استراتژي مناسب فناوري اطلاعات و سيستم‌هاي اطلاعاتي در سازمان مديريت صنعتي

59,000تومان

توضیحات

allameh-tabatabai-university-thesis-download

دانشگاه علامه طباطبايي

دانشكده مديريت و حسابداري

پايان‌نامه کارشناسي ارشد رشته مديريت اجرايي

استراتژي مناسب فناوري اطلاعات و سيستم‌هاي اطلاعاتي  در سازمان مديريت صنعتي

 

166 صفحه

چکيده فارسي

با توجه به اهميت يافتن فناوري اطلاعات و سيستم‌هاي اطلاعاتي در اقتصاد  و جامعه، سازمان‌ها بيش از پيش نيازمند به استفاده از اين ابزار شده‌اند و  مرتب در جستجوي کاربردهايي از فناوري هستند که نه تنها عمليات و فرآيندهاي جاري کسب‌وکار آنها را بهبود بخشد، بلکه بتواند فرصت‌هاي جديدي را خلق نموده و منشأ مزيت رقابتي براي آنان باشد. سازمان‌‌ها خواهان دقت و بلندنظري بيشتري در سرمايه‌گذاري‌هاي سيستم‌هاي اطلاعاتي و فناوري اطلاعات خود هستند.

سازمان مديريت صنعتي به عنوان يکي از باسابقه‌ترين موسسات ارائه خدمات آموزش، مشاوره و تحقيق مديريت به نهادهاي مختلف و بومي كردن بسياري از مفاهيم مديريتي و اقتصاد در ايران، از اين قاعده كلي مستثني نيست و نيازمند استراتژي فناوري اطلاعات و سيستم‌هاي اطلاعاتي مناسب و متناسب با ماموريت خود است.

از اين رو در اين پژوهش به دنبال پاسخي مناسب براي اين پرسش اساسي هستيم که چه گونه‌اي از استراتژي فناوري اطلاعات و سيستم‌هاي متناسب با يک سازمان ارائه دهنده خدمات حرفه‌اي و مشاوره‌اي مانند سازمان مديريت صنعتي مي‌باشد به طوريکه با نوع کسب‌وکار و استراتژي کلان سازمان هماهنگ و همسو باشد.

بر اساس تحليل عوامل موثر بر استراتژي فناوري اطلاعات و سيستم‌هاي اطلاعاتي، و توزيع پرسشنامه، مشخص شد که استراتژي مناسب سازمان مديريت صنعتي در اين زمينه، استراتژي چرخشي بوده و سازمان همخواني نسبتاً زيادي با اين استراتژي دارد؛ همچنين استراتژي‌هاي مناسب زيرکارکردهاي فناوري اطلاعات و سيستم‌هاي اطلاعاتي معين شد.

واژگان كليدي: استراتژي، استراتژي فناوري اطلاعات، استراتژي سيستم‌هاي اطلاعاتي، شبکه استراتژيک

Abstract

Given the importance of information technology and information systems in the economy and society, More and more organizations are required to use this tool, and applications of technology that are constantly in search of not only their business operations and improve current processes, but also could create new opportunities and is a source of competitive advantage for them. Organizations want more precision in their information technology investments and information systems initiatives.

Industrial Management Institute as one of the pioneering management consulting and training service provider in Iran, is not an exception to this general rule. It requires information technology and information systems strategy is appropriate and commensurate with their mission.

Thus, this study seeks to answer this fundamental questions that what kind of information technology strategy is appropriate for a professional serive company such as Industrial Management Institute and also is align with its business goals and strategies?

Based on analysis of factors affecting IT and IS strategy and and distribution of questionnaires, it was found that the best strategy for Industrial Management Institute  is Turnaround strategy.   This strategy is consistent with the professional service industry. Also strategies for sub-systems of information technology and information systems are determined.

Keywords: Strategy, Information Technology Strategy, Information Systems Strategy, Strategic Grid.

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

امروزه اطلاعات در جوامع و سازمان‌ها همچون نيروي انساني و پول يکي از اشکال سرمايه و دارايي محسوب مي‌شود. راهي بس طولاني پيموده شد تا اطلاعات و فناوري اطلاعات توانست توانمندي‌ خود را در سازمان‌ و کسب‌وکار به اثبات برساند، به‌طوري‌که بحث و بررسی در این زمينه همچنان در محافل دانشگاهي و تجاري ادامه دارد.

بسياري از سازمان‌ها در اندازه و فعالیت‌های مختلف، چه دولتي و چه خصوصي هم اکنون به طور اساسي به سيستم‌هاي اطلاعاتي و زيرساخت‌هاي فناوري خود وابسته‌اند. فناوري اطلاعات بسيار با کسب‌وکار در آميخته است و وجود و بقاي برخي از صنايع مانند ارتباط از راه دور (مخابرات)، رسانه‌ها، صنعت سرگرمي و خدمات مالي که محصول آنها به طور فزاينده‌اي در حال ديجيتالي شدن است، به شدت به مؤثر و کارآمد بودن برنامه‌ها و سيستم‌هاي اطلاعاتي آنان وابسته است. با ظهور تجارت و کسب‌وکار الکترونيکي نيز به‌کارگيري فناوري ديگر تنها يک ايده شيک نيست، بلکه به‌نظر مي‌رسد که با روش نويني در اداره و هدايت کسب وکار روبه‌رو هستيم.

