بررسی واژه های تیره و شفاف در شعر کودک و نوجوان

59,000تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد بردسیر

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی«M.A.»

عنوان:

بررسی واژه های تیره و شفاف در شعر کودک و نوجوان

استاد راهنما: 

  دکتر واله جلالی

 

 

      استاد مشاور:

                                            دکتر سید رضا معین زاده

 

نگارش:

………

 

 

تابستان 1392

صفحه تأیید هیأت داوران

(مجادله آیه 11 )

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد بردسیر

                                            دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد«M.A»

 

عنوان :

بررسی واژه های تیره و شفاف در شعر کودک و نوجوان

 

نگارش :

……..

خانم دکتر واله جلالی                                                                         استاد راهنما

آقای دکتر سیّد رضا معین ذاده                                                              استاد مشاور

خانم دکتر جعفری                                                                      استاد داور

معاونت پژوهش و فناوری

به نام خدا

منشور اخلاق پژوهش

با یاری از خداوند سبحان و اعتقاد به این که عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهمیت جایگاه دانش دراعتلای فرهنگ و تمدن بشری ، ما دانشجویان و اعضاء هیات علمی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی متعهد می گردیم اصول زیر را در انجام

فعالیت های پژوهشی مد نظر قرار داده و ازآن تخطی نکنیم :

  • اصل برائت : الّتزام به برائت جویی از هر گونه رفتار غیر حرفه ای و اعلام موضع نسبت به کسانی که حوزه علم و پژوهش را به شائبه های غیر علمی می آلایند .
  • اصل رعایت انصاف و امانت : تعهد به اجتناب از هر گونه جانب داری غیر علمی و حفاظت از اموال ، تجهیزات و منابع در اختیار .
  • اصل ترویج : تعهد به رواج دانش و اشاعه نتایج تحقیقات و انتقال آن همکاران علمی و دانشجویان به غیر از مواردیکه منع قانونی دارد .
  • اصل احترام : تعهد به رعایت حریم ها و حرمت ها در انجام تحقیقات و رعایت جانب نقد و خورداری از هر گونه حرمت شکنی .
  • اصل رعایت حقوق : التّزام به رعایت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهندگان (انسان ، حیوان ، نبات ) و سایر صاحبان حق .
  • اصل راز داری : تعهد به صیانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد سازمان ها و کشور و کلیه افرادو نهادهای مرتبط با تحقیق .
  • اصل حقیقت جویی : تلاش در راستای پی جویی حقیقت و وفاداری به آن و دوری از هر گونه پنهان سازس حقیقت .
  • اصل مالکیت مادی و معنوی : تعهد به رعایت کامل حقوق مادی ومعنوی دانشگاه و کلیه همکاران پژوهش .
  • اصل مافع ملی : تعهد به رعایت مصالح ملی و در نظر داشتن پیشبرد توسعه کشور در کلیه مراحل پژوهش .

دانشگاه آزاد اسلامی واحد بردسیر

حوزه معاونت پژوهشی

تعهد نامه اصالت پایان نامه

اینجانب ……. دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته رشته زبان و ادبیات فارسی که در تاریخ 30/6/1392 از پایان نامه خود تحت عنوان :

بررسی واژه های تیره و شفاف در شعر کودک و نوجوان با کسب نمره 75/17 و درجه بسیار خوب دفاع نموده ام ، بدینوسیله متعهّد می شوم :

  • این پایان نامه حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایان نامه ، کتاب ، مقاله و……) استفاده نموده ام ، مطابق ضوابط و رویه موجود ، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام .
  • این پایان قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح ، پایین تر یا بالاتر ) در سایر دانشگاه ها و مؤ سسات عالی ارائه نشده است  .
  • چنانچه بعد از فراغت از تحصیل ، قصداستفاده و هر گونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب ، ثبت ، اختراع و ….. از این پایان نامه را داشته باشم ، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم .
  • چنانچه در هر مقطعی و زمانی بر خلاف موارد فوق ثابت شود ، عواقب ناشی از آن را می پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقرارت رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت .

