بررسی تاثیرات دوره گذر از سنت به مدرن(نوگرایی)در¬شکل گیری معماری مسکونی شیراز و تزیینات وابسته به آن(دوره پهلوی دوم)

19,900تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

دانشکده هنر و معماری

 

پايان نامه‌ كارشناسي ارشد در رشته‌ی

 پژوهش هنر

بررسی تاثیرات دوره گذر از سنت به مدرن(نوگرایی)در­شکل گیری معماری مسکونی شیراز و تزیینات وابسته به آن(دوره پهلوی دوم) 

چکیده

بررسی تاثیرات دوره گذر از سنت به مدرن (نوگرایی) در شکل گیری معماری مسکونی شیراز و تزیینات وابسته به آن(دوره پهلوی دوم)

از زمانی که فرهنگ غرب وارد معماری درونگرای ایرانی شد، معماری مدرن ایرانی شکل گرفت. بناها در همۀ حوزه ها و دسته بندی های ساختمانی از درون به بیرون چرخش داده شدند. این گردش به طور بنیادین بر دیگر عناصر معماری ایران از جمله تزیینات و مباحث خرد و کلان در حوزۀ معماری و شهرسازی نظیر خیابان ها، کوچه ها، پنجره ها و نماها و به عبارتی فضاهای تازه و نوین تأثیر گذاشت. در ایران تمایل به نوسازی در دوران قاجار آغاز، در دوران پهلوی اول شدت و در دوران پهلوی دوم تثبیت و در سراسر کشور فراگیر گردید. دورۀ پهلوی دوم نقطۀ عطف مدرنیسم در ایران است. در این دوره می توان از نوعی تحول سخن گفت که در آن تلاش می شد تا جامعۀ سنتی ایران به جامعه ای مدرن با الگوی غربی تبدیل شود. در این ارتباط گسترش شهرنشینی و سازمان های نوپدید و ملزومات وابسته به آن از جمله رشد طبقۀ متوسط نوین در اولویت قرار داشت.

تأثیرات نوگرایی بر معماری مسکونی دورۀ پهلوی دوم شیراز و تزیینات وابسته به آن در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته  است. روش به کار رفته توصیفی ـ تحلیلی است یعنی به تشریح و تبیین دلایل شکل گیری این وضعیت و چگونگی آن پرداخته است. همچنین با تحلیل داده ها، گونه شناسی جهت شناخت کامل تر و جامع تر خانه های پهلوی دوم شیراز صورت پذیرفته است.

تقسیم بندی فضای پر و خالی خانه، چهار گونۀ پُر، نیمه پُر، میان پُر و دو بر پُر در پلان های کاربری مسکونی این دوره داده است. همچنین محور دسترسی خانه ها به صورت مستقیم، شکسته و منقطع بوده که فضاهای خصوصی و عمومی در اطراف آنها پراکنده و متمرکز هستند. نماهای خانه های این دوره به صورت مکعب هایی ساده و فاقد تزیین است. مهمترین عنصر تزیینی به کار رفته در نما قاب های مورد استفاده جهت تزیین در است که برخی خانه ها فاقد آن است و برخی دیگر دارای قاب ساده یا ترکیبی هستند.

نتایج حاصل نشان می دهد که الگوی معماری مسکونی خانه های نوین دورۀ پهلوی دوم در شیراز عمدتاً به صورت برونگرا در دو طبقۀ غیر مجزا با الگوی سکونت تک خانواری و سقف های ردیفی از جنس شیروانی است. پلان عمدتاً دارای تقسیمات سه قسمتی با گونۀ نیمه پُر همراه با محور دسترسی منقطع و تمرکز فضای خصوصی و عمومی حول محور است. از مشخصه های نما و تزیینات خانه های این دوره اجرای بدنۀ نما با استفاده از سیمان و سنگ و به ندرت آجر است. نماها و نمادها به شیوۀ مدرن و سبک بین المللی، حذف تزیینات و آرایه های الحاقی در نما، وجود تزیینات ساده در قاب ورودی و قرارگیری تیغۀ سیمانی سرتاسری به عنوان سرسایه است.

واژگان کلیدی: مدرنیسم(نوگرایی) ـ هنر پهلوی – معماری پهلوی ـ هنر مردم گرا ـ گونه شناسی معماری پهلوی.

فهرست مطالب

فصل اول :کلیات تحقیق

1ـ1. طرح تحقیق. 2

1ـ1ـ1. مقدمه و طرح مسأله. 2

1ـ1ـ2. سئوالات تحقیق. 4

1ـ1ـ3. فرضیه تحقیق. 4

1ـ1ـ4. هدف تحقیق. 4

1ـ1ـ5. ضرورت تحقیق. 5

1ـ1ـ6. نوع و روش انجام تحقیق. 5

1ـ1ـ6ـ1. روش و ابزار گردآوری اطلاعات.. 6

1ـ1ـ6ـ2. جامعۀ آماری. 6

1ـ1ـ6ـ3. تعداد نمونه. 7

1ـ1ـ6ـ4. روش نمونه گیری. 7

1ـ1ـ6ـ5. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات.. 8

1ـ1ـ7. طرح کلی نگارش.. 8

1ـ2. پیشینۀ تحقیق. 10

1ـ3. روش شناسی. 15

فصل دوم :ورود مدرنیسم به ایران

مقدمه. 20

2ـ1.تعریف مدرنیته. 20

2ـ1ـ1. تاریخچۀ مفهوم مدرن و مدرنیته. 21

2ـ2ـ2. شاخصه های مدرنیسم. 23

2ـ2. رویکرد مدرنیسم به تزیین. 24

2ـ3. معماری مدرن و شاخصه های آن در جهان. 25

2ـ3ـ1. تأثیرات مدرنیته بر تزیینات معماری. 28

2ـ3. سرچشمه های ورود مدرنیته به معماری ایران. 31

2ـ3ـ1. دوران قاجار 31

2ـ3ـ2. مدرنیته و دوران پهلوی اول. 38

2ـ3ـ2ـ1. بررسی اوضاع اجتماعی تاثیر گذار بر ساختار معماری پهلوی. 38

2ـ3ـ3. مدرنیته و دوران پهلوی دوم. 41

2ـ3ـ3ـ1. بررسی اوضاع اجتماعی تاثیر گذار بر ساختار معماری پهلوی دوم. 41

2ـ4. ورود مدرنیسم به معماری. 42

2ـ4ـ1. معماری دورۀ قاجار 42

2ـ4ـ2. معماری دورۀ پهلوی اول. 46

2ـ4ـ3. معماری دورۀ پهلوی دوم. 54

فصل سوم: سیر تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شیراز و تأثیر آن بر  گسترش کالبدی شهر(اواخر قاجار تا انتهای پهلوی دوم)

مقدمه. 65

3ـ1. تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی تأثیرگذار بر گسترش کالبدی شهر 66

