.. 44

3-1-4- حجم نمونه. 45

3- 1-5-روش نمونه گیری.. 45

3-1-6-پایایی و اعتبار پرسشنامه. 45

3-1-7-روش های تجزیه و تحلیل داده ها 46

3-2 -تعریف مفاهیم و سنجش متغیرها 47

3-2-1-مفهوم نظري ادراك زيستي.. 47

3-2-2-مفهوم عملياتي ادراك زيستي: 47

3-2-3-مفهوم نظري  ادراك اقتصادي.. 47

3-2-4 -مفهوم عملي ادراك اقتصادي.. 47

3-2-5 -مفهوم نظري ادراك فرهنگي و اجتماعي.. 48

3-2-6-مفهوم عملياتي ادراك اجتماعي و فرهنگي.. 48

3-2-7-ادراك اکوتوریسم. 49

3-3-معرفی عرصه پژوهش… 49

3-3- 1-موقعيت جغرافيايي ،ويژگي هاي طبيعي و انسانی مورد مطالعه. 49

3-3-2- ويژگي های جمعيتي.. 52

3-3-3وضعيت اشتغال. 53

3-4-ظرفيت هاي گردشگري و اکوتوریسم شهرستان مياندرود. 54

3-4-1-پناهگاه حیات وحش دشت ناز 54

3-4-2 – ساحل گهر باران. 55

3-4-3-مناطق ييلاقي و جنگلي.. 58

3-4-3-1-كوهدشت غربي (محدوده جنگل روستاي دارابکلا) : 58

3-4-3-2-كوهدشت شرقي (محدوده ي روستاي جامخانه و اسرم) 59

3-4-4-ظرفیت های فرهنگی اجتماعی.. 60

3-5-تسهیلات رفاهی و اقامتي و حمل ونقل.. 60

3-6-ظرفيت هاي اکوتوریسم شهرستان مياندرود به عنوان يك سيستم. 61

3-7-خلاصه ونتیجه گیری.. 62

 

فصل چهارم: یافته های پژوهش

مقدمه. 64

4–1- بخش اول: سیمای نمونه آماری، ویژگی های جمعیت شناختی.. 64

4-1-1-جنسيت.. 64

4-1-2 -سواد سرپرست خانوار 64

4-1-3-شغل سر پرست خانوار 65

4-1-4- محل اقامت.. 65

4-1-5-فاصله از جنگل و حيات وحش… 66

4-1-6-درآمد  سر پرست خانوار 66

4-1-7- معدل درسي دانش آموز 67

4-1-8-رشته تحصيلي.. 67

4-1-9-تجربه ي سفر. 68

4-1-10-نوع مدرسه. 68

4-2-بخش دوم توصيف آمار ه ها مربوط به ادراك زيست محيطي ،اقتصادي ،فرهنگي و اجتماعي دانش آموزان از اکوتوریسم. 68

4-2-1- ادراك زيست محيطي دانش آموزان. 68

4-2-2-ادراك اقتصادي دانش آموزان. 69

4-2-3- ادراک اجتماعي فرهنگي دانش آموزان. 69

4-3-تحلیل نتایج آزمون تی برای درک مولفه زیست محیطی،اقتصادی واجتماعی و فرهنگی.. 73

4-3-1-درک تنوع زیستی.. 73

4-3-2-ادراک  ازآلودگي.. 73

4-3-3– ادراک ازاساس منابع محلی.. 74

4-3-4-ادراک  زیست محیطی.. 75

4-3-5-درک اشتغال زایی.. 75

4-3-6-درک درآمد زایی.. 76

4-3-7-درك اقتصادي.. 77

4-3-8-درک فرهنگي.. 78

4-3-9-درک اجتماعی.. 78

4-3-10- درك اجتماعي و فرهنگي.. 79

4-3-11- درك اكوتوريسم. 79

4-4 -نتایج آمار استنباطی برای متغیرهای با دوگروه وبیش از دوگروه مستقل با متغير هاي وابسته. 80

4-4-1-درک مولفه های اکوتوریسم  با دو گروه مستقل.. 80

4-4-1-1درک جنسیتی از مولفه ی زیستی اکوتوریسم. 80

4-4-1-2-درک جنسیتی از مولفه های اقتصادی اکوتوریسم. 83

4-4-1-3 –درک جنسیتی از مولفه های اجتماعی و فرهنگی اکوتوریسم. 84

4-4-1 –4-درک مولفه زیستی اکوتوریسم  برحسب محل اقامت.. 85

4-4-1-5- درک مولفه اقتصادی اکوتوریسم  برحسب محل اقامت.. 86

4-4-1-6 درک مولفه اجتماعی و فرهنگی  اکوتوریسم  برحسب محل اقامت.. 87

4-4-1- 7-درک مولفه زیستی اکوتوریسم  برحسب نوع مدرسه دانش آموزان. 88

4-4-1 -8- درک مولفه اقتصادی اکوتوریسم  برحسب نوع مدرسه دانش آموزان. 89

4-4-1-9- درک مولفه اجتماعی و فرهنگی اکوتوریسم  برحسب نوع مدرسه دانش آموزان. 90

4-4-2-درک مولفه های اکوتوریسم  با بیش از دو گروه مستقل.. 91

4-4-2-1-درک مولفه های اکوتوریسم برحسب درآمد سرپرست خانوار 91

4-4-2-2- درک مولفه های اکوتوریسم  برحسب شغل سرپرست خانوار 92

4-4-2-3- درک مولفه های اکوتوریسم  برحسب سواد سرپرست خانوار 93

4-4-2–4-درک مولفه های اکوتوریسم  برحسب تجربه سفر دانش آموزان. 94

4-4-2-5–درک مولفه های اکوتوریسم  برحسب رشته تحصیلی  دانش آموزان. 95

4-4-2-6–درک مولفه های اکوتوریسم  برحسب فاصله محل اقامت جوانان باجنگل و حیات وحش… 96

4-4-3-ادراک اکوتوریسم  جوانان برحسب محیط ادراکی.. 97

4-4-3-1–ادراک اکوتوریسم  جوانان برحسب محیط شخصی.. 97

4-4-3-2-ا دراک اکوتوریسم  جوانان برحسب محیط زمینه ساز 98

4-4-4- تفاوت ادراک اکوتوریسم  جوانان. 98

4-4-4-1- تفاوت ادراک اکوتوریسم  جوانان برحسب تجربه سفر. 98

4-4-4-2- تفاوت ادراک اکوتوریسم  جوانان برحسب رشته تحصیلی.. 99

4-4-4-3- تفاوت ادراک اکوتوریسم  جوانان برحسب معدل درسی.. 99

4-4-4-4- تفاوت ادراک اکوتوریسم  جوانان برحسب فاصله  محل اقامت.. 101

4-4-4-5- تفاوت ادراک اکوتوریسم  جوانان برحسب شغل سرپرست خانوار 102

4-4-4-6- تفاوت ادراک اکوتوریسم  جوانان برحسب درآمد سرپرست خانوار 103

4-4-4-7- تفاوت ادراک اکوتوریسم  جوانان برحسب سواد سرپرست خانوار 104

4-5-خلاصه نتیجه: 105

فصل پنجم: آزمون فرضیه ها و نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1-مقدمه : 107

5-2-تحلیل فرضیه ها 107

5-2-1-فرضیه اول : 107

5-2-2فرضیه دوم : 108

5-2-3 فرضیه سوم : 109

5- 3 – خلاصه و نتیجه گیری.. 110

5-4-پیشنهادات.. 112

منابع و مآخذ: 115

 

 

 

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                                                                           صفحه

جدول 2- 1روند شکل گیری اکوتوریسم. 17

جدول 2- 2 تعاریف اکوتوریسم. 20

جدول 2- 3چارچوبی برای تعریف جدید: اصول کلیدی و عناصر مرتبط اکوتوریسم. 22

جدول 2- 4 اثرات اکوتوریسم. 30

جدول 2- 5 عوامل مؤثر بر ادراک محیط از دیدگاه اندیشمندان و محققان مختلف.. 34

جدول 3- 1ضریب پایایی پرسشنامه بر اساس ضریب آلفای کرونباخ. 46

جدول 3- 2تقسيمات كشوري در محدوده ي شهرستان مياندرود. 50

جدول 3- 3 اوضاع جوي ايستگاه سينوپتيك دشت ناز از سال1380تا 1392. 52

جدول 3- 4تعداد جمعيت شهرستان مياندرود به تفكيك مرد و زن و روستايي و شهري.. 53

جدول 3- 5 رشد جمعیت شهرستان میاندرود  جمعیت از سال 1385تا سال1390. 53

جدول 3- 6 جمعیت شاغل و بیکار بالای 10 سال شهرستان میاندرود. 53

جدول 3- 7 آمار شاغلين در بخش هاي مختلف شغلي شهرستان مياندرود در سال 1390. 53

جدول 3- 8 بخشي ازگونه هاي گياهي و جانوري در پناهگاه حيات وحش دشت ناز 54

جدول 3- 9 تعدادطبيعت گرد های ورودی به پناهگاه حيات وحش دشت ناز 1393. 55

جدول 3- 10 طرحهاي دريا فعال ودر مرحله ي فعال شهرستان مياندرود ،1393. 57

جدول 3- 11سیمای گردشگری منطقه ی نمونه گهر باران در برنامه ریزی جامع گردشگری.. 57

جدول 4- 1 فراوانی نسبی پاسخگويان برحسب سواد پدر 65

جدول 4- 2 فراوانی نسبی پاسخگويان برحسب فاصله ي  محل اقامت تا جنگل و حيات وحش… 66

جدول 4- 3 فراوانی نسبی پاسخگويان برحسب درآمد سرپرست خانوار 67

جدول 4- 4 فراوانی نسبی پاسخگويان برحسب معدل درسي.. 67

جدول 4- 5 فراوانی نسبی پاسخگویان برحسب تجربه سفر (تعداد سفر ) 68

جدول 4- 6 فراوانی نسبی پاسخگويان با ادراك از متغير زيست محيطي.. 70

جدول 4- 7 فراوانی نسبی پاسخگويان با ميزان ادراك از متغير اقتصادی.. 71

جدول 4- 8 فراوانی نسبی  پاسخگويان در ارتباط با میزان ادراک  از متغير فرهنگی و اجتماعی.. 72

جدول 4- 9نتایج آزمون تی برای درک وضعیت مولفه تنوع زیستی.. 73

جدول 4- 10نتایج آزمون تی برای درک وضعیت مولفه آلودگي.. 74

جدول 4- 11نتایج آزمون تی برای درک وضعیت مولفه منابع محلی.. 75

جدول 4- 12 نتایج آزمون تی برای درک وضعیت زيست محيطي.. 75

جدول 4- 13نتایج آزمون تی برای درک وضعیت مولفه اشتغال زايي.. 76

جدول 4- 14 نتایج آزمون تی برای درک وضعیت مولفه درآمد زايي.. 76

جدول 4- 15نتایج آزمون تی برای درک وضعیت اقتصادي.. 77

جدول 4- 16نتایج آزمون تی برای درک وضعیت مولفه فرهنگي.. 78

جدول 4- 17 نتایج آزمون تی برای درک وضعیت مولفه اجتماعي.. 79

جدول 4- 18 نتایج آزمون تی برای درک وضعیت فرهنگي و اجتماعی.. 79

جدول 4- 19 نتایج آزمون تی برای درک اكوتوريسم. 80

جدول 4- 20 نتايج  سطح معنا داري متغير هاي زيستي اکوتوریسم با ادراك محيطي جوانان برحسب جنسيت با استفاده از آزمون یومن ويتني   82

جدول 4- 21سطح معنا داري متغير هاي اقتصادي اکوتوریسم  با ادراك جوانان برحسب جنسيت با استفاده آزمون يومن ویتنی.. 83

جدول 4- 22سطح معنا داري متغير هاي اجتماعي و فرهنگي اکوتوریسم با ادراك جوانان برحسب جنسيت با از آزمون یومن ویتنی   84

جدول 4- 23 سطح معنا داري متغير هاي اجتماعي و فرهنگي اکوتوریسم با ادراك جوانان برحسب محل اقامت با آزمون یومن ویتنی   85

جدول 4- 24سطح معنا داري متغير هاي زيستي اکوتوریسم با ادراك محيطي جوانان برحسب محل اقامت با استفاده از ازمون يومن ويتني   86

جدول 4- 25سطح معنا داري متغير هاي اجتماعي و فرهنگي اکوتوریسم با ادراك محيطي جوانان برحسب محل اقامت  با استفاده از آزمون يومن ويتني.. 87

جدول 4- 26سطح معنا داري متغير هاي زيستي اکوتوریسم با ادراك محيطي جوانان برحسب نوع مدرسه  با استفاده از آزمون یومن ويتني   88

جدول 4- 27 سطح معنا داري متغير هاي اقتصادي اکوتوریسم با ادراك محيطي جوانان برحسب نوع مدرسه  با استفاده از آزمون یومن ويتني   89

جدول 4- 28سطح معنا داري متغير هاي اجتماعي فرهنگي  با ادراك محيطي جوانان متاثر از طبيعت گردي برحسب نوع مدرسه با استفاده از آزمون یومن ويتني.. 90

جدول 4- 29 نتايج تحليل واريانس ادراك جوانان از مولفه هاي متاثر از طبيعت گردي.. 91

جدول 4- 30 نتايج تحليل واريانس ادراك جوانان از مولفه هاي متاثر از طبيعت گردي.. 92

جدول 4- 31 نتايج تحليل واريانس از ادراك مولفه هاي متاثر از طبيعت گردي  برحسب سواد سرپرست  خانوار 93

جدول 4- 32 نتايج تحليل واريانس از ادراك مولفه هاي متاثر از طبيعت گردي جوانان برحسب تجربه سفر. 94

جدول 4- 33نتايج تحليل واريانس از ادراك مولفه هاي متاثر از طبیعت گردي جوانان برحسب رشته  تحصيلي.. 95

جدول 4- 34 نتايج تحليل واريانس از ادراك مولفه هاي متاثر از طبيعت گردي جوانان برحسب فاصله محل اقامت.. 96

