new5 free

نقش سرمایه های فکری در تسهیل مدیریت دانش

59.000تومان

توضیحات

تحصيلات تکميلي

پايان نامه کارشناسي ارشد رشته مدیریت دولتی گرایش منابع انسانی

عنوان:
نقش سرمایه های فکری در تسهیل مدیریت دانش در سازمان فنی و حرفه ای استان سیستان و بلوچستان

چكيده

            هدف تحقیق حاضر بررسی نقش سرمایه های فکری در تسهیل مدیریت دانش در سازمان فنی و حرفه ای استان سیستان و بلوچستان می باشد.جامعه آماری شامل کلیه مدیران و کارشناسان سازمان فنی و حرفه ای استان سیستان و بلوچستان 280 نفر می باشند که روش نمونه گیری تصادفی-طبقه ای می باشد.برای برآورد حجم نمونه از جدول کرجسی-مورگان استفاده گردید که برای جامعه آماری 280 نفر 152 نفر قید گردیده است. همچنين ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته 24 سئوال 5 گزینه ای طیف لیکرت می باشد که روایی آن از نوع محتوایی و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ 83/0 برآورد گردید.جهت تجزيه و تحليل اطلاعات از آزمون t تك نمونه استفاده شد كه یافته ها حاکی از آن بود که سرمایه فکری و سرمایه سازمانی و سرمایه انسانی در تسهیل مدیریت دانش در سازمان فنی و حرفه ای استان سیستان و بلوچستان در حد نسبتاً زیادی نقش داشته است.

کلمات کلیدی: سرمایه فکری، سرمایه انسانی، سرمایه سازمانی، مدیریت دانش، سازمان فنی و حرفه ای.

