بررسي عوامل اجتماعي- رواني مؤثّر بر ميزان مصرف خودسرانه‏ِي دارو در بين شهروندان 18 تا 55 سال شهر ياسوج

59,000تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

دانشکده‏ي ادبيّات و علوم انساني
گروه علوم اجتماعي

پايان نامه‏ي کارشناسي ارشد رشته‏ي علوم اجتماعي گرايش جامعه‏شناسي

بررسي عوامل اجتماعي- رواني مؤثّر بر ميزان مصرف  خودسرانه‏ِي دارو در بين شهروندان 18 تا 55 سال شهر ياسوج

استاد راهنما:
دکتر سيروس احمدي

استاد مشاور:
دکتر مريم مختاري

پژوهشگر:
………………………

 

 

                                                        شهريور ماه 1390                    

 

 

 

 

 

 

 


نام: …………….                                              نام خانوادگي: ……………..مقطع تحصيلي: کارشناسي ارشد          رشته و گرايش: علوم اجتماعي- جامعه‏شناسي

استاد راهنما: دکتر سيروس احمدي      تاريخ دفاع: 2/9/1390

 

بررسي عوامل اجتماعي- رواني مؤثر بر ميزان مصرف خودسرانه‏ِي دارو در بين شهروندان 18 تا 55 سال شهر ياسوج

پيشرفت علم پزشکي و صنعت داروسازي و ارائه‏ي داروهاي متنوع در سال‏هاي اخير، انقلابي در دانش پزشکي و امر درمان بوجود آورده است، اما همراه با اين تکامل، پديده‏ي ديگري نيز در کشورها و بويژه کشورهاي جهان سوم بوجود آمده که همان روي آوردن بيش از حد مردم به داروها و مصرف غيرعلمي و غيرپزشکي آن است. ميزان مصرف دارو در ميان افراد، گروه‏ها و جوامع مختلف نرخ متفاوتي دارد، و برخي از جوامع با مسايل و مشکلات مهم‏تري در زمينه‏ي مصرف دارو مواجه هستند. در ايران نيز از جمله مسايل دارويي مورد بحث در طي سال‏هاي اخير، مصرف زياد دارو بوده است و بر حسب مستندات ميزان مصرف دارو در ايران فراتر از حد استاندارد جهاني است. ميزان مصرف دارو در يک کشور تابع متغيرهاي متعددي است و مصرف دارو هميشه بر اساس الگوهاي علمي نياز پزشکي صورت نمي‏گيرد. هدف از اين پژوهش بررسي تأثير عوامل اجتماعي- رواني بر ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو در شهر ياسوج است. طبق آمارها‏ي موجود 15 تا 20 درصد از ايراني‏ها به طور خودسرانه و بدون مشورت پزشک دارو مصرف مي‏کنند. در اين مطالعه که به صورت توصيفي و تحليلي انجام گرفته است، 400 نفر از شهروندان 18 تا 55 ساله‏ي شهر ياسوج از طريق نمونه‏گيري تصادفي- چندمرحله‏اي انتخاب شدند که شامل 200 زن و 200 مرد بودند. ابزار گردآوري اطلاعات در اين پژوهش، پرسشنامه بوده است که با استفاده از اعتبار سازه به روش تحليل عاملي و با استفاده از سنجش همساني دروني به روش آلفاي کرونباخ و کودر- ريچاردسون تعيين پايايي گرديد. نتايج حاصل از اين بررسي نشان داد که بين متغيرهاي سطح تحصيلات، ميزان آگاهي از شيوه‏ي صحيح مصرف، ميزان آگاهي از پيامدهاي مصرف و ميزان سلامت عمومي با ميزان مصرف خودسرانه‏ِي دارو ارتباط معناداري وجود دارد. نتايج حاصل از تحليل رگرسيون چندمتغيره نشان داد که مجموع اين عوامل مي‏توانند 19/0 از وقوع متغير وابسته (مصرف دارو) را تبيين کند. با توجه به نتايج بدست آمده فرهنگ‏سازي و بالابردن سطح اطّلاعات و آگاهي مردم در زمينه‏‏ي مصرف دارو و همچنين سرمايه‌گذاري براي سلامت و توسعه فعّاليت‏هاي ارتقاي سلامت، امري ضروري به نظر مي‏رسد.

 

واژگان کليدي: دارو، مصرف، مصرف‏کننده، آگاهي، سلامت‏ عمومي.

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                                     صفحه

فصل اول: کليات تحقيق
1-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 1

1-2- بيان مسأله……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 2

1-3- اهميت و ضرورت تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 4

1-4- اهداف تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 4

1-4-1 هدف اصلي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 5

1-4-2 اهداف فرعي …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 6

1- 5- کاربرد نتايج تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 6
فصل دوم: پيشينه و مباني نظري پژوهش

2-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 7

2-2- پيشينه‏ي تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 7

2-2-1- پيشينه‏ي داخلي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 8

2-2-2- پيشينه‏ي خارجي………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 11

2-2-3- نقد و بررسي تحقيقات انجام گرفته……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 13

2-3- مباني نظري…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 14

2-3-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 14

2-3-2- دارو  ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 14

2-3-3- مصرف و رفتار مصرف‏کننده …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 15

2-3-4- مصرف دارو …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 16

2-3-5- عوامل مؤثر بر مصرف ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 17

2-3-5-1- نظريه اقتصادي مصرف………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 17

2-3-5-2- نظريه جامعه‏شناختي مصرف…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 19

2-3-5-3- نظريه‏هاي روانشناختي مصرف…………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 22

2-3-5-3-1- تأثير نگرش بر رفتار ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 22

2-3-5-3-2- نظريه عمل معقول ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 23

2-3-5-3-3- نظريه رفتار برنامه‏ريزي‏شده ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 24

2-3-5-3-4- نظريه هنجار اجتماعي ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 25

2-3-5-3-5- مدل آگاهي گريگوري و دي‏لو……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 25

2-3-5-3-6- نظريه آگاهي چالمرز …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 25

 

عنوان                                                                                                                                                     صفحه

 

2-3-5-3-7- تئوري فستينگر در زمينه‏ي تضاد شناختي…………………………………………………………………………………………………………………. 25

2-3-5-3-8- نظريه‏ يادگيري………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 26

2-3-5-3-9- مدل اجتماعي- رفتاري آندرسن……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 27

2-3-5-3-10- مدل اجتماعي-رفتاري کروگر…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 27

