new5

بررسی اثرات تنش خشکی بر آناتومی ریشک و ارتباط آن با عملکرد در ارقام مختلف گندم ((Triticum aestivum L و جو ( Hordeum vulgare)

59,000تومان

توضیحات

دانشگاه شهيد باهنر كرمان

دانشکده کشاورزی                    

بخش زراعت و اصلاح نباتات                          

پايان نامه تحصيلی برای دريافت درجه کارشناسی ارشد رشته کشاورزی گرايش زراعت  

 

بررسی اثرات تنش خشکی بر آناتومی ریشک و ارتباط آن با عملکرد در ارقام مختلف گندم ((Triticum aestivum L  و جو ( Hordeum vulgare)

چکیده

به­ منظور ارزیابی اثرات تنش خشکی آخر فصل بر خصوصیات مختلف ریشک، عملکرد و اجزای عملکرد ارقام مختلف گندم و جو ، دو آزمایش در سال زراعی 93-1392در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان اجرا شد. هر آزمایش به ­صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا گردید. تیمارهای آبیاری در دو سطح آبیاری معمول (شاهد) و اعمال تنش خشکی همزمان با سنبله­دهی (تنش) در کرت­های اصلی و تعداد گندم شامل الوند، ارگ، بک کراس، چمران، امید، پیشتاز، روشن، S78،شیراز و یاواروس و ارقام جو شامل: یوسف، نصرت، بهمن،نیمروز، افضل، فجر30، لاین UH12، لاین4، D10 در کرت­های فرعی قرار گرفتند.جهت اندازه­گیری صفات (تعداد روزنه ، تعداد ردیف روزنه ، تعداد کرک ، طول سلول اپیدرمی ، مساحت سلول اپیدرمی، طول سلول بالیفورمی ، مساحت سلول بالیفورمی ) از هر کرت یک سنبله به صورت تصادفی برداشت شده و از هر سنبله یک ریشک، به­صورت تصادفی انتخاب و اندازه گیری ها انجام شد. در پایان فصل رشد عملکرد و اجزای عملکرد شامل تعداد سنبله در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن سنبله در بوته ، وزن دانه در بوته مورد اندازه گیری قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده های حاصل از آزمایش نشان داد واکنش ارقام نسبت به اعمال تنش از نظر خصوصیات آناتومیکی متفاوت بود که بیانگر پتانسیل متفاوت آن­ها از نظر تحمل به تنش خشکی بود.اثر متقابل معنی داری برای تعداد سنبله در بوته مشاهده شد و اثر تنش بر تعداد دانه در بوته، وزن سنبله در بوته، وزن دانه در بوته معنی دار بود . این پاسخ نسبت به تنش آخر فصل در بین تمام ارقام یکسان بود. بنابراین از این مرحله (سنبله دهی) می توان به عنوان مرحله ای حساس نسبت به تنش خشکی نام برد.

کلمات کلیدی: جو،  رقم، ریشک، قطع آبیاری، گندم.

فهرست

عنوان                                                                                                شماره صفحه