3ـ1ـ1. بستر فرهنگی شیراز در عصر قاجار 66

3ـ1ـ2. بستر فرهنگی شیراز در عصر پهلوی اول. 70

3ـ1ـ2ـ1. نخستین دورۀ توسعۀ شهری شیراز 71

3ـ1ـ3. بستر فرهنگی شیراز در دوران پهلوی دوم. 75

3ـ1ـ3ـ1. دومین دورۀ توسعۀ شهری شیراز 77

3ـ1ـ3ـ2. سومین دورۀ توسعۀ شهری شیراز 80

3ـ2. معماری مسکونی شیراز 82

3ـ2ـ1. دورۀ پهلوی اول. 82

3ـ2ـ2. دورۀ پهلوی دوم. 87

3ـ3. مسکن و طبقه متوسط، مفهوم طبقه متوسط جدید و مؤلفه های مرتبط با آن. 92

3ـ3ـ1. تعریف طبقه متوسط.. 92

3ـ3ـ4. افزایش شمار طبقۀ متوسط جدید در دورۀ پهلوی دوم. 95

فصل چهارم: خانۀ ایرانی

مقدمه. 98

4ـ1. تعاریف خانه و مسکن و مفاهیم خانۀ ایرانی. 98

4ـ1ـ1. تعریف خانه. 98

4ـ1ـ3. مفهوم خانه در معماری ایرانی. 100

4ـ2. اصول معماری مسکونی ایرانی. 101

4ـ2ـ1. مردمواری: 101

4ـ2ـ2. پرهیز از بیهودگی: 102

4ـ2ـ3. نیارش: 102

4ـ2ـ4. خودبسندگی: 102

4ـ2ـ5. درونگرایی: 103

4ـ3. شاخصه های کالبدی خانه ایرانی. 104

4ـ3ـ1. تکثر و تنوع فضایی: 104

4ـ3ـ2. تدریج گذر از یک فضا به فضای دیگر(اصل سلسله مراتب فضایی): 104

4ـ3ـ3. انعطاف پذیری: 104

4ـ3ـ4. هندسه و تناسبات: 104

4ـ3ـ5. مرکزیت: 105

4ـ3ـ6. گونه گونی فضا از نظر درجۀ پوشیدگی: 106

4ـ4. معرفی تصویری اجزای خانۀ سنتی ایرانی. 106

4ـ5. نحوۀ قرارگیری اجزای خانۀ سنتی ایرانی. 127

4ـ5ـ1. سردر ورودی. 127

4ـ5ـ2. هشتی. 128

4ـ5ـ3. راهرو ـ دالان. 128

4ـ5ـ4. حیاط(میانسرا) 128

4ـ5ـ5. جبهۀ شمالی. 129

4ـ5ـ6. جبهۀ غربی. 129

4ـ5ـ7. جبهۀ شرقی. 130

4ـ5ـ8. جبهۀ جنوبی. 130

4ـ6. معرفی خانه های سنتی شیراز تا اواخر قاجار 130

4ـ6ـ1. ویژگی های خاص معماری خانه های سنتی شیراز 131

4ـ6ـ2. بررسی تصویری شاخصه های کالبدی خانه های سنتی شیراز تا اواخر قاجار 132

4ـ6ـ2ـ1. خانه های سنتی و طبیعت.. 132

4ـ6ـ2ـ2. تنوع فضایی در خانه های شیراز 133

4ـ6ـ2ـ3. انعطاف پذیری خانه های شیراز 134

4ـ6ـ2ـ4. سلسله مراتب فضایی در خانه های شیراز 135

4ـ6ـ2ـ5. محل قرارگیری حیاط در خانۀ ایرانی. 136

4ـ7. تزیینات ورودی خانه های سنتی دورۀ قاجار 136

4ـ7ـ1. ورودی به سبک سنتی. 137

4ـ7ـ2. ورودی به سبک تلفیقی. 140

4ـ8. تحول خانه های مسکونی. 142

4ـ8ـ1. برونگرایی. 142

4ـ9. خانه های جدید شیراز در دورۀ پهلوی دوم. 145

4ـ9ـ1. معرفی اجزای خانه های مدرن شیراز 146

4ـ9ـ1ـ1. ورودی(درآیگاه) یا درون شو 146

4ـ9ـ1ـ2. رختکن. 149

4ـ9ـ1ـ3. راهرو 150

4ـ9ـ1ـ4. سرسرا (فرانسوی:HAll) 150

4ـ9ـ1ـ5. اتاق. 151

4ـ9ـ1ـ5ـ1. اتاق پذیرایی. 151

4ـ9ـ1ـ5ـ2. اتاق ناهارخوری(غذاخوری) 152

4ـ9ـ1ـ5ـ3. اتاق خواب.. 153

4ـ9ـ1ـ6. ایوانچه (فرانسوی: بالکنbAlcon) 153

4ـ9ـ1ـ7. مهتابی/ بهارخواب(فرانسوی: تراسterasse) 154

4ـ9ـ1ـ8. حیاط. 155

4ـ9ـ1ـ9. مستراح(انگلیسی: سرویس(زبانزد در ایران)service  ـ فرانسوی: توالت toilette) و دستشویی  156

4ـ9ـ1ـ10. حمام. 156

4ـ9ـ1ـ11. انباری. 157

4ـ9ـ1ـ12. پادیاو(فرانسوی:پاسیوpatio) 158

4ـ9ـ1ـ13. نورگیر 158

4ـ9ـ1ـ14. حیاط خلوت.. 159

4ـ9ـ1ـ15یستکد(فرانسوی: گاراژgarage ـ انگلیسی: پارکینگparking) 159

4ـ9ـ1ـ16. باریک سازی. 160

4ـ9ـ2. بررسی تصویری شاخصه های کالبدی خانه های مدرن شیراز در دوران مدرن(پهلوی دوم) 161

4ـ9ـ2ـ1. خانه های جدید و طبیعت.. 161

4ـ9ـ2ـ2. تنوع فضایی در خانه های جدید. 162

4ـ9ـ2ـ3. انعطاف پذیری خانه های جدید. 164

4ـ9ـ2ـ4. سلسله مراتب فضایی در خانه های جدید. 165

4ـ9ـ2ـ5. محل قرارگیری حیاط در خانه های جدید. 166

4ـ10. تزیینات ورودی خانه های مدرن پهلوی دوم. 167

فصل پنجم: گونه شناسی نقشه های کاربری مسکونی در معماری شیراز   (57 ـ 1330خورشیدی)

مقدمه. 172

5ـ1. شناختی مجدد : بررسی اجزا حذف و اضافه شده خانه ایرانی. 172

5ـ4. نقش طبقه متوسط جدید شیراز در تحولات الگوی مسکن و شکل گیری کاربری مسکونی جدید  196