جدول 4- 35نتايج تحليل واريانس از ادراك اکوتوریسم جوانان با محيط شخصي.. 97

جدول 4- 36نتايج تحليل واريانس از ادراك اکوتوریسم جوانان  با محيط زمينه ساز 98

جدول 4- 37 نتايج ازمون شفه از ادراك متاثر از طبيعت گردي دانش اموزان برحسب تجربه سفر. 99

جدول 4- 38نتايج ازمون شفه از ادراك متاثر از طبيعت گردي دانش آموزان برحسب رشته تحصيلي.. 99

جدول 4- 39نتايج ازمون شفه از ادراك متاثر از طبيعت گردي دانش اموزان برحسب معدل درسي.. 100

جدول 4- 40 نتايج آزمون شفه از ادراك دانش اموزان متاثر از طبيعت گردي برفاصله. 101

جدول 4- 41نتايج ازمون شفه از ادراك دانش آموزان متاثر از طبيعت گردي شغل سرپرست خانوار 102

جدول 4- 42نتايج آزمون شفه از ادراك دانش آموزان متاثر از طبيعت گردي با درآمد سرپرست خانوار 103

جدول 4- 43 نتايج آزمون شفه از ادراك جوانان متاثر از طبيعت گردي برحسب سواد پدر 104

جدول 5- 1نتایج پیش بینی کننده های ادراک جوانان از اکوتوریسم با آزمون رگرسیون خطی.. 108

جدول 5- 2 نتایج آزمون فی از ادراک با محیطی جوانان با محیط پدیداری.. 109

جدول 5- 3 نتایج آزمون ضریب همبستگی فی با ادراک محیطی جوانان با محیط زمینه ساز 110

 

 


فهرست نمودار

عنوان                                                                                                                                                                                  صفحه

نمودار2- 1 مقایسه اکوتوریسم  ماجراجویی، حیات وحش و اکوتوریسم مبتنی بر جامعه. 26

نمودار2- 2 ادراك و شناخت محيط.. 35

نمودار2- 3مدل صافی از جهان واقعی و ادراکی راپوپورت.. 39

نمودار2- 4 بعد فرهنگی ادراک و احساس انسانی دی ژان. 40

نمودار2- 5 ادراك محيطي در جغرافياي رفتاري.. 41

نمودار2- 6 مدل مفهومی پژوهش… 42

نمودار 3- 1 سيستم اکوتوریسم شهرستان مياندرود. 61

نمودار4- 1 فراوانی نسبی پاسخگويان  برحسب جنس… 64

نمودار4- 2 فراوانی نسبی پاسخگويان  برحسب شغل سرپرست خانوار 65

نمودار4- 3 فراوانی نسبی پاسخگويان برحسب محل اقامت.. 66

نمودار4- 4 فراوانی نسبی پاسخگويان برحسب رشته  ي تحصيلي.. 67

نمودار4- 5 فراوانی نسبی پاسخگويان برحسب نوع مدرسه. 68

نمودار4- 6 نتايج آزمون شفه از ادراك دانش آموزان متاثر از طبيعت گردي برحسب تجربه سفر. 99

نمودار4- 7 نتايج ازمون شفه از ادراك متاثر از طبيعت گردي دانش اموزان برحسب معدل درسي.. 100

نمودار4- 8 نتايج آزمون شفه از ادراك دانش آموزان متاثر از طبيعت گردي بافاصله محل اقامت با جنگل و حيات وحش… 101

نمودار4- 9 نتايج آزمون شفه از ادراك دانش آموزان متاثر از طبيعت گردي با درآمد شغل پدر 102

نمودار4- 10 نتايج آزمون شفه از ادراك دانش اموزان متاثر از طبيعت گردي با درامد سرپرست خانوار 103

نمودار4- 11 نتايج آزمون شفه از ادراك دانش آموزان متاثر از طبيعت گردي با درآمد سرپرست خانوار 104

 

 

فهرست تصاویر

عنوان                                                                                                                                                                                  صفحه

تصویر 3- 1 موقعیت جغرافیایی شهرستان میاندورد. 50

تصویر 3- 2موقعیت روستاههای شهرستان میاندورود. 51

تصویر 3- 3 گوزن زرد ایرانی در پناهگاه حیات وحش دشت ناز 55

تصویر 3- 4ساحل ماسه ای وپست گهرباران  تصویر 3- 5 ساحل جنگلی توسکا گهرباران. 56

تصویر 3- 6 آبشار مازیار   تصویر 3- 7 سبز راه جنگلی.. 59

تصویر 3- 8چشمه ی تیرنگ گردی    تصویر 3- 9منطقه تفرجی چشمه قلعه. 59

تصویر 3- 10 مجموعه چشمه عباس آباد روستای جامخانه. 60


مقدمه

یکی از بخشهایی که درصنعت توریسم مورد توجه گردشگران و جهانگردان قرار گرفته است، صنعت اکوتوریسم است. توسعه اکوتوریسم می تواند با ایجاد فرصت هاي شغلی، منافع اقتصادي بی شماري را به طور مستقیم متوجه مردم بومی کشورها کند .همچنین اکوتوریسم، از بنیان هاي توسعه پایدار جوامع وراهی براي حفظ چشم اندازها و ذخایر طبیعی است .رشد صنعت گردشگري در جهان سالانه حدود 4 درصد برآورد می شود. دراین میان سفرهاي اکوتوریستی داراي رشد 30 درصدي هستند و این نشانه توجه روز افزون به اکوتوریسم است(تقوایی وهمکاران ،1391: 151).رويكرد به اكوتوريسم به عنوان الگوي فضايي گردشگري در طبيعت، امروزه مورد توجه فراواني قرار گرفته است. اكوتوريسم مي رود تا در قرن بيست و يكم بسياري از فضاهاي جغرافيايي را تحت تاثير قرار داده و الگوي فضايي جديدي را در نواحي مختلف ايجاد نمايد(جلال پور ،1391: 4). از دهه ی 1930مکتب امکان گرایی یا اختیار ،با تاکید برآنکه انسان به عنوان یک عامل فعال و مختار می تواند محیط را از طریق برقراری سازگاری های خود باآن مورد بهره برداری قرار دهد ،ارائه شد .جغرافیای رفتاری، محصول ورود اندیشه های روانشناسی به حیطه ی مباحث جغرافیایی است . ارتباط این علم را با جغرافیای انسانی از آنجا می توان ملاحظه کرد که جغرافیای انسانی در مورد اهمیت ادراک ،خلاقیت،تفکر و عقاید مردم که در فرموله کردن دیدگاه های آنها نسبت به محیط ودر نتیجه روابط انسان با محیط تاثیر می گذارد (پور احمد ، 1389: 162). در جغرافیای رفتاری کل مکان علاوه بر اینکه صحنه ی عملکرد های اقتصادی، تاریخی، واجتماعی است ،در عین حال فضای روانشناختی است . این فضا هویت ،ساختار و مفهوم خاص خود را دارد که به مقتضیات و خصوصیات فردی (سن ،جنس ،زمان سکونت ،مکان اقامت ،کار .یا پایگاههای اجتماعی و اقتصادی) وبر حسب شرایط زندگی (درک فضا و فرهنگ و میزان آگاهی فرد )تغییرمی کند (پور احمد ،1389: 164).از آنجا که در گردشگری تمرکز بر سفر و جابجایی مردم ،کالا و خدمات در طول زمان و مکان است. عمدتا پدیده­ی جغرافیایی محسوب می شود ،وبنابراین دیدگاه جغرافیایی به طرق مختلف می تواند به تبیین گردشگری کمک کند (ویلیامز،1388: 21). براساس تعاریف سازمان جهانی گردشگری وسازمانهای مرتبط درارتباط با تعریف مفهوم اکوتوریسم، انگیزه ی اصلی گردشگران مشاهده ی طبیعت و درک اررزش های واقعی آن است ودر آن گردشگر و همچنین جوامع محلی در حفاظت محیط زیست مشارکت می کنند (نیازمند،1388: 23). تاکنون طي چند دهه ي گذشته مطالعات متعددي در زمينه ي سنجش ديدگاه و ادراكات ساكنان نسبت به گردشگري در جامعه ي ميزبان انجام شده است (علیقلی زاده ،1386 :34).از آنجا که با تدریس دروس جغرافیا و دروس مرتبط با آن در مدارس شهرستان میاندرود، شناخت نسبی از ویژگی های رفتاری و خصوصیات جوانان به خصوص دانش آموزان کسب کردم .وهمچنین ازطرفی دراین شهرستان، مکانهای طبیعی بالقوه ی گردشگری از قبیل: مناطق ییلاقی وجنگل، مکان های حفاظت شده و ساحل جنگلی و تاحدودی دست نخورده ودنج به نظر می آیدوجود دارد. و همچنین تاکنون تحقیقات کمی از جاذبه های گردشگری این شهرستان، به طور جامع آنهم بارویکرد اکوتوریسمی انجام نشده است. لذابا راهنمایی دکتر بریمانی و دکتر رمضان زاده، در اين پژوهش با استفاده از نظریه جغرافیدانان رفتاری كوشش شده است تاادراك و برداشت هاي ذهني جوانان به عنوان جامعه ي ميزبان و هم به عنوان گردشگر را از اكوتوريسم ،تحليل ومشخص كنيم.و از طرفی دیگر قابلیت های بالقوه گردشگری این شهرستان را شناسایی کرده باشیم . اين پژوهش در پنج فصل مي باشد .

در فصل اول، كليات بحث در مورد بيان مسئله و سوالات و ضرورت و اهميت بحث و درادامه فرضيات پژوهش و پیشینه تحقییق ،یعنی مرور تحقیقات انجام شده در ارتباط با موضوع وهمچنین مشکلات ومحدودیت های این پژوهش بيان مي شود.

در فصل دوم ،ادبیات موضوع ، تعاریف گردشگری و اکوتوریسم از نظر جامع بین المللی و صاحب نطران رشته های گردشگری و اکوتوریسم  ارائه شده است .در ادامه به مبانی نظری پژوهش پرداخته ودر نهایت با استفاده از چارچوب نظری و تجربی پژوهش، مدل مفهومی این پژوهش ارئه شده است .

درفصل سوم مباحث روش شناسی  این پژوهش،  تکنیک و ابزار های پژوهش ارائه شده است ودر ادامه ویژگی های جغرافیایی و جاذبه های گردشگری و طبیعت گردی  مورد مطالعه (شهرستان میاندورود) ارائه شده است .

درفصل چهارم با استفاده از آماره های توصیفی و آماره های استنباطی و همچنین آزمون های آماری
یافته های پژوهش  بوسیله ی جداول ونمودار هاارائه شده است .

در فصل پنجم با استفاده از آزمون های آماری استنباطی در جهت رد یا تایید فرضیه های پژوهش اقدام شده و در ادامه، بحث ونتیجه گیری و در پایان پیشنهادات این پژوهش ارائه شده است .

بی شک این پژوهش دارای کاستی های زیادی می باشد. امید است، پژوهشگران و دانشجویان دیگر این مباحث را تکمیل ویا از زوایای دیگر این موضوع و موضوعات مرتبط با آن را بررسی و کنکاش کنند .

در پایان از تمامی کسانی که در انجام این پژوهش مرا یاری نموده اند تشکر و قدرانی ویژه می کنم :

،اقای نواییان بخشدار گهرباران و اقایان جلالی ازکارمندان بخشداری گهرباران،اقایان سعیدی و اخرتی ،اسمعیلی مسئولین پناهگاه حیات وحش دشت ناز ، اقای میر هادی موسوی کارمند باز نشسته جنگل دارابکلا،اقای دباغیان دهیار داربکلا،اقای هنر بخش ،شورای جامخانه،همچنین از سازمان های:

-آموزش وپرورش شهرستان میاندورود

بخشداری گهرباران

سازمان محیط زیست مازندران و مسئولین پناهگاه حیات وحش دشت ناز

-سازمان میراث فرهنگی و گردشگری مازندران و ساری

دهیاری روستای دارابکلا

شورای اسلامی روستای جامخانه

سازمان هواشناسی مازندران

مدیران مدارس متوسطه دخترانه و پسرانه شهرستان میاندرود

و تمامی افراد و سازمان هایی که نام آنها ممکن است از قلم افتاده باشد تشکر می کنم.

 

