ارزیابی و شبیه سازی تغییرات کالبدی منطقه ساحلی نوشهر و چالوس با استفاده از تکنیک RS و GIS و انطباق آن با اصول مدیریت یکپارچه منطقه ساحلی (ICZM)

59,000تومان

توضیحات

 دانشگاه شیراز

دانشکده هنر و معماری

 

 

پايان نامه ­ی کارشناسي ارشد در رشته ­ی شهرسازی (برنامه ریزی شهری و منطقه ­ای)

 

 

 

ارزیابی و شبیه سازی تغییرات کالبدی منطقه ساحلی نوشهر و چالوس با استفاده از تکنیک RS وGIS و انطباق آن با اصول مدیریت یکپارچه منطقه ساحلی (ICZM)

 

چکیده

 سواحل بدليل تاثيرپذيري از پديده هاي پوياي ريخت شناسي و نيز متاثر شدن از فشارهاي ناشي از انواع بهره برداري­ها، همواره در معرض تخريب قرار دارند. در نتيجه، تهيه و پياده سازي برنامه­هاي جامع حفاظتي به منظور ايجاد تعادل در بهره برداري­ها، کاهش تخريب منابع و دستيابي به توسعه پايدار همواره نیاز به طرح ريزي برنامه­هاي توسعه در منطقه ساحلی دارد. اما فقدان نظام مدیریت توسعه منطقه­ای مناسب در کشور و همچنین دخل و تصرف­هاي سودجويانه بخش خصوصي، توسعه خود به خودی را رشد و نمو داده که پیامدهای اقتصادی و زیست محیطی زیادی را در مناطق ساحلی کشور در پی داشته است.

مطالعه میزان تغییرات و تخریب منابع در سال های گذشته و بررسی روند این تغییرات در سال­های آینده می تواند در برنامه­ریزی و استفاده  بهینه از منابع و کنترل و مهار تغییرات غیر اصولی در آینده گام مهمی باشد. در این تحقیق با استفاده از تصاویر ماهواره ای Landsat و IRS-P6 مربوط به سال­های 2000 و 2008 و همچنین عکس­های هوایی مربوط به سال­های 1373 و 1383 تغییرات کاربری و پوشش زمین طی 14 سال در شهرهای نوشهر و چالوس بررسی شده است نتایج حاکی از گسترش بی رویه مناطق ساخته شده در منطقه مورد مطالعه است که به طور چشمگیری از وسعت باغات و اراضی کشاورزی کاسته است و با توجه به محدود بودن فضای منطقه ساحلی ادامه این روند در سال­های آینده می­تواند بسیاری از قابلیت­‌ها و توانمندی‌­های این منطقه را تحت شعاع قرار دهد.

واژه­های کلیدی:

تغییرات کاربری زمین و پوشش زمین، سنجش از دور، مدیریت

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- مقدمه. 2

1-2- طرح مسئله. 4

1-3- اهداف تحقیق.. 6

1-4- سوالات تحقيق.. 6

1-5- فرضیه های تحقیق.. 6

1-6- روش تحقیق.. 6

1-7- فرآیند تحقیق.. 7

1-8- ابزار و روش های گردآوری اطلاعات… 8

1-9- نحوه تجزیه و تحلیل اطلاعات… 8

1-10- قلمرو مکانی تحقیق.. 9

فصل دوم: مبانی نظری

2-1- مقدمه. 11

2-2- تعریف کاربری زمین و پوشش زمین.. 12

2-3- عوامل تغییر کاربری زمین در مناطق ساحلی.. 12

2-4- چالش های مدیریت منابع ساحلی.. 15

2-5- مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی(ICZM) 17

2-6- تاریخچه مختصر ICZM در جهان و ایران 19

2-7- تعریف ICZM… 22

2-8- اهداف ICZM… 24

2-9- تعریف علمی مفاهیم به کار رفته در ICZM… 27

     2-9-1- مفهوم مناطق ساحلی در ICZM… 27

     2-9- 2- مفهوم یکپارچگی در ICZM… 27

2-10- رویکرد ICZM در مدیریت منابع.. 28

2-11- ابزارهای نظارت و ارزیابی در رویکرد ICZM… 31

     2-11-1- سیستم اطلاعات جغرافیایی.. 32

     2-11- 2- سنجش از دور……… 33

2-12- کاربرد سنجش از دور در مدیریت توسعه شهری.. 34

2-13- بررسی برخی مطالعات صورت گرفته در زمینه ICZM و تشخیص تغییرات پوشش و کاربری زمین  37