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     صفحه

فصل اول.. 1

1-1-مقدمه. 2

1-2-تعریف موضوع (بیان مسئله) 4

1-3-اهمیت و ضرورت انجام تحقیق: 6

1-4-اهداف تحقیق.. 7

1-4-1- اهداف اصلی.. 7

1-4-2- اهداف فرعی پژوهش: 7

1-5-سوالات تحقیق.. 7

1-6-قلمرو تحقیق.. 8

1-6-1-قلمرو موضوعی تحقیق: 8

1-6-2-قلمرو زمانی تحقیق: 8

1-6-3-قلمرو مکانی: 8

1-7-جامعه آماری و روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه. 8

1-8-ابزارهای گردآوری داده ها 8

1-9-تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی طرح سرمایه فکری.. 9

1-9-1-تعریف نظری: 9

1-9-2- تعریف عملیاتی: 9

فصل دوم. 10

مقدمه. 11

2-1-بخش اول: پیشینه تحقیق.. 13

2-1-1-پیشینه خارجی تحقیق.. 13

2-1-2-پیشینه داخلی تحقیق.. 14

2-2-بخش دوم: مدیریت دانش… 15

2-2-1. تاریخچه مدیریت دانش… 18

2-2-2. تعریف مدیریت دانش… 20

2-2-3. اصول مدیریت دانش… 24

2-2-4-اهمیت و مزایای مدیریت دانش… 25

2-2-5-اهداف مدیریت دانش… 26

2-2-6-رویکردهای مدیریت دانش… 27

2-2-7-اجزا و عناصر مدیریت دانش… 29

2-2-8-چارچوب نظری مدیریت دانش… 29

2-2-8-1- مدیریت دانش از منظر مدیریت استراتژیک… 29

2-2-8-2-مدیریت دانش از منظر سیستم های اطلاعاتی.. 30

2-2-8-3-مدیریت دانش از منظر رفتار سازمانی.. 33

2-2-8-4-مدیریت دانش از منظر مدیریت تولید. 33

2-3- بخش سوم : سرمایه فکری.. 35

2-3-1-مفهوم سرمایه فکری.. 36

2-3-2-مفهوم سازی های سرمایه فکری.. 37

2-3-3-سرمایه انسانی.. 38

2-3-4-سرمایه ساختاری.. 40

2-3-5-سرمایه مشتری/ رابطه ای.. 43

2-3-6-سرمایه فکری و عملکرد کسب و کار 45

2-3-7-اندازه گیری و گزارش دهی سرمایه فکری.. 46

2-3-7-1-حسابداری منابع انسانی.. 47

2-3-7-2-ارزش افزوده اقتصادی.. 48

2-3-7-3- کارت امتیازدهی متوازن. 49

2-3-7-4- سرمایه فکری- اسکاندیانویگیتور 49

2-3-8-فرق بین سرمایه فکری با مدیریت دانش و مدیریت نامشهودها: 52

2-3-8-1- فرق مدیریت دارایی های نامشهود و مدیریت دانش… 53

2-3-8-2-تمایز مدیریت دانش و مدیریت سرمایه های فکری.. 53

2-3-8-3-ارتباط میان سرمایه های فکری و مدیریت دانش… 54

2-3-9-مدل مفهومی و تحلیلی تحقیق.. 56

2-3-10-خلاصه و نتیجه گیری.. 58

فصل سوم. 59

روش شناسي تحقيق.. 59

3-1 روش تحقیق.. 60

3-2 جامعه آماری و حجم نمونه. 60

3-3 ابزار گردآوری اطلاعات.. 60

3-4 روایی و پایایی پرسشنامه. 60

3-4-1 تعیین روایی (اعتبار) پرسشنامه. 60

3-4-2 تعیین پایایی پرسشنامه. 61

3-5 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات.. 61

3-6 خلاصه فصل سوم. 61

فصل چهارم. 62

تجزيه و تحليل يافته ها 62

4-1. مقدمه. 63

4-2- تجزيه و تحليل يافتهها 63

فصل پنجم. 68

5-1 مقدمه. 68

5-2 مرور موضوع تحقیق.. 68

5-3 یافته های تحقیق در انطباق با نتایج به دست آمده از تحقیقات پیشین.. 68

5-4 خلاصه یافته های تحقیق.. 69

5-5 پیشنهادات کاربردی مرتبط با یافته های تحقیق.. 69

5-6 پیشنهادات جهت محققین آینده 70

5-7 مشکلات و تنگناهای تحقیق.. 70

منابع: 71

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

عنوان جدول                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         صفحه

جدول2- 1: گاهشمار مدیریت دانش…. 20

جدول2- 2: سیر تکاملی سرمایه فکری 35

جدول2- 3: مقایسه مفهوم سازی های سرمایه فکری. 38

جدول2- 4: شاخص های سرمایه انسانی.. 39

جدول2- 5: شاخص های سرمایه ساختاری.. 42

جدول2- 6: شاخص های سرمایه مشتری.. 44

جدول2- 7: مقایسه مدلهای اندازه گیری سرمایه فکری. 51

جدول4- 1: جدول فراوانی جنسیت پاسخ دهندگان. 63

جدول4- 2: جدول فراوانی تاهل پاسخ دهندگان. 63

جدول4- 3: جدول فراوانی تحصيلات پاسخ دهندگان. 64

جدول4- 4: جدول فراوانی سابقه خدمت پاسخ دهندگان. 64

جدول4- 5: جدول فراوانی سمت سازماني پاسخ دهندگان. 65

جدول4- 6: نتایج آزمونt  تک نمونه در ارتباط میزان استقرار مدیریت دانش فرایندگرا 65

جدول4- 7: نتایج آزمونt  تک نمونه در ارتباط میزان استقرار مدیریت دانش فرایندگرا 66

جدول4- 8: نتایج آزمونt  تک نمونه در ارتباط میزان استقرار مدیریت دانش فرایندگرا 66

فهرست شكل­ها

عنوان شكل                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          صفحه

شكل2- 1: مدل رابطه سرمايه فكري و عملكرد كسب و كار 45

شكل2- 2: مدل تعامل عناطر سرمايه فكري.. 46

شكل2- 3: درخت تمايز ارزش، 51

شكل2- 4: ارتباط ما بين مديريت دانش و سرمايه فكري.. 55

شكل2- 5: همراستا كردن سرمايه فكري با مديريت دانش… 56

شكل2- 6: مدل مفهومي تحقيق.. 56

شكل2- 7: مدل تحليلي تحقيق.. 57

 

