new5

سنجش اثربخشی مدیریت دانش در دانشگاه مازندران

49.000تومان

توضیحات

دانشکده علوم اقتصادی و اداری

پایان نامه ی دوره کارشناسی ارشد در رشته‌ مدیریت بازرگانی(گرایش تحول)

چکیده

مدیریت دانش در آموزش عالی مجموعه اي از فرآیندهاي سازمانی است که از ایجاد و انتقال دانش در این مؤسسات حمایت کرده و دست‌یابی به اهداف سازمانی و دانشگاهی را ممکن می سازد. بدین منظور و به جهت مدیریت مناسب دانش سازمانی، ابزاری مناسب نیاز است که بتوان با استفاده از آن از میزان اثربخشی مدیریت دانش در یک سازمان آگاه شد. این آگاهی از وضعیت مدیریت دانش به سازمان کمک می نماید تا نقاط ضعف و کاستی ها ی مدیریت دانش خود را در جهت حفظ برتری های رقابتی و یا افزایش آن، به درستی تشخیص و اقدامات مناسبی در جهت آن انجام دهد.
این تحقیق نیز با بررسی و مقایسه ی شاخص ها و ابزارهای موجود در این زمینه، از رویکردی یکپارچه در قالب تکنیک فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP) برای محاسبه میزان اثربخشی مدیریت دانش و مقایسه دانشکده های دانشگاه مازندران بر اساس آن استفاده کرده است که در آن ابعاد کارت امتیازی متوازن (BSC) به عنوان شاخص های اثربخشی و ابزار شاخص عملکرد مدیریت دانش (KMPI) به عنوان فرآیندهای چرخه دانش در نظر گرفته شده است. داده های تحقیق با روش میدانی و از طریق توزیع پرسشنامه مقایسات زوجی بین خبرگان دانشگاه جمع آوری شده و نرم افزار Super Decisions نیز برای تجزیه و تحلیل داده ها بکار رفته است.
نتایج این تحقیق نشان می دهد که بعد فرآیندهای داخلی و به کارگیری دانش مهم‌ترین شاخص و فرآیند هستند. همچنین میزان اثربخشی مدیریت دانش دانشکده های علوم پایه در مقایسه با دانشکده های علوم انسانی و علوم مهندسی بیشتر است. در نهایت پیشنهاداتی نیز برای بهبود آن ها بر اساس فرآیند های دانش ارائه شده است.

واژه های کلیدی: مدیریت دانش، سنجش اثربخشی، فرآیند تحلیل شبکه ای، کارت امتیازی متوازن، دانشگاه مازندران.

فهرست مطالب

فصل اول- کلیات پژوهش
1-1- مقدمه………..
1-2- ضرورت و اهمیت موضوع……….
1-3- بیان مسأله………………..
1-4- اهداف پژوهش………..
1-5- سوالات پژوهش……….
1-6- روش پژوهش…………..
1-7- قلمرو پژوهش………….
1-8- تعریف واژه‌ها و اصطلاحات…………………
1-8-1- تعاریف مفهومی………………
1-8-2- تعاریف عملیاتی………………
1-9-ساختار کلی پایان نامه……………..

فصل دوم: ادبیات پژوهش
2-1- مقدمه………..
2-2- مدیریت دانش…………
2-2-1-گذری بر مدیریت دانش………
2-2-2-دانش………………….