فصل اول : مقدمه و کلیات

1-1- تاریخچه غلات… 2

1-2- اهمیت غلات در تغذیه انسان.. 3

1-3- اهمیت اقتصادی.. 4

1-4-گندم. 4

1-5- مشخصات گیاه شناسی.. 5

1-5-1- ریشه. 5

1-5-2- ساقه. 5

1-5-3- برگ…. 6

1-5-4- گل آذین.. 6

1-6- جو. 7

1-6-1- ریشه جو. 7

1-6-2- ساقه جو. 6

1-6-3- برگ جو. 7

1-6-4- گل آذین جو. 7

1-7-  ریشک…. 7

1-8- گلوم. 9

1-9- آب و اهمیت آن.. 9

1-10- نقش آب در گیاهان.. 9

1-11- تنش خشکی.. 10

1-12- آناتومی.. 10

1-13- اپیدرم. 11

فصل دوم: مروری بر پژوهش های انجام شده

2-1- اثرات تنش خشکی بر  ویژگیهای فیزیولوژیک و آناتومیک…. 14

2-1-1-  اثر تنش خشکی بر روزنه ها. 14

2-1-2- اثر تنش خشکی بر فتوسنتز. 15

2-1-3- اثر تنش خشکی بر خصوصیات آناتومیکی.. 15

2-1-4- اثر تنش خشکی بر عملکرد گیاهان زراعی.. 16

2-1-5-  اثر تنش خشکی بر عملکرد بیولوژیکی.. 18

فصل سوم: مواد و روش ها

3-1-  مشخصات موقعیت جغرافیایی و زمان  اجرای آزمایش…. 21

3-2- خاک محل  آزمایش…. 21

3-3- طرح مورد آزمایش…. 21

3-4- مدل طرح آزمایشی.. 21

3-5- آماده سازی بذور. 21

3-6- عملیات تهیه زمین ، کاشت… 22

3-7- عملیات داشت و برداشت… 22

3-8- اندازه گیری صفات آناتومیک گندم و جو. 23

3-9- اندازه گیری مساحت سلول های اپیدرمی و بالیفورمی.. 23

3-10-  اندازه گیری عملکرد و اجزای عملکرد. 23

فصل چهارم: نتایج و بحث

4-1- صفات آناتومیکی گندم. 31

4-1-1- تعداد روزنه. 31

4-1-2- تعداد ردیف روزنه. 32

4-1-3- تعداد کرک…. 33

4-1-4- طول سلول اپیدرمی.. 38

4-1-5- مساحت سلولهای اپیدرمی.. 38

4-1-6- طول سلول بالیفورمی.. 46

4-1-7- مساحت سلول بالیفورمی.. 47

4-2- عملکرد و اجزای عملکرد گندم. 53

4-2-1- تعداد سنبله در بوته. 53

4-2-2-  تعداد دانه در بوته. 54

4-2-3- وزن سنبله در بوته. 56

4-2-4-  عملکرد دانه در بوته. 57

4-3- صفات آناتومیکی جو. 72

4-3-1-  تعداد روزنه. 72

4-3-2- تعداد ردیف روزنه. 72

4-3-3- تعداد کرک…. 73

4-3-4- طول سلول اپیدرمی.. 78

4-3-5-  مساحت سلول اپیدرمی.. 78

4-3-6- طول سلول بالیفورمی.. 79

4-3-7-  مساحت سلول بالیفورمی.. 79

4-4-  عملکرد و اجزای عملکرد جو. 81

4-4-1- تعداد سنبله در بوته. 81

4-4-2- تعداد دانه در بوته. 81

4-4-3-  وزن سنبله در بوته. 83

4-4-4- عملکرد دانه در بوته. 85

پیشنهادات… 95

فصل پنجم: منابع

منابع.. 95

 

 

 

 

فصل اول

مقدمه و کلیات

1-1- تاریخچه غلات

غلات(cereals) به گروهی از گیاهان علفی خانواده گندمیان (گرامینه) گفته می شود که دانه های ریز آن ها مصرف خوراکی دارند غله از  cererlia muner به معنی هدیه الهی منشاء گرفته و شامل گیاهانی نظیر گندم، جو، چاودار، یولاف، برنج، ذرت، سورگوم و انواع ارزن ها می باشد. شواهد تاریخی نشان می دهد که هر یک از انواع غلات در توسعه و تکامل جوامع انسانی اولیه نقش ویژه و مهمی  داشته اند .کاوش­های انجام شده در شرق عراق نشان داده است که انسان های اولیه ای که 15 تا 16 هزار سال قبل در آنجا می زیسته ­اند نیاز غذایی خود را ازطریق زراعت به دست می آورده اند  و گیاهان  عمده مورد کشت آن­ها گندم و جو یا احتمالاً اجداد شناخته شده این محصولات بوده است در سایر جوامع انسانی اولیه نظیر چین برنج، در آفریقا سورگوم و در تمدن های دنیای جدید مثل مکزیک ذرت مهمترین غله محسوب می شده است (9).

1-2- اهمیت غلات در تغذیه انسان

مقدار غله ای که در جیره غذایی انسان مورد استفاده قرار می گیرد به روشنی می تواند ما را نسبت به اهمیت غیر قابل انکار آن ها آگاه کند . در بسیاری از کشورهای آفریقایی و نیز آسیایی بیش از 80 در صد جیره غذایی  به طور مستقیم از غلات تامین می شود، سهم غلات در جیره غذایی مردم اروپای مرکزی و غربی بین 45 تا 55 در صد و ایالات متحده آمریکا تقریباًً20 تا30 در صد است. به طوری که نزدیک به 70 درصد سطح زیر کشت یک میلیارد هکتاری جهان را غلات اشغال می کنند و در درجه اول نزدیک به نیمی از کل نیازهای غذایی انسان، به ویژه آسیا مستقیماً از غلات تامین می شود، در تولید سایر فرآورده های غذای دامی مانند گوشت، تخم مرغ، شیر و غیره، غلات در مقایسه با دیگر محصولات زراعی سهم فوق العاده بزرگی دارند (36). گیاهان به صورت مستقیم یا غیر مستقیم، تقریباً کل غذای مورد نیاز بشر را تأمین می­کنند. از 350هزار گونه­ی گیاهی موجود بر روی زمین، تنها 150 گونه­ی آن به عنوان گونه های غذایی مورد استفاده قرار می­گیرند، که از این تعداد فقط 15 گونه در سطح تجاری تولید و بخش عمده­ی عرضه­ی غذا در بازار جهانی را تشکیل می­دهند که بیش از نیمی از این 15 گونه را غلات تشکیل می­دهند. بنابراین، غلات حایل بین بشر و گرسنگی هستند. مشارکت گندم در تأمین پروتئین مورد نیاز بشر برابر مجموع مشارکت پروتئین ناشی از گوشت، شیر و تخم مرغ است. به نظر نمی­رسد غلات در آینده جایگزینی داشته باشند. برای اینکه گیاهی بتواند تأمین کننده­ی بخش عمده­ی غلات جمعیت کره­ی زمین باشد، بایسته است که ویژگی هایی همچون توانایی تولید زیاد در واحد سطح، حمل و نقل آسان، و پذیرش به گونه­ی شایسته­ای وجود دارد. بنابراین، به نظر می­رسد بیشترین بخش غدای جمعیت در حال افزایش کره­ی زمین می­بایست از غلات تأمین شود و حتی در آینده بر اهمیت آنها افزوده هم خواهد شد (3).