5ـ5. گونه شناسی کاربری مسکونی بر مبنای تحول الگوی سکونت.. 197

5ـ5ـ1. تعریف گونه و تیپ و مفاهیم مرتبط با آن. 197

5ـ5ـ1ـ1. تعریف گونه. 197

5ـ5ـ1ـ2. تعریف تیپ.. 198

5ـ5ـ1ـ3. تعریف گونه شناسی. 198

5ـ5ـ2. رهیافتی به گونه شناسی مسکونی شیراز  پهلوی دوم. 198

5ـ5ـ2ـ1. گونه شناسی پلان. 200

5ـ5ـ2ـ1ـ1. گونه شناسی خانه بر اساس نحوۀ قرارگیری فضای باز، نیمه باز و بسته. 202

1ـ گونۀ الف : تمام پُر 206

2ـ گونۀ ب : نیمه پُر 206

3ـ گونۀ ج : میان پُر 212

4ـ گونۀ د : دو بر پُر 214

5ـ5ـ2ـ1ـ2. گونه شناسی براساس نحوۀ دسترسی. 215

1ـ گونه الف : محور مستقیم. 218

2ـ گونۀ ب: محور شکسته. 219

3ـ گونۀ ج: محور منقطع. 222

5ـ5ـ2ـ1ـ3. گونه شناسی براساس نحوۀ قرارگیری فضا حول محور دسترسی. 224

1ـ گونه الف: تمرکز و پراکندگی فضاها در اطراف محور مستقیم. 227

2ـ گونه ب: تمرکز و پراکندگی فضاها در اطراف محور شکسته. 230

3ـ تمرکز و پراکندگی فضاها در اطراف محور منقطع. 232

5ـ5ـ2ـ2. گونه شناسی نما 236

5ـ5ـ2ـ2ـ1. گونه شناسی خانه براساس چگونگی ترکیب اجزای ورودی. 238

1ـ گونه الف : فاقد قاب.. 241

2ـ گونه ب: قاب ساده 241

3ـ گونه ج: قاب ترکیبی. 243

فصل ششم: نتیجه

منابع و مأخذ

منابع فارسی ………………………………………………………………………………………………………………………………..

منابع انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………………………………..

فهرست جدول ها

جدول 4ـ1. معرفی تصویری اجزای خانۀ سنتی ایرانی. 106

جدول4ـ2. ارتباط با طبیعت در خانه های سنتی. 133

جدول4ـ3. تنوع فضایی در خانه های سنتی شیراز. 134

جدول4ـ4. انعطاف پذیری خانه های سنتی. 135

جدول4ـ5. وجود سلسله مراتب فضایی در خانه های سنتی. 135

جدول 4ـ6. محل قرارگیری حیاط در خانه های سنتی. 136

جدول 4ـ9. راهرو اتصال دهندۀ دو سوی ساختمان، خانه 34. 150

جدول4ـ10. فضای سرسرا(هال) و نشیمن، خانه28. 151

جدول4ـ11. فضای پذیرایی،خانه39. 152

نگارنده، 1393. 152

جدول4ـ12. فضای ناهارخوری، خانه8. 152

نگارنده، 1393. 152

جدول4ـ13. فضای اتاق خواب، خانه 47. 153

جدول4ـ14. بالکن، خانه17. 153

جدول4ـ15. فرم های متنوع بهارخواب(مهتابی)، راست:خانه23؛وسط:خانه22؛ چپ:خانه35. 154

جدول4ـ16. محل قرارگیری حیاط در دوران جدید، بالا:خانه شماره 9.پایین:خانه34. 155

جدول4ـ17. قرارگیری سرویس و دستشویی در حیاط یا قسمت مسکونی، سمت راست :خانه 35. سمت چپ :خانه2. 156

جدول4ـ18. حمام، خانه 35. 157

جدول4ـ19. انباری، سمت راست :خانه48. سمت چپ :خانه34. 157

جدول4ـ20. پاسیو، خانه12. 158

جدول4ـ21. نورگیر، خانه 5. 158

جدول4ـ22. حیاط خلوت، خانه 39. 159

جدول4ـ23. پارکینگ. نگارنده، 1393. 159

جدول4ـ24. باریک سازی. 160

جدول 4ـ25. ارتباط با طبیعت در خانه های مدرن. 161

جدول4ـ26. کم تنوعی خانه های مدرن. 162

جدول4ـ27. انعطاف پذیری پایین خانه های سنتی. 165

جدول4ـ28. عدم وجود سلسله مراتب فضایی در خانه های مدرن و ارتباط مستقیم بیرون با درون. 166

جدول4ـ29. محل قرارگیری حیاط در خانه های مدرن. 166

جدول5ـ1. بررسی تطبیقی اجزا حذف و اضافه شده خانه ایرانی. 174

جدول5ـ2. بخشی از فعالیت های انجام شده بر روی خانه های برداشتی با هدف گونه شناسی پلان. 202

جدول5ـ3. فضای پر و خالی(حیاط، ایوان(بالکن) و ساختمان) در خانه های سنتی و مدرن شیراز. 204

جدول5ـ4. فراوانی گونه ها بر مبنای نحوۀ قرارگیری فضای باز، نیمه باز/نیمه بسته و باز. 205

جدول5ـ5. گونه شناسی خانه های پهلوی دوم براساس نحوۀ قرارگیری فضای باز، نیمه باز و بسته. 205

جدول 5ـ6. گونۀ الف: تمام پر. 206

جدول 5ـ7. گونۀ ب: نیمه پر . 207

جدول 5ـ8. گونۀ ب: نیمه پر ـ بالکن دار. 208

جدول5ـ9. گونۀ ب: نیمه پر.. 209

جدول5ـ10. گونۀ ب: نیمه پر ـ شکل بالکن دار. 211

جدول 5ـ11. گونۀ ج: میان پرـ بالکن دار. 212

جدول5ـ12. گونۀ د: دوبر پر. 214

جدول5ـ13. نحوۀ سازماندهی فضا در خانه های سنتی و مدرن پهلوی دوم. 216

جدول5ـ14. فراوانی گونه ها بر مبنای نحوۀ دسترسی. 217

جدول 5ـ15. گونه شناسی خانه های پهلوی دوم براساس محور دسترسی. 217

جدول 5ـ16. گونۀ الف: محور مستقیم. 218

جدول 5ـ17. گونۀ ب: محور شکسته. 220

جدول 5ـ18. گونۀ ج: محور منقطع. 222

جدول5ـ19. چیدمان فضای خصوصی و عمومی و محور دسترسی در خانه های سنتی و مدرن پهلوی دوم. 225

جدول 5ـ20. گونه شناسی خانه های پهلوی دوم براساس نحوۀ قرارگیری فضا حول محور دسترسی. 226

جدول5ـ21. فراوانی گونه ها بر مبنای چگونگی چیدمان فضای خصوصی و عمومی حول محور دسترسی. 227

جدول 5ـ22. گونه الف: تمرکز فضای خصوصی و عمومی در اطراف محور مستقیم. 228

جدول 5ـ23. گونه الف: پراکندگی فضای خصوصی و عمومی در اطراف محور مستقیم. 229

جدول 5ـ24. گونه ب: تمرکز فضای خصوصی و عمومی در اطراف محور شکسته. 230

جدول 5ـ25. گونه ب: پراکندگی فضای خصوصی و عمومی در اطراف محور شکسته. 232

جدول 5ـ26 گونه ج: تمرکز فضای خصوصی و عمومی در اطراف محور منقطع. 233

جدول 5ـ27. گونه ج: پراکندگی فضای خصوصی و عمومی در اطراف محور منقطع. 235

جدول5ـ28. بخشی از فعالیت های انجام شده بر روی خانه های برداشتی با هدف گونه شناسی نما 237