2-2-2-1- روابط داده،اطلاعات و دانش…………
2-2-2-2- داده……………….
2-2-2-3-اطلاعات ………
2-2-3-طبقه بندی انواع دانش………….
2-2-4-منابع دانشی سازمان……………..
2-2-5-تعاریف مدیریت دانش…………
2-2-6- اهمیت به کارگیری مدیریت دانش……..
2-2-7-اهداف مدیریت دانش………….
2-2-2-8-فرآیند های مدیریت دانش……………..
2-2-9-مدیریت دانش در آموزش عالی…………
2-3-سنجش مدیریت دانش……………….
2-3-1- سنجش اثربخشی مدیریت دانش…………
2-3-2- انواع رویکرد های سنجش مدیریت دانش………….
2-3-3- ابزارهای سنجش مدیریت دانش…………
2 -3-3-1- کارت امتیازی متوازن……………….
2-3-3-2- جهت یاب اسکاندیا……..
2-3-3-3- نظارت بر دارایی‌های نامشهود……..
2-3-3-4- حسابداری منابع انسانی………………..
2-3-3-5- روش شناسیKP3………
2-3-3-6- شاخص عملکرد مدیریت دانش…………………
2-3-3-7- سیستم مبتنی بر رضایت کاربر………
2 -3-4–مقایسه ابزار های سنجش مدیریت دانش………….
2-4- مدل تحقیق و اجزای آن………….
2-4-1-کارت امتیازی متوازن………… ………….
2-4-2-. شاخص عملکرد مدیریت دانش……….
2-4-3-. فرآیند تحلیل شبکه‌ای………
2-5- دانشگاه مازندران……..
2-6-مروری بر تحقیقات انجام شده………………..
2-6-1-تحقیقات خارجی……………..
2-6-2-تحقیقات داخلی……………….
2-7-خلاصه فصل دوم………………….

فصل سوم: روش شناسی پژوهش
3-1- مقدمه………..
3-2- نوع شناسی ‌پژوهش ……………….
3-3- انتخاب خبره ………….
3-4- مدل و روش پژوهش …………….
3-4-1- گام اول. تشکیل مدل و ساختاردهی به مسأله………..
3-4-2- گام دوم. تشکیل ماتریس مقایسات زوجی و محاسبه بردار اوزان در هر یک از سطوح……….
3-4-3- گام سوم. محاسبه اثربخشی مدیریت دانش……………
3-4-4- گام چهارم. تجزیه و تحلیل اثربخشی مدیریت دانش……………
3-5- ابزار و روش جمع‌آوری داده‌ها………………
3-5-1- بررسی سازگاری ماتریس های مقایسات زوجی……………
3-5-1-1-محاسبه سازگاری ماتریس های مقایسات زوجی……….
3-6- معرفی نرم‌افزارهای مورد استفاده…………….
3-7- محدودیت‌های پژوهش…………..

فصل چهارم:تجزیه و تحلیل داده‌ها

4-1- مقدمه ………
4-2- مشخصات خبره‌ها …………………
4-3- پیاده سازی روش………
4-3-1- گام اول. تشکیل مدل و ساختاردهی به مسأله……
4-3-2- گام دوم. تشکیل ماتریس مقایسات زوجی و محاسبه بردار اوزان در هر یک از سطوح…..
4-3-3- گام سوم. محاسبه اثربخشی مدیریت دانش……….
4-3-3- گام چهارم. تجزیه و تحلیل اثربخشی مدیریت دانش……….

فصل پنجم:نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1- مقدمه ………
5-2- جمع بندی………………
5-3- بحث و نتیجه گیری………………..
5-4- پیشنهادات………………
5-4-1- کاربردی………….
5-4-2 تحقیقات آتی……..

منابع و مأخذ…………………

پیوست‌ها
پیوست1-پرسشنامه مقایسات زوجی………………..
پیوست2- خروجی نرم افزار Super Decisions…………

فهرست شکل‌ها
10 شکل1-1- ساختار کلی پایان نامه …………….
17 شکل2-1- اثر اطلاعات و دانش بر تصمیم گیری………
40 شکل2-2- رابطه بین مولفه های اصلی در متدلوژیKp3 برای تعیین سهم دانش در عملکرد شرکت…….
46 شکل2-3- مدل اولیه تحقیق……….
48 شکل2-4- ارتباط کارت امتیازی متوازن با مدیریت دانش………..
51 شکل2-5- تفاوت ساختار سلسله مراتب و شبکه……….
54 شکل2-6- فرمت استاندار سوپر ماتریس…….
58 شکل2-7- مدل سنجش اثر بخشی مدیریت دانش……..
59 شکل2-8- مدلANP سنجش عملکرد مدیریت دانش………….
60 شکل2-9- مدل وو و ونگ برای ارزیابی موفقیت مدیریت دانش……………
62 شکل2-10-توانمندی مدیریت دانش به منظور اثربخشی مدیریت دانش……
65 شکل2-11-مدل مفهومی ارزیابی و آسیب‌شناسی مدیریت دانش در مؤسسات آموزش عالی……………
68 شکل2-12-مدل عوامل تأثیر گذار بر موفقیت سیستم مدیریت دانش و همچنین پیامدها آن…….
73 شکل2-13-چارچوب مرور ادبیات پژوهش……………..
78 شکل3-1-مدل تحقیق……………….
106 شکل5-1-یافته‌های پژوهش……….