 

 

فصل اول

 

کلیات تحقیق

1-1- مقدمه

شرایط خاص اقتصادی حاکم بر شرکتهای فعال باعث گردیده تا مزیت رقابتی این شرکتها دیگر بر پایه دارایی های مشهود آن نباشد. آن چیزی که امروزه این شرکتها را در صحنه اقتصاد کنونی رقابت پذیر
می­نماید دارایی های نامشهود و بعبارتی سرمایه های فکری آنهاست. این قبیل شرکتها با برقراری ارتباطات مناسب با مشتریان و کسب تجربه لازم در این مسیر و با اتکا به دانش، تکنیک های سازمانی و مهارتهای تخصصی خود توانسته اند این امر را محقق سازند. امروزه سود پایدار زمانی بدست می آید که اولاً سازمانها راه بدست آوردن دانش را یادبگیرند و ثانیاً این دانش را مدیریت نموده و با کمک فرایندهای موجود در سرمایه های فکری به مدیریت دانش تبدیل نمایند. زمانی که شرکتها از اقتصاد صنعتی به سمت اقتصاد دانشی حرکت می نمایند با چالشهای بزرگی مانند پویایی، عدم اطمینان و پیچیدگی روبرو می گردند. در چنین محیط کسب و کاری نیاز به آگاهی بیشتر در مورد سرمایه های فکری و کنترل آنها فزونی می یابد. اهمیت زیاد این موضوع منجر گردیده تا شرکتها تلاش زیادتری در جهت شناسایی دارایی های نامشهود خود و از سویی مدیریت مناسب آنها نمایند.

یکی از مباحث غیرقابل انکار در سازمان‌های امروزی، این مسئله است که دانش بطور فزاینده‌ای به عنوان یک دارایی مهم مورد توجه است و در بخشهاي خصوصی و دولتی جهت ایجاد مزیت رقابتی مدیریت می‌شود. اما اینکه چطور دولت ها پروژه‌هاي مدیریت دانش را اجرایی کنند و اینکه چطور دولتها فعالیتهاي مدیریت دانش را در فرایندهاي عملیاتی سازمان بکار گیرند هنوز خیلی واضح نمی‌باشد. در سالهاي اخیر بسیاري از صاحبنظران به این موضوع توجه کرده‌اند که دولتها به وسیله فعالیتهاي مدیریت دانش به راندمان مدیریتی بهتري دست یابند و اطلاعات صحیح و به موقعی به افراد منتقل کنند و همچنین سطوح رضایت مدیریتی را افزایش دهند. موفقیت سازمانها بطور فزاینده‌اي به این موضوع وابسته است که چطور بطور موثر سازمان می‌تواند دانش را بین کارکنان سطوح مختلف سازمانها جمع آوری، ذخیره و بازیابی کند(مام فورد، لیکونان[1]،2004).

از طرفی سازمان‌ها همواره تحت تاثیر محیط پیرامون خود قرار دارند که این عوامل غالباً کمتر تحت نظارت و کنترل سازمانها می‌باشند. چنانچه سازمانی بتواند این عوامل محیطی را شناسایی و کنترل کند بهتر می‌تواند حیات و بقای خود را تداوم بخشد. اما امروزه محیط سازمان ها به لحاظ تحولات علمی و فناوری روز به روز بی‌ثبات‌تر و پیچیده‌تر می شوند و حیات سازمان را تهدید می‌کند. در چنین شرایطی سازمان هایی موفق و کامیاب هستند که ضمن کسب دانش و آگاهی وسیع از عوامل محیطی، حفظ بقا و حیات خود، زمینه رشد و پویایی و افزایش عملکرد سازمان را بهبود و ارتقاء بخشند. یکی از راه‌های تحقق این امر مقوله «مدیریت دانش»  است(نامداری،1386).