2-3-5-3-11- سلامت عمومي  …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 28

2-3-5-3-12- نظريه واقعيت درماني گلاسر ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 29

2-3-5-3-13- مدل باور سلامتي ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 30

2-4- چهارچوب نظري ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 31

2-5- مدل نظري تحقيق …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 33

2-6- مدل تحليلي تحقيق ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 34

2-7-  فرضيه‏هاي تحقيق…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 35
فصل سوم: روش‏شناسي تحقيق

3-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 36

3-2- روش تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 36

3-3- جامعه‏ي آماري تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 37

3-4- واحد آماري………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 37

3-5- حجم نمونه و روش محاسبه‏ي آن……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 37

3-6- شيوه‏ي نمونه‏گيري…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 38

3-7- تعاريف نظري و عملياتي متغيرها ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 38

3-7-1 تعاريف نظري مفاهيم …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 39

3-7-2 تعاريف عملياتي متغيرها……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 40

3- 8- ابزار تحقيق…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 41

3- 9- سنجش روايي ابزار تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 42  3- 10- سنجش پايايي ابزار تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 44

3- 11روش‏هاي تجزيه و تحليل داده‏ها ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 45
فصل چهارم: تجزيه و تحليل اطلاعات

4-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 46

4-2- تجزيه و تحليل توصيفي………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 46

4-3- تجزيه و تحليل استنباطي………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 59

4-3-1- آزمون‏هاي همبستگي………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 59

4-3-2- تحليل رگرسيون دو متغيره……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 63

4-3-3- تحليل رگرسيون چند متغيره………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 66

4-3-4- تحليل مسير…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 68

عنوان                                                                                                                                                     صفحه

  

4-3-4-1- دياگرام تحليل مسير…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 70


فصل پنجم: نتيجه‏گيري و پيشنهادات

5-1- خلاصه‏ي پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 71

5-2- بحث و نتيجه‏گيري…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 73    5-3- راهکارها و پيشنهادات 75

5-3-1- پيشنهادات تحقيقي                                                                                                   …………………. 75

5-3-2- پيشنهادات کاربردي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 76

5-4- محدوديت‏ها و مشکلات پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 76

فهرست منابع  …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 79

پيوست‏ها………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 84

 

 

 

 
                                                                       فهرست جدول‏ها

عنوان و شماره                                                                                                                                             صفحه

 

جدول شماره 2-1: خلاصه چارچوب نظري……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 32

جدول شماره 3-1: نتايج تحليل عامل براي متغير سلامت عمومي………………………………………………………………………………………………….. 43

جدول شماره‏ي 3-2: ضريب کودر ريچاردسون براي متغيرهاي مورد بررسي …………………………………………………………………………… 44

جدول شماره 3-3: ضريب آلفاي کرونباخ براي متغير سلامت عمومي…………………………………………………………………………………………… 44

جدول شماره 4-1: توزيع پاسخگويان بر حسب سن………………………………………………………………………………………………………………………………. 47

جدول شماره 4-2: آماره‏هاي مربوط به سن پاسخگويان………………………………………………………………………………………………………………………. 47

جدول شماره 4-3: توزيع پاسخگويان بر حسب جنسيت……………………………………………………………………………………………………………………… 47

جدول شماره 4-4: توزيع پاسخگويان بر حسب وضعيت تأهل……………………………………………………………………………………………………………. 48

جدول شماره 4-5: توزيع پاسخگويان بر حسب قوميت………………………………………………………………………………………………………………………… 48

جدول شماره 4-6: توزيع پاسخگويان بر حسب وضعيت اشتغال……………………………………………………………………………………………………….. 48

جدول شماره 4-7:  آماره‏هاي مربوط به سطح تحصيلات……………………………………………………………………………………………………………………. 49

جدول شماره 4-8:  آماره‏هاي مربوط به ميزان آگاهي از شيوه‏ي صحيح مصرف دارو…………………………………………………………….. 49

جدول شماره 4-9: توزيع درصدي گويه‏هاي سنجش آگاهي از شيوه‏ي صحيح مصرف دارو ………………………………………………. 51

جدول شماره 4-10: آماره‏هاي مربوط به ميزان آگاهي از پيامدهاي مصرف دارو……………………………………………………………………… 52

جدول شماره 4-11: توزيع درصدي گويه‏هاي سنجش آگاهي از پيامدهاي مصرف دارو ……………………………………………………… 53

جدول شماره 4-12: آماره‏هاي مربوط به ميزان اختلال در سلامت عمومي………………………………………………………………………………… 54

جدول شماره 4-13: توزيع درصدي گويه‏هاي سنجش اختلال در سلامت عمومي………………………………………………………………….. 55

جدول شماره 4-14: آماره‏هاي مربوط به ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو …………………………………………………………………………………… 57

جدول شماره 4-15: توزيع فراواني و درصدي مصرف خودسرانه‏ي دارو…………………………………………………………………………………………. 58

جدول شماره 4-16: آزمون همبستگي پيرسون بين سطح تحصيلات و مصرف خودسرانه‏ِي دارو……………………………………… 59

جدول شماره 4-17: آزمون همبستگي پيرسون بين آگاهي از شيوه‏ي صحيح مصرف و مصرف خودسرانه دارو ……….. 60

جدول شماره 4-18: آزمون همبستگي پيرسون بين آگاهي از پيامدهاي مصرف و مصرف خودسرانه‏ِي دارو……………….. 60

جدول شماره 4-19: آزمون همبستگي پيرسون بين سلامت عمومي و ميزان مصرف خودسرانه‏ِي دارو…………………………. 61

جدول شماره 4-20: آزمون همبستگي پيرسون بين سن و ميزان مصرف خودسرانه‏ِي دارو………………………………………………… 61      جدول شماره 4-21: آزمون t مستقل بين جنسيت و ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو…………………………………………………………………………………………………………………………. 61

جدول شماره 4-22: آزمون t مستقل بين وضع تأهل و ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو……………………………………………………….. 62

جدول شماره 4-23: آزمون t مستقل بين وضع اشتغال و ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو…………………………………………………… 62

جدول شماره 4-24: آزمون t مستقل بين قوميت و ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو………………………………………………………………. 63

جدول شماره 4-25: رگرسيون دو متغيره بين متغير سطح تحصيلات و مصرف خودسرانه‏ي دارو…………………………………… 63

عنوان و شماره                                                                                                                                       صفحه

 