نام ونام خانوادگی : معصومه شجاعی

تاریخ و امضاء

فهرست مطالب

عنوان                                                                                               صفحه

چکیده………. ‌ل

مقدمه…… 1

فصل اول : کلیات تحقیق……… 3

1-1- بیان مسئله……….. 4

1-2- اهمیت و ضرورت تحقیق:………. 4

1-3- اهداف تحقیق:….. 5

1-3-1- اهداف کلی:……. 5

1-3-2- اهداف جزیی :……. 5

1-4- سؤالات تحقیق:……… 5

1-5- فرضیه های تحقیق…….. 7

1-6- تعریف واژگان کلیدی :…….. 6

فصل دوم : پیشینه تحقیق….. 7

فصل سوّم : روش تحقیق………. 19

محدودیت ها و موانع….. 123

فصل چهارم : یافته های تحقیق……….. 22

بخش اول : زبان…… 23

4-1-1- از میان رفتن انگیزش………. 23

4-1-2- انگیزش آوایی و ساختی……….. 23

4-1-3- تغییرات آوایی……. 26

4-1-4- معنی حقیقی ومعنی مجازی…… 28

4-1-5- ریشه شناسی یا وجه اشتقاقی……. 30

4-1-6- انواع ریشه شناسی عامیانه……. 31

4-1-7- معرفی شفافیت و تیرگی معنایی…….. 34

4-1-8- واژه مشتق و واژه مرکب……… 41

4-1-9- واژه های غیر بسیط…… 50

4-1-10- اصطلاحات………. 54

4-1-11- ارتباط معنایی بین اجزای واژه مرکب….. 58

بخش دوم : موضوع اصلی شعر کودک و نوجوان (خداوند)……….. 73

4-2-1-ریشه های شعر کودک در ایران :………. 75

4-2-2- دوره مشروطه :….. 76

4-2-3- دوره پس از مشروطه :…… 76

4-2-4- بنیانگذاران شعر کودک درایران….. 76

4-2-5- دوره های سه گانه شعر کودک در ایران….. 77

4-2-6-جمع آوری اطلاعات در اشعار کودک و نوجوان :…….. 77

4-2-7-ترکیبات وصفی و اضافی:……. 77

4-2-8-تشبیهات :…… 80

4-2-9-برشمردن نعمت ها :……….. 81

4-2-10-دعا ها و درخواستها :……. 86

4-2-11-جایگاه خدا :…… 87

4-2-12-عبادت  و ارتباط با خدا :…… 89

بخش سوم : کلمات تیره و شفاف در شعر شاعران کودک……….. 91

4-3-1- محمود کیانوش پدر شعر کودک…… 91

4-3-2- مصطفی رحمان دوست……….. 96

4-3-3- اسدالله شعبانی……… 102

4-3-4- پروین دولت آبادی……. 105

4-3-5- جعفر ابراهیمی……. 110

4-3-6- افسانه شعبان نژاد……….. 113

4-3-7- عباس یمینی شریف…… 115

4-3-8- احمد شاملو…….. 117

4-3-9- بیوک ملکی…… 120

فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات………. 124

5-1- نتیجه گیری……. 125

5-2- پیشنهادات…… 126

منابع و ماخذ:……. 127

چکیده

شعر کودک و نوجوان در ایران در آغاز دهه شصت از رشد نسبتا خوبی برخوردار شده است. این گونه ی شعری چنان در حیطه زبانی، تخیل و موسیقی منحصر به فرد شده است که به جرأت می توان آن را موج پنجم شعر ایران نامید در این رساله ابتدا به بررسی شفافیت و تیرگی معنایی در زبان فارسی و هم چنین در واژگان مرکب اشاره شده و در بخش چهارم به نقد و بررسی این واژگان و طبقه بندی اطلاعات در سه سطح 1-واژگان غیر بسیط
2-اصطلاحات 3-جملات پرداخته شده و مدلی برای بررسی درجه شفافیت و تیرگی معنایی  ارائه شده و فصل مشترک «صرف» و «معنی شناسی» را باز نموده است و به روش سندکاوی و کتابخانه ای و توصیفی و تحلیلی به نگارش درآمده در آخر نیز از اطلاعات بدست آمده نتیجه گیری به عمل آمده است.

شعر کودک و نوجوان شعری است که با زبان و تخیل و درک و هیجان کودک و نوجوانان تناسب داشته باشد در یک جمله این که قابل فهم برای این گروه های سنی باشد با این تعریف حیطه شعر کودک نسبت به شعر بزرگسال محدود تر می شود اماعده ای معتقدند که شعر کودک شعری است که کودکان آنرا می فهمند و بزرگسالان نیز ازآن لذت می برند.

زبان دائما در حال تغییرات در نتیجه این تغییر ممکن است کلماتی که روزی شفاف بوده اند به کلمات تیره تبدیل شوند یعنی انگیزش خود را از دست بدهند این حالت ممکن است برای انگیزش آوایی، انگیزش ساختگی و انگیزش معنایی پیش بیاید.