هم اکنون مصرف غلات به طور تقریب بر اساس سرانه مصرف در سال بالغ بر 370-390 کیلوگرم است یعنی یک کیلوگرم به ازای هر فرد در روز و مصرف مستقیم روزانه انسان حدود 2/3 این مقدار است. مصرف سالانه غلات در هندوستان 170 کیلوگرم بر آورد شده است که عمدتاً به صورت غیر مستقیم در تغذیه دام مصرف و پس از تبدیل به پروتئین حیوانی توسط انسان مصرف می گردد (2).

1-3- اهمیت اقتصادی

گندم گیاهی است که به مقدار زیاد و در مساحت وسیعی از زمینهای کشاورزی دنیا و حتی در نواحی خشک کشت شده و محصول کافی تولید می کند. اهمیت اقتصادی گندم چه از نظر تولید و چه از نظر تغذیه در دنیا بیش از سایر محصولات کشاورزی است حتی در مناطقی که به علت متغیر بودن شرایط اقلیمی و یا خشکی محیط، امکان تولید نباتی نباشد می­توان گندم تولید نمود. سطح زیر کشت گندم در ایران و نیز در جهان از سطح زیر کشت سایر غلات بیشتر است. گندم عمدتاً بین 30 تا 60 درجه عرض جغرافیایی، در منطقه معتدل شمالی و 25 تا 40 درجه عرض جغرافیایی در منطقه معتدل جنوبی با بارندگی 250 تا 1300 میلیمتر در سال، تولید می­شود. اما بیش از 75 درصد کل تولید این محصول در مناطقی با بارندگی 375 تا 875 میلیمتر و عمدتاً در مناطق معتدل شمالی متمرکز است (21). تولید گندم در دنیا در درجه اول  برای تغذیه انسان و در درجه دوم برای تغذیه پرندگان و حیوانات و مصارف صنعتی می­باشد. گندم از نظر تولید و سطح زیر کشت مهمترین محصول کشاورزی ایران است و افزایش محصول آن روز به روز مورد توجه قرار گرفته و از نظر اقتصادی و تامین غذای اصلی از اهمیت بسیاری برخوردار می­باشد (9) .

1-4-گندم

گندم مهمترین گیاه زراعی روی زمین است. معروف است که هر روز در نقطه­ای از کره­ی زمین کاشت و در همان روز در نقطه­ای دیگر برداشت می­شود. این امر حاکی از توانایی سازش بسیار زیاد این گیاه با اقلیم­های گوناگون است، به گونه­ای که گندم را از فنلاند در نیمکره­ی شمالی تا آرژانتین در نیمکره جنوبی کشت می­کنند. در سطح جهانی نزدیک به 52 درصد زمین های قابل کشت دنیا به کشت غلات اختصاص دارد که دو سوم این مقدار زیر کشت گندم است.

1-5- مشخصات گیاه شناسی

گندم گیاهی است یک لپه، علفی و یکساله ازتیره غلات  و دارای گونه­های بسیار زیادی می­باشد. اندامهای مختلف گندم عبارتند از:

1-5-1- ریشه

ریشه های گندم افشان و سطحی است و ریشه های اصلی و فرعی ازمحل طوقه خارج شده و همگی هم قطر هستند. عمق فعالیت ریشه های گندم درخاک معمولاً در حدود 30 سانتی متر است. در خاک­های معمولی ونرم که مناسب برای رشد گندم است ریشه گندم معمولاً تا عمق 80 سانتی متر نفوذ می کند، معمولاً 55 درصد وزن ریشه این گیاه در عمق 25 تا 30 سانتیمتری، 18 درصد آن بین عمق 25 تا 50 سانتیمتری، 15 درصد بین 50 تا 75 سانتیمتری و 12 درصد در عمق بیشتر از 75 سانتیمتر قرار می­گیرد. ریشه گندم در شرایط مناسب از نظر بافت خاک و محیط زندگی، مانند خاکهای خیلی عمیق لیمونی تا عمق 5/1 متری خاک نفوذ مینماید. ریشه موجب جذب آب و مواد غذایی و تثبیت گیاه در خاک در مراحل مختلف رشد شده و نسبت به افزایش سن و دوره رشد گیاه، در خاک گسترش و توسعه می­یابد. یکی از عوامل اصلی رشد و نمو گندم آب است که در بالا بردن مقدار محصول بسیار موثر است و این آب توسط ریشه جذب می شود. ریشه گندم نسبت به جو گسترش کمتری دارد و بنابراین مقاومت آن در مقابل خشکی کمتر از جو می­باشد(21).

1-5-2- ساقه

 ساقه گندم مانند تمام گیاهان تیره غلات بند بند و تو خالی و استوانه ای است به طوری که شکل استوانه ای و دسته های فیبر در آن موجب استحکام ساقه شده و این ویژگی تا اندازه ای ساقه را در مقابل ورس مقاوم می کند.اغلب ارقام گندم دارای ساقه های ثانوی است که اصطلاحاً پنجه نامیده می­شود. علاوه بر ساقه اصلی  هر ساقه یا پنجه معمولاً دارای 5تا 10 و حداکثر 15 گره می باشد . محل گره ها در ساقه توپر و مغزدار میباشد. ساختمان گره ها نیز ازطرف دیگر به استحکام ساقه کمک کرده و از ورس گیاه جلوگیری مینماید. گره های زیر خاک و نزدیک سطح خاک بهم نزدیک بوده و دارای میانگره های کوتاهی می باشند . با افزایش فاصله از سطح زمین به طول میانگره ها اضافه می شود . بالاترین میانگره در حد فاصل بالاتر برگ تا زیر سنبله واقع است. ساقه در ناحیه میانگره شامل 7تا10 لایه سلول فیبری اسکلرانشیمی است که در زیر اپیدرم واقعند . در سمت داخلی بافت اسکلرانشیم حلقه ای از بافت مزوفیل قرار دارد ، که در داخل آن دستجات آوندی بزرگتری واقعند . تراکم دستجات آوندی با نزدیک شدن به ناحیه محیطی ساقه افزایش می یابد . در هر دسته آوندی ، آوند چوب به سمت داخل و آوند آبکش به سمت خارج واقع میباشد.