جدول5ـ29. اجزا و تزیینات به کار رفته در ورودی خانه های سنتی و مدرن پهلوی دوم شیراز . 239

جدول5ـ30. فراوانی گونه ها بر مبنای میزان پرداخت و تزیین قاب ورودی.. 240

جدول 5ـ31. گونه شناسی نمای ورودی خانه های پهلوی دوم براساس میزان پرداخت و تزیینن قاب ورودی. 240

جدول 5ـ32. گونه ب: قاب ساده در متشکل از دو جزء از اجزا ورودی. 242

جدول 5ـ33. گونه ج: قاب ترکیبی در متشکل از بیش از دو جزء از اجزا ورودی. 244

فهرست شکل ها

شکل4ـ1. رون های مورد استفاده در خانه های ایرانی. 105

کروکی4ـ1. اجزا و تزیینات ورودی خانه های سنتی. 138

کروکی4ـ2. اجزا و تزیینات به کار رفته در “در سنتی”. 139 

فهرست تصاویر

تصویر2ـ1. کاخ شهربانی، تهران، قلیچ باغلیان. 31

تصویر2ـ2. ساختمان ایستگاه راه آهن، کرج، کریم طاهرزاده بهزاد. 32

تصویر2ـ3. تئاتر شیر و خورشید، مشهد، کریم طاهرزاده بهزاد. 32

تصویر2ـ4. مجلس سنا، تهران، محسن فروغی و حیدر قلی خان غیاثی. 32

تصویر2ـ5. مدرسه انوشیروان دادگر، تهران، نیکلای مارکوف. 33

تصویر2ـ6. بانک سپه، تهران، وارطان هوانسیان. 33

تصویر2ـ7. هتل دربند، وارطان هوانسیان. 33

تصویر2ـ8. هنرستان دخترانه، تهران، وارطان هوانسیان. 34

تصویر2ـ9. میهمانخانه ایستگاه راه آهن، وارطان هوانسیان. 34

تصویر2ـ10. شهرداری رشت. 49

تصویر2ـ11. شهرداری ارومیه. 49

تصویر2ـ12. شهرداری قزوین. 49

تصویر2ـ13. شهرداری تبریز. 49

تصویر2ـ14. کاخ شهربانی، قلیچ باغلیان. 51

تصویر2ـ15. بیمارستان شاه رضا، کریم طاهرزاده بهزاد. 52

تصویر2ـ16. ساختمان جیپ، وارطان هوانسیان. 52

تصویر2ـ17. کاخ وزارت دادگستری، گابریل گورکیان. 52

تصویر2ـ18. کاخ وزارت امور خارجه، گابریل گورکیان. 52

تصویر2ـ19. بانک ملی تبریز، محسن فروغی. 53

تصویر2ـ20. بانک ملی شیراز، محسن فروغی. 53

تصویر2ـ21. ساختمان مسکونی، پل آبکار. 53

تصویر2ـ22. ساختمان مسکونی، علی اکبر صادق. 53

تصویر2ـ23. ساختمان مسکونی، کیقباد ظفربختیار. 53

تصویر2ـ24. معماری متعارف مسکونی دهۀ 20، عقب نشینی ساختمان از دیوار محدودۀ زمین و ایجاد ساباط بر روی ورودی. 54

تصویر2ـ25. معماری متعارف مسکونی دهۀ 20، تهران. 55

تصویر2ـ26. معماری مسکونی متعارف دهۀ 30، تهران. 55

تصویر2ـ27. معماری مسکونی متعارف دهۀ 30، تهران، خیابان ابوریحان. 55

تصویر2ـ28. معماری اعیانی دهه های 20 و 30، تهران. 56

تصویر2ـ29. معماری اعیانی دهه های 30، تهران، خیابان رازی شرق پارک دانشجو. 57

تصویر2ـ30. معماری اعیانی دهه های 30، تهران، خیابان بزرگمهر. 57

تصویر2ـ 31. موزۀ هنرهای معاصر تهران، کامران دیبا. 58

تصویر2ـ32. موزۀ هنرهای معاصر تهران، کامران دیبا. 58

تصویر2ـ33. مجتمع آپارتمانی مسکونی، وارطان هوانسیان. 60

تصویر2ـ34. ویلای شخصی، وارطان هوانسیان. 60

تصویر2ـ35. خانۀ مسکونی شماره 2، لطیف ابوالقاسمی،1343. 61

تصویر2ـ36. پلان خانۀ مسکونی شماره 2، لطیف ابوالقاسمی،1343. 61

تصویر2ـ37. خانه ویلایی، فرامرز شریفی، رامسر. 62

تصویر2ـ38. نمونه کار دانشجویان معماری دانشکده هنرهای زیبا ـ دهۀ 1340. 62

نقشه3ـ1. راه ها و محله های شیراز در دورۀ قاجاریه. 68

تصویر3ـ1. راه زند به طرف حوض فلکه (فلکه ستاد امروزی)، 1304 خورشیدی. 71

تصویر3ـ2. کل مشیر به طرف  چهار راه خیرات(خ لطفعلی خان کنونی)، 1308 خورشیدی. 72

تصویر3ـ3. کنسولگری انگلیس در شیراز 73

تصویر3ـ4. تصویر هوایی محدودۀ بین فلکه شهرداری تا فلکه ستاد، شکل گرفته در 1335ـ 1304، بافت میانی شیراز. 75

تصویر3ـ5. دروازه اصفهان به طرف دروازه قرآن، 1305 خورشیدی. 78

تصویر3ـ6. مکان فعلی فلکه گاز، اواسط 1340 خورشیدی. 78

تصویر3ـ7. ساعت گل، خ زند به سمت بیمارستان نمازی، اواخر دهۀ 40. 78

تصویر3ـ8. پل فرح(حر امروزی)، اوایل دهه 40. 81

تصویر3ـ9. پل علی بن حمزه، اواخر دهه 40. 81

تصویر3ـ10. کارخانه سیمان فارس. 83

تصویر3ـ11. مراکز جدید ایجاد شده در دورۀ پهلوی با محوریت خیابان زند، شیراز. 83

تصویر3ـ12. بانک ملی مرکزی شیراز، احداث 1317 خورشیدی. 84

تصویر3ـ13. دبیرستان شاهپور شیراز، احداث 1309 خورشیدی. 84

تصویر3ـ14. شهرداری شیراز، احداث 1329 خورشیدی. 87

تصویر3ـ15. دبیرستان نمازی شیراز، احداث 1329 خورشیدی. 88

تصویر3ـ16. دادگستری شیراز. 88

تصویر3ـ17. اداره آموزش و پرورش شیراز. 88

تصویر3ـ18. هتل سعدی(انتهای خیابان سعدی)، شیراز، اواسط دهۀ 1330 خورشیدی. 89

تصویر3ـ19. بیمارستان نمازی شیراز، تاریخ احداث 1332 خورشیدی. 89

تصویر3ـ20. بنگاه برق شیراز(خیابان مشیرنو)، اواخر دهۀ 1330 خورشیدی. 90

تصویر3ـ21. ساختمان جدیدفرودگاه شیراز، اواخر دهۀ 1340 خورشیدی. 90

تصویر3ـ22. ساختمان های دوطبقه تجاری ـ مسکونی، خیابان قدمگاه شیراز، اواخر دهۀ 1330 خورشیدی. 90