جدول شماره 4-26: رگرسيون دو متغيره بين آگاهي شيوه‏ي صحيح مصرف و مصرف خودسرانه دارو ………………………… 64

جدول شماره 4-27: رگرسيون دومتغيره بين ابعاد آگاهي از شيوه‏ي صحيح مصرف و مصرف خودسرانه‎ي دارو ……… 64

جدول شماره 4-28: رگرسيون دو متغيره بين آگاهي از پيامد مصرف و مصرف خودسرانه‏ي دارو …………………………………. 64

جدول شماره 4-29: رگرسيون دومتغيره بين ابعاد آگاهي از پيامدهاي مصرف و مصرف خودسرانه‎ي دارو ………………… 65
جدول شماره 4-30: رگرسيون دو متغيره بين متغير سلامت عمومي و مصرف خودسرانه‏ي دارو…………………………………….. 65

جدول شماره 4-31: رگرسيون دو متغيره بين ابعاد سلامت عمومي و مصرف خودسرانه‏ي دارو ……………………………………… 66

جدول شماره 4-32: رگرسيون چند متغيره بين مجموع متغيرهاي مستقل و ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو………….. 67

جدول شماره 4-33: تحليل مسير ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 69

فهرست شکل‏ها

عنوان                                                                                                                                                 صفحه

شکل شماره 2-1-  عوامل تأثيرگذار بر فرآيند تصميم‏گيري رفتار مصرف‏کننده…………………………………………………………. 16

شکل شماره 2-2-  عوامل تعيين کننده‏ي رفتار فرد در مدل کنش معقول…………………………………………………………………… 23

شکل شماره 2-3- عوامل تعيين کننده‏ي رفتار فرد در مدل رفتار برنامه‏ريزي شده………………………………………………….. 24

شکل شماره 2-4-  عوامل تعيين‏کننده در انتخاب منابع مراقبت درماني………………………………………………………………………… 28

 

                                                                                           فصل اول

کليات تحقيق

1-1- مقدمه                                                                                   
بشر از گذشته‏ي دور با مشکل درد و آلام مواجه بوده و همواره سعي در برطرف کردن اين مشکل داشته است. بر اساس مستندات تاريخي از حدود 7000 سال قبل، انسان‏ها از داروهاي گياهي و طبيعي براي مقابله با بيماري‏ها يا حفظ سلامت خود استفاده مي‏کرده است، اما امروزه با پيشرفت علم و فنّاوري و گسترش مرزهاي دانش، شاهد شيوه‏هاي گوناگوني از مصرف دارو هستيم. اين شيوه‏ها علاوه بر مصرف خوراکي، مصارف موضعي، مصارف استنشاقي، مصارف جلدي، مصارف تزريقي و… را شامل مي‏شود (اردکاني،331:1384). هريک از اين شيوه‏هاي مصرف دارو در کنار خاصيت اثربخشي و فوايد درماني خود، عوارض و  مضرّاتي را نيز به همراه خواهد داشت که ضروري است به هنگام مصرف به آن توجه شود. اما علاوه بر اين، کاربرد دارو در انواع مختلف خدمات درماني، از نظر اجتماعي- فرهنگي نيز داراي ابعاد مختلفي است که مي‏توان از مسايلي چون سوءکاربردهاي دارويي، خودمصرفي دارو، نظام‏هاي دارويي کشور و همچنين مصرف زياد دارو نام برد(محسني،302:1385).                                              .                                                      پيشرفت علم پزشکي و صنعت داروسازي و ارائه‏ي داروهاي متنوع در سال‏هاي اخير، انقلابي در دانش پزشکي و امر درمان بوجود آورده است، اما همراه با اين تکامل، پديده‏ي ديگري نيز در کشورها و بويژه کشورهاي جهان سوم بوجود آمده که همان روي آوردن بيش از حد مردم به داروها و مصرف غيرعلمي و غيرپزشکي آن است. مصرف بي‏رويه و غيرمنطقي دارو امروزه به مثابه يک مشکل بزرگ درآمده است که پيامدهاي آن عوارض اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و بهداشتي خود را در بخش وسيعي از جامعه نمايان کرده است(نيکزاد، 1378: 1). در حال حاضر غيرمنطقي بودن مصرف دارو از جمله مشکلات موجود در ايران محسوب مي‏شود که مسايل مختلفي در اين زمينه قابل بررسي است، عدم رعايت ضوابط علمي و تحويل داروي بدون نسخه از سوي برخي داروخانه‌ها و بالا بودن قلم‌هاي دارويي در نسخه‌هاي تجويزي از سوي پزشکان از مهمترين آنهاست و نشان‌دهنده‏ي غيرمنطقي بودن فرآيند تجويز و مصرف دارو در کشور

است(ديناروند،1388: 15). از سوي ديگر  ناآگاهي جامعه و فرهنگ و باورهاي غلط رايج در ميان مردم نيز عامل ديگري براي مصرف بي‏رويه دارو محسوب مي‏شود

مصرف دارو، بحثي است که با کليه جوانب فرهنگي، اجتماعي، اعتقادي و مذهبي مردم در ارتباط است. مصرف منطقي و صحيح دارو از يک سو متوجه تجويزکنندگان دارو مي‏گردد و از سوي ديگر خوددرماني يا مصرف نابجاي دارو را در نزد بيمار منع مي‏کند. افزايش مصرف دارو به جهت عوارض جانبي، خطرات مرگ و مير و همچنين هزينه‏هاي بسيار سنگين بودجه‏ي دارويي دولت، شرکت‏هاي بيمه و توده‏ي عمومي مردم از مسايل مهم جامعه به حساب مي‏آيد)دواتي، 1386: 451). با توجه به اينکه در دهه‏ي اخير مصرف دارو به صورت بي‏رويه در کشور افزايش يافته است و مطالعات انجام شده حاکي از عدم وجود الگوي صحيح مصرف در اين زمينه‏ي مي‏باشد، لذا انجام بررسي‏ و مطالعات همه‏جانبه و کامل در اين زمينه ضروري به نظر مي‏رسد. در همين راستا سعي شده است تا عوامل اجتماعي- رواني مؤثّر بر ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو در شهر ياسوج مورد بررسي قرار گيرد.