سازمانها مي‌توانند منافع خاص خودش را به تناسب عملكردشان از مديريت دانش استخراج کنند. اين اتخاذ جهت­يابي، نيازمند برنامه‌ريزي مرتبطي متشكل از ابزارهاي فني سازماني، عوامل هوشمند، نيازمنديهاي پردازش دانش، و استراتژي مديريت دانش است. در اين پايگاه، ارزيابي آارايي سازماني اساساً وابسته به سازمان است. مديريت دانش در اينكه چگونه عرضه جهاني اش را با نيازهاي شناسايي شده از بازار جهاني به خوبي منطبق نمايد، چارچوبي براي راهنمايي تلاشهاي عمده به وجود مي آورد(جانسون و اِس چولز، ١٩٩٩، گنجی، 1383).

1-2- بیان مسئله

دوره کنونی حیات بشری با تحولات و دگرگونی های شگفت انگیزی همراه است. سازمانها، بعنوان زیرمجموعه ای از حیات انسانی باید خود را برای رویارویی با این تحولات عظیم آماده نمایند در غیر این صورت از گردونه دنیای رقابتی خارج می شوند. منظور از این آمادگی، آمادگی صرف تکنولوژیکی و تجهیزاتی نیست بلکه سازمانها باید کارکنان یعنی سرمایه های اصلی و ارزشمند انسانی خود را آماده نمایند. (نوه ابراهیم، 1385: 11). در این دنیای متغیر، رقابتی، پرتلاطم و دانشی، اصول سنتی مدیریت و سازمان مانند دیوانسالاری، فرماندهی و کنترل و… مورد تاخت و تازه قرار گرفته است. راهبردهای مبتنی بر کنترل نزدیک یعنی کاربرد صرف مقررات و قوانین، دستورالعمل ها در اقتصاد دانش محور کارائی چندانی دربر نداشته و بهره زیادی را عاید سازمان نخواهد نمود و نیروی انسانی، در چنین شرایطی، بعنوان محوری ترین عنصر در حوزه مدیریت که در اعصار مختلف همواره مورد توجه خاص دانشمندان مدیریت قرار گرفته است، برای بروز استعداد، رفتار شایسته و خلاقیت های خود از انگیزه کافی برخوردار نمی شود. از طرف دیگر، سازمان نیز فرصت استفاده کافی و کامل از پتانسیل و ظرفیت های بالقوه سرمایه انسانی خود را از دست خواهد داد.

اقتصاد دانش محور، اقتصادی است که در آن تولید، توزیع و استفاده از دانش منبع اصلی رشد و ایجاد ثروت است. اقتصاد دانش محور امروزی تغییرات گسترده ای در شرایط اقتصادی، اجتماعی و تکنولوژیکی جوامع ایجاد کرده اند. مسلم است که سازمانها نیز از تأثیر چنین تحولاتی مصون نمانده و دچار تغییرات بنیادینی شده اند. اهمیت یافتن فزآینده دانش بعنوان عامل تعیین کننده موفقیت و رقابت پذیری سازمانها موجب شده است که مدیریت دانش بعنوان وظیفه ای حیاتی محسوب شده و سازمانها تلاش می کنند از طریق خلق، حفظ، انتقال و استفاده از دانش برای اصلاح و بهبود فعالیتها و عملکرد خویش به سازمانی یادگیرنده تبدیل شوند. (لی و چوی[2]، 2003)

مدیریت دانش شیوه ای جدید برای تفکر در مورد سازمان و تسهیم منابع فکری و خلاقانه سازمان است. مدیریت دانش به تلاش هایی اشاره دارد که بطور سیستماتیک برای یافتن، ساماندهی و قابل دسترس نمودن سرمایه های فکری سازمان و تقویت فرهنگ یادگیری مستمر و تسهیم دانش در سازمان صورت می گیرد.

بسیاری از سازمانها با تمرکز بر مدیریت دانش و سرمایه گذاری های گسترده  به دنبال دسترسی به مزایای حاصل از آن هستند و تلاش می کنند با پیاده سازی مدیریت دانش عملکرد خود را بهبود بخشند (راستوجی[3]، 2000).