تصویر3ـ23. ساختمان های دوطبقه تجاری ـ مسکونی، خیابان برق شیراز، دهۀ 1340 خورشیدی. 91

تصویر3ـ24. بیان طنزگونۀ زندگی سنتی و مدرن در ایران دهۀ 40 خورشیدی. 94

شکل4ـ1. رون های مورد استفاده در خانه های ایرانی. 105

تصویر4ـ1. ورودی به سبک سنتی. 140

تصویر4ـ2. سبک تلفیقی ورودی و عناصر تزیینی موجود در آن، محله سنگلج، تهران. 141

تصویر4ـ3. روزن ورودی در سبک تلفیقی. 141

تصویر4ـ4. سردر سنتوری ورودی به سبک تلفیقی، محله عولادجان، تهران. 142

تصویر4ـ5. استفاده از قاب جهت تشخص ورودی، خانه 23. 147

تصویر4ـ6. فرونشستگی در جهت تشخص ورودی، خانه12. 147

تصویر4ـ7. خانه38. وجود کتیبه، سرسایه و جنس  متفاوت قاب جهت تأکید بر ورودی. 147

تصویر4ـ8. خانه 34.  وجود کتیبه، سرسایه و جنس  متفاوت قاب جهت تأکید بر ورودی. 147

تصویر 4ـ9. خانه14 وجود سرسایه و جنس و رنگ متفاوت قاب جهت تأکید بر ورودی. 148

تصویر 4ـ10. خانه 3 وجود سرسایه و جنس و رنگ متفاوت قاب جهت تأکید بر ورودی. 148

تصویر4ـ11. خانه 50. 148

تصویر4ـ12. خانه 28. 148

تصویر 4ـ13. خانه26 قرارگیری پنجره در نما، موجب کاهش تأکید بر ورودی شده است. 148

تصویر 4ـ14. خانه 33 قرارگیری پنجره در نما، موجب کاهش تأکید بر ورودی شده است. 148

تصویر4ـ15. ازارۀ سنگی جهت زیباتر کردن ورودی، خیابان صاحب دیوان، شیراز، پهلوی
دوم. 168

تصویر4ـ16. در فلزی فاقد کوبه و حلقه، خیابان سی متری سینما سعدی، شیراز، پهلوی
دوم. 168

تصویر4ـ17. نمایی از خورشیدی کله در ورودی،محله دولت، تهران، پهلوی دوم. 169

تصویر4ـ18. ورودی فاقد سردر، خیابان هدایت، شیراز، پهلوی دوم. 169

تصویر4ـ19. سردر سنتوری و کاشی کاری شده، محله بازار، تهران. 169

فهرست نقشه ها

نقشه3ـ1. راه ها و محله های شیراز در دورۀ قاجاریه. 68

نقشه3ـ2. توسعۀ شهر شیراز تا پایان دورۀ قاجار. 69

نقشه3ـ3. نخستین مرحلۀ توسعۀ شیراز. 72

نقشه3ـ4. کاربری های جدید شکل گرفته در نخستین مرحلۀ توسعۀ شیراز. 74

نقشه3ـ5. کاربری های جدید شکل گرفته در دومین مرحلۀ توسعۀ شیراز. 79

نقشه3ـ6. کاربری های جدید شکل گرفته در سومین مرحلۀ توسعۀ شیراز. 82

نقشه4ـ1. پلان خانۀ ایرانی و اجزایش. 127

نقشه4ـ2. خانه شماره 2، اجزا یک خانه مدرن در دورۀ پهلوی دوم. 145

نقشه4ـ3. خانه شماره 52، اجزا یک خانه مدرن در دورۀ پهلوی دوم. 146

نقشه5ـ1. محدودۀ انتخابی و جانمایی خانه های برداشت شده بر روی آن. 199

فهرست نمودارها

نمودار6ـ1. سبک شناسی معماری مسکونی دورۀ پهلوی دوم. 249

نمودار6ـ2. تغییرات به وجود آمده در خانه های پهلوی دوم براساس تأثیرات مدرنیسم غربي. 251

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

مقدمه

1ـ1. طرح تحقیق

1ـ1ـ1. مقدمه و طرح مسأله

حرکت های سیاسی، اجتماعی رخ داده از اواخر قاجار مانند انقلاب مشروطیت، انقراض سلسلۀ قاجاریه و روی کار آمدن رضاشاه و بعد از آن محمدرضا پهلوی، همچنین در صحنۀ جهانی انقلاب صنعتی و به دنبال آن انقلاب تکنولوژیکی قرن بیستم و نیز بروز دو جنگ جهانی؛ شکلی جدید، سریع و دگرگون شده را به وجود آورد که حرکت اجتماعی ـ فرهنگی ایران ناگزیر از پذیرفتن آن بود.

با ظهور انقلاب صنعتی در غرب و نفوذ ریشه هایی از فرهنگ مغرب زمین، جامعۀ سنتی ایران نیز به نوعی این رویداد جهانی و تحولات فکری جانبی آن را تجربه نمود و با سرعت و جهشی سطحی تر از آنچه در غرب در حال روی دادن بود، به تدریج به سوی جهان نوین گام برداشت. در دورۀ پهلوی به ویژه با روی کار آمدن پهلوی دوم، روند تغییر و تحولات اقتصادی و اجتماعی کشور که از شروع حاکمیت پهلوی اول آغاز شده بود، سرعت بیشتری یافت و شهرهای کشور به عنوان پایگاه های گسترش مدرنیزاسیون تحولات زیادی یافتند. شیراز نیز به عنوان یکی از شهرهای بزرگ آن زمان، دگرگونی های زیادی پذیرفت. در بین کاربری ها و عملکردهای موجود شهر، خانه جایگاه خاصی داشته است که در این دوران متأثر از جو موجود دستخوش تغیراتی در شیوۀ ساخت گردید. با ورود مدرنیسم به ایران در دوران پهلوی، نمود خود را در دگرگونی­های کالبدی فضایی ـ به عنوان نمادی از تجدد و تجددگرایی سطحی و دستوری ـ با گذار از معماری درونگرا به معماری برون گرا نمایان ساخت.

مهمترین و قدیمی ترین ویژگی معماری گذشتۀ ایران که آن را از دیگر سبک ها به ویژه سبک های معماری غربی متمایز می سازد درونگرایی است. ویژگی ای که با توجه به وضع اقلیمی بسیاری از مناطق ایران، همچنین رعایت اصل محرمیت به وجود آمده است. به این معنا که فضاهای داخل ارتباط بصری مستقیم با فضای شهری بیرون خود ندارند و فضاهای مختلف آن را عنصری مانند حیاط و یا صفه های سرپوشیده سازماندهی کرده است به نحوی که روزن ها و بازشوها به طرف این عناصر بازشوند(معماریان، 1375: 12).