در بحث تیره و شفاف بودن واژگان اگر قاعده مندی در ساخت واژه مطرح باشد شفافیت نیز امکان وقوع پیدا می کند و حاصل کار به لحاظ زبانی شفاف می گردد و از سوی دیگر هر چه بر تعداد قواعد افزوده گردد تا ساخت واژه توجیه شود احتمالا پیچیدگی بیشتر و شفافیت کمتری می شود و فرایند به سمت تیرگی پیش می رود به گونه ای که پذیرش ساخت های تیره از سوی جامعه زبانی بر حسب توافق عام خواهد بود زیرا یا فرایند تولید زبانی بی قاعده است یا اینکه به علت کثرت تعداد قواعد دنبال کردن تشخیص آنها مشکل خواهد شد.

 

واژگان کلیدی: ادبیات،شعر، واژگان شفاف، واژگان تیره

 

مقدمه

بسم الله الرحمن الرحیم         هست کلید در گنج حکیم

شعر فارسی با قدمت هزار ساله اش در حوزه شعر کودک و نوجوان هنوز نوپاست.عمر آن هم به زحمت به هفتاد سال می رسد اوایل دهه بیست را میتوان آغاز شعر کودک در ایران دانست این به آن معنا نیست که قبل از این تاریخ کودکان شعر نمی خوانده اند واز شعر محروم بوده اند. بر عکس کودکان آن روزها شاید بیش از زمان ما با شعر مانوس بودند. لالایی های مادران اولین زمزمه های شاعرانه ای بود که شعر را در جان و روح نوباوگان می نشاند. پس از ورود به جامعه هم کودکان با گنجنیه عظیمی از فرهنگ شفاهی عامه روبرو می شدند که غالبا منظوم و ا زجوهره شعر برخوردار بود. اشعار، آوازها، تعزیه ها، مناجاتها، شاهنامه خوانیها و ..درمناسبتهای مختلف از قبیل عروسی، عزا، نوروز ،ایام ماه محرم، ماه رمضان و .. در بین مردم رایج بود بسیاری از مفاهیم اخلاقی و مذهبی هم با همین زبان شعر، سینه به سینه به کودکان و نسل بعد منتقل می شد.

همزمان با انقلاب مشروطه وتغییراتی که در عرصه ادبیات پدید آمد اندک اندک ادبیات کودکان نیز مورد توجه قرار گرفت در تاریخ هزار ساله شعرفارسی اشعاری را میتوان یافت که خطاب به کودکان و نوجوانان وبرای استفاده ایشان سرود شده اند اما جریان عمومی و مستقل شعر کودک در سالهای پس از مشروطه در ایران شکل گرفت. (تاریخ ادبیات دینی کودک و نوجوان، کاشفی خوانساری : 135

اگر چه امروزه زبان شناسی به مثابه ی علم مطالعه ی زبان در پنج حوزه ی آواشناسی، واج شناسی، صرف، نحو، معنی شناسی و کاربرد شناسی معرفی می شود و صرف دیگر هیاتی مستقل یافته است با این وجود ترسیم مرز قاطع میان صرف و نحو درهمه ی موارد به آسانی صورت نمی گیرد. درواقع قائل شدن مرزهای قاطع میان این پنج حوزه عملا غیر ممکن است.

دراین جا به ذکر این نکته اکتفا می شود که فرایند دخیل در حذف عناصر از این جمله های زیربنایی و انتقال معنی حذف شده به واحدهای باقی مانده فرایند معنایی فعالی محسوب می شود که افزایش وکاهش معنایی نامیده می شود.

شفافیت و تیرگی معنایی، مقصود از واژه های شفاف آن دسته از کلمه هاست که از روی صدا یا ساخت آنها میتوان به معنی شان پی برد یا معنی آنها را حدس زد و به عبارتی بین صدا یا ساخت آنها با معنی شان رابطه ای وجود داشته باشد مانند «چک چک» و  «خود نویس » واژه های تیره آنهایی است که معنی آنها از ظاهرشان پیدا نیست مانند کاغذ، صندلی، تعاریف مختلفی از زبان شناسان پیرامون شفافیت و تیرگی معنایی مطرح شده است که در بخش پیشینه به آنها خواهیم پرداخت.