سید حسین حسینی ولشکلایی شهریور 93

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


1-1- بيان مسئله

اكوتوريسم گرايشي نوين در صنعت گردشگري است. مناظر زيباي طبيعت از كانون هاي جذب توريست اين نوع از گردشگري مي باشند . لذا اهميت دادن به نقش آن در حفاظت از محيط زيست به منظور توسعه پايدار امري ضروري است. اكوتوريست ها كه با انگيزه هاي خاص خود به نواحي طبيعي و بكر كره زمين مسافرت مي كنند، تجارب سودمندي به دست مي آورند. آنان با كسب معرفت درباره ابعاد فرهنگي،زيست محيطي طبيعت هر منطقه و كشوري، به حافظان و دوستداران طبيعت مي پيوندند.(سازمان ميراث فرهنگي وگردشگري،1385: 1 ). جامعه بین المللی اکوتوریسم[1] (2006) بر این واقعیت است که پیاده سازی اکوتوریسم  سبب ارتباط بين حفاظت محيط، مشارکت جوامع بومی و کسانی که درگردشگری مسئول، فعالیت دارند مي شود و شش اصل را در پي دارد: 1) به حداقل رساندن اثرات2)ساخت های زیست محیطی و آگاهی و احترام فرهنگی3)ارائه ي تجارب مثبت برای بازدید کننده و میزبان4)ارائه منافع مالی مستقیم برای حفاظت از محیط زیست5)ارائه مزایای مالی و توانمند سازی  برای مردم محلی6)حساسیت به مسائل سیاسی کشور میزبان(ريورا[2]وهمكار ،2010 :86).با افزايش اگاهي مردم از فوايد و اثرات مثبت تجربه ي مستقيم طبيعت ،اهميت اکوتوریسم بيشتر مي شود .اکوتوریسم به تنوع زيستي ،ارزش اقتصادي مي دهد (زاهدي ،1390 :91 ). اکوتوریسم با دوروش مستقيم يعني حفظ و حراست از منابع طبيعي و غير مستقيم يعني ايجاد درآمد براي جوامع محلي درا مر حفاظت و بقاي گونه ها وزيستگاههاي مهم طبيعي گام بر مي دارد .اکوتوریسم با استفاده از ابزار آموزشي و تبليغاتي، مي تواند منابع طبيعي حفظ شده رابه عنوان يك منبع درآمد زا جهت ساكنان محلي معرفي كند ،در نتيجه افرادمحلي به مناطق موروثي حيات وحش و محيط زيست به عنوان منبع درآمد،با ديده ي احترام نگريسته و از اين مناطق بيشتر حفاظت مي نمايند(فنل،1388 : 63). يكي از اصول مهم اکوتوریسم از نظر وايت[3] ارتقاي درك ارزش زيست محيطي دست اندر كاران و جامعه ميزبان و اكوتوريستها  است(زاهدي ،1390: 124).رمز موفقیت اکوتوریسم  ایجاد مشارکت و همکاری تنگاتنگ است تا بتواند به اهداف ممتد حفظ و نگهداری و توسعه معقولانه دست یابد. مشارکت مورد نیاز اکوتوریسم برای موفقیت با همکاری جوامع محلی ،سرمایه گذاران ،آژانس های دولتی و سازمان های مردم نهاد،آموزش وپرورش ،اکوتوریست ها ایجاد می شود(آلن مور[4] و همکار،1387 :19). توسعه ي گردشگري و اكوتوريسم به صورت چشمگيري به حسن نيت جامعه ي ميزبان بستگي دارد و حمايت آن در توسعه وعملكرد موفقيت آميز گردشگري و اکوتوریسم ،امري ضروري محسوب مي شود(.بدري و همكاران ،1391 : 44 ). از دهه 1990 رويكردهاي سنتی توسعه گردشگري به چالش كشيده و با تاكيد همزمان بر پيامدهاي مطلوب و نامطلوب گردشگري ،حركت از گردشگري انبوه به سوي رويكرد توسعه پايدار گردشگري آغازشد (قدمی  و همكار، 1391: 80( .باتوجه به اثرات گردشگری در چند دهه گذشته ،گردشگری توده ای به عنوان عامل تخریب سامانه های زیست محیطی و ساختار های فرهنگی واجتماعی جوامع بومی ،مورد انتقاد قرار گرفته و برای تغییر این وضع ،مفهوم گردشگری بدیل ،مطرح شده است . این اصطلاح انواعی از رویکردهای مربوط به گردشگری را پوشش می دهد که گردشگری در طبیعت و گردشگری زیست محیطی از آن جمله اند . در این دیدگاه اکوتوریسم  در وهله نخست ناظر بر ملاحظات زیست محیطی و مفهوم توسعه پایدار است ودر آن طبیعت گردی در درجه دوم اهمیت قرار می گیرد (رضوانی ،1389: 21). طي چند دهه ي گذشته مطالعات متعددي در زمينه ي سنجش ديدگاه و ادراكات ساكنان نسبت به گردشگري در جامعه ي ميزبان انجام شده است .اثرات گردشگري درك شده ي ميزبان، در سه طبقه ي اساسي هزينه و فايده ي اقتصادي ،اجتماعي و محيطي قرار دارد . دراين خصوص ،محققان معتقدند كه ميان رونق گردشگري و معيار هاي عيني و ذهني اثرات اقتصادي ،اجتماعي و محيطي جامعه ي ميزبان رابطه مستقيم وجود دارد (عليقلي زاده و همكار ،1386 : 34). تخمین  زده می شود نیمی از جمیعت فعال در صنعت گردشگری کمتر از 25 سال سن دارند و بر اساس گزارش سازمان جهانی کار 13 تا 19 میلیون نفر از شاغلین در این صنعت کمتر از 18 سال سن دارند ( رنجبران وهمكار،1390 :26). برآورد هاي سازمان مطالعات گردشگري هم تایید می کند كه علاقمندان به سفر به طبيعت عمدتا جوان و تحصيل كرده اند (ميراث فرهنگي وگردشگري،1385 :1 ). این گروه های سنی که یک عامل فعال (کنشگر اجتماعی) نامیده می شود نماینده نسلی است که نظام ارزشهای مخصوص به خودش را دارد(نیک گهر ،1391: 92).جوان با فرهنگ مصرفي در پي كشف حوزه هاي جديد وپذيرش نشانه هاي آن براي باز توليد و غني كردن زندگي خوداست.آنهاجوياي تجربه هاي تازه هستند(كلانتري ،1387 :174). آنان بيشتر فرد گراهستند تا جمعگرا(فيروز جاييان وهمكار ،1391 :198 (.استان مازندران با توجه به موقعیت طبیعی و جغرافیایی در بخش طبیعت گردی جزء استانهای برتر کشور محسوب می گردد.نزدیک به 12 میلیون گردشگر داخلی و بیش از 100هزار توریست خارجی هرساله به منظور گذراندن اوقات فراغت ازاین استان دیدن می کنند (شیدفروهمکار،1383: 1) مناطق واقع درسواحل استان ،ماسه ای است و عمق مناسبی دارد. (رمضاني دارابي ،1382 :48 ).یکی از مناطق پرجاذبه مازندران،که با وجود دریای گهرباران و دامنه های البرز ومناطق ییلاقی و جنگلی تا حدودی بکر و دست نخورده، شهرستان میاندروداست.این مجموعه از ویژگی ها موجب جذب گردشگران زیادی مي شود. و هرگونه بی توجهی از سوی گردشگران، بسیاری از این جاذبه ها در معرض تخریب قرار گرفته و پیامدهايی را از جنبه های زيست محيطي،اقتصادي ،فرهنگي –اجتماعي، برمحیط وجامعه محلی می گذارد. به جهت گستردگی (وسعت جمعیت و پدیده های گردشگری) شهرستان  میاندورود برای انجام پژوهش انتخاب شد. . بيشترين گروههاي سني جمعیت منطقه مورد مطالعه (میاندورود) را میانسالان با 25/37درصد وجوانان با 28/20درصد قرار دارند(سالنامه آماری مازندران،1389 :15). بی شک گردشگری به طور عام و اکوتوریسم به طور خاص تا حدود زیادی متاثر از این گروه سنی است  که می توان از آنان به عنوان جامعه میزبان و یا گردشگران آینده یاد کرد. و متولیان صنعت گردشگری نباید از آنان غافل باشند، بدین معنی که از امروز باید نسلی را برای فردا تربیت کرد تا  مسئولانه با طبیعت برخورد کند . این امر مستلزم آشنایی از نوع ادراک آنان از محیط(محیط پدیداری،شخصي وزمينه ساز ) است که زندگی می کنند ویا در آن سفر می کنند. گروه هدف نیز از میان دانش آموزان دوره متوسطه که سهم قابل توجهی از جوانان منطقه را تشکیل می دهند انتخاب شده اند. آشنایی با ادراک محیطی این گروه سنی
می تواند در تعیین راهبرد برای جامعه میزبان، حفاظت از محیط زیست و پدیده های گرشگری مهم باشد.

1-2-اهداف پژوهش

هدف كلي این پژوهش بدنبال  آشکار سازی ادراک  دانش آموزان متوسطه شهرستان میاندورود، از
كاركرد هاي اکوتوریسم  منطقه سکونت خود می باشد.

اهداف جزيي:

1)عوامل موثر در ادراک  محيطي دانش آموزان شناسایی شود .

2)كاركردهاي اكوتوريسم شهرستان مياندورد شناسايي شود.

3) بهره گيري نتايج اين پژوهش در ارائه ي پیشنهادات و بهره گيري مناسب از ظرفيت و قابليت هاي بالقوه اكوتوريسم شهرستان مياندرود .

1-3-اهميت وضرورت پژوهش

در سال هاي اخیر ملاحظات اکولوژیکی و زیست محیطی موجب گردید تا اکوتوریسم به عنوان سازگارترین نوع گردشگري بیش از سایر اشکال گردشگري مورد توجه قرار گیرد. در واقع این نوع گردشگري جهت پیشرفت اقتصادي هر کشور، مردم بومی منطقه و حفظ ارزش هاي طبیعی، زیست محیطی و فرهنگی مناطق گردشگري مناسب تشخیص داده شده است. از این رو توسعه این بخش جزء اهداف اصلی صنعت گردشگري در نظر گرفته می شود(تقوایی ،1391: 152).اهميت اين موضوع  پژوهش از دوجهت مي تواند باشد يكي از نظر نقش گردشگري و اکوتوریسم در ايجاد اثرات اقتصادي كه شامل درآمد زايي و اشتغال زايي براي جامعه ي محلي مي باشد و از بعد ديگر جهت حفاظت از منابع زيستي محيط طبيعي مي باشد. در سالهای اخیر طبیعت گردی یا اکوتوریسم در نهادهای عمومی و تشکلهای زیست محیطی و توسعه پایدار و ایجاد درآمدهای ارزی و ریالی درتولید ناخالص ملی رشد قابل توجهی برخوردار شده است(عبدالهي،1388 ). در اكوتوريسم پايدار انگيزه اصلي مسافرت به طبيعت، ديدار از جذابيت هاي طبيعي يك منطقه شامل ويژگيهاي فيزيكي و فرهنگ بومي است و اكوتوريست پس از مشاهده جذابيت ها، بدون اينكه خللي در آنها وارد آورد و به تخريب آنها بپردازد، محل را ترك مي كند. به اين ترتيب، ضمن شناختن فرهنگ، سوابق تاريخي و نمودهاي طبيعي منطقه، شان و جايگاه اكوسيستم را حفظ كرده، فرصت هاي اقتصادي و درآمدزايي را براي مردم محلي ايجاد مي كند( زاهدي،1390: 45). با توجه به اينكه نگرش و برداشت هاي جامعه ميزبان در توسعه گردشگري نقش زيادي دارد ، برنامه ريزي گردشگري بر اساس مشاركت محلي به دو دليل ضروري است :اول ،در سطح تجربي ،اگر توسعه ي گردشگري با آرزو و اهداف اجتماع محلي سازگاري نداشته باشد ،در هنگامي كه علايق افراد بيروني در گردشگري محلي غالب است ،يا در هنگامي كه آستانه ي تحمل ساكنان نسبت به گردشگري و گردشگران پايين است ،تضاد هايي به وجود مي آيد كه در نهايت منجر به تضعيف گردشگري مي شود .دوم ،ساكنان محلي از حق اخلاقي براي مشاركت در توسعه ي فعاليتي برخوردارند ،كه هم منافع و هم هزينه هايي را براي آنها به همراه دارد اين شرايط به ويژه براي گردشگري بسيار مهم است كه مردم محلي روابط همزيستي با محيط خود دارند .(ضيايي و همكار،1391 : 30). لذا اگاهي و برداشت هاي جامعه محلي از جمله جوانان كه درصد بالاي جمعيت را شامل مي شود ضرورت پيدا مي كند. از طرفي شهرستان مياندورود به خاطر جاذبه هاي طبيعي بكر و تاحدودي دست نخورده از قبيل پناهگاه حيات وحش ،ساحل جنگلي گهر باران ،و مناطق ييلاقي و جنگلي در كوهپايه ها، داراي قابليت و ظرفيت زيادي براي توسعه اکوتوریسم يا طبيعت گردي دارد.(پژوهش ميداني ،1393).لذا ضرورت دارد تا از اين ظرفيت هاي بالقوه گردشگري درجهت درآمدزايي و اشتغال زايي براي جامعه محلي وبهره برداری شود و همچنين درآمد حاصل از گردشگري را صرف حفاظت از جاذبه هاي طبيعي و محيط زيست شود.

1-4-سؤال‏های پژوهش‏:

سوال اصلي : ادراك محيطي دانش آموزان از اکوتوریسم چگونه است ؟

سولات فرعي :

1)آيا محيط پديداري در ادراك محيطي دانش آموزان از اکوتوریسم موثر است ؟

2)آيا محيط شخصي با ادراك محيطي دانش آموزان از اكوتوريسم رابطه دارد ؟

3)آيا بين محيط زمينه ساز و ادراك محيطي دانش آموزان از اکوتوریسم رابطه وجود دارد؟

1-5 -فرضیه های پژوهش:

فرضیه عبارت است از حدس یا گمان اندیشمندانه درباره ی ماهیت ،چگونگی وروابط بین پدیده ها ،اشیاءو متغیر ها ،که محقق را در تشخیص نزدیک ترین و محتمل ترین راه برای کشف مجهول کمک می نماید ؛فرضیه گمانی است موقتی که درست بودنش باید مورد آزمایش قرار گیرد .فرضیه براساس معلومات کلی و شناخت های قبلی یا تجارب محقق پدید می آید .این شناخت ها ممکن است براساس تجارب یا مطالعات قبلی باشد ،از منابع شفاهی به دست آمده باشد ،یا درجریان مطالعه یا ادبیات تحقیق حاصل شده باشد  (حافظ نیا ،1391: 131). با عنايـت بـه آنچه كه در قسمت بيان مسئله اين كار تحقيقي اشاره  گرديد، فرضيه های زير مطرح اند:

به نظر مي رسد :

1) محيط پديداري در ادراك محيطي دانش آموزان از اکوتوریسم موثر است .

2) محيط شخصي با  ادراك محيطي دانش آموزان از اکوتوریسم رابطه دارد.

3) بين محيط زمينه ساز و ادراك محيطي دانش آموزان از اکوتوریسم رابطه وجود دارد.


1-6- پیشینه پژوهش

1-6-1-پژوهش هاي خارجي

ماریا دل مار و همكار[5] (2013) در پژوهشي به تجزیه و تحلیل ادراک در میان دانشجویان دانشگاه در رشته گردشگری در رابطه بخش گردشگری و زیست محیطی از منظر جنسیت  پرداختند .پژوهش شامل 197 دانش آموزان گردشگری  , ومديران رستوران ها مورد استفاده قرار گرفت.یافته ها نشان می دهد که در مورد هر دو گروه از دانش آموزان و گروهی از مدیران، زنان بیشتر در مورد مدیریت زیست محیطی از مردان نگران هستند.نتایج شواهد جدید مربوط به آموزش و پرورش گردشگری ،نظریه های فمینیسم [6]سازگاري با محیط زیست دارند .