1-5-3- برگ

در روی هر ساقه گندم معمولاً تعداد 7 تا 8  برگ که از محل ساقه خارج شده و بطور متناوب و یک در میان در طول ساقه قرار گرفته اند، وجود دارد. گندم دارای برگ های کشیده و باریک به طول متوسط 15تا 20 سانتی متر با رگبرگ های موازی می باشد . برگ گندم شامل دو قسمت غلاف و پهنک می باشد . غلاف، ساقه را در بر گرفته و طول هر غلاف از گره تحتانی تا گره فوقانی امتداد دارد . در انتهای فوقانی غلاف که به قاعده برگ منتهی می شود، اعضای ظریفی به نام زبانک (لیگول) دیده می شود . لیگول گندم بی رنگ و با کرک های ظریفی پوشیده شده است.

1-5-4- گل آذین

 گل آذین این گیاه سنبله (spike ) است جنس تریتیکم با داشتن 5-2 گل در یک سنبلچه از بقیه غلات متمایز می شود هر سنبله یک محور زیگزاگ مانند بنام (Rachis ) دارد که در دو طرف تعداد زیادی سنبلچه یا سنبلک (Spikelet ) وجود دارد محور سنبلچه را Rachilla می نامند در طرفین محور راچیلا دوتا زائده پوششی بنام گلوم ( Glume) وجود دارد . هر گل گندم بوسیله دو پوشینک بنام گلومل (Glumel ) احاطه شده است .که پوشینک تحتانی را لما (Lemma ) و پوشینک فوقانی را پالئا (Palea ) می نامند ، روی لما در بعضی ارقام گندم ریشک قرار دارد هر گل گندم از 3 پرچم و یک تخمدان با دو کلاله پر مانند تشکیل شده است . دو زائده در کناره های تخمدان وجود دارد بنام ( Ludicul ) لودیکول که بعد از آبدار شدن باعث کنار زدن پوشینه ها می شود (9).

1-6- جو

جو از قدیمی­ترین گیاهان زراعی است و پیشینه­ی کشت آن به 5 تا 7 هزار سال پیش از میلاد می­رسد. این گیاه زراعی کم توقع ترین و قانع ترین گیاه زراعی است که دامنه­ی سازگاری و پراکنش آن از سایر گیاهان زراعی گسترده تر است و متحمل ترین گیاه زراعی نسبت به شوری است. جو چهارمین غله­ی مهم دنیاست، یعنی پس از گندم، برنج و ذرت مهمترین ماده­ی غذایی است. جو به طور معمول در زمین هایی که برای کشت سایر غلات چندان مناسب نیست، کشت می­شود. کشت و کار در زمینهایی که تازه تسطیح شده و یا پس از زهکشی آماده­ی بهره برداری شده است، با کشت جو آغاز می­شود. در مناطق خشک، چون جو نسبت به شرایط نامساعد محیطی متحمل­تر است،  و از طرفی زودتر از گندم می­رسد، برای پرهیز از خطر خشکی در آخر فصل، کشت جو بر گندم ترجیح داده می­شود .

1-6-1- ریشه جو

ریشه های جو مانند سایر غلات سطحی و افشان بوده و قسمت عمده آنها در عمق 20تا25 سانتیمتری خاک نفوذ و گسترش مییابد. این گیاه در مقایسه با سایر غلات تمایل دارد بخشی از ریشه خود را در نزدیکی سطح خاک گسترش دهد و یا در شرایط نامناسب رشدی در قسمت میانی و یا تحتانی خاک به طور سطحی ریشه خود را پخش نماید (9).ریشه های جو سطحی و افشان بوده و شامل ریشه های جنینی (بذری و فرعی) و ریشه های اصلی (دائمی) می باشد (21). از محل اتصال لپه گیاهک دانه جو به  ساقه آن 4تا 10 عدد ریشه های ظریف الیافی تولید می­گردد که ریشه های نخستین دانه جو می­نامند که نقش مهمی در تغذیه گیاه جوان در طول مدت انقضای جوانه زدن و تشکیل طوقه گیاه دارد. این چند ریشه نخستین بعد از رشد کامل گیاه خشک شده و از این به بعد در اعمال تغذیه نقشی نخواهند داشت. از طرف مقابل، ریشه های نخستین طوقه به وجود می­آید که از محل ساقه یا پنجه ها و ریشه­های ثانوی یا دائمی به طور مجزا تولید می­گردند. ریشه های ثانوی جو که به صورت ریشه های دائمی در می­آیند به تعداد خیلی زیاد از قاعده­ی ساقه تولید می­گردند. ریشه­های ثانوی افشان بوده یا در سطح خاک قرار می­گیرند ولی در موارد استثنایی بیش از یک متر در خاک نفوذ می­نمایند (22) .

