حراج!

مدل کسب و کار با رویکرد مسئولیت اجتماعی سازمان

39,000تومان 19,000تومان

توضیحات

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
دانشگاه علوم و فنون مازندران

پایان نامه
مقطع کارشناسی ارشد
رشته: مدیریت MBA

عنوان: مدل کسب و کار با رویکرد مسئولیت اجتماعی سازمان -مطالعه موردی شرکت اروم نارین -شادلی-

چکیده

در سال های اخیر مشارکت سازمان در مسائل اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی یکی از موضوعات اساسی برای سازمان ها و جامعه محسوب می شود. در همین راستا محققان و پژوهشگران مختلف تلاش می نمایند تا با دستیابی به روش های جدید مدل هایی کاربردی و خلاقانه ارائه دهند که از طریق آنها از یک سو نگرش سازمان ها و مدیران آنها را نسبت به CSR بهبود بخشیده و از سوی دیگر آن را با استراتژی ها و اهداف اصلی سازمان یکپارچه نمایند. در این پژوهش با تکیه بر مفاهیم مربوط به مدل کسب و کار، ذینفعان و CSR، محقق به یکپارچه سازی CSR و مدل کسب و کار برای خلق یک مدل کسب و کار جدید که مدل کسب و کار مسئولانه نام گذاری شده است، می پردازد. مدل کسب و کار مسئولانه روش های جدیدی برای خلق ارزش برای تمامی افراد و گروه هایی که در یک کسب و کار مشارکت دارند از جمله مشتریان، سهامداران، جامعه و سایر ذینفعان، ارائه می دهد.
پس از ارائه ی مدل کسب و کار مسئولانه و همچنین روش ارزیابی مزیت رقابتی حاصل از این مدل، این مباحث در شرکت اروم نارین (شادلی) با استفاده از روش های کیفی و کمی مورد بررسی قرار گرفته و در دنیای واقعی کسب و کار سنجیده شده اند.
کلمات کلیدی: مدل کسب و کار مسئولانه، مسئولیت اجتماعی سازمان (CSR)، مدل کسب و کار، ذینفعان، ارزش

فهرست مطالب

1. فهرست رئوس مطالب
فصل اول: مقدمه و کلیات تحقیق
1-1) بیان مسأله……….. 2
1-2) اهداف تحقیق…… 4
1-3) اهمیت موضوع تحقیق و انگیزش انتخاب آن……… 4
1-4) سوالات تحقیق…. 5
1-5) مدل تحقیق……… 6
1-6) تعاریف عملیاتی متغیر ها و واژه های کلیدی……… 6
1-6-1) مدل کسب و کار……… 6
1-6-2) مفهوم کسب و کار…… 7
1-6-3) قابلیت ها …… 8
1-6-4) ارزش…………. 8
1-6-5) گزاره ارزش …………… 8
1-6-6) گزاره ارزش مشتری…. 9
1-6-7) فرمول سود….. 9
1-6-8) تمایز محصول…………. 10
1-6-9) ذینفعان……….. 10
1-6-10) علاقمندی های ذینفعان…….. 10
1-6-11) مشارکت ذینفعان….. 11
1-6-12) انتظارات ذینفعان……. 12
1-6-13) مسئولیت اجتماعی سازمان….. 12
1-6-14) مزیت رقابتی…………. 13
1-6-15) مدل پنج نیروی رقابتی پورتر………….. 14
1-6-16) تئوری مبتنی بر منابع………….. 14
1-7 ) روش تحقیق…… 15