1-2- بيان مسئله

ميزان مصرف دارو در يک کشور تابع متغيرهاي متعددي است که از آن جمله مي‏توان رشد بهداشت، قوانين و واردات دارو، برخورد جامعه‏ي پزشکي و مردم با دارو، تبليغات و امکان رقابت شرکت‏هاي متعدد در بازار دارويي را ذکر کرد. بدين ترتيب مصرف دارو هميشه بر اساس الگوهاي علمي نياز پزشکي صورت نمي‏گيرد (فلاح،1376: 5). استفاده از دارو به عنوان يک حلقه‏ از زنجيره‏ي درمان بيماري اجتناب‏ناپذير است، اما متخصصان علوم پزشکي بر اين باورند که اثر بخشي دارو مستلزم اين است كه تجويز دارو و مصرف آن، بايد تحت نظر پزشك و به صورت اصولي و نه به صورت خودسرانه، باشد (Hogerzeil. 1995:6). ميزان مصرف دارو در ميان افراد، گروه‏ها و جوامع مختلف نرخ متفاوتي دارد، و برخي از جوامع با مسايل و مشکلات مهم‏تري در زمينه‏ي مصرف دارو مواجه هستند. در ايران نيز از جمله مسايل دارويي مورد بحث در طي سال‏هاي اخير، مصرف زياد دارو بوده است و بر حسب مستندات ميزان مصرف  دارو در ايران فراتر از حد استاندارد جهاني است.

بر اساس برآوردهاي موجود، سالانه بيش از 300 ميليون نسخه دارويي به داروخانه‏هاي کشور ارائه مي‏شود. از طرف ديگر مطالعه‏ي آمار داروهاي مصرفي در کشور نيز بيانگر آن است که متوسط اقلام دارويي در هر نسخه در ايران 5/3 مي‏باشد که با متوسط پذيرفته‏شده‏ي جهاني که حدوداً  7/1 مي‏باشد، اختلاف فاحشي را نشان مي‏دهد[1]. همچنين تحقيقات انجام شده در کشور نشان مي‏دهند 10 تا 15 درصد مجموع داروهاي کشور به‌صورت خودسرانه و بدون مشورت با پزشک مصرف مي‏شود. در اين ميان قرص استامينوفن کدئين پرفروش‏ترين و پرمصرف‏ترين دارو است. طبق آمارها، در ايران سالانه حدود 3 ميليارد قرص استامينوفن کدئين مصرف مي‏شود و اگرچه وزارت بهداشت از تمامي دانشگاه‏هاي علوم پزشکي کشور درخواست کرده تا ممنوعيت فروش اين گروه از داروهاي بدون نسخه را به داروخانه‏هاي ت

پوشش دانشگاه خود اعلام کند اما تا به حال تغيير چشمگيري مشاهده نشده و همچنان استامينوفن کدئين و آموکسي سيلين جزء پرفروشترين داروها هستند(سلامت، 1388: 6).

در طول سال‏هاي گذشته، مصرف دارو از نظر کمي بين 5 تا 8 درصد و به لحاظ ريالي بين 20 تا 40 درصد، رشد داشته است. علت افزايش کمي به دلايل متعددي نظير ورود داروهاي جديد به بازار، فعاليت بيشتر پزشکان و روش‏هاي تحقيق علمي‏تر مربوط مي‏شود و افزايش ريالي نيز به علت ورود داروهاي گران قيمت به بازار و افزايش قيمت داروهاي توليد داخل بوده است. سهم داروهاي توليد داخل از نظر کمي در سال 1387 به 97 درصد رسيده است و با سهم بيشتري نسبت‏ به سال‏هاي قبل، بيشتر داروهاي توليد داخل به فروش رفته است، اما از نظر ريالي سهم داروهاي توليد داخل، 65 درصد بوده است، به عبارت ديگر  تقريباً 3 درصد داروهايمان از نظر تعداد وارداتي  است اما از نظر ريالي، 35 درصد بازار دارويي، متعلق به آنهاست(ديناروند، 1388: 15).

طبق آمارهاي ارائه شده در زمينه‏ي مصرف دارو، شهر ياسوج نيز که به عنوان جامعه‏ي آماري پژوهش حاضر در نظر گرفته شده است، از الگوي مصرفي کل کشور پيروي مي‏کند. طبق آمار معاونت دارو و درمان دانشگاه علوم پزشکي ياسوج، سرانه مصرف دارو در استان کهگيلويه و بويراحمد، بالاتر از ميانگين کشوري است و ميانگين اقلام دارويي در هر نسخه 03/3 است که تقريباً دو برابر استاندارد جهاني است. مصرف آنتي بيوتيک هاي تزريقي نيز در استان نسبت به کل کشور بسيار بالاست بطوري که در سال 1389، 53 درصد از بيماران در استان، آنتي بيوتيک تزريقي مصرف کردند(خبرگزاري مهر، 1390). طبق آمار معاونت غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي ياسوج، ميانگين مصرف دارو به ويژه داروهاي تزريقي در استان، نسبت به ميانگين کشوري 10 درصد بيشتر است. همچنين هم اکنون آمپول “دگزامتازون” که يک داروي “کورتيکواستروئيد” مي باشد مقام اولِ مصرف، در استان را دارد و پس از آن، “استامينوفن کدئين”، شربت “ديفن هيدرامين” و آمپول “سفترياکسون” بيشترين مصرف را در استان داشته‏اند.

گروه دارو و درمان يک مثلث است که سه ضلع آن را پزشک، داروساز و بيمار تشکيل مي‌دهند و هر کدام از اين اضلاع درست عمل نکند همه خواص نظام دارو و درمان زير سؤال مي‌رود. از نظر مسئولان و صاحبنظران امر دارو و درمان برخي از مسايل موجود در کشور همچون در دسترس بودن انواع مسکن‏ها، تجويز زياد اقلام دارويي توسط پزشک، باورهاي غلط شکل گرفته در ميان مردم و همچنين مصرف خودسرانه‏ي دارو از سوي مردم بر مصرف زياد دارو تأثير زيادي مي‏گذارد(واقفي، 1388)[2].