فهرست جداول
33 جدول 2-1- رویکرد های متفاوت ارزیابی مدیریت دانش………..
36 جدول 2-2- شاخص های کارت امتیازی متوازن……….
37 جدول 2-3- شاخص های جهت یاب اسکاندیا…………
38 جدول 2-4- شاخص های نظارت بر دارایی های نا مشهود…………
39 جدول 2–5 شاخص های حسابداری منابع انسانی……..
40 جدول 2-6- شاخص های متدلوژی Kp3……………….
42 جدول 2-7- شاخص های عملکرد مدیریت دانش……..
43 جدول 2-8- شاخص های سیستم مبتنی بر رضایت کاربر………….
44 جدول 2-9- مقایسه ابزارهای سنجش مدیریت دانش………………
48 جدول 2-10- مدل کارت امتیازی متوازن برای دانشگاه………….
69 جدول 2-11- پژوهش های انجام شده در حوزه سنجش مدیریت دانش…..
81 جدول 3-1-مقادیر ترجیحات برای مقایسات زوجی….
81 جدول 3-2 – نمونه پرسشنامه مقایسه زوجی…………….
83 جدول3-3- شاخص ناسازگاری تصادفی…..
85 جدول 4-1- مشخصات خبره……..
86 جدول 4-2- درجه اهمیت شاخص‌های اثربخشی مدیریت دانش……………
87 جدول 4-3- درجه اهمیت فرآیند های چرخه دانش تحت کنترل ابعاد کارت امتیازی متوازن……………..
88 جدول 4-4- اولویت دانشکده‌ها تحت کنترل فرآیند های چرخه دانش در بعد مشتری………..
89 جدول 4-5- اولویت دانشکده‌ها تحت کنترل فرآیند های چرخه دانش در بعد فرآیندهای داخلی………
90 جدول 4-6- اولویت دانشکده‌ها تحت کنترل فرآیند های چرخه دانش در بعد نوآوری و یادگیری……
91 جدول 4-7- اولویت دانشکده‌ها تحت کنترل فرآیند های چرخه دانش در بعد مالی……………..
92 جدول 4-8- اولویت فرآیند های چرخه دانش تحت کنترل دانشکده‌ها در بعد مشتری…………
93 جدول 4-9- اولویت فرآیند های چرخه دانش تحت کنترل دانشکده‌ها در بعد فرآیند های داخلی……….
94 جدول 4-10- اولویت فرآیند های چرخه دانش تحت کنترل دانشکده‌ها در بعد نوآوری و یادگیری…..
95 جدول 4-11- اولویت فرآیند های چرخه دانش تحت کنترل دانشکده‌ها در بعد مالی…………..
97 جدول 4-12-سوپر ماتریس اولیه در بعد مشتری……….
97 جدول 4-13- سوپر ماتریس نهایی در بعد مشتری…….
98 جدول 4-14- سوپر ماتریس اولیه در فرآیند های داخلی…………
98 جدول 4-15- سوپر ماتریس نهایی در بعد فرآیندهای داخلی……
99 جدول 4-16- سوپر ماتریس اولیه در بعد نوآوری و یادگیری…..
99 جدول 4-17- سوپرماتریس نهایی بعد نوآوری و یادگیری……..
100 جدول 4-18- سوپرماتریس اولیه بعد مالی……………….
100 جدول 4-19- سوپر ماتریس نهایی در بعد مالی………..
102 جدول 4-20- محاسبه شاخص مطلوبیت برای سنجش اثربخشی مدیریت دانش………
103 جدول 4-21-تجزیه و تحلیل اثربخشی از طریق پنج جزء فرآیند های چرخه دانش….

