new5

تحلیل مکانی، اولویت‌بندی و انتخاب مکان بهینه جهت احداث سد لاستیکی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و تصمیم‌گیریهای چندمعیاره

990,000تومان

توضیحات

111 صفحه

فایل word

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته عمران

گرایش سیستم اطلاعات جغرافیایی

 

عنوان

تحلیل مکانی، اولویت‌بندی و انتخاب مکان بهینه جهت احداث سد لاستیکی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و تصمیم‌گیریهای چندمعیاره

 

 

 

 

فهرست مطالب

چکیده 15

فصل اول: کلیات تحقیق
1-1-بیان مسأله 17
1-2-اهداف تحقیق 18
1-3-پرسش‌ها و یا فرضیه‌های تحقیق 19
1-4-اهمیت و ضرورت تحقیق: 19

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیق
2-1-مقدمه 21
2-2-سدهای لاستیکی 21
2-2-1-تعريف سد لاستيكي 21
2-2-2-معرفی سد لاستیکی 22
2-2-3- تاریخچه استفاده از سدهای لاستیكي 23
2-2-4-سدهای لاستیكي ساخته شده در ایران 24
2-2-5-اهداف و کاربردهای استفاده از سدهای لاستیكي: 26
2-2-5-1-کاربرد آن به عنوان بندهای انحرافی 26
2-2-5-2-کنترل رسوب رودخانه 27
2-2-6-مزیتهای اقتصادی سدهای لاستیکی: 27
2-2-6-1-مزایای سدهای لاستیکی 27
2-2-6-2-صرفه اقتصادي 29
2-2-6-3-مزایاي سدهاي لاستیکی. 29
2-2-7-طبقهبندی سدهای لاستیكی 31
2-2-7-1-طبقهبندی براساس نوع تغذیه 31
2-2-7-2-مزاياي سد لاستيكي بادي نسبت به آبي 31
2-2-7-3-طبقهبندي سدهاي لاستيكي بر اساس چگونگي نصب 32
2-2-7-4-طبقهبندي بر اساس وجود يا عدم وجود پرتاب كننده 32
2-2-8- اجزاء تشكيلدهنده يك سد لاستيكي 32
2-2-8-1- بدنه سد 33
2-2-8-2-بستر سد و تجهيزات مهار 33
2-2-8-3-اتاق كنترل و سيستم نگهداري 33
2-2-9-عمر و دوام سدهای لاستیکی 33
2-2-10-تاثیر سد لاستیکی بر روي مرفولوژي رودخانه 34
2-2-10-1-مقايسه سد لاستيكي و بتني از نظر تاثير بر روي مورفولوژي رودخانه 34
2-2-11-اهمیت سدهای لاستیکی در شمال کشور 35
2-2-11-1-شناسایی و مکانیابی سدهای لاستیکی و اهمیت احداث آن در تامین آب زراعی استانهای ساحلی دریای خزر 35
2-2-11-2-علل کاربرد سدهای لاستیکی در شمال کشور 36
2-2-11-2-1-ذخیره سازی آب و تنظیم جریان 36
2-2-11-2-2-جلوگیری از ورود آب شور دریا به داخل رودخانه و تغذیه آب شیرین 37
2-2-11-2-3-سهولت در بهره برداری 38
2-2-11-2-4-نامناسب بودن پی جهت ایجاد سازه‌های صلب 38
2-2-11-2-5-کمیاب یا نایاب بودن مصالح برای ایجاد سازه‌های صلب 38
2-2-11-2-6- مشکل استفاده از دریچه‌ها در سواحل 38
2-2-11-2-7- عدم بازیافت آب زهکشی‌ها 39
2-2-11-2-8-حفاظت از تاسیسات 39
2-2-12-مکانیابی 39
2-2-12-1-مکانیابی، تئوریها و مدل‌ها در GIS 40
2-2-12-2-نظریه‌های مکانیابی 40
2-2-12-2-1-نظریه مکان مرکزی 40
2-2-12-2-2-نظریه لاری 41
2-2-12-2-3-نظریه‌های دسترسی 43
2-2-13-مدل مورد استفاده در مکانیابی 44
2-2-13-1-مدل منطق فازی در تحلیل تناسب و انتخاب بهترین مکان 44
2-2-14-مکانیابی و GIS 45
2-2-15-مراحل مکانیابی در GIS 45