2-14- جمع بندی.. 39

فصل سوم: بررسی روش های آشکار سازی تغییرات

3-1- مقدمه. 42

3-2- عوامل موثر در آنالیز آشکارسازی.. 43

3-2-1- تغییرات متناوب مربوط به گذشت زمان.. 43

3-2-2- وجود ابر در تصاویر. 44

3-2-3- تغییرات شرایط تصویر برداری.. 44

3-2-4- توان تفکیک مکانی و طیفی.. 44

3-3- پیش پردازش داده ها قبل از آنالیز آشکارسازی تغییرات45

3-3-1- استخراج منطقه مورد مطالعه از تصاویر ماهواره ای.. 45

3-3-2- تطابق دقیق مکانی تصاویر چند زمانه. 45

3-3-3- تصحیحات اتمسفری و رادیومتریکی.. 46

3-4- روش های آشکارسازی تغییرات47

3-4-1- روش های جبری.. 47

3-4-2- روش های تبدیلات48

3-4-3- روش های مبتنی بر طبقه بندی.. 48

3-4-4- روش های مبتنی بر GIS.. 53

3-4-5- روش های تفسیر بصری.. 54

3-5- ارزیابی و مقایسه روش های آشکار سازی تغییرات56

3-6- بررسی دقت در آشکارسازی تغییرات58

3-7- جمع بندی.. 59

فصل چهارم: ارزیابی و شبیه سازی روند تغییرات کالبدی شهرهای چالوس و نوشهر

4-1- مقدمه. 61

4-2- مشخصات کلان محدوده مطالعاتی.. 61

4-2-1- موقیعت61

4-2-2- ویژگی های اقلیمی.. 61

4-2-3- دما 62

4-2-4- بارندگی.. 63

4-2-5- جهت و شدت وزش باد. 63

4-2-6- رطوبت نسبی.. 63

4-2-7- ساختار زمین.. 63

4-2-8- ژئومورفولوژی.. 64

4-3- داده های مورد استفاده جهت آشکارسازی تغییرات کالبدی منطقه. 65

4-4- پیش پردازش داده ها جهت آشکارسازی تغییرات کالبدی منطقه. 67

4-4-1- استخراج منطقه مورد مطالعه. 67

4-4-2- تطابق دقیق مکانی تصاویر چند زمانه. 67

4-5- ارزیابی روند تغییرات کالبدی منطقه مورد مطالعه. 68

4-5-1- طبقه بندی تصاویر. 68

4-5-2- ارزیابی دقت طبقه بندی تصاویر. 75

4-5-3- بررسی و تفسیر نتایج آشکارسازی تغییرات کالبدی منطقه  76

4-6- ارزیابی نتایج.. 79

4-7- جمع بندی.. 80

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1- نتیجه گیری.. 82

5-2- پيشنهادات… 85

فهرست منابع… 87

 

 

فهرست جداول

عنوان و شماره صفحه

جدول1-1- اهم مسائل و مشکلات سواحل دریای مازندران.. 5

جدول2-1- جمعیت در فواصل مختلف از مناطق ساحلی جهان.. 14

جدول2-2- عوامل گرایش کشورهای ساحلی به ICZM…. 18

جدول2-3- برخی حوادث مهم و تاثیر گذار بر تحول و شکل گیری ICZM…. 20

جدول2-4- اهداف ICZM در برخی از کشورها 25

جدول3-1- عناصر اصلی تفسیر تصاویر ماهواره ای.. 55

جدول4-1- مساحت هر یک از کلاس های مربوط به تصاویر طبقه بندی شده سال های 1373 و 1383  72

جدول4-2- مساحت هر یک از کلاس های مربوط به تصاویر طبقه بندی شده سال های 1373 و 1383  75

جدول4-3- مساحت هر یک از کلاس ها در سال های 1373، 1379، 1383 و 1387. 76

جدول4-4- مساحت مناطق ساخته شده در سال های 1373، 1379، 1383 و 1387. 77

جدول4-5- رشد مناطق شهری بین سال های 1373- 1379، 1379-1383 و 1383- 1387  77

جدول4-6- درصد تغییر کلاس ها بین سال های 1373- 1379، 1379-1383و 1383- 1387  78

جدول 4-7- تغییرات از کلاس های غیر شهری به کلاس های شهری بین سال های 1373- 1379، 1379-1383و 1383-1387. 79

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال و نمودارها

 

 

عنوان صفحه

شكل 1-1- فرآیند تحقیق.. 8

شکل 1-2- موقعيت محدوده مورد مطالعه در استان مازندران.. 9

شکل 2-1- ایجاد یکپارچگی افقی و عمودی بین بخشها و سطوح دولتی درطرح ICZM… 28

شكل 2-2- موقعیت ICZM در رابطه با زیر سیستم های منطقه ساحلی………………………….29

شكل 4-2- رویکرد ICZM  در مدیریت منابع ساحلی 30

شكل 4-1- تصاویر ETM+ ماهواره ای Landsat سال 1379 منطقه مورد مطالعه……………66

شكل 4-2- تصاویر ماهواره ای IRSP6 سال 1387 منطقه مورد مطالعه. 66

شکل 4-3- عکس هوایی سال 1373 منطقه مورد مطالعه. 66

   شكل 4-4- عکس هوایی سال 1383 منطقه مورد مطالعه………………………………………………….67

   شكل 4-5- تصویر طبقه بندی شده مربوط به سال 1373…………………………………………………71

شكل 4-6- تصویر طبقه بندی شده مربوط به سال 1383……………………. 71

شکل 4-7- تصویر طبقه بندی شده مربوط به سال 1379……. ……73

   شکل 4-8- تصویر طبقه بندی شده مربوط به سال 1387…………………………………………………73

شکل 4-9- ترکیب کلاس ها در تصویر طبقه بندی شده مربوط به سال 1379……. ……74

   شکل 4-10- ترکیب کلاس ها در تصویر طبقه بندی شده مربوط به سال 1387……………..74

شکل4-9- هیستوگرام مساحت متناظر هر­ یک از کلاس­های مربوط به سال­های 1373، 1379، 1383 و 1387  76