فهرست نمودارها
52 نمودار2-1- ارتباط درونی و بیرونی میان عناصر………..
63 نمودار2-2- سلسله مراتب سنجش اثربخشي مديريت دانش……
64 نمودار2-3-مدل سلسله مراتبي ارزيابي عملكرد سيستم مديريت دانش سازمان…….
76 نمودار3-1-گام‌های پیاده سازی مدل…………
87 نمودار 4-1- درجه اهمیت فرآیند های چرخه دانش تحت کنترل ابعاد کارت امتیازی متوازن….
88 نمودار 4-2- اولویت دانشکده‌ها تحت کنترل فرآیند های چرخه دانش در بعد مشتری…………..
89 نمودار 4-3- اولویت دانشکده‌ها تحت کنترل فرآیند های چرخه دانش در بعد فرآیندهای داخلی…………
90 نمودار 4-4- اولویت دانشکده‌ها تحت کنترل فرآیند های چرخه دانش در بعد نوآوری و یادگیری ………
91 نمودار 4-5- اولویت دانشکده‌ها تحت کنترل فرآیند های چرخه دانش در بعد مالی………………
92 نمودار 4-6- اولویت فرآیند های چرخه دانش تحت کنترل دانشکده‌ها در بعد مشتری…………
93 نمودار 4-7- اولویت فرآیند های چرخه دانش تحت کنترل دانشکده‌ها در بعد فرآیند های داخلی……….
94 نمودار4-8- اولویت فرآیند های چرخه دانش تحت کنترل دانشکده‌ها در بعد نوآوری و یادگیری………
95 نمودار 4-9- اولویت فرآیند های چرخه دانش تحت کنترل دانشکده‌ها در بعد مالی…………….
107 نمودار5-1- تجزیه و تحلیل اثربخشی مدیریت دانش از طریق ابعاد کارت امتیازی متوازن………
108 نمودار5-2- تجزیه و تحلیل اثربخشی مدیریت دانش از طریق فرآیند های چرخه دانش…………
109 نمودار5-3- میزان اثربخشی مدیریت دانش دانشکده‌ها…………….

1-1-مقدمه
روند رو به رشد رقابت در عرصه اقتصاد جهانی موجب تحولی عظیم در رویکرد سازمان ها برای خلق ارزش های رقابتی پایدار بوده است (بونتیس و همکاران ،1999). در ابتداي عصر صنعتي شدن، سازمان ها اثربخشي، كارايي و همچنين برتري رقابتي خود را از طريق اتوماسيون، كاهش ضايعات و حذف فرآيند هاي اضافي افزايش دادند؛ ولي در حال حاضر و در عصر دانش و دانش کاری، سازمان ها در صدد سازماندهي مجدد جهت حذف مشاغل و نيروهاي اضافي هستند. اين جنبش از طريق مهندسي مجدد و مديريت كيفيت جامع و مانند این‌ها انجام مي شود كه سازمان هاي روان‌تری را به ارمغان مي آورد. در اينجاست كه نقش دانش و مديريت دانش روشن مي شود و سازمان ها در پي تحقق و استفاده ِیکی از مهم‌ترین دارايي هاي ناشناخته و راكد خود بنام دانش بر مي آيند. لذا، مديريت دانش در اين راستا بايد از سويي همراه با اثربخشي و كارايي و از سوي ديگر بايد بتواند به خوبی از عهده كسب، حفظ و نگهداري و انتشار دانش در سطح سازمان برآيد. مسلماً به كارگيري مناسب اين سرمايه در صورت وجود معيار ها و شاخص هاي مناسب موجب مي شود از سويي كارايي و اثربخشي مديريت دانش افزايش يافته و از سوي ديگر ميزان تأثير آن بر عملكرد سازمان مشخص شود و فقط مورد ارزيابي كيفي قرار نگيرد (شائمی برزکی،1384).
امروزه مؤسسات آموزش عالی با چالش هاي فراوانی از جمله تغییرات سریع فنّاوري، گسترش سیستم ها، تقاضاي متنوع جامعه، افزایش هزینه هاي آموزشی و نیاز به تطبیق با عصر دانش و اطلاعات مواجهند. یکی از ابزارهایی که براي مقابله با این شرایط بکارگرفته می شود، مدیریت دانش است. مدیریت دانش در آموزش عالی مجموعه اي از فرآیندهاي سازمانی است که از ایجاد و انتقال دانش در این مؤسسات حمایت کرده و دست‌یابی به اهداف سازمانی و دانشگاهی را ممکن می سازد (صادقی آرانی،1387). نقش اصلی این مؤسسات، مدیریت کردن دانش (هم دانش ضمنی و هم دانش آشکار) است تا بتوانند عملکرد دانش را جهت توسعه و پیشرفت جامعه افزایش دهند (حمیدي زاده،1387).
در این فصل، کلیات پژوهش ارائه می‌گردد. در ابتدا ضرورت و اهمیت انجام این پژوهش و مسأله‌ی مورد نظر مطرح خواهد شد و سپس اهداف، سوال و روش پژوهش بیان می‌شود. در پایان این فصل نیز، قلمرو پژوهش مطرح شده و واژگان کلیدی و پرکاربرد در این مطالعه تعریف خواهند شد.