گرت باتلرو همكار[7]  (2012)در مالزي به بررسی گردشگری ازدانش آموزان  با موضوع صنعت گردشگري به عنوان یک انتخاب شغلی پرداختند . بخش اول از این تحقیق با هدف به دست آوردن درک درستی از گردشگري  دانش آموزان در هنگام انتخاب یک حرفه  است . در مرحله دوم، در این تحقیق به درک که  اينكه تا چه حد از پاسخ دهندگان فکر می کنند صنعت گردشگری عوامل مهمي به آنها،در آمد و شغل  ارائه می دهد. چهار صد و بیست و نه دانش آموز، از طريق پرسشنامه به 20 سوال پاسخ دادند . که به طور قابل توجهی پاسخهایی متفاوت شناخته شده است. از نتایج، روشن است که دانش آموزان به طور کلی بر این باور نیستند که گردشگری به عنوان یک حرفه ای در نظر  آنها مهم است.. تنها 36.4 درصد بر این باورند که قطعا یک کار لذت بخش در صنعت گردشگری پیدا کنند . 38.3 ٪  معتقدند كه صنعت گردشگری، قطعا حقوق و دستمزد خوبی ارائه نمی دهد.

پژوهشي در چين توسط یوان[8](2010) درمورد توسعه اکوتوریسم و نگرش كشاورزان انجام شد. نتايج نشان مي دهد كه بسیاری از کشاورزان ، عقيده دارند كه برنامه ي  (برنامه ي حفاظت از محيط زيست )به نفع آنان نیست. نگرش آنها با عواملی مانند میزان زمین کشاورزی ، فاصله ، درآمد خانوار ، که تمايل  آنها به بی تفاوت همراه است. برای کشاورزان به طور کلی، در نتیجه ، اکوتوریسم انگیزه ای برای حفاظت از محیط زیست ایجاد نمی کند.

اسکات ریچاردسون[9]( 2008)درپژوهش خودباهدف مطالعه،برای بررسی نگرش ها و برداشت های گردشگری دانشجویان مقطع کارشناسی  در استرالیا نسبت به مشاغل دراين  صنعت پرداخت. مطالعه اکتشافی و بر اساس یک رویکرد کمی است.  نتايج  بيرون آمده از این مطالعه این است که بیش از 50٪ از پاسخ دهندگان در حال حاضر به فکر مشاغل خارج از صنعت گردشگري هستند . از کسانی که با تجربه کار در صنعت گردشگري دارند ، 43.6٪ ادعا می کنند که آنها نمی خواهند در صنعت گردشگری پس از فارغ التحصیلی کار  کنند،96.3٪ پاسخ دهندگان با استناد به تجربه کار دراين صنعت به عنوان دلیل اصلی این تصمیم است.

سيري ونگ و همكار[10](2013)به مطالعه  خود در لائوس با هدف درک ساکنان محلی، نگرش و مشارکت نسبت به مناطق حفاظت شده ملی پرداخت . پرسشنامه با 405 خانوار در چهار روستا در حاشیه جنوبی ملی منطقه حفاظت شده، مرکزی لائوس انجام شد. نتایج نشان داد که اکثر پاسخ دهندگان برداشت و نگرش مطلوب نسبت به ملی منطقه حفاظت شده دارند. با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری، آن را نیز در بر داشت این بود که ارتباطات مثبت و قوی بین ادراک مثبت، نگرش و مشارکت آنها وجود دارد. این عوامل به منظور افزایش مشارکت محلی در ملی مدیریت منطقه حفاظت شده و برای رسیدن به حفاظت از تنوع زیستی پایدار در لائوس باید در نظر گرفته شود. علاوه بر این، تجزیه و تحلیل چند متغیره نشان داد که ساکنان روستا که در اجرای پروژه های اکوتوریسم و افراد با درآمد بالاتر درک قوی تر، نگرش و مشارکت به سمت منطقه حفاظت شده ملی بود. برای ساکنان محلی به طور موثر مدیریت منطقه حفاظت شده ملی، مشارکت آنها نیاز به آموزش و تشویق از طریق توسعه جریان های محلی درآمد، از جمله  عوامل موثردر توسعه اكوتوريسم  به شمار می آیند.

سارا واندارسي[11] و همكاران (2010)در پژوهش خود در باره ادراک و تصمیم گیری در مدل سازی همراه سیستم های انسانی و طبیعی انجام داد . هدف از این پژوهش، برای درک اینکه چگونه جمعیتی انسان، یک برنامه احیای جنگل ها، ممکن است بر ادراک مردم محلی بر محیط زیست موثر باشد. این درک زمینه بسیاری از تصمیم گیری های استفاده از زمین با استفاده از رگرسیون لجستیک، اطلاعات را از یک نظرسنجی 263 خانواده انجام شد. نتایج نشان می دهد مشارکت برنامه احیا ی سبز به طور  ناچیز به درک اثرات زیست محیطی انسان مرتبط است. سایر عوامل خطر: پیش بینی حساسیت به اثرات زیست محیطی انسان شامل اطلاع داشتن از تغییرات آب و هوایی، علاقه به کارآفرینی گردشگری، نگرانی های فعلی از امنیت غذایی، مقررات محدودكننده، منبع درآمد نيز موثر است.

جين ليو [12]( 2013) در پژوهش خود با عنوان نگرش زیست محیطی ذینفعان و ادراک خود را در مورد محافظت زيستي در منطقه سيچوان چين انجام شد.مجموع 112 پرسشنامه در دسامبر 2008، پس از زلزله سیچوان تکمیل شد. پرسشنامه شامل سه بخش، زمینه اجتماعی (جنسیت، نژاد، سن، سطح درآمد و سطح آموزش و ، که به منظور بررسی نگرش زیست محیطی گردشگري به کار گرفته شده بودند، به طور قابل توجهی در میان گروه های ذینفع( کارمندان دولت و کشاورزان محلی)  متفاوت بود.  ادراك کسب و کار  افراد در مرتبه ی پایینی بود. بررسی رابطه سطح جامعه حفاظت شده نشان داد که هماهنگی واختلاف هر دو گروه وجود داشته باشد، اما به اشکال مختلف در میان ذینفعان مختلف، و به نظر می رسد مخالف بین در میان شاخص ها، گردشگری هماهنگ بوده است ، در حالی که مجموعه گروه هاي ديگر متفاوت بود. اختلاف ادراك مربوط به به سن با سطح آموزش  رابطه معني دار دارد. علاوه بر این، پاسخ دهندگان با درآمد سالانه بالاتر تمایل به حمایت از سیاست هماهنگ کردن روابط و کاهش آسیب جوامع محلی به این منطقه است.

عبد مطلب[13] (2013) در  مطالعه  خودبه بررسی سطح آگاهی از زندگي  لاک پشت های سبز بر اساس سن و جنس از ساکنان محلی ، ترنگانو، محل اکوتوریسم محبوب در مالزی انجام شد. پاسخ دهندگان مرد یک سطح قابل توجهی بالاتر از آگاهی نسبت به زن نشان داده است. حفاظت از جامعه مبتنی بر یک ابزار ارزشمند برای آموزش جوامع محلی در تعهدات خود را به محیط زیست است. .کاهش جمعیت لاك پشت ها عمدتا توسط فعالیت های انسانی گسترده و عدم آگاهی برای حیوانات در معرض خطر ایجاد می شود. مدیریت از بالا به پایین و اجرای برنامه های آگاهی باید بهبود يابد.

پترو سیلو وهمكاران[14](2007) در پژوهش خود به مشکل به طور کلی از ادراک توریستی در یک منطقه حفاظت شده دریایی انجام شد.  داده ها با استفاده از پرسشنامه جمع آوری شد، و تجزیه و تحلیل آماری با توجه به چهار متغیر اصلی انجام شدكه بيشتر پاسخ ها بامتغير هاي، جنس، سطح تحصيلات ، و محل سکونت ارزيابي شد . و در نتیجه، برداشت ها از حفاظت گردشگري دريايي  به شدت به میزان تحصیلات و محل سکونت ،جنسيت، وابسته بود.

زورليني(2013)[15]در مطالعه خود به بررسي گردشگري غواصي و اثرات زيست محيطي بر صخره هاي مرجاني انجام داد اين مطالعه ازگردشگران غواص باهدف و درک اثرات،بر صخره ها  مورد مصاحبه قرار گرفتنداین فرض بود که انگیزه ها و ترجیحات زندگی با ادراکات و هنجارهای غواصان ارتباط معنادار داشت، و این. فرضیه از طریق مدل سازی معادله ساختاری مورد آزمایش قرار گرفتند. اگر چه انگیزه قابل توجهی با توجه به تجربه غواصی متفاوت بود، فرضیه توسط مدل ساختاری تایید نشده است.

کازنسکی[16] (2013)در مطالعه خود پيرامون درك ساكنان محلي از اقدامات سازمان هاي محيط زيست (لهستان ) در میان 906 پاسخ دهندگان انجام شد. اکثریت (92٪) از پاسخ دهندگان بر این باورند که به طور قانونی حفاظت از طبیعت را يك اقدام خوب در منطقه است.در ادراك پاسخ دهندگان از مناطق حفاظت شده عواملي مانند  ،ميزان آگاهي  پاسخ دهندگان به مکان فعلی يا اقامت در بزرگسالی ،تاثير قابل توجهي داشت است . بر اساس نتایج حاصل از پژوهش حاضر نشان می دهد علاوه بر این، مالکیت زمين ،کسب و کار، آشنایی با منطقه ،سن پاسخ دهندگان..  بعنوان نمونه در یک منطقه کشاورزی، دانش در مورد مسائل حفاظت از طبیعت کم است در حالی که در نوع توریستی ، اکثریت قریب به اتفاق ساکنان هیچ نظر در تعیین مناطق حفاظت شده جدید ندارند.

1-6-2-پژوهش هاي داخلي

آزادي (1391) پژوهشي با هدف مطالعه، تحليل ديدگاه روستاييان نسبت به اثرات اجتماعي، اقتصادي و زيست‌ محيطي گردشگري بر توسعه روستايي شهرستان دهلران انجام داد .روش تحقيقي که در اين مطالعه بکار برده شد، کاربردي و از نوع توصيفي بوده است. نتايج نشان داد: 1- گردشگري باعث توسعه اجتماعي منطقه مورد مطالعه از ديدگاه روستاييان شده است. 2- گردشگري باعث توسعه اقتصادي منطقه مورد مطالعه از ديدگاه روستاييان نشده است. 3-گردشگري باعث ايجاد فرصت‌هاي شغلي در منطقه مورد مطالعه از ديدگاه روستاييان نشده است. 4-گردشگري باعث توسعه زيست محيطي منطقه مورد مطالعه از ديدگاه روستاييان شده است.

ابراهیم زاده(1391)در پژوهش خود به تأثیر درآمد برگونه های انگیزشی در ارتباط با عامل اکوتوریسم، با سطح معناداری کمتر از 05/ . محقق گردید و نتایج آزمون فرضیه در این مورد نشان داد که افراد با درآمد کمترتمایل بیشتری برای اکوتوریسم داشته اند.

خاني(1390)  درپژوهش خود با عنوان تحليل از درك اثار گردشگري روستايي تلاش نمود با تكيه بر بر تحليل جنسيتي نحوه درك اثار گردشگري را دربين زنان و مردان را بررسي كند. نتايج پژوهش در خصوص درك اثار گردشگري در ابعاد اقتصادي ،فرهنگي اجتماعي از نظر زنان ومردان همگرايي وجود دارد .ودر درك اثار زيست محيطي در موفق عمل كردن گردشگري وا گرايي وجود دارد .و همچنين گردشگري بدليل ماهيت ارتباطي كه دارد ،موجب كسب اگاهي بيشتر زنان و افزايش ارتباطات اجتماعي آنان شده است .

غنیان(1390) نتایج مطالعات از 134 نفر از زنان و مردان روستای اورامان ، شهرستان سروآباد در استان کردستان نشان از تفاوت دیدگاه بین زنان و مردان در خصوص دلایل موافقت با حضور گردشگران، انگیزه های مشارکت و تغییر نقش های اجتماعی زنان در اثر توسعه ی فعالیت های مرتبط با گردشگری در سطح منطقه دارد.

افراخته (1385)در مقاله  خود کوشش كرده است كه  توسعه نيافتگي روستايي ايران و نقش ادراكات محيطي در آن مورد بررسي قرار گيرد. داده هاي تحقيق مبتني بر مطالعه ميداني از 460 خانوار و 30 روستاي نمونه در شهرستان فومن (غرب گيلان) و برخي اطلاعات اسنادي است كه با استفاده از آمار توصيفي، استنباطي مورد تحليل قرار گرفته است.نتيجه مطالعه، گوياي توسعه نيافتگي روستايي ايران است كه ريشه در فقدان ادراكات محيطي مناسب در بين روستاييان و برنامه ريزان برخاسته از آنان دارد.

فردوسي و همكاران (1386)پژوهشي تحت عنوان رابطه بين دانش محيط زيستي ورفتار هاي حفاظت از محيط انجام دادند . بدين منظور ،نمونه اي از 242دانشجو از چهار رشته (بهداشت محيط ،جغرافياي طبيعي روانشناسي و تاريخ )از دانشگاه شهيد بهشتي مورد آزمون قرار گرفتند . نتايج اين مطالعه نشان مي  دهد كه دانشجوياني كه واحد هايي در زمينه محيط زيست گذراندند (بهداشت محيط و جغرافاي طبيعي )رفتار هاي محافظت از محيط بيشتري در مقايسه با دانشجويان (تاريخ وروانشناسي ) كه واحد هايي در اين زمينه نگذارنده اند نشان مي دهند.

1-7مشکلات ومحدویت های پژوهش

مهمترین مشکلات در این پژوهش کمبود پیشینه ی پژوهش با توجه به موضوع پژوهش در سطح داخلی بوده است وهمچنین در دریافت اطلاعات در بعضی از سازمان ها با مشکلاتی روبرو شدیم .نبود آمار دقیق ازگردشگران ورودی از مشکلات دیگر این پژوهش بوده است.