با اين تفاصيل مسئله‏ي اساسي تحقيق حاضر اين است که ميزان مصرف دارو را به توجه به مصرف خودسرانه‏ي دارو مورد بررسي قرار داده و نشان دهد ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو در شهر ياسوج تحت تأثير چه متغيّرهاي اجتماعي و رواني قرار دارد؟

 

1-3- ضرورت انجام پژوهش
بخوبي روشن است که ترکيبي از بهداشت عمومي، پيشگيري، درمان‏بخشي آسان و سهولت مراجعه در نظام مراقبت‏هاي بهداشتي اوليه، سياست درستي براي هزينه‏هاي عمومي مربوط به بهداشت و سلامت، در جوامع در حال‏توسعه مي‏باشد. هزينه‏هاي ملي دارويي، همچون نسبتي از هزينه‏هاي کلي سلامت در جوامع در حال‏توسعه، از 7 درصد به 66 درصد تغيير يافته است. از اينرو، وجود داروهاي اساسي و تدارک کافي و به موقع آن، که جزء اصول مراقبت‏هاي اوليه بهداشتي[3] نيز مي‏باشد، از اهمّيت و ضرورت خاصي برخوردار است. تلاش در جهت يک نظام دارويي کارآمد و منطقي يکي از اهداف مهم و اوّليه همه مراکز بهداشتي- درماني دنيا بوده و بهسازي شيوه‏هاي مصرف دارو و گام نهادن به سوي جامعه‏اي با مصرف بي‏خطر، منطقي و با کيفيت درباره‏ي داروها، محور اقدامات و توصيه‏هاي سازمان جهاني تندرستي (WHO) است(krishnaswamy.2006:140).

دارو به عنوان يک کالاي راهبردي، مشمول يارانه و به عنوان يک نياز اساسي عامّه‏ي مردم، از ارزش و اهمّيت ويژ‏ه‏اي برخوردار است. سالانه ميليون‏ها دلار صرف خريد انواع مواد مختلف و جنبي لازم براي ساخت و تهيه دارو مي‏شود؛ اما با اين وجود همچنان در بسياري از موارد با کمبود اقلام دارويي در کشور مواجه هستيم. طبق آمارهاي موجود، ايران به لحاظ مصرف دارو، جزو بيست کشور نخست دنياست و در آسيا بعد از چين مقام دوم مصرف دارو را دارد(محبوبي، 1388: 34). ميانگين رشد مصرف دارو در ايران حدود 5/11% است، در حالي که اين رقم، در کشورهاي درحال توسعه 7% و در کل جهان 9% گزارش شده است(همشهري، 1388: 1).

يکي از حوزه‏هايي که انسان‏ها در طول زندگي خود محتاج آن هستند، خدمات پزشکي و دارويي است و بنابراين الگويي که بيانگر اقتصاد و اعتدال در به کارگيري منابع پزشکي و دارويي باشد از ضرورت‏هاي ملي محسوب مي‏شود. در دنياي امروز، جوامع پيشرفته براي به‏کارگيري هر فرآورده و استفاده از آن در فرآيندهاي اجتماعي، روش‏هايي استانداردشده و هدفمند يا به اصطلاح « دستورالعمل‏هاي استانداردشده»  به کار مي‏بندند. در شاخه‏ي پزشکي نيز هر جامعه‏اي متناسب با موقعيت اجتماعي و اقتصادي خود، دستورالعمل‏‏هاي ملي درمان را تدوين و به اجرا در مي‏آورد(قهرماني، 1384: 173). در حال حاضر فرآيندهايي که در بهداشت و درمان ايران رايج است فاقد استانداردهاي ملي منطبق‏شده با زيرساخت‏هاي اجتماعي و اقتصادي است.

مسلماً بي‏توجهي به مصرف منطقي داروها مي‏تواند پيامدهاي نامناسبي چون نارضايتي بيمار، طولاني شدن و شدت بيماري، ايجاد عوارض جانبي خطرناک و بستري شدن در بيمارستان، کمرنگ شدن ارتباط پزشک و بيمار و نهايتاً افزايش هزينه‏هاي درماني براي افراد و دستگاه‏هاي دولتي، و مهمتر از همه مشکل هميشگي کمبود دارو در کل کشور را در برداشته باشد (laing ,1990: 102). بر اين اساس، مصرف خود سرانه‏ي دارو نيز آثار و تبعات متعددي دارد. مصرف خودسرانه‏ي دارو از بعد جسماني باعث مقاومت باكتريايي، مسموميت، و حتي مرگ مي‏شود(عباسي، 1383: 54)، از بعد اقتصادي باعث هدر رفتن هزينه و افزايش سرانه‏ي مصرف دارو مي‏گردد و از بعد اجتماعي، باعث كمبود دارو و اختلال در درمان نيازمندان مي‏شود (WHO. 2004).

يکي از مهمترين عللي که مي‏توان درباره‏ي مصرف بي‏رويه دارو در کشور ذکر کرد، کمبود اطّلاعات در هر دو گروه تجويز‏کننده و مصرف‏کننده‏ي دارو است( قهرماني،1384: 174). در کشور ما بخش عظيمي از منابع بهداشتي و درماني صرف تهيه و تدارک داروهاي اساسي مورد نياز در جامعه مي‏شود، با وجود آنکه تأمين اعتبارات مالي و تهيّه و توليد فرآورده‏هاي دارويي از اولويّت‏هاي اصلي برنامه‏هاي بخش بهداشت و درمان است اما به دليل مشکلات موجود در تجويز دارو، فرهنگ مصرف دارو و عدم آگاهي جامعه از پيامدهاي مصرف بي‏رويه دارو، جامعه‏ي بيماران همچنان با مشکلاتي چون کمبود دارو يا تهيه‏ي داروي مورد نياز مواجه هستند(احمدي، 1386: 421). رفع اين معضلات در گرو برنامه‏ريزي آموزشي و بالابردن سطح آگاهي نسبت به امر دارو مي‏باشد. اما طراحي، تدوين و اجراي صحيح اين برنامه‏ها تنها در کنار ارزيابي و پويش‏هاي لازم پيرامون موضوع امکان‏پذير خواهد بود، از سوي ديگر با توجه به کم بودن و جامع نبودن بررسي‏هاي انجام شده در کشور، انجام مطالعات و بررسي‏هاي جامع در اين زمينه ضروري به نظر مي‏رسد.

نکته‏ي ديگري که حائز اهمّيّت است اين است که اگرچه سلامت و بيماري و رفتارهاي مرتبط با آن، با جنبه‏هاي اجتماعي بسياري همراهند، اما کمتر از نقطه‏نظر جامعه‏شناسي بررسي شده‏اند. بيماري‏ها در چهارچوب فرهنگي هر جامعه‏اي به گونه‏اي متفاوت تعريف شده و اجتماعات گوناگون براي مقابله با بيماري‏ها روش‏هاي خاصي به کار مي‏بندند، ارزش‏هاي اجتماعي و عادات هر گروه، تأثير قاطعي بر درک علل بيماري، تعبير و تفسير بيماري‏ها و روش‏هاي درمان آنها دارند و عوامل فرهنگي مي‏توانند بر کيفيت ادراک و پاسخگويي به انواع دردها مؤثّر باشند. از طرفي بسياري از مسايل و مشکلات مرتبط به نظام پزشکي و درماني، مسايلي اجتماعي بوده و ضروري است از اين دريچه مورد توجه قرار گيرند(مظلومي، 1383: 3).