فصل سوم: مواد و روش‌ها
3-1-مقدمه 48
3-2-منطقه مورد مطالعه 48
3-2-1-موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه 48
3-2-2-1-ارتفاعات 49
3-2-2-2-خاک 50
3-2-2-3-راه ارتباطی 52
3-2-2-4-زمین شناسی 53
3-2-2-5- موقعیت هیدرولوژیکی 54
3-2-2-6-هواشناسی 56
3-2-2-7-ویژگیهاي دمایی استان 56
3-2-2-8-ویژگیهاي رطوبتی استان 57
3-2-2-9-جریان هوا 58
3-2-2-10-پهنه بندي اقلیمی 58
3-3-مواد و روشهای مورد استفاده در این پژوهش 59
3-3-1-داده‌ها و لایههای مورد استفاده 59
3-3-1-1-شيب 59
3-3-1-2-دما 59
3-3-1-3-مناطق شهري و روستائي 60
3-3-1-4-شبكه آبراهه 60
3-3-1-5-جاده 60
3-3-1-6-حاشيه گسل 61
3-3-1-7- متوسط تبخیر سالیانه 61
3-3-1-8-سیلاب 61
3-3-1-9-رسوب و فرسایش 62
3-3-1-10-پوشش گياهي و فعالیتهای کشاورزی 62
3-3-1-11-زمین شناسی و گسل 62
3-3-2-نرم افزارهای مورد استفاده 62
3-3-3-مدلهای مورد استفاده در تحقیق 63
3-3-3-1-مدل منطق فازی 63
3-3-3-2- مدل تحليل شبكه (ANP) 67
3-4- مراحل کلی اجرای تحقیق 72

فصل چهارم: یافته‌های تحقیق
4-1-مقدمه 75
4-2-یافتههای تحقیق 75
4-2-1- طراحی مدل ANP 75
4-2-1-1- ساخت مدل و پيكربندي مسأله 75
4-2-1-2- تشكيل ماتريسهاي مقايسه زوجي و محاسبه بردارهاي وزن 76
4-2-1-3- تشكيل سوپر ماتريس 77
4-2-1-4- محاسبه توزيع تواندار سوپرماتريس وزن دار شده 78
4-2-1-5- نرمال كردن وزنهاي به دست آمده با در نظر گرفتن هر خوشه 78
4-2-1-6-نتخاب گزينه برتر 79
4-2-2- فرآیند اجرای کار در نرم افزار ArcGIS 79
4-2-2-1- معیارها و پارامترهای مورد استفاده 79
4-2-2-2- معیار زمین ساختی 80
4-2-2-3- رسوب 80
4-2-2-4- زمین شناسی و گسل 81
4-2-2-5- فرسایش 83
4-2-2-6- شیب 84
4-2-2-7- مکانیابی براساس معیارهای زمین ساختی 85
4-2-2-8- اجتماعی – زیست محیطی 86
4-2-2-9- خطوط ارتباطی 87
4-2-2-10- مناطق شهری و روستایی 88
4-2-2-11- کاربری اراضی 89
4-2-2-12-مکانیابی براساس معیارهای اجتماعی – زیست محیطی 90
4-2-2-13-هیدرولوژیکی 92
4-2-2-14-شبکه ابراهه 92
4-2-2-15-دبی 93
4-2-2-16-دما 93
4-2-2-17-تبخیر 94
4-2-2-18-مکانیابی براساس معیارهای هیدرولوژیکی 95
4-3- پهنه بندی 96
4-3-1- نتایج حاصل از تابع همپوشانی OR: 97
4-3-2- نتایج حاصل از تابع همپوشانی AND 98
4-3-3-نتایج حاصل از تابع همپوشانی GAMMA 99
4-3-4-نتایج حاصل از تابع همپوشانی همپوشانی وزنی 101
4-3-5-انتخاب پهنههای مناسب جهت احداث سد لاستیکی 102
4-3-6-اولویتبندی پهنههای انتخابی 103