1-8-نتیجه

طي چندين سال گذشته، انسان ها، اكوسيستم ها را با سرعت و وسعت بيشتري در مقايسه با هر دوره ي زماني در تاريخ بشر، تغيير داده اند.انسان در محيط زيست منجر به تغيير در اكوسيستم طبيعي، تخريب محيط زيست و تبديل جاذبه هاي طبيعي به كاربري هاي مسكوني و صنعتي مي شود كه دوري انسان از طبيعت رابه دنبال دارد. بنابراين انسان براي بهره گيري از جاذبه هاي طبيعي، استراحت و تمدد اعصاب،دست به فعاليت هايي مي زند كه در ادبيات فارسي اكوتوريسم طبيعت گردي نام گرفته است. اكوتوريسم، سفري به مناطق طبيعي و نسبتاً دست نخورده با موضوعات جالب و مخصوص براي مطالعه و لذت بردن از چشم اندازهاي طبيعي و حيات وحش جانوري و گياهي تعريف شده است. پديده ي مدرني كه، جنبه هاي فرهنگي منطقه را نيز مورد توجه قرار مي دهد انگيزه اصلي آن ، مشاهده و لذت از طبيعت و پديده هاي طبيعي و فرهنگي بوده واز آن مي توان به عنوان يكي از منابع جديد درآمد در راستا توسعه ي پايدار نام برد(شبیری و همکاران،1392). جريان هاي گردشگري، بر پايه مكان ها و تصاوير ذهني آنها شكل مي گيرد .تصويري كه گردشگري از جهان ارائه مي دهد منحصر به فرد و درعين حال به شدت ذهني است .از اين رو يكي از روش هاي پرداختن به جغرافياي گردشگري ،بررسي آن به عنوان تجلي مجموعه تصاويرذهني است كه اجزاي يك مكان گردشگري را تشكيل مي دهد(ويليامز[17]،1388: 184). گردشگري عمدتا پديده اي بصري است .با اين حال كل فرايند هاي  تصوير سازي از مقصد ،تجربه درمقصد و يادآوري آن در مبداء،با عبور از فيلتر هاي فرهنگي فرد ،تعديل شده و به لحاظ اجتماعي نيز كاملا ساختار مند است. نوع نگاه ما به اماكن (و مناظر )گردشگري بخشي حاصل پيشينه هاي اجتماعي ،آموزشي و فرهنگي ماست(همان: 186). پژوهشگران زیادی درداخل و خارج ایران به مقوله گردشگری و اکوتوریسم  از جنبه های نگرش و برداشت های ذهنی با توجه به پيشينه هاي اجتماعي ،آموزشي و فرهنگي افراد مورد مطالعه قرار دادند که بیشتر آنان به نقش این پیشینه ها در ادراک و نگرش جامعه محلی به گردشگری و اکوتوریسم  اذعان کردند. لذا توجه به سوالات مطرح شده در طرح مسئله و اهمیت و ضرورت موضوع،  و با نگاه به پژوهش های انجام شده  داخلی و خارج از ایران، می توان به جمع آوری اطلاعات و نظریه های مرتبط با موضوع پژوهش اقدام کرد که در فصل دوم به این مطالب اشاره خواهد شد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

گردشگري موضوع مورد مطالعه ي طيف وسيعي از رشته ها از قبيل :جغرافيا ،اقتصاد ،تجارت و بازاريابي ،جامعه شناسي ،انسان شناسي ،تاريخ و روانشناسي است .ساختارهاي ذهني متفاوت ميان رشته هاي علمي؛به صورت اجتناب ناپذيري منجر به تفاوت در ديدگاهها و اولويت ها مي شود .در حالي كه همگرايي نسبي در تعاريف رسمي (كه سازمان هاي گردشگري ،دولتها و مجامع بين المللي از قبيل سازمان ملل به كارمي برند )وجود دارد. درنتيجه  برداشت عمومي از گردشگرو فعاليت هاي گردشگري، مي تواند كاملا متفاوت باشد (ويليامز[18] ،1388: 3) .اکوتوریسم می رود تا در قرن بیست و یکم بسیاري از فضاهاي جغرافیایی را تحت تأثیر قرار داده والگوي فضایی جدیدي را در نواحی مختلف جغرافیایی ایجاد نماید. در سال هاي کنونی توسعه ي پایدار نیز به عنوان روشی نو مطرح شده تا جوامع بتوانند بدان وسیله درباره ي سطح زندگی، عدالت اجتماعی و حفظ منابع بیاندیشند.اکوتوریسم از حیات وحش و منابع طبیعی استفاده ي غیر مصرفی به عمل می آورد و غیر مستقیم به حفاظت از منطقه و بهبود وضع اقتصادي مردم محلی کمک می کند . اکوتوریسم یک رهیافت مدیریت یافته به کشور یا منطقه ي مورد نظر ارائه می دهد که  براي حفاظت از مناطق ، مشارکت ساکنین بومی، بازاریابی مناسب اماکن و … بسیج می شوند(تقوايي و همكاران ،1391 :158).آثار متعددي كه تاكنون در زمينه ي طبيعت گردي به رشته ي تحرير درآمده اند،مويد اين مطلب است كه در مورد واژه ي طبيعت گردي ابهاماتي وجود داشته و دارد (فنل ،1388: 56).تنوع روشها مورد استفاده در تعريف طبيعت گردي ،به طور طبيعي بستر مناسبي را جهت درك بهتر و جامع تر واژه ي طبيعت گردي فراهم مي نمايد (همان :66).پژوهشگراني كه در زمينه ي سازمان بندي تعاريف يك واژه فعاليت مي نمايند ،عمدتا دو مسئله مهم يكي اينكه تعريف يك واژه بايد در برگيرنده ي مجموعه ي كامل اصول و متغيرهاي متناسب با آن واژه باشد و ديگري متغير هاي خاصي كه يك واژه رابهتر نمايش مي دهند، مجزا و مشخص شونددر تعريف وارزيابي طبيعت گردي استفاده از اين متغير ها و اصول چه ساده و پيچيده ضروري است (همان :69) تاكنون بيش از 85 تعريف از اكوتوريسم بيان شده است كه 20 كلمه ي كليدي در همه ي اين تعريف مشاهده مي شود. کلماتی را که اغلب در تعاریف اکوتوریسم بیان می شود ، به عنوان مثال:مناطق طبیعی (62.4٪) ، حفاظت (61.2٪)، فرهنگ (50.6٪)، منافع مردم محلی (48.2٪)، آموزش (41.2٪)، پایداری  (25.9٪) و اثرات (25٪).از كل تعاريف ارائه شده ،بيشترين آن در سال 1993 بوده است. تعاريف طبيعت گردي (اكوتوريسم )كه طي ساليان متمادي ارائه گرديده اند برجنبه هاي مختلف طبيعت ،ارتباط با افراد بومي ،حفاظت و حمايت از منابع و غيره تاكيد داشته اند(فنل[19]،2002: 14). در دهه ي اخير به علت افزايش ميزان خسارات و صدمات وارد آمده برطبيعت ،حساسيت به ابعاد اكولوژيكي ي سفر و ارتباط توريسم با محيط زيست بيشتر مد نظر حاميان طبيعت و صاحب نظران توسعه ي پايدار قرار گرفته است (زاهدي ،1390: 89 ). برای تغییر این وضع ،مفهوم گردشگری بدیل ،مطرح شده است . این اصطلاح انواعی از رویکردهای مربوط به گردشگری را پوشش می دهد که گردشگری در طبیعت و گردشگری زیست محیطی از آن جمله اند . در این دیدگاه اکوتوریسم  در وهله نخست ناظر بر ملاحظات زیست محیطی و مفهوم توسعه پایدار است (رضوانی ،1389: 21).

اين فصل ازدوبخش تشكيل شده است ابتدا تعريف و تاريخچه اکوتوریسم. در مفهوم عام و توسط سازمان هاي بين الملل ارئه مي شود در تعاريف طبيعت گردي اصول كلي و متغير هاي خاص و معيار هاي ارزيابي اکوتوریسم  به صورت جداول و نمودار آورده شده است . ودر بخش دوم مبانی نظري مفهوم ادراك و ادراك محيطي و نظريه جغرافيدانان رفتاري در مورد ادراك محيطي بيان مي شود در پايان مدل تحليلي پژوهش ارئه مي شود .

 2 -1-ادبیات پژوهش

2-1-1-پيشينه  وتعاریف اکوتوریسم [20]

از اواسط سال 1970م چند تور طبيعي دولتي با گروه هاي گردشگري محيطي در كانادا فعاليت داشته اند .اولين گسترش اين تورها در سال 1976 صورت گرفت(.فنل ،1388: 57).به نظر مي رسد كه كليه محققان گردشگري در اين مورد توافق دارند كه طبيعت گردي عملا قبل از سال 1980 وجو داشته است هرچند نامي از آن برده نشده است. به عنوان مثال ،بلانژي و نيلسون [21] (1993)بيان مي دارند كه اداره ي مسافرت موزه ي تاريخ طبيعي آمريكا از سال1953 چند تور تاريخ طبيعي رابر پا نمود  (همان ،59).بهترين مثال هاي مربوط به سير تكاملي طبيعت گردي را مي توان در نمونه هاي گردشگري توسعه يافته در اوايل قرن بيستم و عمليات گردشگري طبيعي اواسط قرن نوزدهم در حيات وحش آفريقا پيدا نمود .الكسيس دي تاكويل[22] در سال 1831 باسفر به ايلات متحده امريكا تصميم گرفت كه ازمناطق بكر و دست نخورده ي اين سرزمين ديدن كند.(همان منبع). نخستين مسافراني كه حدود نيم سده يپيش از سرنگيتي[23] بازديد كردند ،و يا ماجرا جوياني كه در هيمالايا كوه پيمايي كردند ،را مي توان از  نخستين اكو توريست ها بشمار آورد. (رضواني ،1389:  21).

 


جدول 2- 1روند شکل گیری اکوتوریسم

رشد مفهوم گردشگری پایدار

 

گردشگری پایدار اتخاذ شده توسط صنعت گردشگری

 

 

شناخت اثرات گردشگری انبوه بر جامعه ی محلی
ظهور مفاهیم گردشگری سبز

 

 

رشد مفهوم مدیریت بازدید کننده

 

 

توسعه اقامتگاه مبتنی برپایداری

 

                 2000                            1990 1980 1970                             1960
اکوتوریسم [24]

یادگیری ،آموزش ، سفرهای مستقل و گروههای کوچک،حفاظت از طبیعت، مزایای اجتماعی و اقتصادی  وتوجه به فرهنگ سنتی و برای جامعه ی بومی

اکوتوریسم پاک[25]

یادگیری ، محافظت از طبیعت ومزایای اقتصادی و فرهنگی اجتماعی برای جامعه ی محلی

 

 

گردشگری محیط زیست [26]

لذت بردن ،قدردانی و حفظ طبیعت و حفاظت از محیط زیست

منبع : جمال[27] 2013 :15

 

پيرامون واژه اكوتوريسم و سابقه كاربرد آن، اظهار نظرهاي متفاوتي صورت گرفته است. برخي از صاحبنظران، سابقه كاربرد چنين واژه اي را اواخر دهه ۱۹۷۰ م و برخي ديگر اواخر دهه ۱۹۸۰ م ذكر كرده اند.اما در متون مرتبط “سباليوس لاسكورين[28] به عنوان نخستين كسي آمده كه اين واژه را به كار برده است. برابر تعريف او، اكوتوريسم مسافرتي است كه به منظور مطالعه، تحسين، ستايش و كسب لذت از سيماهاي طبيعي و مشاهده گياهان و جانوران و آشنايي با ويژگي هاي فرهنگي جوامع محلي در گذشته و حال صورت مي گيرد.برخي سابقه كاربرد واژه اكوتوريسم را به زماني دورتر و به “هتزر[29] نسبت داده اند و معتقدند كه او اين واژه را در دهة ۱۹۶۰ م براي تشريح روابط متقابل گردشگري و محيط زيست و ويژگي هاي فرهنگي به كار برده است .هتزر براي تحقق مفهوم توسعه پايدار و توصيف اكوتوريسم چهار معيار زير را ارايه كرد:

۱- كمترين پيامد منفي بر محيط طبيعي؛

۲- كمترين پيامد منفي برفرهنگ و حداكثر مسئوليت پذيري نسبت به فرهنگ جامعة ميزبان؛

۳- بالا بردن منافع اقتصادي براي جامعة ميزبان؛

۴- بالا بردن رضايت تفرج كنندگان براي جلب مشاركت آنها؛

به اعتقاد هتزر مفهوم اكوتوريسم در واكنش به رهيافت هاي نامناسب و منفي توسعه متداول و ناديده گرفتن ملاحظات زيست محيطي شكل گرفته است (فنل،1388: 92 ).در تاييد اين مطلب “نلسون[30] نيز اعتقاددارد كه ايده و مفهوم اكوتوريسم داراي پيشينه اي طولاني است و به اواخر دهه ۱۹۶۰ م يعني هنگامي كه كارشناسان نسبت به برداشت بي رويه از منابع طبيعي نگران شده بودند باز  ميگردد(فنل [31]،2002: 11). براي اكوتوريسم تعاريف متعددي ارايه شده است. پیرس[32]، (1996) یکی از برجسته ترین استراتژی های برای توسعه پایدار دراقتصاد مبتنی بر صنعت گردشگری، اکوتوریسم است. او یک تعریف ساده  ارائه مي دهد : اکوتوریسم  سفر مسئولانه به مناطق طبیعی است که حفاظت از محیط زیست و بهبود رفاه محلی مردم  است .در تعاریف اکوتوریسم ،اغلب شامل اجزایی مانند حفاظت از محیط زیست ، فرهنگ، منافع مردم محلی ، اهمیت آموزش و پرورش، و پایداری مي باشد. (هویمان[33] ،2013: 4).ویورو لاتو [34](2007 )در بررسی جامع خود از پژوهش اکوتوریسم ، استدلال می کنند که تعاریف اکوتوریسم دارای سه معیار اصلی است: (1) جاذبه ها باید عمدتا مبتنی بر طبیعت باشد (2) تعاملات بازدید کننده باید در یادگیری و یا آموزش باشد(3) اصول و شیوه های مدیریت ،باید مرتبط با  مولفه های زیست محیطی ، اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی و در جهت  پایداری باشد(والتر [35]2013 : 14).تعاريف اوليه اكوتوريسم، بيشتر متوجه برجسته كردن انگيزه درك و استفاده از ويژگي هاي طبيعي است. تعريفي كه از جانب مؤسسه ملي اكوتوريسم استراليا ارايه شده است چنين است: توريسمي كه با آموزش و آگاهي دربارة محيط زيست طبيعي توأم است و به گونه اي مديريت مي شود كه از نظر اكولوژيكي، پايدار باشد. مسافرت مسئولانه و مبتني بر اصول پايداري به نواحي طبيعي به منظور بهره گيري معنوي و ارضاي نيازها، شناخت و كسب آگاهي و احترام به نظام ارزشها و مردم محلي توأم باشد و به محافظت از نواحي مزبور كمك كند (یحیی پور  ،1389 :2). عناصر مشترک  تعاریف اکوتوریسم ، از جمله: الف) آموزش های زیست محیطی درجهت حفاظت محیط زیست. ( ب) آگاهی جوامع میزبان و کسب درآمد  اقتصادی با مشارکت مردم وتضمین  اثرات اجتماعی و زیست محیطی توسعه گردشگری.(ج) افزایش آگاهی زیست محیطی برای گردشگران وجوامع محلی(والتر ،2013: 16).