در مواجه با این شرایط، اولین موج تلاشها جهت کسب بهره وری و اثر بخشی سازمانی بر نصب سخت افزارها و استفاده از تکنولوژیها و فناوریهای تجهیزاتی مدرن و به روز استوار بودند و به موازات آنکه عوامل انسانی و اجتماعی توجهات فزآینده ای را به خود جلب نمود، تلاشهایی برای یکپارچگی نرم افزارها و مغز افزارها با موارد پیش گفته صورت پذیرفت. به رغم داونپورت و پروساک (2000) اکثر سازمانها گامهای اولیه تکنولوژیکی و تجهیزاتی موردنیاز جهت ارتقاء سطح بهره وری سازمانی را برداشته اند، اما به وضع ثابتی رسیده اند که دیگر ارزش افزوده ای را برای آنها ایجاد نمی کند. تغییر این وضعیت مستلزم تغییرات عمده و تمرکز بر جنبه های کلیدی نظیر فرهنگ، ساختار و دیگر حوزه های اجتماعی سازمان نظیر بهره گیری از سرمایه های سازمانی است (داونپورت[4] و پرساک[5]، 2000: 101).

آنچه در اینجا باید مورد توجه قرار گیرد، این است که کسب مزایای رقابتی و بهره وری پایدار در اقتصاد دانشی، مستلزم تغییر رفتار کلیه اعضای شرکت در سطوح مختلف و این مهم نیز مستلزم تغییر باورها و طرز تلقی های افراد است. نباید فراموش نمود که تغییر رفتار نه با گام های ساده ای چون خرید تکنولوژی، ملزومات و ابزارهای پیشرفته و نه با تغییر اسامی پدیده های سنتی به اسامی نو و وانمود کردن به تبعیت از شرکت های پیشگام میسر و محقق نمی گردد. بهترین توصیف از این مفهوم را می توان در توجه به واژگان «سرمایه های فکری» سازمان بیان نمود. و از آنجایی که سازمان فنی و حرفه ای به دلیل نوع فعالیت، همواره با تغییرات گسترده و مداومی روبرو هستند، لذا مدیران و کارشناسان سازمان فنی و حرفه ای استان سیستان و بلوچستان به ضرورت و بکار گیری شیوه های نوین از جمله پیاده سازی صحیح مدیریت دانش و شناسایی عوامل موثر در تسهیل مدیریت دانش در سازمان خود پی برده و در صدد اجرای آن برآمدند. بدین جهت پژوهش حاضر جهت مطالعه و بررسی نقش سرمایه های فکری در تسهیل مدیریت دانش در سازمان فنی و حرفه ای استان سیستان و بلوچستان صورت نپذیرفته است.

1-3-اهمیت و ضرورت انجام تحقیق:

تحولات شتابان، سریع و شگرف کنونی در محیط سازمانها و تلاش آنها به منظور اعمال مدیریت صحیح و کارآمد تغییرات، بیانگر این است که برای برخورد درست با چالشها که تهدیدی برای بقا سازمان تلقی می-شود و تبدیل آنها به فرصتهای رشد و توسعه و افزایش بهره‌وری سازمانها، به تجهیز سازمانها به دانش و مدیریت درست آن نیاز است تا بتوان از مسیر پرپیچ و خم تحولات دنیای کنونی، روند رشد را در سازمان به شکلی مناسب تکامل بخشید، زیرا فقط با سرمایه دانش می‌توان سرمایه طبیعی و انسانی را به ثروت تبدیل و با توانمندی های به دست آمده، مسیر توسعه و پیشرفت را هموار کرد(کاملی،1387).

مدیریت دانش در واقع توجه مدیران را به آنچه که داشته‌اند ولی استفاده مؤثری از آن نمی‌کرده‌اند، جلب می‌کند. مهم ترین این عامل‌ها عبارتند از: اطلاعات و نیروی انسانی. همچنین مدیریت دانش به افزایش اثربخشی سازمانی یاری کرده و به افراد کمک می کند تا تجربه ها، داده‌ ها و دانش خود را برای بهبود عملکرد سازمان به کار گیرند(شائمی برزکی،1384).