      سازمان مديريت صنعتي به عنوان یکی از باسابقه‌ترین موسسات ارائه خدمات آموزش، مشاوره و تحقيق مديريت به نهادهاي مختلف و بومي كردن بسياري از مفاهيم مديريتي و اقتصاد در ايران، از اين قاعده كلي مستثني نيست. لزوم بهره‌گيري سازمان از استراتژی فناوری اطلاعات مناسب و موثر در این تحقیق مورد بررسی قرار می‌گیرد. از میان گونه‌های استراتژی فناوری اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی، گونه مناسب سازمان مدیریت صنعتی به پیشنهاد خبرگان مورد بررسی قرار می‌گیرد.

همچنین استراتژی مناسب چهار زیر سیستم مهم فناوری اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی سازمان شامل استراتژی توسعه سیستم‌ها، استراتژی سبد کاربردها، استراتژی خدمات فناوری اطلاعات و استراتژی فناوری و زیرساخت سازمان مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته است.

         

فهرست مطالب

 

عنوان   

فصل اول کلیات تحقیق………………………………………………………. 4

1-1- مقدمه تحقیق…………………………….. 5

1-2- بیان مساله……………………………… 6

1-3- موضوع و اهداف اساسی تحقیق………………… 7

1-4- سوالات و فرضیه‌های تحقیق…………………… 7

1-5- الگوی نظری پژوهش………………………… 8

1-6- جامعه آماری…………………………….. 12 

1-7- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها…………………. 12

1-8- قلمرو پژوهش…………………………….. 13

1-8-1- قلمرو موضوعی……………………… 13

1-8-2- قلمرو مکانی………………………. 13

1-8-3- قلمرو زمانی………………………. 13

1-9- روش‌شناسی تحقیق………………………….. 13

1-9-1- نوع روش تحقیق…………………….. 13

1-9-2- روش گردآوري اطلاعات و داده‌ها………… 14

1-10- محدودیتهای تحقیق……………………….. 14

1-11- تعریف واژگان و اصطلاحات………………….. 14

1-12- واژه‌های کلیدی …………………………. 16

فصل دوم مروری بر ادبیات موضوع و مبانی نظری……………………………… 17

2-1- مقدمه………………………………….. 18

2-2- پيدايش‌ و سر تحول فناوری اطلاعات در سازمان‌ها…. 20

2-2-1- سير تحول کاربرد سيستم‌هاي اطلاعاتي و فناوري اطلاعات  21

2-2-2- سيرتحول زيرساخت‌ها و معماري فناوري اطلاعات 22

2-2-3- اعصار سيستم‌هاي اطلاعاتي…………….. 23

2-2-4- سير تحول در طراحي و توسعه سيستم‌هاي اطلاعاتي   26

2-2-5- سير تحول در نقش واحد سيستم‌هاي اطلاعاتي و فناوري اطلاعات………………………………………. 26

2-3- تعریف فناوری اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی…….. 28

2-3-1- قلمروی سیستم‌های اطلاعاتی  و فناوری اطلاعات 28

2-3-2- تعریف سیستم‌های اطلاعاتی…………….. 31

2-3-3- سيستم‌هاي اطلاعاتي و فناوري اطلاعات……. 32

2-4- نگرش استراتژيک به سيستم‌هاي اطلاعاتي و فناوري اطلاعات  34

2-4-1- تعريف مديريت استراتژيک ……………. 34

2-4-2- فرآيند مديريت استراتژيک……………. 34

2-4-3- سطوح مديريت استراتژيک……………… 36

2-5- چارچوب‌ها و الگوهای استراتژی سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات……………………………………… 39

2-5-1- چارچوب وارد و پپارد……………….. 40

2-5-2- ماتريس سوليوان……………………. 40

2-5-3- شبکه استراتژيک……………………. 42

2-5-4- سبد کاربردها……………………… 47

2-5-5- استراتژي‌هاي عمومي فناوري اطلاعات (پارسونز)    49

2-6- کارکردها و زیرسیستم‌های سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات 53

2-6-1- زیر کارکردهای سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات در سازمان…………………………………. 54

2-6-2- استراتژی‌ تامین کاربردها و سیستم‌های اطلاعاتی   58

2-6-3- استراتژی ساخت یا خرید کاربردها و سیستم‌های اطلاعاتی 59

2-6-4- استراتژی مدیریت سبد کاربردها و سیستم‌های اطلاعاتی   61

2-6-5- استراتژی ساخت و توسعه کاربردها و سیستم‌های اطلاعاتی 62

2-6-6- استراتژی‌ مدیریت و ارائه خدمات فناوری اطلاعات 64

2-6-7- استراتژي‌هاي مديريت زيرساخت و فناوري…. 67

2-7- درباره سازمان مدیریت صنعتی……………….. 71

2-7-1- تاريخچه سازمان مدیریت صنعتی………… 71

2-7-2- ماموريت سازمان……………………. 73

2-7-3- اهداف……………………………. 73

2-7-4- ساختار سازمانی……………………. 73

2-7-5- خدمات مشاوره‌اي و پژوهشی سازمان مديريت صنعتي  74

2-7-6- اصول محوري در ارايه خدمات مشاوره‌اي….. 75

2-7-7- انواع خدمات مشاوره‌ای………………. 75

2-8 الگوی  مفهومي پژوهش………………………. 76

 