لارمن [36] در تعريفي از اكوتوريسم، آن را نوعي گردشگري طبيعت گرا دانسته است كه طي آن، گردشگران به خاطر يك يا شماري از ويژگيهاي تاريخ طبيعي، به يك مكان جذب مي شوند. انگيزه اين نوع از مسافرت مي تواند آموزشي، تفرجي و كسب هيجان باشد(كريم پناه ،1382: 43).

فنل به نقل از گودوين[37] ، اكوتوريسم نوعي گردشگري طبيعي با پيامد خفيف است كه در راستاي پايداري گونه ها و زيستگاه هاي طبيعي، هم به صورت مستقيم از راه مشاركت در اقدامات و برنامه هاي حفاظتي و هم به صورت غير مستقيم از راه ايجاد درآمد براي جوامع و در نتيجه ايجادانگيزه براي آنها در حفاظت از ميراث هاي طبيعي فعالانه عمل مي كند(فنل ، 1388: 63).

بر پايه تعريف والاس و پيرس[38]  اكوتوريسم عبارت است از سفر به مناطق طبيعي تقريباً دست نخورده به منظور مطالعه و كسب لذت انجام مي شود و اكوتوريست ،گردشگري است كه خود را نسبت به تماميت گونه هاي گياهي و جانوري ، سرزمين و اكوسيستم هاي يك ناحيه به موازات جوامع محلي با تمامي نيازها و ويژگيهاي فرهنگي شان مسئول مي بيند. او مسافري است كه عرصه هاي طبيعي را از ديدگاه جهاني، خانه همه و از منظر محلي فقط خانه ساكنين آن مي داند.(یحیی پور ،1389: 3).

اكوتوريسم عبارتست از مسافرت مسئولانه و هدفمند در طبيعت به نحوي كه از محيط، حفاظت  شده و به رفاه مردم بومي خدشه اي وارد نيايد( زاهدي، ۱۳90: 112).

اکوتوریسم ،سفر به مناطق حساس ،بكر ،سالم و معمولا حفاطت شده مي باشد .اكوتوريسم براي گردشگر ،يك سفر آموزنده مي باشد ،كه درآمد آن صرف حفاظت محل شده و مستقيما در رشدو توسعه ي اقتصادي و تقويت سياسي جوامع محلي تاثير گذاشته و موجب تكريم فرهنگ ها ي گوناگون وحقوق بشر مي گردد.(آلن مور[39]وهمكار ،1387،5)توريسم سبز، توريسم پايدار و بيوتوريسم واژه هاي متنوعي است كه براي گردشگري طبيعت و اكوتوريسم به كار برده مي شود. اكوتوريسم در فارسي به عنوان طبيعت گردي معني مي شود و شامل چشم اندازها و مناظر زيباي طبيعي، مانند :سواحل، درياچه ها، تالاب ها، بيشه زارها و مكان هاي سرسبز و خرم، گياهان وحشي،جنگل ها و پار كها ي ملي، نواحي گردشگري، مناطق كوهستاني و ييلاقي است.( وارثی و همكار ،1390).در سال 1999مارتا هاني[40] تعريفي عالي و دقيق از بوم گردي ارائه نمود :بوم گردي معمولا سفري است به مناطق حفاظت شده ي بكر و آسيب پذير كه سعي مي شود تاثير اين سفر برمحيط اندك باشد ،در مقياس كوچك انجام پذيرد ،به افزايش سطح اگاهي گردشگران كمك نمايد سرمايه هايي براي حفظ محيط زيست فراهم كند ،به طور مستقيم به توسعه ي اقتصادي و اقتدار سياسي جوامع محلي كمك كند و به فرهنگ هاي مختلف و حقوق بشر احترام گذارد .(آلن مور  و همكار ،1387: 5).


جدول 2- 2 تعاریف اکوتوریسم

سال و منبع تعريف
سباليوس لاسكورين[41] (1983 ،1993) اکوتوریسم توریسمی که شامل سفر به مناطق طبیعی نسبتا دست نخورده با  مطالعه، توصیف و بهره گیری ازمناظر وحشی و گیاهان و حیوانات، همچنین هر گونه جنبه های فرهنگی موجود (هم در گذشته و حال) که در این مناطق است.
سال 1991،

انجمن بین المللی اکوتوریسم،

لیندبرگ و هاوکینز [42]1993)

سفر هدفمند به مناطق طبیعی به درک  فرهنگ و تاریخ طبیعی  محیط زیست، مراقبت از اکوسیستم وحفاظت از منابع طبیعی وایجاد تولید اقتصادی فرصت های است که برای مردم محلی سودمند است
لاسكورين 1996اتحاديه بين المللي محيط زيست[43] 2000 اکوتوریسم سفر محیط زیست طبیعی نسبتا دست نخورده  ، به منظور لذت بردن و درک طبیعت (و هر گونه ویژگی های فرهنگی همراه – هر دو گذشته و حال) که به ترویج حفاظت از محیط زیست، تاثیر بازدید کننده و اثرات منفی کم، فراهم می کند و برای مشارکت اجتماعی و اقتصادی فعال جمعیت های محلی سودمند است
جامعه بین المللی اکوتوریسم ،[44] 1998 سفری مسئولانه به مناطق طبیعی است که حفظ محیط زیست و حفظ سلامت مردم محلی بیانجامد .
هاني[45] 1999 اکوتوریسم سفر به  مناطق بکر و معمولا مناطق حفاظت شده است که تلاش می کند به تاثیر کم و (معمولا) در مقیاس کوچک. این کمک می کند تا آموزش مسافر. درآمد زایی برای حفاظت از محیط زیست را فراهم می کند. به طور مستقیم مزایای توسعه اقتصادی و سیاسی توانمند سازی جوامع محلی و ترویج احترام به فرهنگ های مختلف و حقوق بشررا فراهم می کند .(هاني، 1999، 2002).
2001، ویور[46] اکوتوریسم نوعی از گردشگری است که سبب افزایش یادگیری ، تجارب و قدردانی از طبیعی محیط زیست،. . . افزایش شناخت منابع فرهنگی از مقصد است .
فنل[47] 2003 اکوتوریسم یک شکل پایدار طبیعی است گردشگری مبتنی بر منابع است که تمرکز در تجربه و یادگیری در مورد طبیعت است که به لحاظ اخلاقی موفق به کم تاثیر، غیر مصرفی و به صورت محلی گرا (کنترل، مزایا و مقیاس). این به طور معمول در طبیعی رخ می دهد و باید به حفظ مناطق کمک كند .

منبع: جمال[48] ،2013

 

انجمن بین المللی اکوتوریسم  در سال 1995 تعریف نوینی از این نوع گردشگری داده است بر اساس اين تعریف اکوتوریسم سفر مسئولانه به نواحی طبیعی است که به حفظ محیط زیست و پایداری و رفاه مردم محلی می انجامد اکوتوریسم  به جنبه های زیر تاکید می کند :

جنبه علمی که شامل شناخت صحیح و توجه به ظرفیت های اکو سیستم ها برای تضمین هرچه بهتر وحفاظت و بازسازی و تولید بهینه وپایداری آنها است (رضوانی ،1389 :22).

حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی و مذهبی در عرصه های گردشگری، با ارزش کردن میراث و اطلاع رسانی و فرهنگ سازی و آموزش مداوم مردم و جوامع محلی و گردشگران .

جنبه اجتماعی شناخت و احترام به نقش بسیار مهم مردم و جوامع محلی و مشارکت آن ها در تصمیم گیری ها و برنامه ریزی و اجرای پروژه ها .احترام به ساختار های اجتماعی و فرهنگی و سنتی و آداب رسوم و روش زندگی مردم و جوامع محلی، احترام به نیاز های معیشتی، وابستگی مردم به جنگل و عرصه های ومنابع جنگلی ،تبادل مثبت فرهنگی بین گردشگران و ترویج فرهنگ حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی بین گردشگران و جامعه میزبان آنها .(رضوانی 1389 :24).جنبه اقتصادی اکوتوریسم  شامل درآمد زایی برای جوامع محلی و تقسیم عادلانه درآمد ها ی اقتصادی، سهمی از درآمد ها برای مدیریت و حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی .اقتصادی کردن اکوتوریسم  برای سازمان دهندگان ودر عین حال توجه دقیق به حصول نتایج مثبت حفاظتی و حمایتی اجرای پروژه ها (همان منبع).

تعريف اکوتوریسم به نقل از سازمان ايرانگردي در سال ۱۳۸۰ اينگونه است: توريسمي است كه به طبيعت مرتبط باشد بطوريكه انگيزه اصلي در اين نوع توريسم بهره جستن از جذابيت هاي طبيعي يك منطقه، شامل ويژگي هاي فيزيكي و فرهنگ بومي است و توريست پس از مشاهده جذابيت ها بدون اينكه خللي در آن وارد يا آن را تخريب كند، محل را ترك مي گويد. بدين ترتيب ضمن بهره گيري از فرهنگ، سوابق تاريخي و نمون ههاي طبيعي منطقه، حفظ و احترام به اكوسيستم، فرصت هاي اقتصادي و درآمدزايي نيز براي مردم محلي ايجاد مي شود و زمينه حفظ وحمايت جدي تر از جذابيت ها، با منابع مالي تازه تر فراهم مي آيد ( سازمان ايرانگردي ،0 138).

طبيعت گردي نمونه اي است از ارتباط بالقوه سودمند بين گردشگري و محيط طبيعي .واژه ي طبيعت گردي در طي سال هاي گذشته پديدار شده ودر دهه ي آخر قرن بيستم رشد سريعي يافته است . در خصوص جنبه هاي سفر در طبيعت گردي الزامات اين گونه سفربه شرح زير است :

-طبيعت گردي درك اثرات گردشگري را تشويق مي كند .

-طبيعت گردي توزيع عادلانه ي منافع و هزينه هارا تضمين مي كند .

-طبيعت گردي به صورت مستقيم و غير مستقيم موجب ايجاد شغل براي افراد محلي مي شود .

طبيعت گردي موجب به حركت درآمدن صنايع سود مند محلي مانند هتل ها ،رستوران ها ،صنايع دستي . سيستم حمل ونقل مي شود(ميسون  و همكار ،152:1389).

-طبيعت گردي درآمد زايي مي كند و موجب تزريق سرمايه به اقتصاد محلي مي شود

-طبيعت گردي اقتصاد محلي به ويژه در مناطق روستايي تنوع مي بخشد .

-طبيعت گردي براي تصميم گيري از تمام افراد جامعه نظر خواهي مي كند .

-طبيعت گردي از روش منطقه بندي در برنامه ريزي استفاده مي كند .كه رعايت ظرفيت تحمل و توسعه ي اشكال مناسب گردشگري را تضمين مي كند.

-طبيعت گردي باعث بهبود وضعيت زير ساخت ها از جمله حمل ونقل و ارتباطات مي شود .

-طبيعت گردي تسهيلات تفريحي ايجاد مي نمايد كه مي تواند مورد استفاده مردم محلي و ديدار كنندگان بومي و بين المللي نيز قرار گيرد .

-طبيعت گردي با ايجاد درآمد به حفظ مكان هاي باستاني و بنا هاي و نواحي تاريخي كمك مي كند .

-طبيعت گردي ،اثرات گردشگري را باز بيني ،ارزيابي و مديريت مي نمايد و روش قابل اعتماد مميزي زيست محيطي و مقابله با اثرات منفي را توسعه مي دهد( همان :195 )

جدول 2- 3چارچوبی برای تعریف جدید: اصول کلیدی و عناصر مرتبط اکوتوریسم

هنجاری های کلیدی

اکوتوریسم

عناصر مرتبط با اکوتوریسم
 

مبتنی بر طبیعت

A. فعالیت در درجه اول در طبیعت رخ می دهد

B. اکوسیستم سالم

C. مناطق توسعه نیافته / مناطق بکر (حداقل دخالت انسان)

D. فرصت برای بازدید از مناطق طبیعی فراهم می کند

 

حفاظت

 

 

E.بازسازی و نگهداری و ارتقاء از اکوسیستم

F. آگاهی از شرایط زیست محیطی

G.تلاش همکاری بین ارائه دهندگان و جامعه (مدیران منطقه حفاظت شده، مردم محلی، و غیره)

H. اختلاط و اجرای حفظ و نگهداری / حفاظت در برنامه مدیریت

 

 

آموزش هاي محيطي

I. ارائه آموزش و پرورش زیستی فرهنگی برای همه ذینفعان (کارکنان، مهمان ها، جامعه، و غیره)

J. تشویق تعامل با طبیعت (برای ارائه یک تجربه / سود آموزشی)

K. افزایش آگاهی و درک از مناطق طبیعی میراث

L. وادار کردن بازدید کنندگان و سایر ذینفعان برای تبدیل شدن به درگیر در مسائل مربوط به میراث (هر دو طبیعی و فرهنگی)

 

توسعه ي پايدار

 

 

M. دستیابی به برابری و عدالت اجتماعی

N.بازسازی و نگهداری یکپارچگی زیست محیطی. رضایت از نیازهای انسان

P. اجتماعی خود مختاری و تنوع فرهنگی ادغام

Q.  حفاظت و توسعه

 

توزیع مزایای

R. دسترسی عادلانه مردم محلی به منابع، هزینه ها، و منافع

S. تعریف مزایای به جای جایگزین های سنتی محلی اقدامات و فعالیت های (ماهیگیری، صنایع دستی، و غیره)

T حد اكثر منافع کوتاه مدت و بلند مدت برای بازدید کنندگان، ارائه دهندگان، مردم محلی، و غیره

U. بهبود کیفیت زندگی برای مردم محلی

V. تکمیل زیرساخت های گردشگری موجود

 

 

اخلاق / مسئوليت

W. اخلاق بر محیط زیست، اجتماعی و فرهنگی روش مسئول اصول زیست محیطی

X. توجه برای هدایت تصمیم گیری

Y. از تاثیرات و تبعات ناشی از سفر در مناطق طبیعی

Z. افزایش آگاهی از ارزش اخلاق بر اساس کسب و کار و عمل

منبع : نيدهام[49] ،2013

2-2-تعريف گردشگر و اکو توریست[50]

بازديد كننده بين المللي :به فردي اطلاق مي شود كه به كشوري غير از كشور خود (كه درآن ساكن است )و بيرون از محيط زندگي دائم خود براي مدتي كمتر از 12 ماه مسافرت كند و هدفش به طور كلي چيزي غير از انجام فعاليت اقتصادي سود آور در كشور مورد نظر باشد.