فصل دوم: ادبیات و پیشینه تحقیق
2-1) مقدمه….. 18
2-2) مزیت رقابتی……. 19
2-2-1) تئوری سازمان صنعتی …… 20
2-2-2) مدل پنج نیروی رقابتی پورتر………. 21
2-2-3) بحث و انتقاد در مورد مدل پنج نیروی رقابتی پورتر…………. 23
2-2-4) تئوری مبتنی بر منابع …….. 23
2-2-4-1) طبقه بندی منابع…….. 26
2-2-4-2) ویژگی های منابع در تئوری مبتنی بر منابع…… 27
2-2-4-3) تفاوت بین منابع و قابلیت ها………….. 28
2-2-5) برخی از مباحث و تئوری های مرتبط با تئوری مبتنی بر منابع ………. 29
2-3) مسئولیت اجتماعی سازمان (CSR)………… 30
2-3-1) تعاریف و مدل ها………….. 30
2-3-2) مسئولیت اجتماعی سازمان و عملکرد مالی…………… 34
2-3-3) مسئولیت اجتماعی سازمان و تئوری مبتنی بر منابع…………… 36
2-3-4) مسئولیت اجتماعی سازمان و ذینفعان………. 36
2-4) تئوری ذینفعان….. 37
2-4-1) ویژگی های ذینفعان……….. 39
2-4-2) ارتباط ذینفعان و سازمان…. 40
2-4-3) علاقمندی های ذینفعان….. 43
2-4-4) مشارکت ذینفعان……………. 45
2-4-5) انتظارات ذینفعان……………. 46
2-4-6) ارزش های ذینفعان………… 47
2-5) مدل کسب و کار………….. 48
2-5-1) تعریف مدل کسب و کار……………. 48
2-5-2) چارچوب مدل کسب و کار اولیه ایتامی و نیشینو ……………. 50
2-5-3) طراحی مدل کسب و کار با رویکرد سیستم فعالیت …………. 51
2-5-4) چارچوب مدل کسب و کار جانسون، کریستنسن و کاگرمن …………. 53
2-5-4-1) گزاره ارزش مشتری…………… 54
2-5-4-2) فرمول سود……………. 54
2-5-4-3) منابع کلیدی …………. 54
2-5-4-4) فرآیند های کلیدی ……………. 54
2-5-5) چارچوب مدل کسب و کار اپلگیت………… 55
2-5-5-1) مفهوم کسب و کار…. 55
2-5-5-2) تحلیل استراتژی…….. 56
2-5-5-3) تحلیل مشتریان………. 56
2-5-5-4) ارزیابی شبکه کسب و کار….. 57
2-5-5-5) تحلیل قابلیت ها……. 57
2-5-5-6) تحلیل ارزش خلق شده برای تمام ذینفعان…… 57
2-5-6) اجزای مدل کسب و کار…. 58
2-5-7) مفهوم اجزای مدل کسب و کار در ادبیات مدل …… 59
کسب و کار و مسئولیت اجتماعی سازمان
2-6) گزاره ارزش ….. 65
2-7) تمایز محصول….. 66
2-8) مدل کسب و کار و مشتری……….. 66
2-9) پیشینه تحقیق…… 67
2-9-1)CSR استراتژیک پورتر و کرامر …… 67
2-9-2) خلق شرکت های پایدار اکلز، پرکینز و سرافیم……… 68
2-9-3) بررسی تاثیرات CSR بر عملکرد سازمان توسط آینو و سرافیم ………. 69
2-9-4) یکپارچه سازی منافع جامعه و استراتژی های سازمان کانتر ………….. 71
فصل سوم: روش تحقیق
3-1) مقدمه….. 73
3-2) پارادایم های تحقیق……… 74