فصل پنجم: نتیجه گیری و بررسی فرضیات
5-1- مقدمه 105
5-2-نتیجه گیری 105
5-3- بررسی فرضیات تحقیق 106
5-4- پیشنهادات 107
منابع و ماخذ 108

 

 

 

 

فهرست اشکال

(شکل 2-1) شماتیکی از سد لاستیکی (Michael, 2006) 25
(شکل 2-2) سد لاستیکی در کانال آبرسان)ژاپن) 26
(شکل 2-3) سد لاستیکی (آمریکا) 26
(شکل 2-4) نمایی از سد لاستیکی بابلسردرحالت ایستاده 27
(شکل 2-5) نمایی از سد لاستیکی بابلسردر حالت خوابیده 27
(شکل 2-6) سد لاستيكي با پرتاب كننده و بدون پرتاب كننده 34
(شکل 2-7) اتاق كنترل سد لاستيكي 35
(شکل 3-1) منطقه مورد مطالعه 51
(شکل 3-2) نقشه ارتفاعی منطقه مورد مطالعه 52
(شکل 3-3) نقشه خطوط ارتباطی منطقه مورد مطالعه 54
(شکل 3-4) نقشه زمین شناسی منطقه مورد مطالعه 56
(شکل 3-5) نقشه رودخانه‌های استان گیلان 58
(شکل 3-6) نقشه دمای سالانه منطقه مورد مطالعه 59
(شكل 3-7) سمت راست روش تحليل سلسله مراتبي و سمت چپ تحليل شبكه (ساعتی،2004) 71
(شکل 3-8) ساختار شبکهای ANP 71
(شکل 3-9) مراحل کلی تحقیق 75
(شکل 4-1) مدل ANP 81
(شکل 4-2) نقشه تراکم رسوب نرمال شده منطقه مورد مطالعه 83
(شکل 4-3) نقشه زمین شناسی نرمال شده منطقه مورد مطالعه 84
(شکل 4-4) نقشه گسل نرمال شده منطقه مورد مطالعه 85
(شکل 4-5) نقشه فرسایش نرمال شده منطقه مورد مطالعه 86
(شکل 4-6) نقشه شیب نرمال شده منطقه مورد مطالعه 87
(شکل 4-7) نقشه پهنه‌بندی محل احداث سد لاستیکی براساس معیار زمین ساختی 88
(شکل 4-8) نقشه خطوط ارتباطی نرمال شده منطقه مورد مطالعه 89
(شکل 4-9) نقشه نقاط روستایی شهری شده منطقه مورد مطالعه 90
(شکل 4-10) نقشه نقاط روستایی نرمال شده منطقه مورد مطالعه 91
(شکل 4-11) نقشه کاربری اراضی استان گیلان 92
(شکل 4-12) نقشه پهنه‌بندی محل احداث سد لاستیکی براساس معیار زمین ساختی 93
(شکل 4-13) نقشه رودخانه نرمال شده منطقه مورد مطالعه 94
(شکل 4-14) نقشه دبی رودخانه نرمال شده در منطقه مورد مطالعه 95
(شکل 4-15) نقشه میانگین دمای سالانه نرمال شده منطقه مورد مطالعه 96
(شکل 4-16) نقشه تبخیر نرمال شده منطقه مورد مطالعه 97
(شکل 4-17) نقشه پهنه‌بندی محل احداث سد لاستیکی براساس معیار هیدرولوژیکی 98
(شکل 4-18) نقشه پهنه‌بندی محل احداث سد لاستیکی براساس تابع OR 100
(شکل 4-19) نقشه پهنه‌بندی محل احداث سد لاستیکی براساس تابع AND 101
(شکل 4-20) نقشه پهنه‌بندی محل احداث سد لاستیکی براساس تابع GAMMA 102
(شکل 4-21) نقشه پهنه‌بندی محل احداث سد لاستیکی براساس تابع همپوشانی وزنی 103
(شکل 4-22) موقعیت سدهای پیشنهادی 104