از دهه‏ي 1990 توجه ويژه‏اي به بخش دارو مبذول گرديده و تحقيقات زيادي در راستاي شناسايي عوامل مؤثّر بر خوددرماني و مصرف خودسرانه‏ي دارو انجام، و راهكارهاي متعددي براي مقابله با آن ارائه شده‏اند(Mycek& Harvey.2000). انجام تحقيقات اجتماعي يا تحقيقات بين‏رشته‏اي مانند مطالعات پزشکي – اجتماعي نيز مي‏تواند گام مؤثّري در جهت اطّلاع‏رساني و آگاه‏سازي درباره‏ي شيوه‏ي صحيح مصرف و جلوگيري از مصرف بي‏رويه دارو بوده و در شکل‏گيري فرهنگ صحيح مصرف دارو تأثيرگذار باشد. در همين راستا در پژوهش حاضر سعي شده با تأکيد بر عوامل رواني- اجتماعي، عوامل مؤثّر بر ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو بررسي شده و راهکارهايي به منظور بهينه‏سازي مصرف دارو ارائه گردد.


1-4- اهداف تحقيق

 

 

 

 

 

 

 

منابع و مآخذ

 

– آتش‏پور، حميد و سميراميس جنتيان(1382)، روانشناسي رفتار مصرف‏کننده، تهران: انتشارات روزآمد.

– اباذري، يوسف و عباس کاظمي(1384). “رويکردهاي نظري خريد”، نامه‏ي علوم اجتماعي، شماره 25، صفحات 167- 195.

-احمدي، حبيب(1382)، روانشناسي اجتماعي، شيراز: انتشارات دانشگاه شيراز.

– امين‏زاده، شهرام (1384)، راهنماي دارويي خانواده، تهران: انتشارات نور دانش.

– اميديان، مرتضي(1388)، “بررسي وضعيت سلامت عمومي و شادکامي در دانشجويان دانشگاه يزد”، مطالعات تربيتي و روانشناسي دانشگاه فردوسي، دوره‏ي دهم، شماره 1، صفحات 116- 101.

– اميدي، مژگان( 1377)، “اصول اوليه دارو درماني، دارو چيست؟” مجله حقوق زنان، شماره‏ي 3، صفحات 33- 32.

– بايزيدي، ابراهيم و ديگران(1389). تحليل داده‏هاي پرسشنامه‏اي به کمک spss، تهران: انتشارات عابد.

– بابايي، نعمت‏الله( 1382)، “سياست اجتماعي و سلامت”، مجله‏ي رفاه اجتماعي، شماره‏ي10، صفحات 232- 201.

– بدار، لوک و ژوزه دزيل و لوک مارش(1381)، روانشناسي اجتماعي، ترجمه حمزه گنجي، چاپ دوم، تهران: نشر ساوالان.

– دواتي، علي و ديگران(1386)، “مصرف دارو در سالمندان شهر تهران”، مجله علمي سازمان نظام پزشکي”، دوره 25، شماره 4، صفحات 456- 450.

– دواس، دي.اي(1388)، پيمايش در تحقيقات اجتماعي، ترجمه هوشنگ نايبي، تهران: نشرني.

– ديناروند، رسول(1388)، “اصلاح الگوي تجويز بر اصلاح الگوي مصرف دارو مقدم است”، مجله‏ي اقتصاد، شماره 334، صفحات 15-13.

– رفيع‏پور، فرامرز (1380). کندوکاوها و پنداشته­ها، چاپ يازدهم، تهران: شرکت سهامي انتشار.

– سجادي، حميرا و سيدجلال صدرالسادات(1383)، “شاخص‏هاي سلامت اجتماعي”، مجله‏ي اطلاعات سياسي- اقتصادي، شماره 207 و 208، صفحات 253-244.

– سيدنوزادي، محسن(1387)، کتاب جامع بهداشت عمومي، تهران: انتشارات واقفي.

– سرمد، زهره و عباس بازرگان(1386) ، روش‏هاي تحقيق در علوم رفتاري، تهران : نشر اگه.

– سلامت(24/11/ 88)، خودسرانه دارو نخوريد،، شماره انتشار: 258، صفحه 6.

– شمس‏اردکاني، محمّد‏رضا(1384).”صرفه‏جويي در مصرف دارو و مصرف منطقي فرآورده‏هاي دارويي”، مجموعه مقالات دوّمين کنفرانس روش‏هاي پيشگيري از منابع ملي، صفحات 338- 331.

– صاحبي، ليلا و ديگران(1387)، “بررسي وضعيت خوددرماني مراجعين به داروخانه‏هاي سطوح شهر تبريز”، فصلنامه‏ي علوم دارويي، دوره‏ي چهاردهم، شماره 1، صفحات 181- 174 .

– صفاري‏نيا، مجيد(1384)، روانشناسي تغيير نگرش و رفتار مصرف‏کنندگان انرژي، تهران: سازمان بهره‏وري انرژي ايران.

– عباسي، ناصر و محمد عبده‏زاده( 1383)، “بررسي وضعيت خوددرماني در ايلام”، مجله علمي دانشگاه علوم پزشکي ايلام، سال دوازدهم، شماره 42 و 43، صفحات 59- 53.

– فاضلي، محمد(1382). مصرف و سبک زندگي، قم: صبح صادق.

– فريزبي، ديويد (1385). گئورگ زيمل، ترجمه جواد گنجي، تهران: انتشارات گام نو.

– فلاح‏زاده، حسين(1374)، “بررسي سطح ضايعات دارويي و روند مصرف دارو در منازل شهر تهران”، پايان‏نامه‏ي کارشناسي ارشد، دانشگاه علوم پزشکي تهران.

– قهرماني صغير، حميد(1384). “چگونه از مصرف بي‏رويه دارو جلوگيري کنيم”، مجموعه مقالات اوّلين همايش پيشگيري از منابع ملي، صفحات 171- 179.