3-3) هم ترازی و تطابق رویکرد تحقیق…………. 76
3-4) مرحله اول: رویکرد کیفی…………. 77
3-4-1) انتخاب مطالعه ی موردی……………. 77
3-4-2) روش کیفی تحقیق…………. 78
3-4-3) سوالات مصاحبه……………. 79
3-4-4) تحلیل داده ها…….. 79
3-5) مرحله دوم: رویکرد کمی………….. 80
3-5-1) طراحی پرسشنامه…………… 81
3-5-2) جامعه ی آماری، حجم نمونه و روش نمونه گیری…………… 82
3-5-3) مقیاس اندازه گیری………… 82
3-5-4) تجزیه و تحلیل داده ها…… 83
3-5-5) روایی و پایایی ….. 83
فصل چهارم: محاسبات و یافته های تحقیق
4-1) مدل مفهومی تحقیق: مدل کسب و کار مسئولانه ……………. 86
4-1-1) مقدمه……. 86
4-1-2) مسئولیت اجتماعی سازمان (CSR) …………. 88
4-1-3) ذینفعان ……………. 91
4-1-4) مدل کسب و کار ………….. 94
4-1-5) مدل کسب و کار مسئولانه………….. 94
4-1-5-1)علاقمندی ذینفعان…… 97
4-1-5-2) مشارکت ذینفعان …… 99
4-1-5-3) انتظارات ذینفعان …… 100
4-1-6) مدل کسب و کار مسئولانه و مزیت رقابتی ………….. 103
4-1-7) نتیجه گیری……….. 108
4-2) محاسبات و یافته های مربوط به مطالعه موردی (شرکت اروم نارین)…………… 110
4-2-1) مقدمه……. 110
4-2-2) شرکت اروم نارین و CSR………….. 110
4-2-2-1) تولید آبمیوه های ارگانیک شادلی…….. 110
4-2-2-2) بسته بندی آبمیوه های شادلی…………. 111
4-2-3) اجزای مدل کسب و کار…. 112
4-2-3-1) مفهوم کسب و کار ……………. 112
4-2-3-2) قابلیت های کسب و کار…….. 127
4-2-3-3) تحلیل ارزش های خلق شده برای ذینفعان…… 129
4-2-4) مدل کسب و کار مسئولانه شرکت اروم نارین …….. 133
4-2-4-1) علاقمندی های ذینفعان …….. 135
4-2-4-2) مشارکت ذینفعان……. 137
4-2-4-3) انتظارات ذینفعان……. 138
4-2-5) موقعیت رقابتی مدل کسب و کار مسئولانه شرکت اروم نارین……….. 139
4-2-5-1) مدل پنج نیروی رقابتی پورتر و شرکت اروم نارین……. 139
4-2-5-2) تئوری مبتنی بر منابع و شرکت اروم نارین…… 141
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1) مقدمه….. 147
5-2) یکپارچه سازی مدل کسب و کار و CSR و خلق سازمان مسئول….. 147
5-3) مزیت رقابتی و مدل کسب و کار مسئولانه ی شرکت اروم نارین…. 152
5-4) پیشنهادات……….. 154
منابع………….. 155
پیوست 1: شرکت اروم نارین (شادلی)……………. 164
پیوست 2: سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ……………. 172
(راهنمای تولید، فرآوری، برچسب گذاری و بازاریابی مواد غذایی ارگانیک)
پیوست 3: جداول و نمودارهای SPSS مربوط به پرسشنامه ……… 182
چکیده انگلیسی………… 195