 

 

 

فهرست جداول

(جدول 4-1) مقایسه دودویی معیارهای اصلی 76
(جدول 4-2) مقایسه دودویی زیرمعیارهای هیدرولوژی 76
(جدول 4-3) مقایسه دودویی زیرمعیارهای اجتماعی_زیست محیطی 76
(جدول 4-4) مقایسه دودویی زیرمعیارهای زمین ساختی 76
(جدول 4-5) وزن هر یک از معیارها و زیرمعیارها بدست آمده از مدل ANP 78
(جدول 4-6) مقایسه دودویی زیرمعیار فرعی زمین شناسی 82
(جدول 4-7) مقایسه دودویی زیرمعیار فرعی فرسایش 83
(جدول 4-8) مساحت و درصد هر یک از طبقات مکانیابی براساس معیار زمین ساختی 86
(جدول 4-9) وزن ماتریس مقایسات زوجی هر یک از زیرمعیارهای کاربری اراضی 90
(جدول 4-10) مساحت و درصد هر یک از طبقات مکانیابی براساس معیار زمین ساختی 91
(جدول 4-11) مساحت و درصد هر یک از طبقات مکانیابی براساس معیار هیدرولوژیکی 96
(جدول 4-12) مساحت و درصد هر یک از طبقات مکانیابی براساس تابع OR 97
(جدول 4-13) مساحت و درصد هر یک از طبقات مکانیابی براساس تابع AND 99
(جدول 4-14) مساحت و درصد هر یک از طبقات مکانیابی براساس تابع GAMMA 100
(جدول 4-14) مساحت و درصد هر یک از طبقات مکانیابی براساس تابع همپوشانی وزنی 101
(جدول 4-15) اولویت‌بندی سایتهای پیشنهای برای احدات سد لاستیکی 103

 

 

 

 

 

 

چکیده

تعیین مکان احداث سد لاستیکی به علت پیچیده گی از لحاظ محیطی و مسائل اقتصاد و اجتماعی و همچنین زیست محیطی، نیازمند روشی اصولی و هدفمند می باشد که بتواند تمامی معیارهای موثر در انتخاب محل را به صورت یکجا و همزمان مورد آنالیز قرار دهد. در این زمینه کارآمدترین روش استفاده از تحلیل های چندمعیاره تکنیک های چند معیاره می باشد. در این راستا، جهت انتخاب محل احداث سد لاستیکی در شهرستان مازندران، با استفاده از روش های تلفیقی منطق فازی و ANP و تکنیک های GIS استفاده شده است. معیارهای مورد استفاده در این تحقیق در سه معیار اصلی و 13 معیار فرعی دسته-بندی قرار گرفت و پس از آماده سازی لایه ها، وزن تاثیرگذاری هر معیار و زیرمعیار با استفاده از تحلیل شبکه بدست آمد و در لایه‌ها ادغام گردید. جهت همپوشانی لایه ها، از 4 تابع AND ,OR ,GAMMA و همپوشانی وزنی استفاده شد و نتایج با استفاده از 11 سایت سد ساخته شده در محل اعتبارسنجی گردید. نتایج نشان می دهد که مدل تابع GAMMA با داشتن 10 سایت در محدوده انتخابی، به عنوان مناسب-ترین مدل انتخاب شد. درنتیجه نتایج حاصل از آن استخراج گردید و محدودیت های مورد نیاز شامل شیب های بالای 5 درصد و فاصله های 2000 و 1000 متری از نقاط شهری و روستایی اعمال گردید. نهایتا سایت های انتخاب شده، با استفاده از شرایط تعریف شده به هر معیار مورد آنالیز قرار گرفت و اولیت بندی شده اند.