1-2-ضرورت و اهميت موضوع
در محیط رقابتی امروزی، نیاز سازمان ها به دارایی های دانشی نسبت به گذشته شدت چشمگیری یافته است. غیر قابل تقلید بودن، کمیاب بودن، ارزشمند بودن و غیر قابل جایگزین بودن از ویژگی های این دارایی دانشی، همراه با ظهور رویکرد ها و مفاهیمی چون مدیریت دانش، سرمایه فکری، دارایی نامشهود، دیدگاه دانش گرا به سازمان و نیز افزایش تحقیقات دانشگاهیان و دست اندرکاران اجرایی، همگی گویای اهمیت فزاینده منابع دانشی در سازمان ها هستند (انوری رستمی و شهائی،1388). امروزه، محیط سازمان ها به لحاظ تحولات علمی و فناوری روز به روز بی ثبات تر و پیچیده‌تر می شود. در چنین شرایطی، سازمان هایی برنده و کامیاب هستند که ضمن کسب دانش و آگاهی وسیع از عوامل محیطی، حفظ بقا و حیات خود، زمینه رشد و پویایی و افزایش عملکرد سازمان را بهبود و ارتقا بخشند. یکی از راه های تحقق این امر، مقوله مدیریت دانش است (رجایی پور و رحیمی،1387).
در این میان، گرچه از سه دهه از ارائه مدیریت دانش در محافل علمی می گذرد اما این موضوع در مؤسسات آموزش عالی به ویژه دانشگاه ها از دیر باز مطرح بوده چرا که فلسفه وجودی این مؤسسات، تولید و انتشار دانش در جامعه بوده و مدیریت دانش در این سازمان ها همواره در محور برنامه ریزی استراتژیک آن‌ها قرار داشته است. اگرچه اغلب این تلاش ها بر مدیریت اختراعات، پژوهش ها، تحقیقات و غیره بوده اما جایگاه این مؤسسات در تربیت نیروی انسانی ماهر و شایسته برای دیگر سازمان ها می طلبد تا تلاش خود را در مدیریت دانش، گسترش داده و به دیگر حوزه‌های سازمان نیز وارد کنند. صاحب نظران، موفقیت و کامیابی آموزش عالی را در محیط پویای کنونی وابسته به سرمایه های معنوی آن از جمله مدیریت دانش می-دانند (استین ،2004). توسعه آموزش ها در یک ساختار مناسب هرچند می تواند مفید باشد، اما اگر دانش کسب شده مدیریت نشود و توسعه دانش در راستاي نیازهاي جامعه نباشد، نمی تواند مشکلات زیادي را حل کند (نیازی، 1389). بنابراین مادامی که دانشگاه ها در زمینه ارزیابی دارایی های دانشی خود، پیمایشی انجام ندهند، مدیریت دانش، بهبود عملکرد و توسعه سازمانی را نخواهد داشت.