فصل سوم روش شناسی تحقیق………………………………………………… 77

3-1- مقدمه………………………………….. 78

3-2- گردآوری نظرات خبرگان ……………………. 79

3-3- جامعه آماری…………………………….. 80

3-4- حجم نمونه و روش نمونه‌گیری………………… 80

3-5- روش گرد‌آوری اطلاعات………………………. 81

3-5-1- مطالعه کتابخانه‌ای ………………… 81

3-5-2- بررسي اسناد و مدارك……………….. 82

3-5-3- روش ميداني ………………………. 82

3-5-4- حضور در گردهمائي‌ها، همايش‌ها و نمايشگاه‌ها 82

3-5-5- شبكه جهاني اينترنت………………… 82

3-6- روايي ابزار گردآوري اطلاعات……………….. 83

3-7- اعتبار ابزار گردآوري اطلاعات………………. 83

3-8- روش‌های تجزیه و تحلیل داده‌ها………………. 87

3-8-1- میانگین …………………………. 89

3-8-2- فراوانی و جداول توزیع مربوط به آن…… 89

فصل چهارم – تجزیه و تحلیل داده‌ها………………………………………….. 91

4-1- توصيف آزمودني‌ها…………………………. 92

4-1-1- جنسیت……………………………. 92

4-1-2- سن………………………………. 93

4-1-3- تحصیلات ………………………….. 94

4-1-4- سابقه کار………………………… 95

4-2- توصیف داده‌ها……………………………. 96

4-2-1- داده‌های مربوط به استراتژی فناوری اطلاعات 97

4-2-2- داده‌های مربوط به استراتژی خدمات فناوری اطلاعات 99

4-2-3- داده‌های مربوط به استراتژی سبد کاربردها. 102

4-2-4- داده‌های مربوط به استراتژی توسعه سیستم‌ها 104

4-2-5- داده‌های مربوط به استراتژی فناوری و زیرساخت   107

4-3- تحلیل داده ها…………………………… 109

4-3-1- استراتژی فناوری اطلاعات…………….. 109

4-3-2- استراتژی خدمات فناوری اطلاعات……….. 110

4-3-3- استراتژی سبد کاربردها و سیستم‌های اطلاعاتی     111

4-3-4- استراتژی توسعه سیستم‌های اطلاعاتی ……. 112

4-3-5- استراتژی فناوری و زیرساخت………….. 113

فصل پنجم – جمع بندی، نتیجه‌گیری و پیشنهادات……………………………… 116

5-1- مقدمه………………………………….. 117

5-2- بحث و نتيجه‌گيري از فرضیه‌ها……………….. 117

5-2- 1- فرضیه اول – استراتژی فناوری اطلاعات…. 117

5-2-2- فرضیه دوم – استراتژی خدمات فناوری اطلاعات 118

5-2-3- فرضیه سوم – استراتژی سبد کاربردها…… 119

5-2-4- فرضیه چهارم – استراتژی توسعه سیستم‌ها… 119

5-2- 5- استراتژی فناوری و زیرساخت ………… 120

5-3- پيشنهادات………………………………. 121
5-4- محدوديت‌هاي تحقيق………………………… 123

 

منابع و مراجع …………………………………………………………………… 125

الف) فهرست منابع فارسی……………………….. 126

ب) فهرست منابع انگلیسی……………………….. 128



 

 

 

 

1-1- مقدمه تحقیق

امروزه اطلاعات در جوامع و سازمان‌ها همچون نيروي انساني و پول يکي از اشکال سرمايه و دارايي محسوب مي‌شود. راهي بس طولاني پيموده شد تا اطلاعات و فناوري اطلاعات توانست توانمندي‌ خود را در سازمان‌ و کسب‌وکار به اثبات برساند، به‌طوري‌که بحث و بررسی در این زمينه همچنان در محافل دانشگاهي و تجاري ادامه دارد.

بسياري از سازمان‌ها در اندازه و فعالیت‌های مختلف، چه دولتي و چه خصوصي هم اکنون به طور اساسي به سيستم‌هاي اطلاعاتي و زيرساخت‌هاي فناوري خود وابسته‌اند. فناوري اطلاعات بسيار با کسب‌وکار در آميخته است و وجود و بقاي برخي از صنايع مانند ارتباط از راه دور (مخابرات)، رسانه‌ها، صنعت سرگرمي و خدمات مالي که محصول آنها به طور فزاينده‌اي در حال ديجيتالي شدن است، به شدت به مؤثر و کارآمد بودن برنامه‌ها و سيستم‌هاي اطلاعاتي آنان وابسته است. با ظهور تجارت و کسب‌وکار الکترونيکي نيز به‌کارگيري فناوري ديگر تنها يک ايده شيک نيست، بلکه به‌نظر مي‌رسد که با روش نويني در اداره و هدايت کسب وکار روبه‌رو هستيم.