2. فهرست جداول

جدول 2- 1: یک مدل کسب و کار چیست؟…… 49
جدول 2-2: چارچوب طراحی یک سیستم فعالیت………. 52
جدول 2-3: اجزای مدل کسب و کار…. 58
جدول 2-4: اجزای مدل کسب و کار در ادبیات مدل کسب و کار و ادبیات CSR………….. 60
جدول 2-5: بررسی تاثیرات اجرای CSR بر عملکرد سازمان……. 70
جدول 3-1: مقایسه ی پارادایم های علوم رفتاری و اجتماعی…… 75
جدول 4-1: وضعيت صادرات كنسانتره و آبميوه طي سالهاي 87 – 1385………… 114
جدول 4-2: وضعيت واردات كنسانتره و آبميوه طي سالهاي 87 – 1385………….. 114
جدول 4-3: سرانه مصرف آبمیوه در ایران………. 114
جدول 4-4: ظرفیت تولید شادلی در سال……….. 115
جدول 4-5: نسبت تولید شادلی به کل تولید داخلی…….. 115
جدول 4-6: میزان آشنایی و مصرف آبمیوه های شادلی…………… 116
جدول 4-7: نمودار میزان آشنایی با محصولات ارگانیک………….. 117
جدول 4-8: میزان مصرف محصولات ارگانیک…………… 118
جدول 4-9: علت عدم مصرف محصولات ارگانیک…….. 119
جدول 4-10: میزان آشنایی با آبمیوه های ارگانیک شادلی………… 121
جدول 4-11: بازار هدف کنسانتره و آبمیوه های شادلی…………… 122
جدول 4-12: رقبای اصلی شادلی………. 123
جدول 4-13: انواع محصولات شادلی، سن ایچ، تکدانه و سان استار…….. 123
جدول 4-14: قیمت محصولات شادلی، سن ایچ و تکدانه (قیمت ها به تومان)….. 123
جدول 4-15: مدل های بسته بندی شادلی، سان استار، سن ایچ و تکدانه………….. 123
جدول 4-16: ارزش های آشکار و نهفته حاصل از مصرف …….. 132
آبمیوه های ارگانیک شادلی و زمان دریافت ارزش ها
جدول 4-17: درصد پاسخ دهندگان به افزایش قیمت بر اساس …………… 136
ویژگی های مختلف آبمیوه
جدول 4-18: مقایسه میزان اهمیت ویژگی های مختلف آبمیوه برای مصرف کنندگان …… 136
جدول 5-1: مسئولیت های شرکت اروم نارین در قبال ذینفعان…. 148
جدول 5-2: مسئولیت های جامعه در قبال مصرف کنندگان و شرکت اروم نارین…………… 151

3. فهرست اشکال و نمودار ها

شکل 1-1: مدل تحقیق…………. 6
شکل 1-2: چارچوب مدل کسب و کار اپلگیت………….. 7
شکل 2-1: فرآیند مدیریت استراتژیک بارنی و هسترلی…………… 19
شکل 2-2: مدل پنج نیروی رقابتی پورتر ……….. 21
شکل 2-3 : هرم CSR کرول….. 31
شکل 2-4: مدل سه بخشی CSR شوارتز و کرول ………. 32
شکل 2-5: مدل تاثیر CSR…….. 35
شکل 2-6: سه جنبه ی تئوری ذینفعان…………… 38
شکل 2-7: طبقه بندی ذینفعان بر اساس فوریت، حقانیت و قدرت………. 40
شکل 2-8: نوع شناسی تشخیصی ذینفعان سازمان……….. 41
شکل 2-9: نوع شناسی استراتژی های نفوذ ذینفعان…… 43
شکل 2-10: چارچوب مدل کسب و کار اولیه ایتامی و نیشینو….. 51
شکل 2-11: چارچوب مدل کسب و کار جانسون……….. 53
شکل 2-12: چارچوب مدل کسب و کار اپلگیت………… 55
شکل 2-13: سیستم انتقال ارزش مکنزی به نقل از لنینگ و مایکلز……….. 65
شکل 2-14: چارچوب CSR استراتژیک پورتر و کرامر……………. 67
شکل 3-1: ساختار فصل 3……. 73
شکل 4-1: چارچوب مدل کسب و کار مسئولانه………… 97
شکل 4-2: ارتباط بین اجزای مختلف مدل کسب و کار مسئولانه ………… 107
شکل 4-3 ارتباط اجزای مدل کسب و کار مسئولانه و مولفه های بارنی …………… 101
نمودار 4-1: میزان آشنایی و مصرف آبمیوه های شادلی…………… 116
نمودار 4-2: میزان آشنایی با محصولات ارگانیک………… 117
نمودار 4-3: میزان مصرف محصولات ارگانیک…………… 118
نمودار 4-4: علت عدم مصرف محصولات ارگانیک…….. 119
نمودار 4-5: نوع محصول ارگانیک مصرف شده توسط مصرف کنندگان……………. 120
نمودار 4-6: عوامل موثر در خرید محصولات ارگانیک……………. 121
نمودار4-7: میزان آشنایی با آبمیوه های ارگانیک شادلی…………… 122
شکل 4-4: مراحل مختلف تولید تا مصرف آبمیوه……….. 124
شکل 4-5: مدل کسب و کار مسئولانه شرکت اروم نارین………… 134
شکل 4-6: تحلیل مزیت رقابتی حاصل از میوه های ارگانیک شادلی ……. 142
بر اساس چارچوب VRIN بارنی