شکل گیری و حضور قاطعانۀ ویژگی درونگرایی معماری ایران تا اواخر قاجار ادامه داشت؛ اما اولین بناهای دولتی و حکومتی در دورۀ قاجار و نیز تحولات عقیدتی و اجتماعی در آغاز دورۀ پهلوی اول، مهمترین خصلت معماری گذشتۀ ایران را تغییر داد. بناها در همۀ حوزه ها و دسته بندی های ساختمانی از درون به بیرون چرخش داده شدند. این گردش به طور بنیادین بر دیگر عناصر معماری ایران از جمله تزیینات و مباحث خرد و کلان در حوزۀ معماری و شهرسازی نظیر خیابان ها، کوچه ها، پنجره ها و نماها و به عبارتی فضاهای تازه و نوین تأثیر گذاشت. بنابراین پدیدۀ برونگرایی نخست در اندیشه ها شکل گرفت و متعاقب آن و بنا به نیازهای خواسته یا ناخواسته و در نهایت با پذیرش آن به معماری مسکونی و خانه های نوین شهری سرایت نمود.

منابع و مأخذ

 

منابع فارسی

 

ـ آبراهامیان، یرواند(1376). مقالاتی در جامعه شناسی سیاسی ایران، ترجمۀ سهیلا ترابی فارسانی، تهران: شیرازه.

ـ آبراهامیان، یرواند(1387). ایران بین انقلاب: درآمدي بر جامعه شناسي سياسي ايران معاصر، ترجمۀ احمد گل محمدي و محمد ابراهيم فتاحي، تهران:  ني.

ـ آدمیت، فریدون(1355). فکر دموکراسی اجتماعی در نهضت مشروطیت ایران، تهران: پیام.

ـ ابافت یگانه، منصور(1387). «ضرورت بازبینی یک مفهوم: بازخوانی هویت در کاربرد مصالح ساختمانی در نماهای شهری تهران»، مدیریت شهری19، 46 ـ 29.

ـ ابوالقاسمی، لطیف(1366). «هنجار شکل یابی در معماری اسلامی ایران»، در محمد یوسف کیانی، معماری ایران در دوران اسلامی، تهران: جهاد دانشگاهی.

ـ ابراهیمی، پریچهر(1376). «طبقه متوسط جدید در جوامع غربی و ایران»، فصلنامه علوم اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی 9، 50 ـ 19.

ـ اردشیری، مهیار؛ غلامحسین معماریان(1389). هویت شهری شیراز، شیراز: نوید.

ـ ازغندی، سید علیرضا(1379). ناکارآمدی نخبگان سیاسی ایران بین دو انقلاب، تهران: قومس.

ـ ازغندی، سید علیرضا(1383)[1376]. تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران: 1357 ـ 1320، تهران: سمت.

ـ ازغندی، سید علیرضا(1383). تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران(1357 ـ 1320)، تهران: سمت.

ـ افسر، کرامت الله(1374)[1353]. تاریخ بافت قدیمی شیراز، تهران: انجمن آثار و مفاخر ملی.

ـ ایوانف، میخائیل سرگیویچ(1356). تاریخ نوین ایران، ترجمۀ هوشنگ تیزابی و حسن قائم پناه، تهران: اسلوج.

ـ بانی مسعود، امیر(1388). معماری معاصر ایران: در تکاپوی سنت و مدرنیته، تهران: هنر معماری قرن.

ـ باور سیروس(1388). نگاهی به پیدایی معماری نو در ایران، تهران: فضا.

ـ بذرگر، محمدرضا(1382). شهرسازی و ساخت اصلی شهر، شیراز: کوشامهر.

ـ بحرالعلومی، حسین(1355). کارنامۀ انجمن آثار ملی ایران: از آغاز تا 2535، تهران: انجمن آثار ملی.

ـ بسکی، سهیلا(مصاحبه)(1374). «آغازگران معماری امروز ایران: گفتگو با مهندس منوچهر سلیمانی پور»، آبادی17، 77 ـ 72.

ـ بهنام، جمشید(1373). «نگاهی به تجربۀ شصت سال نظام دانشگاهی در ایران»، گفتگو5.

ـ بیتی، حامد؛ صغری نیرومند شیشوان و مهدیه نیرومند شیشوان(1390). «جایگاه تزیینات در معماری معاصر ایران: معماری پهلوی دوم»، همایش ملی سازه، راه، معماری، چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس.

ـ پاکدامن، ناصر(1355). آمارنامۀ اقتصادی ایران، تهران: دانشگاه تهران.

ـ پاکدامن، بهروز(1373). «نگاهی به گرایش های معماری در تهران(قسمت اول)»، کتاب تهران، ج4، تهران: روشنگران. 80 ـ 52.

ـ پیرنیا، محمدکریم(1383). سبک شناسی معماری ایرانی، تدوین غلامحسین معماریان، تهران: نشر معمار.

ـ پیرنیا، محمدکریم(1390)[1371]. آشنایی با معماری اسلامی ایران: ساختمان های درون شهری و برون شهری، تدوین غلامحسین معماریان، تهران: دانشگاه علم و صنعت.

ـ جودت، محمدرضا؛ حمید خادمی(1384). تو معماری را ترسیم می کنی ولی من آن را می سازم، تهران: گنج هنر.

ـ جهانبگلو، رامین(گفتگو)( 1387). ایران و مدرنیته: گفتگوهایی با پژوهشگران ایرانی و خارجی در زمینۀ رویارویی ایران با دستاوردهای جهان مدرن، ترجمۀ حسین سامعی، تهران: قطره.

ـ جهانبگلو، رامین(1384). موج چهارم، ترجمۀ منصور گودرزی، تهران: نی.

ـ حاجی قاسمی، کامبیز(زیر نظر)(1375). گنج نامه: فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران، دفتر اول و چهارم و ششم، خانه های کاشان و اصفهان و مساجد، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.

ـ حاجی قاسمی، کامبیز(زیر نظر)(1383). گنج نامه: فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران، دفتر هجدهم، حمام ها، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.

ـ حائری، عبدالهادی(1380)[1368]. نخستین رویارویی های اندیشه گران ایران با دو رویۀ تمدن بورژوازی غرب، تهران: امیرکبیر.

ـ حائری، محمدرضا(1388). خانه، فرهنگ، طبیعت: بررسی معماری خانه های تاریخی و معاصر به منظور تدوین فرآیند و معیارهای طراحی خانه، تهران: وزارت مسکن و شهرسازی.

ـ خلیلی، ناصر؛ استفان ورنوییت(1383). گرایش به غرب : در هنر عثمانی، قاجار و هند، تهران: کارنگ.

ـ دهخدا، علی اکبر(1335). لغت نامه، تهران: دانشگاه تهران.

ـ دیگار، ژان پیر؛ برنار هوکار و یان ریشار(1377). ایران قرن بیستم: بررسی اوضاع سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در یکصد سال اخیر، ترجمۀ عبدالرضا(هوشنگ) مهدوی، تهران: البرز.

ـ رفیعی سرشکی، بیژن؛ ندا رفیع زاده و  علی محمد رنجبرکرمانی(1381). تهران: مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن.