سازمان‌ها مرتب در جستجوي کاربردهايي از فناوري هستند که نه تنها عمليات و فرآيندهاي جاري کسب‌وکار آنها را بهبود بخشد، بلکه بتواند فرصت‌هاي جديدي را خلق نموده و منشأ مزيت رقابتي براي آنان باشد. پورتر و ميلر(1985) ادعا کرده‌اند که فناوري اطلاعات به سه روش بر رقابت تاثير مي‌گذارند. نخست، ساختار صنعت و قوانينِ رقابت با فناوري‌هاي نوين اطلاعاتي تغيير يافته است. دوم، سازمان‌ها دريافته‌اند با استفاده از فناوري اطلاعات مي‌توانند عملکرد بهتري نسبت به رقبايشان داشته باشند و در نهايت، سازمان‌ها با به‌کارگيري فناوري اطلاعات، کسب‌وکارهاي جديدي را خلق نموده‌اند.

تاثير فناوري اطلاعات بر رقابت (پورتر و ميلر 1985)

  • تغيير ساختار صنعت و قوانينِ رقابت به‌وسيله فناوري‌هاي نوين اطلاعاتي
  • دستيابي به عملکرد بهتر نسبت به رقبا با به‌کارگيري فناوري اطلاعات
  • خلق کسب‌وکارهاي جديد با به‌کارگيري فناوري اطلاعات

1-2- بیان مسئله

بدیهی است که سازمان‌‌ها خواهان دقت و بلندنظري بيشتري در سرمايه‌گذاري‌هاي سيستم‌هاي اطلاعاتي و فناوري اطلاعات خود هستند. وضعيت موجود آنها ريشه در تصميمات و اقدامات ديروز آنها دارد. شايد برخي از آنها آرزو کنند که از نو براي سيستم‌هاي اطلاعاتي و فناوري اطلاعات برنامه‌ريزي کنند؛ اما متاسفانه وجود سيستم‌هاي قديمي[1] به ما يادآوري مي‌کند که چنين آرزوهايي دور از واقعيت است و سيستم‌ها و سخت‌افزارهايي که اکنون به ما ارث رسيده است، حاصل همان تصمیمات و اقدامات پیشین ما بوده است. بسياري از بانک‌ها، شرکت‌هاي بيمه و سازمان‌هاي بزرگ ملي و جهاني، هنوز به سيستم‌هايي وابسته هستند که براي اولين بار نزديک به 20 تا 30 سال پيش ايجاد شده‌اند. اين را هم مي‌دانيم که چيزي که ديروز سبب موفقيت ما شده است، لزوماً در آينده عامل موفقيت ما نخواهد بود، مگر آنکه قابليت‌ها و دانش ما در طول زمان رشد و توسعه يافته باشد. يادگيري از تجربيات گذشته اعم از موفقيت‌ها و شکست‌هاي کسب شده، بخش مهمي از رويکرد استراتژيک مي‌باشد. ارل[2] نکته‌اي را در پژوهش‌هاي خود متذکر شده است مبني بر اين که، قابليت‌هاي نهفته در سيستم‌هاي اطلاعاتي و فناوري اطلاعات بيشتر از طريق تجربه و سعي و خطا به‌دست آمده و هرگاه سازمان‌ها با چالشي مواجه شده‌اند مجبور به يافتن راهکاري براي رفع آن بوده‌اند. بدين گونه مديريت سيستم‌هاي اطلاعاتي و فناوري اطلاعات به طور مرتب در حال يادگيري است.

بدون تردید سازمان‌ها برای بهره‌گیری موثر از این ابزار مهم و تاثیرگذار، نیاز به استراتژی دارند. همچنین ادبیات برنامه‌ریزی استراتژیک به سازمان‌ها برای استفاده بلند مدت و آینده نگر از فناوری اطلاعات بسیار می‌تواند موثر باشد. علاوه بر داشتن استراتژی فناوری اطلاعات بایستی به این نکته نیز دقت شود که این استراتژی بایستی با صنعت و یا کسب‌وکار سازمان همخوان و هماهنگ باشد.

      سازمان مديريت صنعتي به عنوان یکی از باسابقه‌ترین موسسات ارائه خدمات آموزش، مشاوره و تحقيق مديريت به نهادهاي مختلف و بومي كردن بسياري از مفاهيم مديريتي و اقتصاد در ايران، از اين قاعده كلي مستثني نيست. لزوم بهره‌گيري سازمان از استراتژی فناوری اطلاعات مناسب و موثر از چند بعد قابل بررسي است:

چه گونه‌ای از استراتژی فناوری اطلاعات متناسب با یک سازمان ارائه دهنده خدمات حرفه‌ای و مشاوره‌ای مانند سازمان مدیریت صنعتی می‌باشد به طوریکه با نوع کسب‌وکار و استراتژی کلان سازمان هماهنگی و همسو باشد.