– کريمي، يوسف(1384)، روان‏شناسي اجتماعي، چاپ پانزدهم، تهران: انتشارات ارسباران.

-کوزر، لويس(1385)، زندگي و انديشه‏ي بزرگان جامعه شناسي، تهران: انتشارات علمي، چاپ دوازدهم.

– لطافتي، رامين(1383)، بررسي تأثير مشاوره شناختي- رفتاري گروهي بر افزايش عزت نفس و کاهش منبع کنترل بيروني و افسردگي دانش‏آموزان دختر، پايان‌نامه کارشناسي ارشد، دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي تهران.

– لطافتي، امين(1389)، “نظريه‏پردازان سلامت روان”، فصلنامه‏ي تازه‏هاي روان درماني، سال شانزدهم، شماره 55 و 56، صفحات 97-76.

– مان، نرمان ال (1372). اصول روانشناسي. ترجمه محمود ساعتچي، تهران: نشر انديشه.

– محسني، منوچهر(1385). جامعه‌شناسي پزشکي، تهران: نشر آگه.

– مظلومي، سعيد(1383)، جامعه‌شناسي و بهداشت عمومي، انتشارات چراغ دانش، تهران.

– محسني، منوچهر (1379). بررسي آگاهي‏ها، نگرش و رفتارهاي اجتماعي- فرهنگي در ايران. چاپ اول، تهران: دبيرخانه شوراي فرهنگ عمومي کشور.

– مسعودي، بهزاد(1375)، بررسي ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو در افراد مراجعه کننده به مراکز بهداشتي شهر کرمان، پايان‏نامه‏ي دکتراي پزشکي، دانشگاه علوم پزشکي کرمان.

– مسعودنيا، ابراهيم(1389)، جامعه‏شناسي پزشکي، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

– محبوبي، محمد و ديگران(1388)، “مطالعه فرآيند مصرف دارو در جانبازان شيميايي و ارائه يک الگو براي اصلاح مصرف”، مجله طب جانباز، سال دوم، شماره‏ي ششم، صفحات  38-32.

– مرادي، محمدعلي(1384)، “مباني رفتاري مصرف، دانش و اطلاعات و مدل سازي تابع مصرف ايران”، فصلنامه اقتصاد و تجارت نوين، شماره يک، صفحات 54-20.

– موون، جان سي و ميشل اس مينور(1388)، رفتار مصرف‏کننده، ترجمه عباس صالح اردستاني و محمدرضا سعدي، نشر اتحاد-جهان نو، چاپ دوم، تهران .

– نيکزاده گيگل، علي(1387)، مطالعه و بررسي وضعيت تجويز و مصرف دارو در شهر تهران، پايان‏نامه‏ي دکتراي داروسازي، دانشگاه علوم پزشکي تهران.

– ويس وده، گونتر(1381). جامعه‌شناسي براي اقتصاد، ترجمه هادي صمدي، تهران: انتشارات سمت.

– همشهري(3/12/1388)، اهرم قانوني براي جلوگيري از مصرف بي‏رويه دارو وجود ندارد، شماره‏ِ انتشار: 17493، صفحه 4.

–  http://www.mehrnews.com/fa/newsdetail.aspx?NewsID=1292509

– Andrews. Given J. (2003). Placing the Consumption of Private Complementary Medicine: Every Day Geographies of Older peoples use, Health Place, 9, pp 337-349.

– Berkowitz, Alan D. (2004). The Social Norms Approach Theory, Reasearch and Annotated Bibliography, Trumansburg, N.Y. 14886-0701.

– Bordens, Kenneth S. Horowitz, Irwin A. (2002). Social Psychology. Second edition, By lawrence Erlbaum Associates, Inc Publishers.

-Detels Roger, Holland Walter w., Mcewey Janes and Omex Gilberts.(1997). Oxford Textbook of Public Health. Third Edition volume 1, New York, Oxford University.

– Fishbein. M,(1976). Reading in Attitude Theory and Measurement, New York, London, Sydney. John Wiley and Sons.

– Gregory, G. D. Di Leo, M. (2003). “Repeated behavior and environmental psychology : the role of personal involvement and habit formation in explaining water consumption”. Journal of Applied Social Psychology 33, pp. 1261–1296.

– Grigoryan. Larisa. (2006). Self–Medication with Ontimicrobial Drugs in Europe, Emerging Infections Diseases, Vol. 12, No 3, pp 452- 459.

-Griffiths. P. and R.. Mcketin. (2003). Developing a Global Perspective on Drug Consumption Patterns and Trend- the Challenge for Drug Epidemiology. Bulletin on Nareotics, Vol.Lv, No 1 and 2.

– Krishnaswamy, kamala and B.dinesh Kumar.(2005). “ drug consumption pattern in urban and rural areas of india and their health implication”, National Institute of Nutrition, Hyderabad, pp.140-148.

-Kerr Joanne.(2000). Community Health Promotion changes for  Practice. Bailliere Tindal.pp. 5-23.

– Lesley, Joan. (2006). “Awareness is relative: Dissociation as the organisation of meaning. Consciousness and Cognition”. 15, 593–604.

-Mycek MJ, Harvey RA. Illustrated reviews  pharmacology,2ndEdition,2000; Philadelphia, Williams & Wilkins.

-Naidoo Jennie, Wills Jane.(2000). Health Promotion Foundations for Practice. Second Edition, Harcourt Publishers.

-National Survey on Drug Use and Health(2003) , available from www.NIDA. com

– Parmentier. Marie Agnes and Eileen fischer. (2007). Working to Consume the Model Life: Consumer Agency Under Scarcity, Consumer Culture Theory, Research in Consumer Behavior, Volume 11, pp 23-29.

-Paterson,mark.(2006). Consumption and everyday life, new York: routledg.

– Perez- Guille. Gabriela. (2001). Patterns of Drug Consumption in Relation with the Pathologies of Elderly Mexican Subjects Resident in Nursing Homes, J Pharm Pharmacent Sci, 4(2): pp 159-166.

– S. Ratneshwar and David Glen Mick. (2005). Inside Consumption; Consumer Motives, Goals, and Desires, New York: Routledg.

– Scott. John. (2006). Sociology; the Key Concepts, New York: Routledg.

– Semin, Gun R. Fiedler, Klaus. (1996). Applied Social Psychology. SAGE Publications, London, Thousand Oaks, New Dehli.