1-1) بیان مسأله

مسئولیت های سازمان در قبال ذینفعان (جامعه، محیط زیست، سهامداران، مشتریان،….) یکی از مباحث مهم و اساسی در حوزه کسب و کار در دوره ی حاضر به شمار می رود. در کشورهای توسعه یافته و صنعتی بسیاری از مصرف کنندگان توجه خود را به کالاها و خدماتی معطوف می دارند که توسط شرکت ها و واحد های اقتصادی مسئول نسبت به مسائل اجتماعی و محیط زیستی تولید می شوند. علاقمندی و توجه سرمایه گذاران و خریداران سهام نیز به این موضوع رو به افزایش است. با کمال تاسف این موضوع در کشورهای در حال توسعه و توسعه نیافته به شکل دیگری است زیرا مشکلات پیش روی سازمان ها به قدری پیچیده و سخت هستند که بسیاری از این سازمان ها تنها به فکر باقی ماندن در بازار بوده و نمی توانند حتی به سود بلند مدت فکر کنند و بنابراین توجه به مسائل اجتماعی و محیط زیستی و همچنین نیازها و حقوق ذینفعان برای آنها چندان ساده نیست.
آنچه می تواند هم برای سازمان ها و واحد های اقتصادی در کشورهای صنعتی و هم در کشورهای در حال توسعه مفید باشد ارائه راهکارهایی است که از طریق آنها بکار گیری استراتژی های مربوط به مسئولیت اجتماعی سازمان و پیاده سازی آنها صرفا هزینه تلقی نشود و نوعی سرمایه گذاری محسوب شده و ایجاد فایده و ارزش نماید.
با توجه به این که CSR یک مفهوم نموی و یک هدف در حال حرکت می باشد، سازمان ها سعی می کنند بخش هایی از CSR را در اولویت کارهای خود قرار دهند که اثرات مالی مثبت برای آنها داشته باشد [1]. این بدان معنی است که اغلب شرکت ها در حالی تمایل به اجرای CSR دارند که سود سهامداران شان نیز تامین شود. برخی از پژوهشگران با ارائه ی مفهوم CSR استراتژیک سعی در تحقق این هدف داشته اند. پورتر و کرامر [2] به طور مثال با ارائه ی چارچوب CSR استراتژیک تلاش نموده اند تا با یکپارچه سازی CSR و استراتژی های سازمان، CSR را به منبع فرصت و مزیت رقابتی تبدیل نمایند.
یکپارچه سازی CSR نه فقط با استراتژی های سازمان بلکه در حوزه ی وسیع تری با مدل کسب و کار سازمان جهت خلق ارزش برای کلیه ی ذینفعان از جمله سهامداران، هدف اساسی این پژوهش می باشد. آفا [3, p. 2] در تعریف مدل کسب و کار عنوان می کند که «یک مدل کسب و کار چارچوبی است برای به دست آوردن پول».
واژه مدل کسب و کار در پایان دهه ی 1990 و با ظهور اینترنت و تجارت الکترونیک وارد حوزه ی ادبیات مدیریتی شد [4,5].
یک مدل کسب و کار مفهومی سودمند جهت درک و دسته بندی عملیات های سازمان است [6]. مدل های کسب و کار را نمی توان مدل های علمی یا قیاسی و یا دستورالعمل نامید بلکه ممکن است یک مدل کسب و کار هر یک از این نقش ها را به تنهایی و یا همه ی آنها را همزمان با هم ایفا کند که این بستگی به نوع سازمان و اهداف آن دارد [7]. زوت و امیت [8] مدل کسب و کار را به عنوان سیستمی از فعالیت های متعامل در نظر می گیرند که باعث توسعه سازمان و گسترش مرزهای آن می شود.