سازمان مدیریت صنعتی با توجه به صنعتی که در آن فعال است، چه استراتژی‌ای را بایستی در قبال کارکردها یا زیرسیستم‌های فناوری اطلاعات در پیش گیرد تا هماهنگی موثری میان کارکردها محقق شود.

1-3- موضوع و اهداف اساسی تحقیق

      در این پژوهش اهداف ذیل مورد نظر است :

  • تعیین استراتژی موثر و مناسب فناوری اطلاعات در سازمان مدیریت صنعتی
  • تعیین استراتژی مناسب خدمات فناوری اطلاعات در سازمان مدیریت صنعتی
  • تعیین استراتژی مناسب سبد سیستم‌های اطلاعاتی و کاربردهای سازمان مدیریت صنعتی
  • تعیین استراتژی مناسب توسعه سیستم‌های اطلاعاتی و کاربردها در سازمان مدیریت صنعتی
  • تعیین استراتژی مناسب زیرساخت و فناوری در سازمان مدیریت صنعتی

1-4- سوالات و فرضیه‌های تحقیق

پرسش‌هایی که در این تحقیق مطرح می‌شوند و تلاش در پاسخگویی به آنها خواهیم داشت:

  • استراتژی مناسب فناوری اطلاعات در سازمان مدیریت صنعتی چیست؟
  • استراتژی مناسب خدمات فناوری اطلاعات در سازمان مدیریت صنعتی چیست؟
  • استراتژی مناسب سبد سیستم‌های اطلاعاتی و کاربردها در سازمان مدیریت صنعتی چیست؟
  • استراتژی مناسب توسعه سیستم‌های اطلاعاتی و کاربردها در سازمان مدیریت صنعتی چیست؟
  • استراتژی مناسب زیرساخت و فناوری در سازمان مدیریت صنعتی چیست؟

فرضیه نخست تحقیق: استراتژی فناوری اطلاعات مناسب شرکت‌ مشاوره‌ای سازمان مدیریت صنعتی بر اساس الگوی مک فارلن، استراتژی چرخشی می‌باشد.

به بیانی دیگر در شرایطی که تاثیر فناوری اطلاعات در عملیات روزمره سازمان پائین یا نه چندان حیاتی باشد و از طرفی دیگر تاثیر فناوری اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی بر آینده سازمان بالا باشد یا احتمال تاثیر فناوری اطلاعات بر موفقیت سازمان در آینده زیاد باشد، استراتژی فناوری اطلاعات مناسب سازمان، از گونه استراتژی چرخشی می‌باشد.

این تحقیق چهار فرضیه فرعی نیز در بر دارد:

  • استراتژی مناسب توسعه سیستم‌های اطلاعاتی در سازمان مدیریت صنعتی به عنوان یک شرکت مشاوره مدیریت، استراتژی نمونه‌سازی است.
  • استراتژی مناسب سبد کاربردها و سیستم‌های اطلاعاتی در سازمان مدیریت صنعتی به عنوان یک شرکت مشاوره مدیریت، استراتژی توسعه کاربردهای با پتانسیل بالا است.
  • استراتژی مناسب زیرساخت و فناوری در سازمان مدیریت صنعتی به عنوان یک شرکت مشاوره مدیریت، استراتژی فناوری نوظهور و پیشرو است.
  • استراتژی مناسب خدمات اطلاعاتی و فناوری در سازمان مدیریت صنعتی به عنوان یک شرکت مشاوره مدیریت، استراتژی تعمیرگاه شغلی است.

1-5- الگوی نظری پژوهش

يكي از چارچوب‌هايي كه براي كمك به مديران در خلال تصميم‌گيري در خصوص همسو نمودن فعاليت‌هاي فناوري اطلاعات با استراتژي كسب‌وكار استفاده مي‌شود، توسط مك فارلن و مك كني (1982) با عنوان “شبكه استراتژيك”[3] مدون شده است.

شبكه استراتژيك و تحلیل جایگاه شرکت

مک‌فارلن و مک‌کنی با بررسی تاثیر فناوری اطلاعات بر روی شرکت‌های مختلف، دریافتند که فناوری اطلاعات تاثیرات متفاوتی بر روی شرکت‌ها و صنایع می‌گذارد. از زمانی که شبکه استراتژیک توسط مک‌فارلن و مک‌کنی در سال 1982 معرفی شد، به طور مرتب توسعه یافت و مورد استقبال بسیاری از پژوهشگران، استراتژیست‌ها، مشاوران و مدیران قرار گرفت. یکی از علل اقبال عمومی به این چارچوب را می‌توان در سادگی و قدرتمندی آن دانست. علت دیگر تحلیل‌های بیشماری است که بر روی این شبکه به طور مرتب انجام می‌شود و همچنان در حال توسعه و گسترش است. مک‌فارلن و مک‌کنی در ابتدا تنها قصدشان بیان تفاوت شرکت‌ها و صنایع در برخورد و سرمایه‌گذاری بر فناوری اطلاعات و یا به قول خودشان ارائه “رویکردی اقتضایی به مدیریت فناوری اطلاعات[4]” بود. اما کاربردهای متنوع دیگری برای این چارچوب پیدا شد، و همچنان می‌شود. هم اکنون این چارچوب به عنوان ابزاری استاندارد در تحلیل استراتژیک سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات در سازمان‌ها محسوب می‌شود، و دامنه کاربرد آن بسیار گسترش یافته است.