کلمات کلیدی: سد لاستیکی، منطق فازی، ANP، مکانیابی، اولویت بندی، گیلان 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق

 

 

1-1-بیان مسأله

انسان از ابتدای خلقت با تغییر محیط زیست همواره با اکوسیستم به ستیز برخاسته است. این منازعه هنگامی شدت بیشتری پیدا کرد که از دوره گذار از جامعه کوچ نشینی و شکار به یک زندگی ساکن و متمرکز در یک منطقه با فعالیت کشاورزی تبدیل شد. بیشترین تغییرات محیط زیستی برروی طبیعت از شروع این دوره تحقق یافته است.
حتی پیشرفت و زوال تمدن‌ها نیز در اثر ارتباط با تاثیر متقابل انسان با طبیعت عنوان شده است. سدها یکی از سازه‌های مهم در سیستم‌های انتقال و منابع آب می‌باشند. این سازه‌ها از زمان‌های قدیم بدون دستیابی به اطلاعات کامل هیدرولوژیکی، هیدرولیکی، هیدرومکانیکی و … ساخته شده اند. ایجاد سدهای مختلف بزرگ و کوچک در کنار مزیت‌های قابل توجه در کنترل و مدیرت آب‌های سطحی و استفاده چند منظوره در تامین منابع آبی و انرژی برق آبی، موجب ایجاد تغییر کاربری‌های وسیع و اثرات زیست محیطی شده است. در سال‌های اخیر تلاش‌‌هایی در استفاده از فناوری‌های سازگار با طبیعت در کنترل و مدیریت منابع آب انجام شده که نمونه آن ایجاد سدهای زیرزمینی و سدهای لاستیکی در مناطق مختلف است.
سدها دارای اثرات مثبت و منفی برروی محیط زیست می باشند. از جمله مزایای آن را می‌توان کنترل رژیم جریان در نتیجه جلوگیری از وقوع سیلاب، تامین آب کشاورزی و مصارف شهری از طریق ذخیره آب و تولید انرژی عنوان کرد. با احداث یک سد در یک منطقه، نتایج اکولوژیکی نسبتآ یکسانی حاصل می شود. اثرات زیست محیطی سدها می‌تواند بر اساس معیارهای مختلفی بر طبق اثرات کوتاه مدت و دراز مدت، اثرات بر سطح منطقه و نواحی که تحت تأثیر تأسیسات سد قرار دارد و اثرات اجتماعی و مزایا و خسارات طبقه‌بندی شود. این اثرات ممکن است بر وضعیت و رفتار هواشناسی، زیست شناسی، فرهنگ، آثار باستانی و غیره تاثیر گذاشته و به شدت موجب تغییر و پیچیدگی آن شود. امروزه در مطالعات طراحی که بر اساس یافته‌های جدید انجام می‌شود، همانطور که مسائل اقتصادی و تکنیکی مورد توجه قرار می‌گیرند، ارزش‌های زیست محیطی، اجتماعی و فرهنگی نیز باید مورد توجه قرار گیرند.
هر نوع توسعه با هر درجه‌اي از کمیت یا کیفیت، آثار زیست محیطی ویژه‌اي را به دنبال خواهد داشت. دخل و تصرف انسان در محیط طبیعی لزوماً به معناي ایجاد تغییرات در شکل طبیعی و اولیه محیط می‌باشد. تداوم عمل انسان در تغییر شرایط طبیعی، نهایتاً می‌تواند توازن‌هاي موجود محیط را برهم زده و زنجیره‌اي از پیامدهاي ناخواسته یا پیش‌بینی نشده را در پی داشته باشد چنانکه هم اینک جوامع انسانی با این معضل روبه روهستند.