ـ رمضان جماعت، مینا؛ جواد نیستانی(1389). «جلوه های سنت و تجدد در فضاهای ورودی خانه های تهران دورۀ قاجار»، هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی 44، 75 ـ 65.

ـ روستایی، محسن(1385). تاریخ نخستین فرهنگستان ایران به روایت اسناد: همراه با واژه های مصوب و گمشدۀ فرهنگستان(1320 ـ 1314)، تهران: نی.

ـ سلطان زاده، حسین(1371). فضاهای ورودی خانه های تهران قدیم، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی.

ـ سلطان زاده، حسین(1372)[1370]. فضاهای ورودی در معماری سنتی ایران، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی.

ـ سلطان زاده، حسین(1373). نماهایی از ساختمان های تهران: از معماری دوران انتقال، تهران، دفتر پژوهش های فرهنگی.

ـ سلطان زاده، حسین(1380). یادداشت سردبیر، فصلنامۀ معماری و فرهنگ 8، 3 ـ 1.

ـ سیف زاده، حسین(1373). نوسازی و دگرگونی سیاسی، تهران: قومس.

ـ شار، آدم(1389). کلبۀ هایدگر، ترجمۀ ایرج قانونی، تهران: نشر ثالث.

ـ شرف و شرافت(1355). روزنامۀ شرف و شرافت(چاپ جدید)، زیر نظر مجید رهنما، تهران: بنیاد اشرف پهلوی.

ـ صارمی، علی اکبر(1374). «معماری ایرانی: در سخن چهار فصل از معماران صاحب نظر»، آبادی 19، 28 ـ 26.

ـ صانع، منصور(1380). به یاد شیراز: عکس های شیراز قدیم، تهران: مؤلف.

ـ صانع، منصور(1390). شیراز کودکی ما، تهران: مؤلف.

ـ صدیق، عیسی(1354). تاریخ فرهنگ ایران: از آغاز تا زمان حاضر، تهران: دانشگاه تهران.

ـ عبدالله زاده، سیده مهسا؛ مجود آزرمند(1391). «در جستجوی ویژگی های خانۀ ایرانی: بر مبنای بررسی شیوۀ زندگی در خانه های سنتی شیراز»، فصلنامۀ مطالعات شهر ایرانی اسلامی 10، 122 ـ 109.

ـ عمرانی پور، علی(1384). هنر و معماری اسلامی ایران: یادنامۀ استاد لطیف ابوالقاسمی، تهران: سازمان عمران و بهسازی شهری.

ـ عیوضی، محمدرحیم(1380). طبقات اجتماعی و رژیم پهلوی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

ـ فاضلی، نعمت الله(1386). «مدرنیته و مسکن: رویکردی مردم نگارانه به مفهوم خانه، سبک زندگی روستایی و تحولات امروزی آن»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی 1، 63 ـ 25.

ـ فلاح فر، سعید(1379). فرهنگ واژه های معماری سنتی ایران، تهران: کاوش پرداز.

ـ قبادیان، وحید(1382). مبانی و مفاهیم در معماری معاصر غرب، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی.

ـ قبادیان، وحید(1392). سبک شناسی و مبانی نظری در معماری معاصر ایران، تهران: علم معمار.

ـ قزلباش، محمد؛ فرهاد ابوالضیاء(1364). الفبای خانه های سنتی یزد، تهران: وزارت برنامه و بودجه.

ـ کیانی، مصطفی(1383). معماری دورۀ پهلوی اول: دگرگونی اندیشه ها، پیدایش و شکل گیری معماری دورۀ بیست سالۀ معاصر ایران 1320 ـ 1299، تهران: مؤسسۀ مطالعات تاریخ معاصر ایران.

ـ لس، آدولف(1382). «تزیین و جنایت»، ترجمۀ سعید حقیر، زیباشناخت 9، 44 ـ 37.

ـ لامپیونیانی، ویتوریومانیاگو(1381). معماری و شهرسازی در قرن بیستم، ترجمۀ لادن اعتضادی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.

ـ لوکوربوزیه(1354). چگونه به مسئلۀ شهرسازی بیندیشیم، ترجمۀ محمدتقی کاتبی، تهران: امیرکبیر.

ـ مالپاس، سایمون(1386). پست مدرن، ترجمۀ حسین صبوری، تبریز: دانشگاه تبریز.

ـ مسعودنیا، حسین؛ حسین محمدی فر(1390). «طبقه متوسط جدید در ایران: تهدید یا فرصت»، فصلنامه اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی 283، 73 ـ 60.

ـ مطلبی، مسعود(1386). «نقش و کارکرد سیاسی طبقه متوسط جدید در جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامۀ جامعه شناسی 8، 102 ـ 79.

ـ معرفت، مینا(1375). «پیشکسوتانی که به تهران مدرن شکل دادند»، در شهریار عدل و برنار اورکاد(زیر نظر)، تهران پایتخت دویست ساله، تهران: سازمان مشاور فنی و مهندسی شهر تهران و انجمن ایران شناسی فرانسه، 137 ـ 103.

ـ معماریان، غلامحسین(1375). آشنایی با معماری مسکونی ایرانی: گونه شناسی درونگرا، تهران: دانشگاه علم و صنعت ایران.

ـ معین، محمد(1362)[1350]. فرهنگ فارسی، به کوشش جعفر شهیدی، تهران: امیرکبیر.

ـ مقتدر، محمدرضا(1372). «دوران صد سالۀ تجدد در شهرسازی و معماری ایران»، ایران نامه 2، 270 ـ 259.

ـ مک کی، ساندار(1385). ایرانی ها، ترجمۀ شیوا رویگریان، تهران: ققنوس.

ـ مولانا، حمید(1371). گذر از نوگرایی، تهران: مرکز مطالعات و توسعۀ رسانه ها.

ـ مهندسین مشاور شهر و خانه(گزارش)(1389). «بازنگری طرح جامع شیراز: مطالعات کالبدی»، ج2، سازمان مسکن و شهرسازی استان فارس و شهرداری شیراز.

ـ مهندسین مشاور فرنهاد(گزارش)(1388). «بازنگری طرح جامع شیراز: منطقه1»، سازمان مسکن و شهرسازی استان فارس و شهرداری شیراز.

ـ مهندسین مشاور نقش محیط(گزارش)(1388). «بازنگری طرح جامع شیراز: منطقه 4»، سازمان مسکن و شهرسازی استان فارس و شهرداری شیراز.

ـ میرزایی، محمدرضا؛ محمدرضا بمانیان و مجتبی انصاری(1385). «بررسی مصالح بافت و رنگ در طراحی فضاهای توقف و استراحت در دورۀ معماری و شهرسازی مدرن ایران»، در باقر آیت الله زاده شیرازی(زیر نظر)، مجموعه مقالات سومین کنگرۀ تاریخ معماری و شهرسازی ایران، ج3، 212 ـ 186.

ـ میرمیران، سید هادی(1379). «مدرسه شهید مطهری(سپهسالار): نگاهی به معماری دورۀ قاجار، شکوفایی فضا و افول ساخت و پرداخت»، معمار 8، 57 ـ 45.