نکته لازم به ذکر این است که متاسفانه در ایران توجه چندانی به این چارچوب نشده است و دانشجویان و مدیران آشنایی چندانی با آن ندارند. شاید یک دلیل آن سلطه رویکرد فناورانه و غیراستراتژیک بر ادبیات و عملیات فناوری اطلاعات در کشورمان باشد.

 شبكه استراتژيك مك فارلن نشان مي‌دهد كه سازمان‌ها از فناوري اطلاعات به روش‌ها متفاوتي بهره مي‌برند. برخي از آنها كمترين سرمايه‌گذاري را بر روي آن انجام مي‌دهند و تنها به استفاده از سيستم‌هاي پردازش مبادلات[5] پايه‌اي بسنده مي‌كنند؛ و برخي ديگر از سازمان‌ها از آن به عنوان سيستم‌هاي اطلاعاتي مهمي كه فرآيندهاي كسب‌وكارشان را موثرتر و كارآمدتر مي‌سازد مي‌نگرند. برخي ديگر هم از سيستم‌هاي اطلاعاتي و فناوري اطلاعات به عنوان ابزار و سلاحي استراتژيك، به منظور خلق و حفظ مزيت رقابتي پايدار، استفاده مي‌برند.

در این چارچوب دو عامل بسیار مهم برای مدیریت فناوری اطلاعات در یک سازمان تلقی می‌شود. عامل نخست تاثیر فناوری اطلاعات بر عملیات روزمره کسب وکار سازمان است. برخی از سازمان‌ها که فرآیندهای کسب وکار آنها با زیرساخت‌های فناوری و سیستم‌های اطلاعاتی گره خورده است این مورد قابل درک است. به طور نمونه برخی از شرکت‌ها اگر تنها برای چند ثانیه سیستم‌های اطلاعاتی و یا زیرساخت‌های فناوری آنها دچار وقفه شود، در ارائه خدمات و تولید محصول تاثیر جبران ناپذیری بر سازمان خواهد گذاشت. در چنین سازمان‌هایی قابلیت اطمینان زیرساخت‌های فناوری و سیستم‌های اطلاعاتی باید نزدیک به 100% باشد، و تحمل خطا در چنین سازمان‌هایی بسیار پائین است. به اصطلاح کیفیت عملیات فناوری اطلاعات در چنین سازمانهایی خطا-صفر[6] بایستی باشد. امروزه بانک‌ها، نمونه‌ای از چنین سازمان‌هایی هستند.

از طرفی دیگر سازمان‌هایی هم یافت می‌شوند که در صورت بروز اشکال و وقفه در عملیات فناوری اطلاعات آنها، حتا برای مدتی طولانی تاثیر جبران ناپذیری بر فرآیند و عملیات کسب وکار آنان نخواهد گذاشت. بنابراین کسب وکار به عملیات خود به طرق دیگری ادامه می‌دهد.

عامل مهم دوم در مدیریت فناوری اطلاعات، اقدامات و تحقیقاتی است که اهمیت و تاثیر استراتژیک بر سازمانها خواهد گذاشت. اما در برخی از سازمان‌ها، پروژه‌های توسعه برنامه‌ها و سیستم‌های اطلاعاتی کاربردی هستند اما استراتژیک نیستند.

مك فارلان و مك كني[7] (1982) چهار دسته از سازمان‌ها را شناسايي كرده‌اند كه فناوري اطلاعات تاثيرات متفاوتي بر روي آنها می‌گذارد.

نمودار زیر اين تقسيم بندي را براساس دو معيار يا طيف، تاثير فناوري اطلاعات بر عمليات سازمان و تاثير آن بر استراتژي سازمان، در يك جدول دو در دو نشان مي‌دهد.