1-6-2- ساقه جو

ساقه جو توخالی بوده و از 5تا10 میانگره تشکیل شده است. ساقه اصلی به دلیل رشد بیشتر از ساقه های فرعی یا پنجه ها کاملاً متمایز است . هر یک از ساقه های اصلی و فرعی می­توانند سنبله تشکیل دهند ولی پنجه هایی که در آخر فصل بوجود می­آیند معمولاً در مرحله رویشی باقی مانده و قادر به تشکیل سنبله نیستند. تعداد سنبله های تشکیل شده  یکی از عوامل موثردرافزایش عملکرد یا میزان تولید  در واحد سطح به شمار می­رود. رشد ساقه ها از قاعده هر میانگره شروع می گردد و کوتاهترین میانگره در قسمت تحتانی ساقه و طویل ترین آن ها در قسمت فوقانی ساقه است. طول کل ساقه در اکثر ارقام حدود 120 تا 150 سانتیمتر می باشد. قسمتی از ساقه که در زیر سنبله قرار دارد ممکن است راست یا خمیده باشد و بنابراین باعث افراشته یا سرنگونی سنبله می شود . ساقه بعضی ارقام به لحاظ دارا بودن رنگدانه (آنتوسیانین) ارغوانی رنگ می­باشد (21)

 

فصل پنجم

منابع

  

 