شکل 4-7- درصد رشد مناطق شهری بین سال های1373-1379، 1379-1383 و 1383-1387…… ……77

فصل اول

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-کلیات تحقیق

1-1- مقدمه

مناطق ساحلی به عنوان پویاترین نقاط روی سطح زمین به دلیل برخورداری از انواع منابع طبیعی و غیر طبیعی موجود در آنها دارای ارزش و اهمیت بالای اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی می باشند و از دیرباز نقش غیر قابل جایگزین در اقتصاد و توسعه تمدن­ها دارا بوده اند. کنش متقابل میان دریا و ساحل، وجود اکوسیستم­های متنوع و ارزشمند طبیعی و تبدیل سیستم­های حمل و نقل زمینی و دریائی به یکدیگر، از جمله ویژگی­های منحصر بفرد نواحی ساحلی می­باشند که موجب مزیت نسبی این نواحی برای سکونت، فعالیتهای اقتصادی و گذراندن ساعات فراغت می­گردد.

امروزه نواحی ساحلی با مسایل عظیمی روبرو هستند که به نظر نمی­رسد به خودی خود قابل حل باشند. رشد جمعیت، سهولت مداخله در طبیعت به واسطه تحولات فناوری، حاکمیت اهداف اقتصادی بر تصمیم گیری ها، غلبه منافع فردی بر مصالح جمعی، استفاده متناقض از منابع، تولید زباله و تخریب اکوسیستم های طبیعی از جمله مسایلی هستند که آینده این نواحی حساس را تهدید می کنند(اردشیری، 1387). تخریب و زوال مستمر این مناطق، کاهش توان توسعه پایدار را در درازمدت در پی خواهد داشت و معکوس شدن این روندها در کنار توازن جمعیت، مستلزم اصلاح مدیریت منطقه ای، کاهش و به حداقل رساندن خسارت و بهبودی محیط زیست منطقه  و برنامه ریزی برای توسعه پایدار است(متین فر، 1387).

در این راستا بهترین مکانیزمی که برای دستیابی به پایداری بلند مدت منابع ساحلی از سوی مجامع جهانی مطرح شده، مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی می باشد. در حقیقت دستیابی به بسیاری از اهداف و آرمان های توسعه پایدار بدون توجه به نوعی از مدیریت یکپارچه و اصولی در مناطق ساحلی غیر قابل حصول است.

مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی یک فرآیند پویا و چند منظوره است که از طریق آن تصمیمات برای استفاده، توسعه و حفاظت از مناطق ساحلی برای رسیدن به اهدافی که با هماهنگی مقامات ملی، منطقه ای، محلی و بهره برداران از منابع تعیین شده اند اتخاذ می شود. این فرآیند به تحلیل آثار عملی توسعه، استفاده های مشترک و ارتباط متقابل بین فرآیندهای فیزیکی و فعالیت های انسانی پرداخته و رابطه و تعامل بین فعالیت های بخشی در مناطق ساحلی را مورد توجه قرار می دهد(توفیق و همکاران، 1387).

به عبارت دیگر مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی با رویکرد توسعه پایدار در صدد است که حفاظت از محیط زیست را با توسعه اقتصادی، از طریق به کارگیری ابزار مناسب ترکیب کند. این فرآیند هم محیط طبیعی و هم ساکنان مناطق ساحلی را مورد توجه قرار می دهد و به دنبال ساماندهی واحدهای کاربر از منطقه ساحلی و سازگاری فعالیت های ناحیه ساحلی با یکدیگر است و علاقه دارد عدالت اجتماعی در توزیع امکانات فضایی و اقتصادی با توجه به توان های محیطی رعایت شود.

توسعه سریع مناطق ساحلی در چند سال اخیر نشانگر نیاز شدید به برنامه ریزی فضایی متمرکز کننده در مدیریت مناطق ساحلی می باشد تا به حل و فصل رقابت ها و کشمکش های ناشی از استفاده ی چند گانه (از قبیل فعالیت های مسکونی، گردشگری، تجاری، صنعتی، حمل و نقل، تفریحی و کشاورزی) از فضاهای محدود سواحل دریا بپردازد.