فصل اول :

کلیات تحقیق

1-1- بیان مسئله

دراین رساله سعی شد اطلاعات جامع و مستندی در مورد واژگان تیره و شفاف شعر کودک و نوجوان گردآوری شود بنابراین تصمیم بر آن شد با مطالعه سایت های مختلف اینترنتی و بررسی گسترده در متون ادبی رساله ای جامع و کامل دراین زمینه به نگارش درآید تا بتوان با این اقدام که گام نخست در جستجوی واژگان تیره و شفاف در اشعار کودک و نوجوان می باشد دین خود را به ادبیات کشور ادا کرده و بدانیم که شعر کودک می تواند از ترانه های عامیانه و یا اصول شعری و یا اصول زبانی بهره مند باشد که این ویژگیها در قالب شعر کودک منعکس
می شود.

1-2- اهمیت و ضرورت تحقیق:

هدف از نگارش این رساله این بود که بتوان رساله ای جامع و کامل در زمینه واژگان تیره و شفاف در شعر کودک و نوجوان به نگارش درآورد بنابراین ضرورت داشت که به گردآوری رساله ای دست زد که هدف آن ایجاد ارتباط با کودک است بر خلاف ادبیات که درمعنای خود که گاه ادعا می شود بدون توجه به مخاطب خلق گردد ادبیات کودک لزوما قید به مخاطب است.

دراین رساله سعی شد تحولات شعر کودک و نوجوان درایران گروه های سنی، دوره های سه گانه شعر کودک در ایران، بررسی واژه های شفاف و تیره در شعر کودک و نوجوان به همراه استفاده از سبکهای شاعران مطرح در این زمینه را مورد بحث و بررسی قرار داده و درآخر نیز نمونه ای از اشعار شاعران و آثار نویسندگان مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت.

1-3- اهداف تحقیق:

1-3-1- اهداف کلی:

بتوان واژه های تیره و شفاف که در زبان و ادبیات فارسی وجود دارد مورد نقد و بررسی و تحلیل قرار داد . «کاربردی»

1-3-2- اهداف جزیی :

بتوان نحوه ورود واژه های تیره و شفاف که وارد زبان فارسی شده اند را نقد و بررسی کرد. (کاربردی)

بتوان بخش مهمی از شعر کودک را که سعی در شناخت خداوند و شناخت تصویری از او ترسیم می کند نقد و تحلیل نمود.کاربردی

بتوان واژه های تیره و شفاف را در بحث معنا شناسی نقد و بررسی نمود. (کاربردی)

بطور کل بتوان فلسفه زبان را که بارها به کشمکش های فلسفی سخت انجامیده است را شناسایی نموده نقد و تحلیل کرد. (کاربردی)

1-4- سؤالات تحقیق:

  1. واژه تیره و شفاف به چه واژه ای اطلاق می شود ؟
  2. آیا اصطلاحات تیره یا شفاف هستند؟
  3. واژگان تیره در شعر کودک چگونه هستند؟

1-5- فرضیه های تحقیق :

به نظر می رسد واژه شفاف از روی صدا و ساخت بتوان به معنی آنها پی برد و
واژه های تیره از روی تلفظ یا نتوان به معنی آنها رسید

به نظر میرسد واژگان تیره در شعر کودک نوعی تباین معنایی ایجاد میکنند.

به نظر میرسد واژگان شفاف و تیره در شعر کودک دارای ویژگیهای معنایی و نحوی متمایزی می باشد.

1-6- تعریف واژگان کلیدی :

ادبیات: هنر بیان نیات به وسیله ی کلمات است و این معنی تقریبا معادل مفهومی است که از واژه ی (literature) در زبان فرانسه استنباط می شود و به دوصورت شعر و نثر بیان
می گردد.

شعر: سخنی است مخیل که شوری در دل برانگیزد وحالتی از غم یا شادی را در انسان ایجاد کند.

واژه شفاف: آن دسته از کلمات است که از روی صدا یا ساخت آنها بتوان به معنی آنها پی برد یا معنی آنها را حدس زد به بیان دیگر کلمات شفاف (transparent) آنهایی هستند که معنی آنها کاملا یا تا حدی از ظاهر آنها پیداست.

واژه تیره : به آن دسته از کلمات گفته می شود که تلفظ یا ساخت آنها ردیابی برای شناختن معنی آنها به دست ندهد به بیان دیگر کلمات تیره ( opaque) آنهایی هستند که معنی آنها از ظاهر کلمات مشخص نمی شود.