نمودار 1-1- شبکه استراتژیک

  • استراتژيك: سازمانهايي كه در خانه شماره 1 قرار مي‌گيرند، سازمانهايي هستند كه هم‌اكنون و در آينده به فناوري اطلاعات براي عملكرد خود نياز مبرم دارند، مانند بانك‌ها، در اين نوع از سازمانها همبستگي بالايي بين موفقيت سازمان و بكارگيري فناوري اطلاعات و سيستم‌هاي اطلاعاتي وجود دارد.
  • كارخانه[8]: خانه شماره 2، سازمانهايي هستند كه براي انجام عمليات روزمره خود به فناوري اطلاعات وابسته هستند، اما بكارگيري فناوري اطلاعات براي آنها مزيت رقابتي ايجاد نمي‌كند. اين سازمان‌ها خواهان سيستم ‌هاي اطلاعاتي قابل اطمينان و به سرعت در دسترس هستند. نظير برخي از سازمان‌هاي توليدي یا فروشگاه‌های زنجیره‌ای.
  • چرخشي[9]: خانه شماره 3، اين سازمان‌ها در حال حاضر به فناوري اطلاعات خيلي وابسته نيستند، ولی ممكن است كه در آينده براي تقويت موقعيت رقابتي خود در بازار از آن بهره‌گيرند مانند برخي از شركت‌هاي بيمه و شرکت‌های مشاوره‌ای.
  • پشتيباني: خانه شماره 4، در اين گونه از سازمان‌ها، فناوري اطلاعات و سيستم‌هاي اطلاعاتي نه در وضع كنوني و نه در آينده نقش تحول آفرين و يا تسهيل كننده‌اي را ايفا نمي‌كند. در اين سازمان‌ها به فناوری اطلاعات تنها از منظر نوعي هزينه و بدون توجيه اقتصادي مستقيم نگريسته مي‌شود.

انتخابهاي استراتژيك کارکردهای فناوری اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی

سیستم فناوری اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی از چهار کارکرد عمده تشکیل شده است. این کارکردها در شکل زیر نشان داد.

نمودار 1-2- سلسله مراتب استراتژی های سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات

1-6- جامعه آماری

مدیران و کارشناسان خبره سازمان مدیریت صنعتی و آشنا به فناوری اطلاعات (تعداد جامعه آماری 61 نفر می باشد).

1-7- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها

روشهای توصیفی:  میانگین و فراوانی

1-8- قلمرو پژوهش

1-8-1- قلمرو موضوعی

استراتژی سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات به همراه چهار زیر سیستم آن شامل

  • استراتژی توسعه سیستم‌های اطلاعاتی
  • استراتژی خدمات فناوری اطلاعات
  • اسنراتژی سبد کاربردها
  • استراتژی فناروی و زیرساخت

 

1-8-2- قلمرو مکانی

قلمروی مکانی این پژوهش دفتر مرکزی سازمان مدیریت صنعتی، واقع در نبش خیابان جام جم می‌باشد.

 

1-8-3- قلمرو زمانی

این پژوهش از نیمسال دوم سال 1388 در سازمان مدیریت صنعتی صورت گرفته است .

 

1-9- روش ‌شناسي تحقیق

1-9-1- نوع روش تحقيق

در اين تحقيق، از روش كيفي در كنار روش توصيفي – پيمايشي استفاده خواهدشد. در روش‌هاي كيفي با استفاده از مشاهده، مصاحبه و تحليل اسناد در مورد عملكرد، افكار و عواطف افراد شناخت حاصل مي‌شود.

1-9-2- روش گردآوري اطلاعات و داده‌ها

1- مطالعات كتابخانه‌اي از جمله مطالعه كتاب‌ها و نشريات داخلي و خارجي و جستجو در پايگاه‌هاي اطلاعاتي اينترنت به ‌منظور يافتن مباني نظري و استفاده از تجارب ساير محققين

2- مصاحبه عميق با مدیران و کارشناسان و افراد موثر در جامعه نمونه بصورت حضوری یا تلفنی

3

[1]. Legacy Systems

[2]. Earl

[3] Strategic Grid

[4] A Contingency Approach to IT Management

[5] Transaction Processing Systems (TPS)

[6] Zero-defect

[7] – McFarlan & McKenney

[8] – Factory

[9]  Turnaround

منابع و مراجع

الف) فارسی

اعرابی، سید محمد، 1385، جزوه الگوی هماهنگی استراتژی‌ها

اعرابی، سید محمد، 1385، دستنامه برنامه‌ریزی استراتژیک، 1385؛ دفتر پژوهش‌های فرهنگی

اعرابی، سید محمد، 1387، مبحث هماهنگی در مدیریت

ايماني جاجرمي، حسين، 1379.” آشنايي با روش دلفاي و كاربرد آن در تصميم‌گيري،  نشریه مدیریت شهری، سال اول، شماره اول، ص 39-35.

حافظ نیا، محمد رضا. 1377. مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: انتشارات سمت.

خاکی، غلامرضا. 1381. راهنمای تدوین طرح و نقد تحقیق. تهران: مرکز انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی.

خاكي، غلامرضا. 1378. روش تحقیق با رویکردی به پایان نامه نویسی، تهران: مرکز تحقیقات علمی کشور با همکاری کانون فرهنگی انتشاراتی درایت.

خلیلی شورینی، سیاوش. 1375. روشهای تحقیق در علوم انسانی. تهران: انتشارت یادواره کتاب.

دلاور، علی. 1378. مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی. تهران: انتشارات رشد.

زرگر، محمود. 1382. اصول و مفاهیم فن آوری اطلاعات. تهران: انتشارات بهینه.