با کم توجهی به کاربری زمین  با توجه به  حساسیت ذاتی توسعه مناطق ساحلی در هنگام تخصیص کاربری، تا همین اواخر اشکال مختلفی از تخریب های زیست محیطی اتفاق افتاده است. بنابراین به منظور بهبود شرایط اقتصادی منطقه (بدون تخریب بیشتر محیط زیست) زمین های موجود باید به بهترین و منطقی ترین شکل ساخته شوند. این امر نیاز شدید به اطلاعات حال و گذشته پوشش و کاربری زمین[1]، ارائه تصويری روشن و صريح از توزيع فضايي کاربري های مناسب و نامناسب را برای توسعه بهينه فعاليت های اقتصادی، اجتماعی، صنعتی و غیره ضروری می سازد(Gangai,2010).

با توجه به پويايي وتغييرات پيوسته پوشش و کاربري زمین، داده­های دورسنجی بدليل ديد يکپارچه و وسيع، قابليت تفکيک طيفی، تهيه پوشش تکراری، تفکيک پذيری زمانی و ارزان بودن اطلاعات در مقايسه با ساير روشهای گردآوری داده ها از قابليت های ويژه ای برخوردارند و از اينروست که امروزه در اکثر زمينه ها بويژه تهيه اطلاعات درباره حجم، الگو و نوع تغییرات پوشش و کاربری زمین برای طرح ریزی توسعه آینده زمین از تصاوير ماهواره­ای استفاده می شود. در طول 10 سال گذشته تلاش های گسترده ایی برای مطالعه ی تغییرات کاربری زمین با استفاده از تصاویر سنجش از دور انجام شده است. با وجود این،  توسعه روش ها و مدل هاي مناسب براي استفاده بهينه از داده هاي ماهواره اي چند زمانه به منظور مطالعه تغييرات پوشش و کاربري زمین طي دوره هاي مختلف بسيار مهم و ضروري است.

1-2- طرح مسئله

با آنکه حوزه مناطق ساحلی بخش کوچکی از زمین را تشکیل می دهند ولی بخش عمده ای از جمعیت دنیا در این مناطق زندگی می کنند به همین دلیل سیستم های ساحلی تحت فشار بسیار شدید و مستمری قرار گرفته اند.

با توجه به محدود بودن فضای منطقه ای ساحلی، تقاضای زیاد برای بهره برداری از آن  و تغییرات کاربری زمین خصوصا توسعه سریع شهرنشینی در آینده، می‌تواند آثار و پیامد‌‌های نامطلوبی را بر این عرصه‌ها تحمیل کند و بسیاری از قابلیت‌ها و توانمندی‌های این عرصه‌ها را تحت شعاع قرار دهد. برخورد منافعی که در این مناطق بوجود می آید می تواند منجر به تمام و یا برخی از مشکلات زیر بشود:

  • از بین رفتن منابع با ارزش زمین
  • از بین رفتن املاک و دارایی ها
  • از بین رفتن منابع زمینی دارای ارزش های طبیعی و بصری
  • از دست دادن گونه های آبی و خشکی
  • از دست رفتن آثار تاریخی و باستانی
  • از دست رفتن دسترسی عمومی به سواحل و منابع آن
  • انواع آلودگی ها و ازدحام(توفیق و همکاران،1387)

این در حالی است که سواحل علاوه بر اهمیت سکونتگاهی، برای بهره برداری از منابع زنده و فسیلی، استقرار صنعت، بازرگانی و حمل و نقل کالا، گردشگری، کشاورزی و آبزی پروری نیز مورد استفاده قرار می گیرند و با توجه به محدود بودن فضای منطقه­ی ساحلی، تقاضای زیاد برای بهره­ برداری از آن سرزمین ها، ناگزیر به رقابت و گاه تضاد منجر می­گردد.

در دهه اخیر رشد بی رویه شهرنشینی، شهرسازی و ساخت شهرک‌های تفریحی در حاشیه دریای مازندران در اثر مهاجرت و همچنین نزدیکی به پایتخت و هجوم بیش از حد جمعیت تهران و شهرها ی اطراف در روزهای تعطیل و به موازات آن منافع مادی سرشار افراد و شرکت ها و عدم نظارت و کنترل کافی دولتی موجب تغییرات گسترده ای در کاربری زمین و بهره برداری بیش از حد و نابخردانه از منابع ساحلی و به دنبال آن تخریب منابع ملی و طبیعی شده است. همچنین در این سواحل بواسطه بهره ‌مندی از منابع کافی آب، کشاورزی مدرنیزه و سنتی توسعه یافته و این امر از یک سو با تجاوز به جنگل و مرتع و تخریب آنها همراه بوده و از سوی دیگر بواسطه کاربرد غیرعلمی و بدون برنامه کودهای شیمیایی و سموم مختلف آلودگی های جدی را به رودخانه‌ها، خاک و دریا تحمیل کرده است.

تأثیرات نامطلوب این فشار بر محیط زیست و افزایش در وسعت زمین های زیر ساختمان سبب شده تا به طور چشمگیری از وسعت باغات و اراضی کشاورزی به نفع اراضی مسکونی و کاربری­های غیر کشاورزی کاسته شود و این امر نه تنها در حال افزا یش بوده بلکه بر سرعت آن نیز افزوده شده است. جدول شماره 1-1 نشان می دهد که توسعه کاربری‌ها  فراتر از توان و تحمل این مناطق در چند سال اخیر، پیامدهای اقتصادی و زیست محیطی زیادی را در منطقه در پی داشته است.