  1. احمدي لاهيجاني، م. ج. و ي. امام. 1392. بررسي واکنش ژنوتيپ­هاي گندم به تنش خشکي انتهاي فصل با استفاده از شاخص­هاي فيزيولوژيک. مجله توليد و فرآوري محصولات زراعي و باغي. 3 (9): 175-163.
  2. امام ، ی و م. زواره(1384). تحمل خشکی در گیاهان عالی (تحلیل های ژنتیکی، فیزیولوژیکی و زیست شناختی مولکولی). مرکز نشر دانشگاهی. 186 صفحه.
  3. امام، ی. 1386. زراعت غلات. چاپ سوم، انتشارات دانشگاه شیراز. 190 ص.
  4. امام، ي.، ع. رنجبری ، م. ج. بحرانی. 1386. ارزيابی عملکرد دانه و اجزای آن در ژنوتيپ‌های گندم تحت تأثير تنش خشکی پس از گل‌دهی. مجله علوم آب و خاك – علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی. 11(1): 328-317.
  5. باقری، ع. و حیدری شریف آباد، ح. 1386. بررسی اثر تنش خشکی بر عملکرد و اجزای عملکرد و محتوی یون­ها در گیاه جو بدون پوشینه (Hordeum sativum L.). مجله دانش نوین کشاورزی، 3(7): 15-1.
  6. پاک نژاد، ف. ا، مجیدی. ق،نورمحمدی. ع، سیادت و س، وزان. 1386. ارزیابی تاثیر تنش خشکی بر صفات موثر بر انباشت مواد در دانه ارقام مختلف گندم . مجله علمی پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران. سال سیزدهم، شماره 1. 137ص
  7. تایز و زایگر،ترجمه م،کافی وهمکاران ،1379،فیزیولوژی گیاهی جلد دوم ،انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد،379صفحه
  8. حسن پور، ج.، کافی م. میرهادی م. ج.، 1387. اثر تنش خشکی بر عملکرد و برخی خصوصیات فیزیولوژیک جو. مجله علوم کشاورزی ایران، 1-39(1): 177-165.
  9. خدا بنده، ن. 1382، غلات، چاپ هفتم، انتشارات دانشگاه تهران، 537 صفحه.
  10. دستفال، م.، براتي، و.، امام، ي.، حقيقت نيا، ح. و رمضان پور، م. 1390. ارزيابي عملكرد دانه و اجزاي آن در ژنوتيپ هاي گندم تحت شرايط تنش خشكي انتهاي فصل در منطقه داراب. مجله به زراعي نهال و بذر 2-27 (1): 217-195.
  11. سپهری، ع، س. ع. م. مدرس ثانوی، ب. قره یاضی، وی. یمینی. 1381. تاثیر تنش آب و مراحل مختلف نیتروژن بر مراحل رشد و نمو، عملکرد و اجزاء عملکرد ذرت. مجله علوم زراعی ایران. جلد4. شماره3. ص195-184.
  12. سرآبادانی تفرشی، ر.، م. ر. بی همتا، ز. شبر، م. شهبازي، ا. کرمی، م. ر. نقوي، ح. ر. نیکخواه و ح. دهقانی سانیچ. اثر تنش خشکی انتهاي فصل بر عملکرد و برخی ازویژگی هاي فیزیولوژیکی چند رقم و لاین جو. نشریه پژوهش آب در کشاورزي، 27(4): 549-535.
  13. سرمدنیا، غ. ح. و ع. کوچکی، 1378، جنبه­های فیزیولوژیک زراعت دیم، ترجمه،انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد، 424 صفحه.
  14. سلیمانی، ز.، ح. رامشینی، م. م. مرتضویان، ب. فوقی، م. دکامین. 1392. تجزیه همبستگی صفات فیزیولوژیک و گروه­بندي ژنوتیپ­هاي گندم نان تحت تنش خشکی. دومین همایش ملی مباحث نوین در کشاورزی. 28 آذر 1392، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه.
  15. شفيعي،ع. ا.، ع. سليماني، م. ح. شاهرجبيان. 1389. ارزيابي عملكرد دانه و اجزاي عملكرد ژنوتيپ هاي جو در دو شرايط تنش و عدم تنش خشكي. پنجمین همایش ملی ایده­های نو در کشاورزی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، اصفهان. 28-27 بهمن ماه 1389.
  16. شیربانی س. داوری نژاد غ. و شور م. 1391. بررسی خصوصیات روزنه ای انجیر خوراکی تحت شرایط تنش خشکی. مجله علوم باغبانی ایران. 43(2): 133-125.
  17. علوی کیا، س. م. مقدم، م. ر. شکیبا و م. ر. نیشابوری، 1381، تعیین صفات مرتبط با عملکرد در لاینهای بومی گندم بهاره آذربایجان شرقی تحت شرایط عادی و تنش خشکی انتهایی، دانش کشاورزی، جلد 10: 129-143.
  18. علیزاده، ا.1383. رابطه آب و خاک و گیاه. چاپ چهارم با تجدید نظر. مشهد، دانشگاه امام رضا. 470 صفحه.
  19. فرانکلین پی، گ. آ، برنت پی یرس . ر، میشل. 1382. فیزیولوژی گیاهان زراعی. ترجمه دکتر عوض کوچکی، دکتر غلامحسین سرمدنیا. انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد چاپ دهم. 388ص.
  20. قندي ا. و ا. ه. جلالی. 1392. تأثیر تنش خشکی ملایم آخر فصل رشد بر ویژگی هاي زراعی ارقام گندم. مجله الكترونيك توليد گياهان زراعي. 6(2): 134-117.
  21. کاظمی اربط، ح. 1374، زراعت خصوصی، جلد اول. غلات، مرکز نشر دانشگاهی، 235 صفحه
  22. کافی، م. ن.، برزوئی، ا. ، صالحی، م.، کمندی، ع.، معصومی، ع.، نباتی، ج. 1388. فیزیولوژی تنش­های محیطی در گیاهان. انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.
  23. کافی، م.وع.ا، مهدوی دامغانی،1379،مکانیزم های مقاومت گیاهان به تنش های محیطی، ترجمه، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، 467صفحه.
  24. کریم زاده سورشجانی، ه.، امام، ی. و موری، س. 1391. تأثير تنش خشکی آخر فصل بر عملکرد، اجزای عملکرد و دمای سایه انداز گیاهی ارقام گندم نان. فرآیند و کارکرد گیاهی، 1(1): 56-38.
  25. کلامیان، س. ع. م، مدرس ثانوی و ع، سپهری ، 1384، تاثیر تنش کمبود آب در مراحل رشد رویشی و زایشی در هیبریدهای پربرگ و تجاری ذرت، مجله پژوهش کشاورزی آب، خاک و گیاه در کشاورزی، جلد5، شماره 3، ص 53-38.
  26. کلانتر احمدی، ا. س. ع. سیادت، م. برزگری و ق. فتحی، 1385، بررسی تأثیر تنش رطوبتی بر خصوصیات مورفولوژیک و عملکرد دانه هیبریدهای تجاری ذرت در شرایط اقلیمی دزفول، مجله علوم کشاوزری، جلد29، شماره3، ص 38-53.
  27. کوچکی ،ع و م. بنایان 1374. افزایش عملکرد گیاهان زراعی (ترجمه)، انتشارات جهاد دانشگاهی، مشهد.
  28. کوچکی. ع، و غ. ح. سرمدنیا، 1379، فیزیولوژی گیاهان زراعی، ترجمه، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد، 400صفحه.
  29. کوچکی، ع. م. ح. راشد محصل، م. نصیری­ور. صدرآبادی. 1367. مبانی فیزیولوژیکی رشد و نمو گیاهان زراعی
  30. كوچكي، ا. ر.، ا. يزدان سپاس و ح. ر. نيكخواه. 1385. اثر تنش خشکی آخر فصل بالای عملکرد دانه و برخی صفات مورفولوژيکی در ژنوتيپ هاي گندم. مجله علوم زراعی ايران. 8(1): 29-14.
  31. محسن زاده، س، ص، فرهی آشتیانی، م، ع، ملبوبی و ف، قناتی، 1382، اثر تنش خشکی و کلر و کولین کلراید بر رشد و فتوسنتز گیاهچه دو رقم گندم، مجله پژوهش و سازندگی، شماره 3، جلد16، ص64-56.
  32. مساوات. ا. 1378. ارزیابی معیارهای مقاومت به خشکی و گزینش ژنوتیپ مقاوم ذرت، پایان نامه کارشناسی ارشد زراعت، دانشگاه شیراز
  33. معاونی، پ.، د. حبیبی و ب. عباس­زاده. 1388. اثر تنش خشکی بر عملکرد و اجزاي عملکرد چهار رقم گندم در شهر قدس. مجله زراعت و اصلاح نباتات، 5(1): 85-69.
  34. مقصودی مود، ع. 1389. جزوه آناتومی گیاهی . انتشارات کشاورزی دانشگاه باهنر کرمان.
  35. مقصودی­مود، ع، ا. 1387. مبانی فیزیولوژیکی، آناتومیکی مقاومت به خشکی در گندم. انتشارات دانشگاه شهید باهنر کرمان. 221 ص.
  36. ممنوعي ا. و ر. سيد شريفي. بررسي اثر كمبود آب بر شاخص هاي فلورسانس كلروفيل و ميزان پرولين در شش ژنوتيپ جو و رابطه آن با دماي آسمانه (Canopy) و عملكرد. زیست شناسی گیاهی، 2 (5): 62-51.
  37. مورفولوژیکی و ارتباط این صفات با شاخص حساسیت به تنش در چند ژنوتیپ گندم. بیابان، 7(1): 47-31.
  38. میری، ح. (1384) فیریولوژی و عملکرد گیاهان زراعی در شرایط تنش خشکی، انتشارات نوید شیراز، 174ص
  39. ميري، ح. ر. 1389. تأثير تنش خشكي بعد از گلدهي بر ميزان مشاركت ذخاير ساقه در عملكرد دانه ارقام گندم. مجله الكترونيك توليد گياهان زراعي. 3(1): 19-1.
  1. نبی پور، ع. ر.، یزدی صمدی، ب.، زالی، ع. و پوستینی، ک. 1381. بررسی اثر خشکی بالای برخی صفات مورفولوژیکی و ارتباط این صفات با شاخص حساسیت به تنش در چند ژنوتیپ گندم. بیابان، 7(1): 47-31.
  2. نکویی، ا.(1371) بررسی شاخص های رشد ارقام گندم در اصفهان، پایان نامه کارشناسی ارشد
  3. واعظی ب. و ا. احمدي خواه. 1389. ارزیابی تحمل دوازده ژنوتیپ اصلاح شده جو در برابر تنش خشکی در شرایط خشک و گرم. مجله پژوهش هاي تولید گیاهی، 17(1): 44-23.