بازديد كننده ي داخلي :هرفردي ساكن كشور كه به مكاني درون كشور ولي خارج از محيط زندگي معمول خود كمتر از 12 ماه مسافرت مي كند و هدفش به طور عمده چيزي غير از انجام فعاليت سود آور در مقصد مورد نظر است .

بازديد كننده بيش از يك شب : هر فردي كه حد اقل يك شب در مكان عمومي يا خصوصي در محل مورد نظر اقامت مي نمايد .


منابع و مآخذ:

الف- منابع و مآخذ فارسی:

-آپستلوپلوس،یورکوس،استلا،لیوادی(1388)جامعه شناسی گردشگری،ترجمه بیژن شفیعی ،انتشارات وارسته ،رشت

-اسدالهی ،زهرا(1390)اموزش پیشرفته اکوتوریسم  یکی از وجوه اساسی توسعه پایداردر صنعت گردشگری ،همایش مدیریت و توسعه ی گردشگری ،چالشها و راهکارها ،دانشگاه صنعتی شریف ،تهران

-اسمیت،ملانی،مک لئود،نیکولا ،روبرتسون فمارگارت هارد (1391)مفاهیم کلیدی در مطالعات گردشگری،ترجمه جعفر پاپیری ،انتشارات سمت ،تهران

– افراخته، حسن (1385 ).نقش ادراك محيطي در توسعه نيافتگي روستايي، موردمطالعه: شهرستان فومن جغرافيا و توسعه، پاييز و زمستان،

– آزادي، سعيد (1391).تحليل ديدگاه روستاييان نسبت به اثرات اجتماعي، اقتصادي زيست محيطي گردشگري بر توسعه روستايي شهرستان دهلران، پايان نامه ارشد،دانشگاه منابع طبيعي رازی،كرمانشاه

-آلن مور ،درام اندی( 1387) مقدمه اي بر برنامه ريزي ومديريت اکوتوریسم ترجمه ی رنجبران،محسن ، جلد اول ، نشر آييژ،تهران

-آموزش و پرورش شهرستان میاندرود (1393)آمار دانش آموزان دوره متوسطه نظری ،هنرستانها ،کارشناسی اموزش متوسطه

-آهنگر دارابی،جعفر (1391)داراب کلا در گذر زمان،انتشارات رمضانی،ساری

-ايراواني، محمود(1389)روانشناسي احساس وادراك ، انتشارات سمت ، تهران

بایزیدی ،ابراهیم،اولادی ،بهنام ،عباسی نرگس (1391)تحلیل داده ها های پرسشنامه ای به کمک نرم افزار spss،چاب چهارم ،انتشارات عابد ،مهرگان ،تهران

-بدری،سید علی،رضوانی ،محمد رضا ،حیدری ،زهرا (1392)مشارکت اجتماع محلی در توسعه گردشگری وستایی مطالعه موردی :روستاههای بخش مرکزی شهرستان تنکابن ،مجله برنامه ریزی و توسعه گردشگری ،سال دوم ،شماره 1،صص43-65

-براتی ،ناصر (1389)ادراک محیط ،نقش نسبیت های روان شناختی در فهم محیط ،ماهنامه ی منظر ،شماره 9مرداد ماه،ص34

-براتی ،ناصر ،سلیمان نژاد ،محمد علی (1390)ادراک محرک ها در محیط کنترل شده و تاثیر جنسیت برآن ،فصلنامه علمی پژوهی باغ نظر ،شماره 17،سال هشتم ،صص19-31

-بهفروز ،فاطمه (1374).بررسي ادراك محيطي و رفتار در قلمرو جغرافياي انساني ،فصلنامه تحقيقات جغرافيايي ،شماره 20ص ص32-69

-بخشداری گهر باران(1393) گزارش اعلام وضعیت طرح ساماندهی دریا

-برزگر،عیسی(1383)سرزمین من اسرم، نشر شلفین ،ساری

-پاپلی یزدی ،محمد حسین ،سقایی ،مهدی (1385)گردشگری ماهیت و مفاهیم ،انتشارات سمت ،تهران

-تقوایی ،مسعود ،پیر مرادیان ،زهرا ،صفر آبادی ،اعظم (1391)امکان سنجی توسعه اکوتوریسم  در ناحیه سامان چهار محال بختیاری ،فصلنامه ی علمی پژوهی فضای جغرافیایی ،دانشگاه آزاد اهر صص،150-169

-توسلی ،غلام عباس(1380)نطریه های اجتماعی ،انتشارات سمت ،تهران

-جردن ،تري(1380).مقدمه اي برجغرافياي فرهنگي، ترجمه ي سيمين تولايي ومحمد سليماني ، پژوهشگاه فرهنگ وهنر تهران.

-جلالپور، اعظم و برومند صلاحی،( 1391)، بررسی اثرات توسعه اکوتوریسم پایدار در مناطق بیابانی استان اصفهان، اولین همایش ملی بیابان، تهران، مرکز تحقیقات بین المللی بیابان دانشگاه تهران

-حافظ نیا،محمد رضا (1389)مقدمه ای برروشتحقیق در علوم انسانی ،انتشارت سمت ،تهران

-حمیدی زاده ،محمد رضا (1391)تعالی فرایند های تدریس و یادگیری از طریق تبیین تصویر ذهنی و فرایند های ادراکی در آموزش مهندسی،کنفرانس آموزش مهندسی 1404،دانشکده شهید بهشتی تهران

-خانی ،فضیله (1388)جنسیت و گردشگری ،،رشد علوم اجتماعی ،شماره 42 ،صص34-43

-خاني ،فضيله( 1390 ) .تحليل جنسيتي ار درك اثار گردشگري مورد  مطالعه: روستاههاي كن وسولقان شمال غرب تهران، مجله توسعه روستايي  ،دوره سوم، شماره 1،بهار و تابستان ص ص85

-دادور خانی ،فضیله، رضوانی، محمد رضا ،ایمنی قشلاق ،سیاوش(1390)تحلیل نقش گردشگری در توسعه فیزیکی کار آفرینانه به کار آفرینی بین جوانان روستایی ،مورد مطالعه :روستای کندوان و اسکندان شهرستان اسکو،پژوهش های جغرافیای انسانی شماره 78،صص169-195

-درام ،اندی، الن مور(1387)توسعه بوم گردی راهنمای مدیران وبرنامه ریزان محیط زیست ،جلد نخست ،اشنایی با بوم گردی ،ترجمه محسن کلانتری ،قدیر شکرالله زاده

-دانشگر مقدم ،گلرخ ، اسلام پور،مرمر (1391)تحلیل نظریه قابلیت محیط از دیدگاه گیبسون و باز خورد ان در مطالعات انسان ومحیط انسان ساخت ،مجله ی معماری و شهرسازی ارمان شهر ،شماره 9،صص73-86

-دانشگر مقدم ،گلرخ ،بحرینی ،حسین،عینی فر،علیرضا (1390)تحلیل اجتماع پذیری محیط کالبدی متاثر از ادراک طبیعت در محیط انسان ساخت ،مطالعه موردی :شهر همدان ،نشریه ی هنرهای زیبا ومعماری شهرسازی ،شماره 45صص36-25 دهخدا ،علی اکبر لغت نامه ، جلد 1 انتشارات دانشگاه تهران.

-رفيع پور ،فرامرز (1387 )كندو كاو ها وپنداشت ها ، شركت سهامي انتشار ، تهران

-روزنامه جام جم (1390)گردشگری و اشتغال زنان ،شماره 25،مرداد ماه ،ص2

-دواس،دی –ای(1386)پیمایش در تحقیقات علوم اجتماعی ،ترجمه هوشنگ نایبی،نشر نی ،تهران

-رمضان زاده لسبویی،مهدی ،عسگری ،علی ،بدری ،سید علی ،سلمانی ،محمد ،قدیری معصوم مجتبی(1391)سنجش تاب آوری روستاههای مناطق نمونه گردشگری :مورد مطالعه روستاهای چشمه کیله تنکابن و سرد آبرود کلار دشت،مجله برنامه ریزی و توسعه گردشگری سال اول،شماره 3صص131-154

-رنجبريان،بهرام ، زاهدي، محمد(1384 ).شناخت گردشگري ، چهار باغ، اصفهان

-رضواني ،محمد رضا (1389).توسعه گردشگري روستايي با رويكرد پايدار،تهران،موسسه انتشارات دانشگاه تهران

-رمضاني دارابي ،عيسي(1382).بررسي تطبيقي بازتاب هاي فضايي سياست هاي گردشگري در بعد و قبل از انقلاب اسلامي ايران ،پايان نامه كارشناسي ارشد ، تهران ،دانشگاه تربيت مدرس

– زنگي آبادي،علی ، ضيايي ،محمود،هيمن بايزيدپور،اسفنديار كهزادي(1389) تحليلي بر وضعيت امكانات و تسهيلات گردشگري استان كردستان از ديد گردشگران، فصلنامه علمي پژوهشي جغرافياي انساني – سال دوم، شماره چهارم،ص40

-.زاهدي ،شمش السادات (1390).مباني توريسم و اکوتوریسم پايدار با تاكيد برمحيط زيست ،تهران ،دانشگاه عللامه طباطبايي

-زاهدی ،شمس السادات(1384)گردشگری و توسعه پایدار ضرورت جاری سازی حفاظت محیطی در سیاست های توسعه گردشگری ،فصلنامه مطالعات گردشگری ،شماره 11و12،صص1-22

– سالنامه ي آماري مازندران (1390).سازمان مديريت و برنامه ريزي استان مازندران

– سازمان ميراث فرهنگي كشور(1385).تدوين  سند ملي توسعه مديريت طبيعت گردي ،گزارش وضع موجود

-سازمان ملی جوانان (1383)تدوین راهبردهای ملی گذراندن اوقات فراغت جوانان ،جلد سوم ،پیش نویس طرح ،مهندسان مشاور فرنهاد،ویرایش اول

-سازمان ایرانگردی و جهانگردی (1381)خلاصه برنامه ملی توسعه و مدیریت گردشگری کشور

-سازمان میراث فرهنگی مازندران (1385)مطالعات امکان سنجی منطقه ی نمونه ی گردشگری گهرباران معاونت سرمایه گذاری ،مهندسین شاژ اندیشان پارس

-سازمان محیط زیست مازندران (1385)سیمای  طبیعی پناهگاه حیات وحش سمسکنده و دشت ناز

سازمان هواشناسی مازندران (1392)آماروضعیت وهواشناسی ایستگاه سینوپتیک دشت نار

-سپهر عادل ،صفر آبادی اعظم (1392)تحلیل شاخص های اثر گذاری بر توسعه ی اکوتوریسم  در مناطق بیابانی ایران ،پژو هش های جغرافیای انسانی ،شماره چهار ،صص137-154

-سلامی ،ابراهیم بای،غلامی حیدر ،غلامی ،منا (1390)سیاستگذاری اکوتوریسم  پایدار در مناطق کویری ،فصلنامه مطالعات گردشگری و توسعه ،شماره 1صص31-58

-شاهچراغی، آزاده (1388) تحليل فرآيند ادراك محيط باغ ايراني براساس نظري  روانشناسي بوم شناختي  نشريه هويت شهر،سال سوم/ شماره 5پاييز و زمستان

شییری ،سید محمد،شمسی ،سيده زهرا پاپكياده ،ابراهيمي، هادي(1392) اثرات اجراي برنامه هاي آموزش زيست محيطي بر طبيعت گردي (مورد مطالعه: دانش آموزان مدارس لنگرود)مجله ي برنامه ريزي و توسعه گردشگري سال دوم، شماره ي7، صص 148 -162

– شرقی، علی (1390) تجلیل کاربردی نظریه بازساری تمرکز ذهنی و مطالعه دانشجویان در فضای باز، فصلنامه علمی پژوهش باغ نظری شماره 18، ص 51-36.