جدول1-1- اهم مسائل و مشکلات سواحل دریای مازندران

مشکلات کلان سواحل دریای مازندران
الف) مشکلات طبیعی و محیط زیست 1- تخلیه مواد زائد جامد و پساب های شهری، صنعتی و کشاورزی

2- بهره برداری بی رویه از منابع طبیعی

3- آلودگی نواحی ساحلی ناشی از کمبود زمین جهت دفن مواد زائد جامد

4- تغییرات تراز آب دریا

5- فرسایش نواحی ساحلی

6- کاهش تنوع زیستی

7- آلودگی ناشی از شناورها و خطوط لوله در دریا

ب) مشکلات اقتصادی 1- بهره وری پائین فعالیت های کشاورزی و استفاده نامناسب از زمین

2- کاهش منابع شیلاتی و ذخایر ماهی

3- عدم وجود صنایع مادر و صنایع پشتیبانی

4- غیر فعال بودن بازرگانی و تجارت دریایی

ج) مشکلات کاربری زمین 1- ساخت و ساز غیر قانونی و بی ضابطه

2- محدود شدن دسترسی عمومی به دریا

3- فقدان طرح کاربری اراضی مناسب جهت توسعه مناطق ساحلی

4- مسائل مالکیتی و حقوقی اراضی ساحل

5- تغییر غیر قانونی کاربری اراضی

6- کافی نبودن زیر ساخت ها در بخش حمل و نقل

د) مسائل اجتماعی و فرهنگی 1- نرخ رشد جمعیت بالا

2- تغییر سریع و ناخواسته در بافت فرهنگی مناطق ساحلی

Source: Pak and farajzadeh, 2007

این در حالی است که کرانه دریای مازندران از نظر تنوع زیستی و تراکم موجودات زنده در ایران و جهان از جایگاه ممتازی برخوردار است و یکی از کانون مهم جمعیتی، سکونتی، گردشگری و کشاورزی محسوب می شود همچنین بیشترین اراضی جنگلی کشور که در بر گیرنده جنگل های تجاری و حفاظتی است، در دامنه  های شمال البرز و کناره های دریای مازندران واقع شده است.

آنچه که به اجمال مورد اشاره واقع شد، بیان کننده ضرورت بررسی و مطالعات همه جانبه در جهت برنامه ریزی و مدیریت در مناطق ساحلی کشور است تا تحت راهکارهای آن بتوان توسعه در مناطق ساحلی را توأم با ملاحظات زیست محیطی و هماهنگ با الگوهای توسعه پایدار نمود.

1-3- اهداف تحقيق

هدف اصلی تحقیق، بررسی روند تغییرات کالبدی شهرهای نوشهر و چالوس در دوره های گذشته و دستیابی به مجموعه ای از راهبرد ها جهت کاهش بازتاب های منفی توسعه کالبدی آن است. بنابراین این تحقیق به دنبال اهداف فرعی زیر است:

  • ارزیابی نحوه توسعه و بیان کمی میزان رشد شهری
  • معرفی نقش سنجش از دور در مطالعات آشکارسازی تغییرات و بیان اهمیت موضوع

1-4- سئوالات تحقيق

  • روند تغییرات کالبدی محدوده مورد مطالعه در سال های گذشته به چه سمتی حرکت کرده است؟
  • سیاست های مناسب برای هدایت توسعه فیزیکی در محدوده مورد مطالعه جهت دستیابی به توسعه پایدار کدامند؟

1-5- فرضيه های تحقيق

  • روند تغییرات کالبدی در محدوده مطالعاتی بیانگر کاهش اراضی مزروعی و زمین های کشاورزی به نفع توسعه شهری بوده است.
  • بررسی مقدماتی وضعیت کلاس پوشش گیاهی در محدوده مورد مطالعه بیانگر کاهش کمی آن در منطقه است.