-Weinman, John.(2001).”Health Psychology”, In Craighead, W . E. and C.B . Nemerrof, Corsini Encyclopedia of Psychology and Behavioral Science,3rd, ed., pp. 1046-1601.

-World Health Organization. Database on medicine use in developing and transitional countries: Work in progress department of medicine policy and standards,2004;WHO,Geneava.

 

-Zastrow, Charles and Karen k.kirst Ashman.(2007). Understanding human behavior and the social environment, seven edition, usa:Quebecor word/taunton.

پيوست‏ها

  “به نام خدا”

پاسخگوي گرامي؛ پرسشنامه‏اي که پيش رو داريد، بخشي از يک پژوهش دانشگاهي است، که به منظور بررسي “عوامل اجتماعي مؤثّر بر ميزان مصرف دارو در شهر ياسوج ” تهيه گرديده است. جهت تکميل اين پرسشنامه نيازي به ذکر نام و نام خانوادگي نيست، و پاسخ‏هاي شما به عنوان يک امانت علمي نزد محقق محفوظ خواهد ماند. خواهشمند است با پاسخ‏هاي دقيق خود ما را در اين پژوهش ياري نماييد. در صورتي که مايل باشيد از نتايج تحقيق مطلع شويد مي‏توانيد با آدرس ايميل زير مکاتبه، يا به گروه جامعه‏شناسي دانشگاه ياسوج مراجعه کنيد.

Sonia_karimian@yahoo.com

1- سن:    ……………….

2- جنس:               مرد£                       زن£

3- وضعيت تأهّل:     مجرد£                  متأهل£

4- قوميت:          لر £                    فارس£                  ترک£               کرد£           ساير£                           5- وضعيت اشتغال:   شاغل£             غير شاغل£

6- سطح تحصيلات (تعداد سال‏هاي تحصيل) ؟  ……………………….

مخالفم موافقم لطفاً نظر خود را درباره‏ي هريک ازجملات زير مشخص کنيد. رديف
    اگر دارو در وعده‏هاي توصيه شده مصرف نگردد اثربخشي لازم را نخواهد داشت. 1
    2
    3
    4
    5
    6
    7
    8
    9
      10
      11
    در استفاده از قطره‏هاي دارويي، تماس نوک قطره چکان با سطح بدن (مخاط) مانعي ندارد. 12

مخالفم موافقم لطفاً نظر خود را درباره‏ي هريک از جملات زير مشخص کنيد. رديف
    هر دارويي به صورت طولاني يا خودسرانه مصرف شود، اثرات سوء خود را به مرور بروز مي‏دهد. 1
    2
    3
    4
    5
      6
    7
    8
    9
    10
      11
    هر چه وابستگي دارويي به خارج بيشتر شود، احتمال تورم در قيمت دارو بيشتر مي‏شود. 12

 

رديف لطفاً سوألات زير را بدقت مطالعه، و در هر مورد، گزينه‏اي را كه فكر مي‏كنيد با وضعيت كنوني شما (از يك ماه پيش تا كنون) مطابقت دارد مشخص كنيد اصلاً در حد معمول زياد خيلي زياد
1 آيا احساس مي‏کنيد حالتان بسيار خوب است و از سلامت خوبي برخوردار هستيد؟
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16  
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28 آيا اخيراً اين فكر به ذهنتان رسيده است كه بخواهيد به زندگيتان خاتمه دهيد ؟

رديف لطفاً مشخص کنيد در سه ماه گذشته کداميک از داروهاي زير را بدون نسخه پزشک مصرف کرده‏ايد. بلي خير
1 استامينوفن( Acetaminophen)
2 قرص‏هاي سرماخوردگي(Adult cold, Codast, Cold stop)
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16 بتامتازون (Betamethosone)
17 قرص رانيتيدين(Ranitidine)
18 کپسول سفالکسين(Cephalexin)
19 ديازپام(Diazepam)
20 قرص سيپروهپتادين(Cyproheptadine)
21 پماد کالامين(Calamin)
22 قرص آهن

First Name: Sonia                                              Last Name: KarimianDegree: M.A. Student                                        Field of Study: Sociology

Supervisor: Dr. S. Ahmadi                                Defense Date: 1390/09/02

 

An investigation on Socio- Psychological factors influencing on Self-Medication among people 18 aged 55 in yasouj

 

Advances in medical science and pharmaceutical industry, and also offering a variety of medicines during recent years, has created a revolution in medical knowledge and treatment. But with this evolution, another phenomenon has been occurred especially in developing countries,that is self-medication or  nonmedical and unscientific use of medicine.The rate of medicine use is different among individuals, groups and communities. Some communities have more important problems on medicine consumption. Self-medication or using medicine without counsulting a physician is also a social problem in Iran, and according to the some documents, is higher than world standard. Medicine consumption is function of the several variables such as growth of the health, medicine laws, medicine imports, encounter of the medical community and people with medicine, advertising and finally the competition of the companies on the medicine. Therefore, medicine consumption is not always based on the scientific models of medical needs. The main purpose of this study is to investigate the effect of social factors on the self-medication in the Yasuj. Research method is the survey, and the population is all individuals aged 18 to 55 in Yasouj, that 400 cases including were selected through multi-stage random sampling. The research instrument  was questionnaire, that its validity measured using factor analysis and content validity and the reliability was determined by Cronbach’s alpha and Kuder Richardson coefficients. Research findings showed, there is a significant relationship between education levels, awareness toward the correct way of medicine consumption, and general health, and self-medication. The results of the multivariate regression analysis also showed above mentioned variables can explain .19 of the variance of the self-medication.

 

Keywords: Medicine, Consumption, Consumer, Awareness, General health.

University of Yasouj

Faculty of Science

Department of Chemistry

 

 

  1. Sc. Thesis

Sociology

An investigation on Socio- Psychological factors influencing on Self-Medication among people 18 aged 55 in Yasouj

Supervisor:

Dr. Siros Ahmadi

Advisor:.

Dr. Maryam Mokhtari

By:

Sonia Karimian

November 2011

[1] . به گزارش شبکه‏ی خبر، 5 شهريور 1388

  1. 1. روزنامه‏ی سلامت، 28 آذز 1388، گفتگو با دکتر واقفی (دبير انجمن داروسازان)

[3] . Primary Health Care (PHC)

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “بررسي عوامل اجتماعي- رواني مؤثّر بر ميزان مصرف خودسرانه‏ِي دارو در بين شهروندان 18 تا 55 سال شهر ياسوج”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

2 + 4 =