هويسمن[6](2006)معتقد است مديريت دانش فرايندي چالش­انگيز است، زيرا شناخت ارزش واقعي آن دشوار بوده و به كارگيري مطلوب آن به نحوي كه براي سازمان ايجاد مزيت رقابتي نمايد، دشوارتر است. اينك مديران تلاش مي­نمايند از طريق مديريت دانش، دانش انباشته در ذهن اعضاي سازمان را استخراج نموده و آن را در ميان تمامي افراد تسهيم نمايند. در اين حالت دانش ذخيره شده در سيستم، تبديل به يك منبع قابل استفاده دائمي گشته و مزيت رقابتي پايدار جهت سازمان فراهم مي­نمايد.

در سالهای اخیر، سازمانها و شرکتهای مختلف، پیوستن به روند دانش را آغاز کرده اند و مفاهیم جدیدی چون کار دانشی، دانشکار، مدیریت دانش و سازمان دانشی، خبر از شدت یافتن این روند می دهند. دراکر با بکارگیری این واژگان خبر از ایجاد نوع جدیدی از سازمانها می دهد که در آنها بجای قدرت بازو، قدرت ذهن حاکمیت دارد. بر اساس این نظریه در آینده جوامعی می توانند انتظار توسعه و پیشرفت داشته باشند که از دانش بیشتری برخوردار باشند. (ابطحی و صلواتی، 1385: 3)

مزیت رقابتی آینده به شکل توانایی سازمانها در مدیریت دانش و اطلاعات جلوه گر خواهد شد و سرمایه های فیزیکی و مالی، جای خود را به سرمایه های فیزیکی و ذهنی می دهند و قدرت ذهن1، قدرت غالب و مسلط درعرصه رقابت جهانی می گردد. در چنین فضایی که دانش مولد ثروت است، نیروی کار غالب دانشکاران بوده و جامعه باید از مدیرانی که آنان را آفرینش گر و اعجاز آفرین نام نهاده اند، برخوردار باشد تا بتواند خود را در صحنه رقابت جهانی مطرح سازد و پیامی درخور برای گفتن داشته باشد.

در ورود به سالهای برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشورمان، توجه خاصی به موضوع دانش شده است. بطوریکه عنوان برنامه چهارم« توسعه اقتصاد دانش محور با تکیه بر تعامل جهانی» نام نهاده شده است. در همین راستا، مطالعه عوامل دیگر نظیر سرمایه های فکری سازمان از بعد نظری می تواند علاوه بر تقویت مبانی تئوریکی این پدیده نوظهور، آموزه های خوبی برای عمل براساس آن فراهم نماید. و با توجه به اینکه هدف اصلی این تحقیق نیز بررسی نقش سرمایه های فکری در تسهیل مدیریت دانش می باشد، انجام پژوهش حاضر خود می تواند گامی مهم در تحقق اهداف مدیریت دولتی و سازمانهای دولتی کشور محسوب شود.

1-4-اهداف تحقیق

1-4-1- اهداف اصلی

  • بررسی ابعاد، مولفه ها و شاخص های سرمایه های فکری با رویکرد تسهیل مدیریت دانش در سازمان فنی و حرفه ای استان سیستان و بلوچستان

1-4-2- اهداف فرعی پژوهش:

  • شناسایی و تعیین ابعاد، مؤلفه ها و شاخص های مناسب در زمینه سرمایه های فکری.
  • شناسایی و تعیین ابعاد، مؤلفه ها و شاخص های مناسب مدیریت دانش.
  • مشخص نمودن نوع رابطه و تاثیر هر یک از عوامل فوق بر فرآیند مدیریت دانش.

[1] Mumford and Licuanan

[2] – Lee &choi

[3] -Rastogi

[4] -Davinport

[5] -Piercy

[6] Hovisman

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “نقش سرمایه های فکری در تسهیل مدیریت دانش”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

7 + 1 =