1-6- روش تحقيق

روش شناسی یک تحقیق به طور گسترده به مفاهیم مورد استفاده در آن و اطلاعات موجود بستگی دارد. بنابراین پژوهش حاضر نیز بر اساس هدف آن، تحقیقی کاربردی و از نظر روش در رده تحقیقات توصیفی و تحلیلی قرار می گیرد و در صدد است تا با بررسی ادبیات موضوع و تحولات گذشته با استفاده از داده های چند زمانی حاصل از تصاویر ماهواره ایی Landsat و IRS، عکس های هوایی، فن آوری سنجش از دور(RS) و GIS به توصیف و تجزیه و تحلیل فرآیند تغییر کاربری زمین در منطقه مورد مطالعه بپردازد. روشی که در این پژوهش جهت آشکار سازی تغییرات در سنجش از دور به کار گرفته شده است روش مقایسه پس از طبقه بندی است که برای طبقه بندی تصاویر ماهواره ای از دو روش طبقه بندی بدون نظارت[2] و طبقه بندی با نظارت[3] استفاده می کند. در روش طبقه بندی نظارت نشده از الگوریتم K-means جهت آشنا شدن با منطقه مورد مطالعه از لحاظ تعداد کلاس های طیفی موجود در آن و معرفی این تعداد به عنوان ورودی به روش طبقه بندی با نظارت استفاده شده است. پس از انتخاب نمونه هایی از هر کلاس به عنوان نمونه های آموزشی[4] و معرفی آن به الگوریتم بیشترین شباهت[5] در روش طبقه بندی نظارت شده، تصاویر ماهواره ای  طبقه بندی شده و سپس نتایج حاصل از طبقه بندی استخراج می گردد. دقت این روش ها بستگی مستقیم با دقت انتخاب نمونه های طیفی در تصاویر جهت طبقه بندی دارد در واقع هر چه نمونه های آموزشی دقیق تر و صحیح تر و با دسترسی به اطلاعات اضافه از منطقه مورد مطالعه باشند نتایج بهتری حاصل می شود. پس از شناسایی روند تغییرات کاربری و پوشش زمین بویژه مناطق ساخته شده در شهرهای نوشهر  و چالوس و نیز بر اساس اصول طرح مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی ایران سعی شده تا سیاست های جهت مقابله با روند گسترش ساخت و ساز های شهری و دستیابی به توسعه پایدار در منطقه پیشنهاد شود.

1-7- فرآیند تحقيق

به طور کلی این تحقیق در پنج مرحله زیر انجام می شود و جزئیات فرآیند تحقیق در شکل شماره 1-1 نشان داده شده است.

  • پیش پردازش داده ها شامل تصحیح هندسی تصاویر و انطباق مکانی آن
  • انتخاب الگوریتم و روش مناسب جهت آشکارسازی تغییرات در تصاویر ماهواره ای
  • طبقه بندی عکس های هوایی بر اساس کلاس های تعیین شده
  • بررسی دقت نتایج حاصله
  • ارزیابی اثرات رشد شهری بر کاربری زمین

شکل 1-1- فرآیند تحقیق

1-8- ابزار و روش های گردآوری اطلاعات

در تحقیق حاضر بر اساس ماهیت تحقیق، ابزارها و روش های مختلفی برای گرد آوری اطلاعات به کار گرفته شده است، از جمله:

  • بررسی اسنادی کتب، مقالات، مطالعات و تحقیقات پیشین
  • استفاده از پایگاه های اطلاعاتی در دسترس
  • اخذ تصاویر ماهواره ای و عکس های هوایی منطقه
  • تهیه نقشه های مربوطه از سازمان های مسئول از جمله شهرداری ، سازمان مسکن و شهرسازی و استانداری

1-9- نحوه تجزیه و تحلیل اطلاعات

به منظور بررسی و ارزیابی تغییرات صورت گرفته از دو دوره تصاویر ماهواره ای مربوط به سال های 1379و 1387 و عکس های هوایی مربوط به سال های 1373 و 1383 استفاده شده است. در این تحقیق بعد از تصحیح هندسی و موزائیک کردن عکس های هوایی، ورود اطلاعات و رقومی سازی عکس های هوایی بر اساس کلاس های تعریف شده، تجزیه و تحلیل داده ها حاصل از رقومی سازی عکس های هوایی در سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، تصحیح هندسی و برش تصاویر ماهواره ای، مقایسه و آنالیز اطلاعات حاصل از کلاسه بندی تصاویر ماهواره ای به روش طبقه بندی نظارت شده بر اساس الگوریتم حداکثر احتمال در محیط نرم افزار ENVI(ver 4.7)   لایه های اطلاعاتی مربوط به آشکار سازی تغییرات استخراج گردیده و سپس داده های حاصل از  طبقه بندی تصاویر ماهواره ایی مربوط به سال های 1379 و 1387و عکس های هوایی مربوط به سال های 1373 و 1383 را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و با مقایسه نتایج بدست آمده سعی شده تا روند ساخت و سازهای شهرهای نوشهر و چالوس در طول دوره های گذشته بررسی شود.

[1] . land use and Land cover

[2] . Unsupervised Classification

[3] . supervised Classification

[4] . Training area

[5] . Maximum Likelihood

فهرست منابع

فهرست و منابع و مأخذ (فارسي، لاتين)