فصل دوم :

پیشینه تحقیق

منابع و ماخذ:

الف – فارسی

1-ابراهیمی، جعفر، 1381 وقتی سایه ها سنگ می شوند، تهران: سوره مهر.

2-آتشی، منوچهر،1379 کارنامه، دوره اول، شماره 11.

3-افراشی، آزیتا، 1378 نگاهی به شفافیت و تیرگی معنایی در سطح واژه های مرکب، زبان و ادب مجله دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی.

4-ـ ، ـ ، 1381 اندیشه هایی در معنی شناسی، انتشارات آگاه.

5-ـ  ، ـ  ، 1381 معنی شناسی بازتابی فرضیه ای تازه درشناخت و تبیین معنی، دانشگاه علامه طباطبایی.

6-ـ ،  ـ ، 1386 ساخت زبان فارسی، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی
دانشگاه ها.

7-ـ ،  ـ ، نعیمی حشکوایی، فاطمه، نشریه زبان و ادبیات، زبان شناخت.

8-باطنی، محمدرضا، 1370 کلمات تیره و شفاف : بحثی در معنا شناسی؛ درباره زبان تهران، انتشارات آگاه.

9-ـ ،  ـ  ، 1370 درباره زنان، تهران، انتشارات آگاه.

10- ـ  ،  ـ ، 1375مجموعه مقالات درباره زبان، موسسه انتشارات آگاه.

11-پولادی،کمال، 1384 بنیادهای ادبیات کودک، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

12-خسرونژاد ،مرتضی، 1382 معصومیت و تجربه(درآمدی بر فلسفه ادبیات کودک) تهران: نشر مرکز .

13-دهخدا، علی اکبر، 1377 لغت نامه دهخدا، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران .

14-زرین، رویا، اولین ترانه، شورای گسترش زبان وادبیات فارسی.

15-صفوی ،کاظم،  1379 درآمدی بر معنا شناسی، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی .

16-علی پور، منوچهری، 1385 پژوهشی در شعر کودک، تهران: تیرگان .

17-غفاری، مهبد، 1383 شفافیت و تیرگی معنایی در زبان فارسی، مرکز تحقیقات فرهنگ و زبان اران.

18-سیدآبادی، علی اصغر، 1385عبور از مخاطب شناسی سنتی، تهران: نشر فرهنگ ها

19-کاشفی خوانساری، سید علی، 1387 تاریخ ادبیات دینی کودک و نوجوان، تهران: حوا.

20-کریم نیا، امین، تعریف زبان شناسی .

21-نیک طلب، بابک، 1382 پنجره های آسمان(هفتاد و دو شعر درباره خدا) تهران: نشر افق

22- یودووریچ، لوریاوف، 1364 زبان و ذهن کودک، ترجمه دکتر بهروز غرب دفتری، انتشارات نیما.

مقالات .

1-حاجی نصر الله ، شکوه، 1384 چگونگی طرح مفاهیم انتزاعی در ادبیات کودک، پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان.

2-سلاجقه، پروین، 1385 از این باغ شرقی (نظریه های نقد شعر کودک و نوجوان)تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان .

3-سلطان القرایی، صادق، 1384 ادبیات کودکان و نوجوانان با هویت فرهنگی (مواد خدمات کتابخانه برای کودکان و نوجوان) تهران: دردانه .

4-کریمی، عبدالعظیم، 1376 بررسی تفکر شهودی در کودکان، پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان.

ب- انگلیسی

  • Bauer, L. (1983) English word formation . Cambridge University press.
  • Bauer, L. (1988)introducing linguistics morphology ,Gdinburgh University press.
  • Bauer, L. (1996),English word formation Cambridge University press.
  • D.A.(1996)Dictionary of linguistics and phonetics England.
  • Katamba F. (1993)morphology London Macmillan press ltd.
  • Ullmann , S. (1962)semantics An introduction to the study of meaning:
  • Oxford ,Basil Blackwell.

Abstract
Children’s poetry in the early sixties, the growth has been relatively good .and the fourth part of the review ‘s terms of imagination and classified information on three levels : 1 – non- simple words2 – Terminology 3- terms – terms of degrees of transparency and opacity of meaning and provided a model for the interface “just” and “semantics” has opened a library Sndkavy method and description written at the end of the the information obtained has been concluded .

children’s poetry is poetry that children can understand and adults will enjoy it.

Keywords: literature, poetry, words clear, dark words

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “بررسی واژه های تیره و شفاف در شعر کودک و نوجوان”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 33 = 42