  4. J.M,, J.F. Rocha. 2008. Machado SR, Bulliform cells in Loudetiopsis chrysothrix (Ness) Conert and Tristachya leiostachya Nees (Poaceae): Structure in relation to function. Braz. Arch. Biol. Technol., 51(1), 113-119,
  5. M., B. George. 2002 Comparative effects of drought stress on leaf anatomy of two olive cultivars. Department of Botany, School of Biology, Aristotle University, 54006 Thessaloniki,
  6. Asch, F., M. Dingkuhn. A. Sow, and A. Audebert(2005). Drought-induced changes in rooting patterns and assimilate partitioning between root and and shoot in upland rice. Field Crops Research, 93:223-236.)
  7. Aspinal, D. 1984. Water deficit and wheat. In: C. J. Pearson (Editor), Control of crop productivity. Academic Press Australia. PP: 91-110.
  1. Bahrami, F., Arzani, H. Amini, 2013. Leaf anatomical characteristics in safflower genotypes as affected by drought stress. Acta Biologica Szegediensis, 57(1):39-42.
  2. M., N.W.M. Warwich,. R.S. Jessop., A.M. Taji. 2002. Osmotic adjustment and drought tolerance in Australian triticale. Proceeding of the 5 th International Triticale Symposium, Volum I. June 30- Guly 5, 2002. Radzikow, Poland. 135-141
  3. Bhatt, J.G. and R. Andal, 1979. Variations in foliar anatomy of cotton. Proc.Indian Acad. Sci., B II, 88: 451–3. و
  4. Blum A (1985) Photosynthesis and transpiration in leaves and ears of wheat and barley varieties. J Exp Bot36: 432–440
  5. Blumwald, E., G. Anil,, G. Allen. 2004. New directions for a diverse plant , in :proc . 4thint.crop science Congr., 26 September–1 October, Brisbane, Australia
  6. Colom,M.R., C. Vazzana. 2001. Drought stress effects on three cultivars of Eragrosti curvula of Eragrostis curvula: Photosynthesis and water relations, Plant Growth Regul. 34 : 195–202
  7. Brownlee, C., 2001. The Long and short of stomatal density signals. Trends Plant Sci., 6: 441–442 .
  8. R.E.  , M.  Karimi,    and R.H. Shaw. 1982. Comparison of the nodal distribution of yield components of indeterminate soybean under irrigated and rain- fed condition. Agron. J. 74:531-535.
  9. Chang, C. S., and D. S. Chou. 1975. Studies on the mechanism TUHof drought resistance in tobacco plant. Bulletin of Taiwan Tobacco Research Institute P. 9AI. ISSN. 0255-5913.
  10. M.M. 1991. Effects of water deficits on carbon assimilation. Journal of Experimental Botany 42: 1–16
  11. J.M., Rains. D.W., Loomis. R.S, 1977. The importance of cell size in the water relations of plants. Physiology Plant. 40, 255–260.
  12. Dencic, S., R. Kastori., B.Kobiljski,. B. Duggan. 2000. Evaluation of grain yield and its) components in wheat cultivars and lanraces under near optimal and drought conditions. Euphytica 113,43-52.
  13. W. C.2000. Integrative Plant Anatomy. Harcourt Academic Press, San Diego, San Francisco, New York, Boston, London, Toronto, Sydney, Tokyo.
  14. Entz, M. H., B. Flower. 1990. Differential agronomic responses of winter wheat cultivars to post-anthesis environmental stress. Crop Science 30: 1119-1123.)
  15. Eskandari , H. and K. Kazemi. 2010. Response of Different Bread Wheat (Triticum aestivum L.) Genotypes to Post-Anthesis Water Deficit. Not Sci Biol, 2 (4): 49-52.
  16. Fisher, R. A., and R. Maurer. 1978. Drought resistance in spring wheat cultivars., I. Grain yield responses. Aus. J. Agric.Res.
  17. Gonzalez, A., Bermejo, V. and Gimeno, B. S. (2010) Effect of different physiological traits on grain yield in barley grown under irrigated and terminal water deficit Journal of Agricultural Science, 148: 319–328.
  18. Guinta, F., R. Motazo and M. Deidda. 1993. Effect of drought on yield and yield components of durum wheat and triticale in a Mediterranean environment environment. Field crops Res. 33: 399-409.
  19. Hsiao ,T.C.1973. Plant response to water stress, Annu. Rev. Plant Physiol. 24 : 524–570.
  20. I.1982. Plant behaviour under water stress. Pakistan J. Bot., 14: 40–4.
  21. M.B., L.E. Leaf and W. Stiles, 1980. Water stress in field grown perennial ryegrass. II. Its effect on leaf water status, stomata resistance and leaf morphology. Ann. Appl. Biology. 96: 103–10.
  22. Kirigwi, F. M., M. Can Ginkel, R. Trethowan, R. G. Sears, S. Rajaram and G. M. Paulsen 2004. Evaluation of selection strategies for wheat adaptationgim across water regimes. Euphytica 135:361-371.
  23. Makbul, S., N.S. Guler, N. Durmuş, S. Guven. 2011. Changes in anatomical and physiological parameters of soybean under drought stress. Turk J Bot. 35:369-377
  24. McCrea, K, J., S. D. Davis. 1974, Effect of water stress and temperature on leaf size and on size and number of epidermal cells in grain sorghum, Crop Science, 14: 751-755.
  25. Miller, E. C. 1983. Plant physiology. McGROW-Hill Book Company Inc. New York. U.S.A.
  26. Motzo R, Giunta F (2002) Awnedness affects grain yield and kernel weight in near-isogenic lines of durum wheat. Aust J Agric Res53: 1285–1293
  27. G., A. Ghandi,, H. Abdi. 2004. Screening for late season drought tolerance in wheat genotypes grown in Iran. 4th International Australian crop science congress. pages 326.
  28. Plaut, Z.B.J.butow, C.S.Blumenthal and C.W.Wrigley. 2004. Transport of dray matter into developing wheat kernels and its contribution to grain yield under post- an thesis water deficit and elevated temperature. Field crop Res. 86:185-198.
  29. Qiu, G. Y., Wang, L., He, X. e Zhang, X., Chen, S., Chen, J., and Yang, Y. 2008. Water use efficiency and evapotranspiration of winter wheat and its response to irrigation rigime in the north China plain . Agric. Forest Meteo. 148:1848-1859.
  30. Quarrie A.and H. G. Jones. 1976. Effects of Abscisic Acid and Water Stress on Development and Morphology of Wheat. Journal of Experimental Botany,  28(1): 192-203.
  31. Ray J. D. , and T. R. Sinclair. 1977. Stomatal closure maize hybrids in response to drying soil. Crop sci:37:803-807.
  32. Simpson, G. M. 1968.Association between grain yield per plant and photosynthetic area above the flag- leaf node in wheat. Can. J. Plant Sci. 84: 253-260.
  33. Sinaki, J.M., E. M. H. Shirani rad, GH. Noormohammadi and Zarei. 2007. The effects of water deficit during growth stages of canola ( Brassica napus L.) . American Eurasian J. Agric. And Environ. Sci. 2(4):417-422,2007.
  34. E., U. Zimmermann. U. Lottie, , 1977. Effect of turger pressure and cell size on the wall elasticity of plant cells. Plant Physiol. 59, 285–289.
  35. Taiz L. and E. Zeiger. 2002. Plant Physiology, Sinauer Associates; 3rd ed, pp: 690.
  36. E. 1909. Oecology of Plants. An introduction to the study of plant-communities. Clarendon Press, Oxford.
  37. Westgate, M. E. and Boyer, J. S., 1986. Reproduction at low silk and pollen water potentialin maize. Crop Science 61: 433-449.
  38. J.K. 2002. salt and water stress signal transduction in plant . plant biology . 53:247-27