منابع و ماخذ فارسی

  1. اردشیری، مهیار، (1387)، مدیریت و برنامه ریزی توسعه پایدار نواحی ساحلی. دانشگاه شیراز.
  2. ارگانی، میثم، (1385)، نظارت بر توسعه مناطق شهری با استفاده از تصاویر ماهواره ای به روش آنالیز ترکیب طیفی و مقایسه پس از طبقه بندی (مطالعه موردی: شهر کرج). دانشگاه تهران
  3. بدر، رضا، (1379)، استفاده از سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در تعیین جهت گسترش فیزیکی شهر (نمونه موردی: شهر رضی). دانشگاه تربیت مدرس.
  4. پاک، علی؛ حاج مومنی، عقیل ؛ مجد، فرهاد، (1387)، آغاز حركت اجرائي مديريت يكپارچه مناطق ساحلي در ايران مديريت سواحل جزيره كيش. هشتمین همایش بین المللی سواحل، بنادر و سازه های دریایی.
  5. توفیق، فیروز. عسگری، علی. کامران، طارمی. مهدی، جدیدی و افسانه بیگی ساکی، (1387)، طرح جامع مدیریت مناطق ساحلی. مطالعه و بررسی مفاهیم، روشها و تجربیات جهانی در زمینه مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی. سازمان بنادر و کشتیرانی. جلد اول. ویرایش چهارم.
  6. دانه کار، افشین. مجتبی. رفیعیان و محمد، حیدری (1388)، مدیریت یکپارچه منطقه ساحلی. سازمان بنادر و کشتیرانی ایران
  7. ربیعی، حمیدرضا. پرویز، ضیائیان و عباس، علیمحمدی (1383)، کشف و بازیابی تغییرات کاربری و پوشش اراضی شهر اصفهان به کمک سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی. دانشگاه تربیت مدرس.
  8. رسولی، علی اکبر، (1387)، مبانی سنجش از دور کاربردی با تاکید بر پردازش تصاویر ماهواره ای. انتشارات دانشگاه تبریز.
  9. شتایی جویباری، شعبان و جواد ملک (1382)، بررسی تغییرات سیمای طبیعی و کاربری اراضی سواحل جنوبی دریای مازندران با استفاده از عکس های هوایی و GIS (مطالعه موردی: سواحل شهرستان نور). دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان. مجله پژوهش های جغرافیایی. شماره 51. صفحه 105 –
  10. شرکت آب منطقه ای ساری، (1375). بررسی ها و مشخصات عمومی حوزه آبریز رودخانه های مازندران.
  11. صدرموسوی، میرستار و رسول، قربانی (1385)، پیامدهای زیست محیطی گسترش سکونتگاه ها ( مطالعه موردی: دره ی اسکوچای ). مجله ی جغرافیا و توسعه ناحیه ای، شماره 8.
  12. صیدایی، سید اسکندر و اصغر نوروزی آورگانی (1389)، تحلیلی بر الگوهای استقرار فضایی سکونتگاه های روستایی در استان چهارمحال بختیاری. جغرافیا و توسعه. شماره 18. صفحات 68-53.
  13. عبداللهی، جلال. محمد محسن، رحیمیان. کاظم، دشتکیان و مهدی، شادان (1385)، بررسی اثرات زیست محیطی تغییر کاربری اراضی پوشش گیاهی مناطق شهری با بکارگیری تکنیک سنجش از دور ( مطالعه موردی: شهرهای اردکان، تفت، طبس و مهریز در استان یزد ). مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یزد.
  14. علوی پناه، س. (1382)، کاربرد سنجش از دور در علوم زمین، انتشارات دانشگاه تهران
  15. فرج زاده، منوچهر. هاشم، رستم زاده، (1384)؛ ارزیابی اثرات سدهای بزرگ در تغییر کاربری راضی با استفاده از سنجش از دور و GIS (مطالعه موردی: سد ستارخان اهر). دانشگاه تربیت مدرس.
  16. قمی، حسن(1385)، مطالعه نقش بندر در توسعه شهر نوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت
  17. کریمی پور، یدالله. حمید رضا، محمدی، (1389)؛ تعریف منطقه ساحلی برای مطالعات ICZM در ایران، فصلنامه علمی- پژوهشی انجنم جغرافیای ایران. شماره 25
  18. متین فر، فاطمه (1387)، مدیریت ناحیه ساحلی و ارزیابی زیست محیطی.
  19. مرادی، حمیدرضا. محمدرضا، فاضل پور. سید حمیدرضا، صادقی و سید زین العابدین، حسینی، (1386)، بررسی تغییر کاربری اراضی در بیابان زایی محدوده شهر اردکان با استفاده از سنجش از دور. دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس. فصلنامه علمی – پژوهشی تحقیقات مرتع و بیابان ایران. جلد 15. شماره 1. صحفه 12 –
  20. موحد، علی. ایوب، تقی زاده، ( 1388)، بررسی جهت های توسعه مناطق حاشیه نشین شهر اهواز با استفاده از GIS و RS. دانشگاه شهید چمران اهواز. پژوهش های جغرافیای انسانی. شماره 70.صفحه 28- 15.
  21. یالله، سید محمد، (1382)، استخراج تغییرات کاربری اراضی منطقه شهری تهران با استفاده از تصاویر ماهواره ای، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده فنی دانشگاه تهران