1-3- بیان مسئله
امروزه دانش به عنوان مهم‌ترین سرمایه و دارایی یک سازمان و محرکی برای ایجاد مزیت رقابتی، تحول سازمانی، نوآوری و غیره در سازمان به شمار می رود. این دارایی، در مقایسه با انواع دیگر دارایی ها، دارای این طبیعت منحصر به فرد است که هر چه بیشتر استفاده شود به ارزش آن افزوده می شود (نیرمال و همکاران ،2004). مدیریت این دارایی نامشهود در طول دهه های گذشته توجه زیادی را به خود جلب نموده به طوری که اجرای یک استراتژی موثر مدیریت دانش و تبدیل شدن به یک سازمان دانش محور، شرط الزامی موفقیت سازمان ها در دوره ای است که به اقتصاد دانش محور معروف است (گروز ،2002 ).
از این رو در اقتصاد دانش محور و محيط پرتلاطم امروزي، دانشگاه ها که مراكز آموزش، توليد دانش و نيروي كار دانشي می باشند، دانش نقشي مهم و استراتژيك در آن‌ها ایفا می کند. بنابراین مؤسسات آموزشی نيازمند شناسايي وضع موجود خود، جهت توسعه برنامه هاي بهبود در راستاي دست‌یابی به وضعيت مطلوب هستند و نياز به سنجش اثربخشی مدیریت دانش در این مؤسسات توسط متخصصان و افراد حرفه اي بيش از پيش احساس شده و از اهمیتی ویژه برخودار است.
برای دست‌یابی به این مهم، پژوهش حاضر در پی سنجش اثربخشی مدیریت دانش در دانشگاه مازندران است. دلیل این انتخاب از یک سو به جهت اهمیت دانشگاه مازندران به عنوان یکی از دانشگاه های بزرگ در کشور و بزرگ‌ترین مرکز آموزش عالی استان و از سوی دیگر، تاکنون پژوهشی در این زمینه با توجه به ضرورت آن صورت نگرفته است.

1-4- اهداف پژوهش
این پژوهش به منظور توصیف و ارزیابی وضعیت اثربخشی مدیریت دانش در دانشگاه مازندران و افزایش سطح آگاهی مسئولین امر در این خصوص، به بررسی و تعیین عوامل و شاخص هاي مؤثر در سنجش اثربخشی مديريت دانش و میزان اثربخشی آن در دانشکده ها می پردازد تا به کمک آن، قوت ها و ضعف-هاي موجود مشخص و برنامه ريزي هاي لازم در خصوص بهبود آن انجام شود. بنابراین اهداف پژوهش حاضر عبارتند از:

1-تعیین عوامل اصلی تأثیرگذار در سنجش اثربخشی مدیریت دانش در دانشکده های دانشگاه مازندران.
1-1-بررسی شاخص های اندازه گیری عوامل تأثیرگذار در سنجش اثربخشی مدیریت دانش در دانشگاه مازندران.
2-سنجش اثربخشی مدیریت دانش در دانشگاه مازندران.
1-2- تعیین و سنجش اثربخشی مدیریت دانش در دانشکده های دانشگاه مازندران.

1-5- سوال پژوهش
میزان اثربخشی مدیریت دانش در دانشکده های دانشگاه مازندران چقدر است؟

1-6- روش پژوهش
این تحقیق نیز با مرور ادبیات موضوع، بررسی و مقایسه شاخص ها و ابزارهای موجود در این زمینه، از رویکردی یکپارچه در قالب تکنیک فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP) برای سنجش میزان اثربخشی مدیریت دانش و مقایسه دانشکده های دانشگاه مازندران استفاده کرده است که در آن ابعاد کارت امتیازی متوازن (BSC) به عنوان شاخص های سنجش اثربخشی و ابزار شاخص عملکرد مدیریت دانش (KMPI) به عنوان فرآیندهای چرخه دانش شناسایی شدند. همچنین داده های تحقیق با روش میدانی و از طریق توزیع پرسشنامه مقایسات زوجی بین خبرگان دانشگاه جمع آوری شده‌اند و از نرم افزار Super Decisions نیز برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شده است.

1-7- قلمرو پژوهش
– قلمرو موضوعی: قلمرو موضوعی این تحقیق اثربخشی مدیریت دانش است.
– قلمرو مکانی: در این تحقیق، دانشکده های دانشگاه مازندران از لحاظ اثربخشی مدیریت دانش و از دید خبرگان این دانشگاه مورد بررسی قرارگرفته شده اند.
– قلمرو زمانی: داده های این تحقیق در نیمه اول سال 1391 جمع آوری شده است.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “سنجش اثربخشی مدیریت دانش در دانشگاه مازندران”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

54 + = 56