– شكوئي، حسين( 1378). انديشه هاي نو در فلسفه جغرافيا ، انتشارات گيتا شناسي، تهران

– شكوئي، حسين( 1378).فلسفه هاي محيطي ومكتبهاي جغرافيا، انتشارات گيتا شناسي، تهران

-شیدفر،محمدر رضا،روح الله ،اسحاقی(1383)راهنمای برنامه ریزی سفر در مازندران ،انتشارات سازمان ایرانگردی و جهانگردی ،ساری

-ضرغام بروجنی ،حمید (1389 ) برنامه ریزی توسعه جهانگردی ،انتشارات مهکامه ،تهران

-ضیایی محمود،ابراهیمی ،مهدی ،حاج غلام سر یزدی ،الهام (1392)اولویت بندی عوامل موثر بر سرمایه گذاری جامعه محلی در طرح های توسعه گردشگری روستایی ،مجله برنامه ریزی توسعه گردشگری ،سال دوم ،شماره ا،صص29-43

– عبدالهي، عظیمه السادات (1391( .نیازسنجی آموزش زیست محیطی دانش آموزان پسر مقطع ابتدایی شهر اصفهان، مجله محیط زیست و توسعه پایدار پیام نور  ،پژوهشنامه ي علوم انساني ،شماره 53،بهار ،ص253-266

– عبدللهی ،عیوض (1386)اکوتوریسم  سازگار با محیط زیست و پایداری منابع طبیعی ، ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران، مشهد، انجمن اقتصاد کشاورزی ایران، دانشگاه فردوسی مشهد

-علیقلی زاده ناصر،بدری سید علی ،سبک بار حسنعلی (1386)نگرش جامعه ی میزبان به اثرات محیطی و اقتصادی گردشگری در نواحی روستایی ،مورد مطالعه :بخش مرکزی شهرستان نوشهر ،روستا و توسعه ،شماره 1صص

-علی احمدی ،علیرضا ،سعید نهایی ،وحید (1386)توصیفی جامع از روشهای تحقیق (پارادیم ها،استراتژی ،طرح هاو رویکردهای کمی و کیفی و ترکیبی )انتشارات تولید دانش ،تهران

-علی اکبری ،اسماعیل (1389)رویکرد مفهومی به تاثیر سیمای شهری بر الگوهای رفتاری ،جغرافیا نشریه علمی پژوهشی انجمن جغرافیای ایران ،دوره جدید سال چهارم ،شماره 10-11،صص144_165

-غنیان،منصور قدیری معصوم،مجتبی مطیعی لنگرودی،سید حسن زر افشانی،کیومرث(1389) تحلیل ابعاد گردشگری روستایی با رویکرد جنسیتی از دیدگاه جامعه ی میزبان: (مطالعه ی موردی منطقه ی اورامان) نشریه: زن در توسعه و سیاست شماره 30ص110

-.فريد ،يد الله (1379).مباني جغرافياي انساني، ،انتشارات  دانشگاه ازاد اسلامي ،اهر

-.فردوسي ،سيما ،مرتضوي،شهرناز، رضواني، نعيمه (1386).رابطه ي بين دانش زيست محيطي و رفتارهاي محافظت از محيط ،پژوهشنامه ي علوم انساني ،شماره ي53،بهار،ص ص266-253

-.فيروزجائيان،علي اصغر ، غلام نژاد ،فاطمه (1391).تحليل جامعه شناختي اقات فراغت در جامعه ي ايراني(فراتحليلي از وضع موجود )،فصلنامه ي برنامه ريزي توسعه ي گردشگري ،شماره ي3،زمستان ،ص ص 181

– فنل ،ديويد اي (1388). مقدمه اي بر طبيعت گردي، ترجمه ي جعفر اولادي قاديكلايي، دانشگاه مازندران، بابلسر

-فيضي ،زهرا 1385مباني روانشناسي ادراك و احساس ،انتشارات پشوتن تهران

-.قدمي، مصطفي ، عليقلي زاده فيروزجايي، ناصر، 1391)، ارزيابي توسعه گردشگري مقصد در چارچوب پايداري ،فصلنامه تحقيقات جغرافيايي،  سال 27 ، شماره اول ، شماره پياپي 104،ص ص80-87

-قرخلو ،مهدی ،رمضان زاده لسبویی ،مهدی ،گلین شریف ،جواد (1388)اثرات زیست محیطی گردشگری برسواحل شهر رامسر ،فصلنامه پژوهشی جغرافیای انسانی ،سال اول ،شماره 3

-کاظمی،علی ،بهزادفر،مصطفی(1392)بازشناس نظام معنای محیطی در محیط های تاریخی باتاکیدبرتحولات اجتماعی مخاطبان ،مطالعه موردی :محله صیقلان رشت ،فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات شهری شماره صص88-75

-کاظمی ،مهدی (1382)برسی آثار اقتصادی فرهنگی توسعه جهانگردی از دیدگاه ساکنین ،مطالعات گردشگری ،شماره 3،صص1-16

-کیوی، ریمون و کامپنهود، لوک­وان (1381). روش تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمه عبدالحسین نیک گهر، تهران، چاپ سوم ،انتشارات فرهنگ معاصر

-كريم پناه، رفيق (1384)تحليل اكوتوريسم و نقش آن در توسعه منطقه اي استان كردستان ،پايان نامه کارشناسي ارشد جغرافياي طبيعي گرايش اقليم شناسي در برنامه ريزي محيطي ،دانشگاه تربیت مدرس تهران

-كلانتري، ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴن،(1387).جوانان و گردشگري ،ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕﻓﺮﻫﻨﮕﻲ، ﺳﺎﻝ ﺍﻭﻝ، ﺷﻤﺎﺭﻩ ۲، ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻥ ۱۳۸۷،ﺹﺹ۱۵۹ – ۱۹۱

-گی ،چاک ،وای(1382)جهانگردی درچشم اندار جامع ،ترجمه علی پارساییان و محمد اعرابی ،دفتر پژوهش های فرهنگی ،تهران

-مرتضوی،شهرنار (1380)روانشناسی و کاربرد آن در محیط،انتشارات شهید بهشتی ،تهران

معین ،محمد(1346) فرهنگ معین، انتشارات امیرکبیر، تهران

میسون،پیتر (1951)گردشگری اثرات ،برنامه ریزی و مدیریت ،ترجمه میرزایی ،روزبه ،ترابیان ،پونه ،انتشارات ترمه ،تهران

-مهدوی ،مسعود ،طاهر خانی ،مهدی(1383)کاربرد آماردر جغرافیا ،انتشارات قومس ،تهران

-نظری،علی اصغر (1372)جغرافیای جمعیت ایران ،انتشارت دانشگاه پیام نور

نیازمند ،مازیار(1388)اکوتوریسم ، تعاریف، مفاهیم و الزامات توسعه ،مجله رشد علو اجتماعی ،شماره 2،صص20-24

-وارثی ،حمید رضا ،تقوایی ،مسعود ،سلطانی ،لیلا(1390)تحلیل فضای گردشگری پارک کوهستانی صفه براساس الگوی رفتاری و ادراک محیطی شهروندان اصفهانی ففصلنامه علمی پژوهشی انجمن جغرافیایی ایران ،سال چهارم شماره 29 ،صص110-130

-ویلیامز ،استیون(1388)جغرافیای گردشگری ،مترجم محمود ضیایی،دانشگاه پیام نور ،تهران

یاوری،حسین،حسین زاده ،سپیده (1389)شناخت صنعت جهانگردی گردشگری انتشارات سیمای دانش ،تهران

-یحیی پور،احمد (1389)تدوین الگوهای رفتاری _محیطی اکوتوریسم پایدار،چهارمین همایش و نمایشگاه تحصصی مهندسی محیط زیست ،تهران

 

ب- منابع و مآخذ خارجی:

 

Agata Pietrzyk-KaszyńskaJoanna CentMałgorzata Grodzińska-JurczakMagdalena Szymańska (2012), Factors influencing perception of protected areas—The case of Natura 2000 in Polish Carpathian communities,Journal for Nature Conservation,VOL.20,pp:284-292

-Aini Hasanah Abd Mutalib,Nik Fadzlya ,  River Foo (2010), Striking a balance between tradition and conservation: General perceptions and awareness level of local citizens regarding turtle conservation efforts based on age factors and gender, Journal of Environmental Management,Vol.91,pp:2254,2264

DavidB.Weaver,LauraJ.Lawton(2007),Twentyyearson:Thestateofcontemporaryecotourismresearch, Tourism ManagementVol. 28 ,pp :1168– 1179

-Pierre G Walter(2013) :Theorising visitor learning in ecotourism, Journal of

Ecotourism, Vol. 12, No. 1, pp15–32 http://www.tandfonline.com/loi/reco20

-D.A. Fennell(2002), Ecotourism programme planning, Department of Recreation and Leisure StudiesBrock UniversityOntarioCanada ,www.cabi-publishing.org

-Scott, Richardson & Gareth, Butler. (2012) Research Attitudes of Malaysian Tourism and Hospitality Students towards a Career in the Industry Asia Pacific Journal of Tourism. Vol. 17, pp:262-276http://www.tandfonline.com/

-Scott,Richardson.(2008) Undergraduate Tourism and Hospitality Students Attitudes Toward a Career in the Industry: A Preliminary Investigat، Journal of Teaching in Travel & Tourism .Vol. 8, pp:23-46

-Sarah M. Wanderseea, Li Ana David López-Carrb, Yeqin Yangc(2012),Perception and decisions in modeling coupled human and natural systems: A case study from Fanjingshan National Nature Reserve, ChinaEcological ModellingVol 229, 24, Pp: 37–4, www.sciencedirect.com

–Jianqiong Yuan, Limin Dai Qingli Wang. (2008)State-Led Ecotourism Development and Nature Conservation، Case Study :the Changbai Mountain Biosphere Reserve.Vol.13,pp:55,.http://www.ecologyandsociety.org

-Jing Liu Zhiyun ,Ouyang,Hong Miao(2010), Environmental attitudes of stakeholders and their perceptions regarding protected area-community conflicts: A case study in China, Journal of Environmental Management,V, 91, PP: 2254–226.

 

-Khamfeua SirivongsToshiyuki , Toshiyuki Tsuchiya(2012) ,Relationship between local residents’ perceptions, attitudes and participation towards national protected areas: A case study of Phou Khao Khouay National Protected Area, central Lao PDR Forest Policy and Economics, V 21, PP :92–100http://www.sciencedirect.com

-G .zurlinia M. Dadamo N. Zaccarellia, M.E. Corlianòb,(2012). Managing diving impacts on reef ecosystems: Analysis of putative influences of motivations, marine life preferences and experience on divers’ environmental perceptions, Ocean & Coastal Management,VOL.76,PP:52-63 ,

-I. Petrosillo,  M. Dadamoa, N. Zaccarellia, M.E. Corlianòb, (2013) Tourist perception of recreational environment and management in a marine protected area, Landscape and Urban Planning,VOL.79,PP:29-37

-Holly M. Donohoe & Roger D. Needham (2006) Ecotourism: The Evolving, Contemporary Definition, Journal of Ecotourism, V,5:3,PP:192-210, http://www.tandfonline.com/loi/reco20

-Tazim Jamal , Marcos Borges a & Amanda Stronza (2006): The Institutionalisation of Ecotourism: Certification, Cultural Equity and Praxis Journal o Ecotourism,Vol, 5:3,pp:145-175 http://www.tandfonline.com/loi/reco20

-Manuel Antonio Rivera. (2010) Croes Ecotourists loyalty: will they tell about the destination or will they returnJournal of EcotourismVol. 9, pp: 85–103،http://www.tandfonline.com/loi/reco20

-María del Mar, Alonso-Almeida.(2013) Environmental management in tourism: students perceptions and managerial practice in restaurants from a gender perspective Journal of Cleaner Production. Vol. 60, pp:201-207

– Michele Matis Hoyman & Jamie Randall McCall (2013): Is there trouble in

paradise? The perspectives of Galapagos community leaders on managing economic developmentand environmental conservation through ecotourism policies and the Special Law of 1998, Journalof Ecotourism,Vol 12:1,PP: 33-48, http://www.tandfonline.com/loi/reco20

 

 

 

 

The analysis of Environmental perception young people about the ecotourism (case study: Middle school students, Miyandorod Township)

 

Abstract:

Since 1990 decade, there is a challenge on the traditional approaches used to develop the tourism. Meanwhile, beside a simultaneous emphasize on desired and/or undesired effects of tourism, a new trend from aggregate tourism to a stable development of tourism has begun. The reason of this trend is not only because of the enjoyments in tourism, but is considered as a tool used for keeping the environment safe and developing the economics. From this point of view, ecotourism is mainly regarded as a factor of permanent development, and then being in nature may be considered. The ecotourism activities in the society lead to some positive and negative effects in the ecosystems, economics, social and cultural issues. The tourism can be regarded as a cultural relationship rather than an economic activity. The tourism and ecotourism is related to the moral situation of the host society. Therefore, this factor is essential for development and success of tourism and ecotourism. One of the oldest issues in geography is to understand the reaction of human against the environmental changes. In all cultures, the environmental realizations have vital role in personal decision makings. The Mazandaran province is considered as one of the high-ranked provinces regarding its nature and geographical situation. Regarding the geographical features of Miyandorod, this research is done due to analysis the understandings of young people about ecotourism. The study samples are the middle school students in Miyandorod and the number of samples is 275 persons who are randomly selected. In this research, a surveying method is used to collect information from the students via questionnaires. The analysis is also done using the regression test and correlation ratio. The SPSS software is utilized in our experiment. The gained results show a meaningful relation between the environment and the cognition of ecotourism in young people. Meanwhile, it shows the effects of environment in understanding of youths about the ecotourism.

 

Keywords:

Tourism, ecotourism, environmental perception, youths, Miyandorod Township

 

 

 

[1]– The International Ecotourism Society(Ties)

[2] -Manuel Antonio Rivera

[3] -Pamella Wight

[4] -Alen moore

[5] María del Mar

[6]Fmenism

[7] Gareth Buttler

[8]– Jianqiong Yuan

[9]– Scott Richardson

[10]– Khamfeua Sirivongs

[11]– Sarah M. Wandersee

[12] -Jing Liu

[13] -Aini Hasanah Abd Mutalib

[14]-I. Petrosillo

[15]– G. Zurlinia

[16]– Kaszyńska

[17]– Williams.stephen

[18]-Williams

[19] -Fennell

[20] -Ecotourism

[21] Blangy&Nilson

[22] Alexes De Tocqevil

[23] Serengeti

[24] Ecotiurism

[25] Pure Ecotourism

[26] Ecological Ttourism

[27] Jamal

[28] -lascurain  cebllos

[29]– Hetzer

[30] Nelson

[31] Fennell

[32] Pearce

[33] Hoyman

[34] Weaver & Latv

[35] Pierre G Walter

[36] laarman

[37] Goodwin

[38] Wallace&Pierce

[39] Allen Moore

[40] Martha Honey

[41]lascurain  cebllos

[42] Lindberg&Hawkins

[43] Iucn

[44] Ties

[45] Honey

[46]Weaver

[47] Fennell

[48] Jamal

[49] Needham

[50] Ecotourist

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “تحلیل ادراک محیطی جوانان از اکوتوریسم (مورد مطالعه :دانش آموزان مقطع متوسطه ی شهرستان میاندرود)”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 78 = 86