منابع و ماخذ لاتین

  1. A Anilkumar,P.P. Koshy Varghese, L.S. Ganesh. (2010); Formulating a coastal zone health metric for landuse impact management in urban coastal zones. Journal of Environmental Management.
  2. Anyamba, A. J. and R. Eastman (1996); Interannual Variability of NDVI over Africa and its Relation to El Nino/Southern Oscillation. International Journal of Remote Sensing
  3. Barker, A. (2005); Capacity Building for Sustainability: Towards Community Development in Coastal Scotland. Journal of Environmental Management .
  4. Biliana cicim-sain, 1987.htt://www.seaaoundus.orgeez/ezared.htm
  5. Bruno, R. , M. Follador, M. Paegelow, F. Renno, N. Villa.(2006); Integrating Remote Sensing, GIS and Prediction Models to Monitor the Deforestation and Erosion in Peten Reserve, Guatemala. Society for Mathematical Geology.
  6. Burbridge, R. peter (1999); The guiding principles for a European ICZM Strategy.
  7. Cabral, P. , A. Zamyatin. (2008); Markov Processes In Modeling Land Use And Land Cover Changes In Sintra-Cascais, Portugal.
  8. Charoenjit, Kitsanai. (2009); Application of Markov- Cellurar Automata and Social Models for Land use prediction in CENTRA PETCHABURI WATERSHED, THAILAND
  9. Coppin, P., Jonckheere, I., Nackaerts, K., Muys, B., 2003, Digital change detection methods in ecosystem monitoring: a review. International Journal of Remote Sensing.
  10. Cummins, v. , omahony, C. , Connolly, N. (2001); Review of integrated coastal zone management & principals of best practice. Coastal and marine resources centre.
  11. Duda, R.D. and Hart P.E. (1996); Pattern Classification and Analysis, John Wiley, New York, USA
  12. Ellis, Erle; Pontius, Robert. (2007); Land-use and land-cover change. In: Encyclopedia of Earth.
  13. Ferdra, K. Feoil, E. (1998); GIS technology and Spatial analysis in coastal zone management EEZ Technology.
  14. Gangai, I.P.D. , S. Ramachandran. (2010); The role of spatial planning in coastal management—A case study of Tuticorin coast (India). Land Use Policy.
  15. Gupta, R. P. (1991); Remote Sensing Geology. Springer-Verlag, Germany.
  16. Gruen, A., Remondino, F., Zhang, L., (2003); Image-based automated reconstruction of the Great Buddha of Bamiyan, Afghanistan. IEEE conference on computer vision and pattern recognization (CVPR) – workshop on applications of computer vision in Archeology, June 2003, Madison, Wisconsin, USA.
  17. Huang, W. , H. Liu , Q. Luan , Q. Jiang , J. Liu , H. Liu. (2008); Detection And Prediction Of Land Use Change In Beijing Based On Remote Sensing And GIS. Beijing Research center of Agriculture Economic.
  18. Jensen, J. R. (1983) ; Urban/suburban land use analysis. In colwell, R. N., ed. Manual of Remote sensing.
  19. Jiaoa, X. , J. Lib, W. Songc, X. Zhangd.(2009); Prediction of Land Use Change Trend of Wuhan based on TM Remote Sensing Images and Markov Chain Model. China University of Geosciences Wuhan, China.
  20. Kleppel, G.S, M. Richard Devoe, V. Rawson. (2006); Changing land use patterns in the coastal zone. Managing Environmental quality in rapidly developing regions.
  21. LU, D., Batistella, M., Moran, E., Mausel, P. (2004); Application of spectral mixture analysis to Amazonian land-use and land-cover classification. International Journal of Remote sensing.
  22. Pak, A. , M. Farajzadeh. (2007); Iran’s Integrated Coastal Management plan: Persian Gulf, Oman Sea, and southern Caspian Sea coastlines. Ocean & Coastal Management.
  23. Post, C. Jan, Carl G. Lundin. (1996); Guidelings for intergrated coastal zone management. Environmentally Sustainable Development Studies and monograghs Series No.9.
  24. Rattanapan, Surang. (2006); Prediction on Land use changes in Mae Taeng Watershed, Chiang Mai Province.
  25. Richard, J.Aspinall and Michael, J.Hill.(2008); Land use change Science, Policy and management.
  26. Rodríguez, I. , Montoya, M.J. Sánchez, F. Carreño. ( 2009); Geographic Information Systems applied to Integrated Coastal Zone Management. Geomorphology.
  27. Singh, A. (1989); Digital change detection techniques using remotely sensed data. International Journal of Remote Sensing.
  28. Sorensen, J. (1993). The international proliferation of Integrated Coastal zone Management Efforts. Ocean and coastal management.
  29. Taussik, J. (2007); The opportunities of spatial planning for integrated coastal management. Marine Policy.
  30. Taussik, (1999); The Contribution of Spoilt Land to the Sustainable Development of the Coast. Marine Pollution Bulletin.
  31. Tucker, C.J. (1979); Red and Photographic Infrared Linear Combinations for Monitoring Vegetation. Remote Sensing of Environment.
  32. Wu, Q. , H. Li, R. Wang, J. Paulussen, Y. He, M. Wang, B. Wang, Z. Wang. (2006); Monitoring and predicting land use change in Beijing using remote sensing and GIS. Landscape and Urban Planning .

سایت های مورد استفاده

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “ارزیابی و شبیه سازی تغییرات کالبدی منطقه ساحلی نوشهر و چالوس با استفاده از تکنیک RS و GIS و انطباق آن با اصول مدیریت یکپارچه منطقه ساحلی (ICZM)”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

− 1 = 1