سکاران، اوما. 1380. روشهای تحقیق در مدیریت، ترجمه محمد صائبی و محمود شیرازی،  تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی

دیوید، فرد آر. 1386، مدیریت استراتژیک، ترجمه دکتر علی پارسائیان و دکتر سید محمد اعرابی، دفتر پژوهش‌های فرهنگی

کاسیدی، آنیتا ، 1385، راهنمای عملی برنامه‌ریزی استراتژیک سیستم‌های اطلاعاتی، شرکت مهندسی سیستم یاس

کلارک، استیو ، 1386، مدیریت استراتژیک سیستم‌های اطلاعاتی: رهیافتی جامع، ترجمه دکتر سید محمد اعرابی و داوود ایزدی، دفتر پژوهش‌های فرهنگی

مارشال، کاترین؛ راس‌من، گرچن. 1386. روش تحقیق کیفی. ترجمه دکتر علی پارسائیان و دکتر سید محمد اعرابی، چاپ سوم، دفتر پژوهش‌های فرهنگی

موزر س.ك و ج.كالتون .1368. روش تحقيق. ترجمه كاظم ايزدي، تهران: موسسه كيهان.

نادری، عزت اله و مریم سیف نراقی. 1376. روشهای تحقیق و چگونگی ارزیابی آن درعلوم انسانی. تهران:انتشارات بدر.

هدریک، تری؛ بیک‌من، لئونارد؛ روگ، دبرا؛ 1381، تحقیق کاربردی: راهنمای عمل، ترجمه دکتر سید محمد اعرابی و داوود ایزدی، چاپ دوم، دفتر پژوهش‌های فرهنگی

هومن، حیدر علی. 1376. پایه‌های پژوهش در علوم رفتاری. قم: انتشارات سلسله

هومن، حیدر علی.1376. شناخت روش علمی در علوم رفتاری. تهران: انتشارات پارسا

 

B- English

Allen, D., (1995) Information systems strategy formation in higher education institutions.

Clarke, R. (2005). The Path of Development of Strategic Information Systems Theory.

Clarke, S. (2007). Strategic Information Systems Management: an Integrated Approach.

Cordoba, J.R. & Midgley, G. & Torres, D. R., (2000). Planning by Concern: a critical systems thinking approach for information systems planning and its application in a developing country.

Earl, M. J., (1990). Approaches to Information Systems Planning, Experiences in strategic information systems planning.

Fenn, J. & Linden, A., (2003). Take the initiative when planning your IT strategy, Gartner.

Fenn, J. (2007). Understanding Gartner’s Hype Cycles, ID Number: G00144727

Galliers, R. D., & Leinder, D. E., (2003). Strategic Information Management: Challenges and Strategies in Manageing Information Systems.

Gregor, S. (2006). The Nature of Theory in Information Systems, MIS Quarterly.

Henderson, J. C. & Venkatraman, N. (1999). Strategic Alignment: leveraging information technology for transforming organizations, IBM system journal, Vol32, No1.

Kazman, R., & Hong-Mei C., (2002). Aligning Business models, Business Architecture, and IT Architecture.

Leidner, D. E. (1998). The Information Technology-Organizational Culture Relationship; understanding information culture: integrating knowledge management systems into organizations.

Luftman, J., & Kempaiah, R., & Nash, E., (2006). KEY ISSUES FOR IT EXECUTIVES 2005, MIS Quarterly Executive Vol. 5 No. 2 / June 2006 81

McFarlan W., & Applegate , L., &  McKenney, J., (1999). Corporate Information Systems Management: Text and Cases.

McFarlan W., & Applegate , L., (2006). Corporate Information Systems Management.

McGee, K., (2007). The 2007 Gartner Scenario: An Annual Report on the Current State and Future Directions of the IT Industry, Publication Date: 15 September 2007.

Mutsaers, E., & Zee, H. & Giertz, H. (1998). The Evolution of Information Technology, Information Management & Computer Security 6/3 [1998] 115–126

Nolan, R.L. & Koot, W.J.D. (1992), “Nolan Stages Theory today”, Holland Management Review, No. 31.

Nolan, R.L. (1979), “Managing the crisis in data processing”, Harvard Business Review, Vol. 57 No. 3/4.

Pant, S. & Cheng, H., (1995). Strategic Information Systems Planning: A Review, Information Resources Management Association International Conference. May 21-24, Atlanta, Georgia.

Papp, R., & Coleman, P., (2006). Strategic Alignment: Analysis of Perspectives.

Rogerson, S. & Fidler, C., (1994). Strategic Information Systems Planning: Its Adoption and Use.

Sabherwal, R., & Hirschheim, R., & Goles, T., (2001). Information systems-Business Strategy Alignment; the dynamics of alignment: insights from a punctuated equilibrium model.

Turban, E., & Wetherbe, J., & McLean, E., (2003). Information Technology for Management: Transforming Organizations in the Digital Economy

Ward, J. & Peppard, J. (2002). Strategic Planning for Information Systems, John and Joe Peppard. John Wiley and Sons.

Willcocks, L. and Lester, S. (1996) Beyond the IT productivity paradox. European Management Journal, 14 (3), June, 279-290

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “استراتژي مناسب فناوري اطلاعات و سيستم‌هاي اطلاعاتي در سازمان مديريت صنعتي”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 24 = 27