Abstract

In order to evaluate the effects of terminal growth stage water stress on the awn characteristics, yield and yield components of wheat and barley cultivars, two separate experiments were conducted at the experimental farm of SB university of Kerman as split-plot based on RCBD with 4 replications. Irrigation levels including normal and withholding irrigation at flowering stage were applied to the main plats and wheat cultivars including (Alvand, Arg, Backcross, Chamran, Omid, Pishtaz, Roshan, S78, Shiraz, Yavaros, Yousof, Nosrat, Bahman, Nimrouz, Afzal, Fajr-30, Line-UH12, Line-4, D10) were assigned to the sub-plots. Spikes were randomaly selected from each plot and in each, one awn was selected and was used to determine stomatal number, number of stomatal rows, number of trichoms, epidermal cells length and area, buliform cells length and area. Finaly, grain yield and yield components were also determined. Data analysis showed that cultivars response is different to water stress in terms of anatomical characteristics showing that their water stress tolerance is different. A significant genotype by water stress interaction was found in terms of number of grains per spike. The effect of water stress was significant on number of grains per plant, spike weight per plant and grain weight per plant.

Keywords: awn, barley, cultivar, trichome, water stress, wheat

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “بررسی اثرات تنش خشکی بر آناتومی ریشک و ارتباط آن با عملکرد در ارقام مختلف گندم ((Triticum aestivum L و جو ( Hordeum vulgare)”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

− 2 = 2