ما در دنیایی زندگی می کنیم که مردم، شرکت ها، دولت ها و حتی ملت ها بیش از گذشته با یکدیگر ارتباط داشته و به هم وابسته هستند. توجه به منافع شخصی و خودخواهی افراد و حتی شرکت ها مانع از نوآوری و پیشرفت بوده و بر عکس همکاری و مشارکت با یکدیگر و کار کردن با دیگران و برای دیگران می تواند یک انگیزه ی قوی برای افزایش نوآوری و پیشرفت باشد [9, p. 283].
آنچه در مورد یک کسب و کار باید بدان توجه شود آن است که یک شرکت یا سازمانی که یک کسب و کار را راه اندازی می کند از افراد و گروه های مختلفی به نام ذینفعان تشکیل شده که تنها در کنار هم و در توازن و هماهنگی با هم می توانند به اهداف خود چه مادی باشد و یا غیر مادی دست یابند. همه ی این ذینفعان نسبت به هم مسئولیت هایی دارند که انجام و رفع این مسئولیت ها باعث افزایش کارایی و تشدید انرژی لازم برای تحقق اهداف و خلق ارزش خواهد شد.
یک سازمان نسبت به کارکنان خود برای ایجاد یک محیط خوب کاری (شامل امنیت، بهداشت و سلامتی، ساعات کار، دستمزد،…)؛ نسبت به مشتریان خود برای ایجاد رضایت در آنان و تبعیت از اصول و ارزش های رقابت منصفانه و نسبت به جامعه برای حفظ محیط زیست، حقوق انسان ها، توسعه پایدار،… مسئول است [10, p. 4].
وقتی یک شرکت محیط مناسب و مطلوبی برای کارکنان خود ایجاد می کند آنها با کارایی بیشتری کار می کنند. این دیدگاه می تواند به مدیران این بینش را دهد که CSR باعث خلق ارزش هم برای سازمان و هم برای کارکنان می شود. مدیران باید بدانند که CSR چیزی بیش از هزینه، اجبار و اضطرار و عمل خیرخواهانه است؛ CSR می تواند منبع فرصت، نوآوری و مزیت رقابتی باشد [2].
با دستیابی به یک درک شفاف و واضح از CSR و توسعه ی رویکرد های جدید به مدل کسب و کار، این مفاهیم برای خلق مدل مفهومی این تحقیق ترکیب خواهند شد.
پرداختن به موضوع مدل کسب و کار با رویکرد مسئولیت اجتماعی سازمان با هدف ارائه راهکار برای خلق سازمان های مسئول و بالتبع خلق ارزش برای ذینفعان از جمله سهامداران و سرمایه گذاران بوده است و این نکته نیز قابل توجه و اهمیت است که دستیابی به این هدف مستلزم پرداختن به مباحث بسیار گسترده تری در حوزه مباحث مدیریتی و سازمانی از جمله فرهنگ سازمانی، مدیریت تحول، مدیریت منابع انسانی،…… می باشد که از حیطه ی این پژوهش خارج می باشد.
پورتر و کرامر [2] بیان می کنند که «شرکت های موفق نیاز به جامعه ی سالم دارند….، و همزمان، یک جامعه ی سالم نیاز به شرکت های موفق دارد». این موضوع را می توان به کلیه ی ذینفعان درگیر در یک کسب و کار تعمیم داد.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “مدل کسب و کار با رویکرد مسئولیت اجتماعی سازمان”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

32 − = 29