ـ میلانی، محسن(1383). شکل گیری انقلاب اسلامی، ترجمۀ مجتبی عطارزاده، تهران: گام نو.

ـ نوروزی برازجانی، ویدا(1382). گزیده ای از معماری: معنا و مکان، تهران: جان و جهان.

ـ ناطق، هما(1380). کارنامۀ فرهنگی فرنگی در ایران 1921 ـ 1837، تهران: مؤسسۀ فرهنگی هنری انتشاراتی معاصرپژوهان.

ـ نسبیت، کیت(1389). نظریه های پسامدرن در معماری، ترجمۀ محمدرضا شیرازی، تهران: نی.

ـ نصر،طاهره(سها)(1383). معماری و شهرسازی در دورۀ پهلوی(1357 ـ 1300 خورشیدی)، تهران: روزنه کار.

ـ نگهبان، عزت الله(1376). مروری بر پنجاه سال باستان شناسی، تهران: میراث فرهنگی کشور.

ـ نوذری، حسینعلی(1380). مدرنیته و مدرنیسم، تهران: نقش جهان.

ـ نوذری، حسینعلی(1382). «سیاست اجتماعی و تغییرات اجتماعی در ایران»، فصلنامۀ رفاه اجتماعی11، 130 ـ 101.

ـ نوربرگ شولتز، کریستیان(1381). مفهوم سکونت، ترجمۀ امیر یاراحمدی، تهران: آگه.

ـ نیک کار، مجید(1384). «مرکز شهر شیراز در گذر زمان»، جستارهای شهرسازی 12، 67 ـ 52.

ـ هاشمی، سید رضا(1375). «معماری خیابان»، آبادی 2.

ـ هاشمی، سید محمدعلی(1375). «گاستون بشلار و معماری خانۀ خیال»، آبادی 23، 17 ـ 10.

ـ هدایت، مهدی قلی(1344). خاطرات و خطرات: توشه ای از تاریخ شش پادشاه و گوشه ای از دورۀ زندگی من، تهران: زوار.

ـ هزارجریبی، جعفر؛ صفری شالی، رضا(1389). «بررسی نظری در شناخت طبقۀ متوسط و با تأکید بر طبقه متوسط جدید». فصلنامه علوم اجتماعی 50، 90 ـ 63.

ـ همایون کاتوزیان، محمدعلی(1385)[1372]. اقتصاد سیاسی ایران: از مشروطیت تا پایان سلسلۀ پهلوی، ترجمۀ محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی. تهران: مرکز.

ـ هوانسیان، وارطان(1340). «رضاشاه کبیر مظهر آبادانی و عمرانی(قسمت دوم)»، معماری نوین 2ـ3، 8 ـ 6.

ـ یغمایی، اقبال(1376). مدرسۀ دارالفنون، تهران: سروا.

منابع انگلیسی

-Banani, Amin(1961). The Modernization of Iran 1921 – 1941. Stanford: Stanford university.

-Brimot, Albert(1972). Les Methodes des sciences socials, translated by: Ardalan Farangis. Pars, 312 – 318.

– De Tocqueville, Alexis, (1994). Democracy in America, edited by: Larry Siedentop,London: Oxford university press.

-Rapoport, Amos(1990). Vernacular Architecture: in turan; Current challenges in the Environmental social sciences, London: Avebury.

ـ خبرگزاری میراث فرهنگی(23/08/1383).امنیت مهمترین ویژگی خانه ایرانی بود که امروزه از دست رفته است. بازیابی از:

http://www.chn.ir/NSite/FullStory/Print/?Id=7856

ـ حسین یزدی، مریم(1393). محرمیت و خلوت در خانۀ ایرانی، بازیابی از:

http://anthropology.ir/node/19505

ـ سازمان نوسازی شهر تهران(11/ 07/ 1393). الگوی فضایی خانه های ایرانی، بازیابی از:

http://nosazi.tehran.ir/Default.aspx?tabid=608

– iranica(05/4/ 2014). “Fars iv. History in the Qajar and Pahlavi periods”, Recovery of: http://www.iranicaonline.org/articles/fars-iv.

Abstract

SURVEYING INFLUENCES OF TRANSITION PERIOD FROM TRADITION TO MODERN (MODERNITY) IN FORMATION OF SHIRAZ RESIDENTIAL ARCHITECTURE AND ITS DEPENDENT DECORATION (THE SECOND PAHLAVI ERA)

By

Maryam Montazer

 

Since the western culture entered the Iranian introverted architecture, the Iranian modern architecture was formed. Buildings in all construction areas and categories were rotated out. This rotation affected fundamentally on other elements of Iranian architecture such as decoration and small and large issues in architecture and urbanism area, including streets, alleys, windows and views and in the other words on new and modern spaces. In Iran trends to renovation began in Qajar era, intensified in First Pahlavi era and stabilized and developed in a Second Pahlavi era. The second Pahlavi era is the turning point of modernism in Iran. In this era, we can speak about a type of transition which tried to convert traditional society of Iran to a modern society with the western model. In this relation, spread of urbanization and emerging organizations and related requirements, including the development of a new middle class has a priority.

In this study, have been examined the effects of modernization on Shiraz residential architecture and its related decoration in Second Pahlavi era. The method of this study is descriptive- analytical. Also with datas analys, a typology was performed in order to comprehensive recognition of houses in a Second Pahlavi era in Shiraz.

Division of full and empty spaces in house is seen four typology: full,semi full, middle full and tow side full plans in this era. Also the main access of houses was as directed, broken and interrupted that the public and private spaces are diffused and centralized around them. The houses’ facades in this era are as simple cubes and without decorations. The most important decorative element used in the facade was the frames in order to decorate doors that some houses don’t have and some of them  have simple or compound  frames.

The results show that residential architecture model of new houses in the Second Pahlavi era in Shiraz are mainly extroverted in two non-separated floors with single family residential model and row gable roofs. The plan has mainly three parts divisions in half full type with interrupted access axis and focusing public and private spaces around axis. The facade features of houses in this era is implementing the body of facades by using cement and stone and rarely bricks. Facades and symbols in modern and international styles, removing decorations and attached arrangements in façade, existence of simple decorations in entrance frame and placement of overall concrete edge as a canopy.

Keywords: Modernism, Pahlavi’s Art, Pahlavi’s Architecture, People-Oriented Art, Pahlavi’s Architectural Typology.

 
 
 

Shiraz University

 

Faculty of Art & Architecture

M.S. Thesis in Architecture

SURVEYING INFLUENCES OF TRANSITION PERIOD FROM TRADITION TO MODERN (MODERNITY) IN FORMATION OF SHIRAZ RESIDENTIAL ARCHITECTURE AND ITS DEPENDENT DECORATION (THE SECOND PAHLAVI ERA)

 

By

Maryam Montazer

Supervised by

Dr. M.Kamyar

Dr. F.Zare khalili

 

January 2014

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “بررسی تاثیرات دوره گذر از سنت به مدرن(نوگرایی)در¬شکل گیری معماری مسکونی شیراز و تزیینات وابسته به آن(دوره پهلوی دوم)”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

61 − 57 =