بدیهی است از هنگامی که فکر احداث یک پروژه به وجود می‌آید تا شروع بهره‌برداري از آن پروژه، می‌باید راه دشوار و طولانی طی شود. ملاحظه مسائل زیست محیطی در تمام مراحل اجرایی یک پروژه مهمترین وظیفه سازمان حفاظت محیط زیست در کشورهاي مختلف جهان خواهد بود. این نظارت شامل مراحل طراحی، مراحل اجراي پروژه و پس از آغاز بهره‌برداري از آن پروژه است. زیرا جلوگیري از احداث یک کارخانه یا سد که فرضاً موقعیت مکانی آن نامناسب تشخیص داده شود که بر حسب نوع فعالیت، موجبات آلودگی محیط را فراهم می‌آورند، که به مراتب آسان‌تر و اقتصادي‌تر از تغییر مکان و یا تعویض تکنولوژي آن پس از احداث آنها می‌باشد. لذا استفاده از تجربیات ارزشمند سایر کشورها که به بهاي گزافی حاصل شده است، می‌تواند براي دیگر کشورهاي در حال توسعه آموزنده و مفید واقع شده و از تکرار همان اشتباهات در دیگر نقاط جهان، جلوگیري کند.
بنابراین برای کاهش خطرات زیست محیطی و دیگر خطرات سد، می بایست در انتخاب محل احداث سد دقت بیشتری شود همچنین با توجه به چند متغیره و چند معیاری بودن فرآیند مکان‌یابی و همچنین خصوصیات معیار‌های تصمیم‌گیری در مکان‌یابی محل‌های مناسب احداث سد لاستیکی و از طرف دیگر قابلیت‌های متعدد سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی در زمینه گردآوری، ذخیره، ویرایش، مدیریت و تحلیل معیارها و مدل سازی که موجب سهولت کار و کاهش قابل ملاحظه هزینه‌ها و پشتیبانی لازم برای تصمیم‌گیری می‌شود توسعه يك سيستم پشتيبان تصميم‌گيري چند معیاره مکانی به منظور تعيين محدودیت‌ها و بررسی معيارها و شناسايي محلهاي مناسب احداث سدهاي لاستیکی و اولویت‌بندی مکان‌های مناسب ضروري میباشد. تصمیم‌گیریهای مکانی عمدتاٌ بر مبنای تعامل میان فرد یا گروه تصمیم‌گیران با نتایج حاصل از پردازش رایانه‌ای و تحلیل‌های مکانی شکل می‌گیرد. سیستم‌های پشتیبان تصمیم‌گیری مکانی به عنوان ابزارهای توانمندی جهت مواجهه با مسائل مکانی شناخته می‌شوند. از آنجای که بسیاری از مسائل مکانی از جمله مکان‌یابی سدهای لاستیکی با معیارهای متعدد و غالباً متعارض درگیر است، ایجاد یک روش تصمیم‌گیری چند معیاره به عنوان سیستم پشتیبان تصمیم‌گیری در مکان‌یابی سدهای لاستیکی ضروری به نظر می‌رسد.

 

 

1-2-اهداف تحقیق

1. بررسی پارامترهای موثر در ساخت سدهای لاستیکی
2. توسعه و ارزيابي يك مدل جهت وزن‌دهي و مقايسه معيارهاي داراي خصوصيات مختلف مؤثر در شناسايي مناطق مناسب احداث سدهاي لاستیکی
3. استفاده از مدل‌های تکینک چند معیاره فازی و ANP جهت تعیین مکان بهینه برای احداث سد لاستیکی
4. شناسایی مناطق مستعد احداث سدهای لاستیکی با استفاده از مدل‌های کمی و کیفی و ارائه گزینه‌های برتر .
1-3-پرسش‌ها و یا فرضیه‌های تحقیق
1. پارامتر زمین شناسی مؤثرترین معیار در احداث سدهای لاستیکی می‌باشد.
2. سیستم‌های تحلیلی چند معیاره در GIS قابلیت کمی سازی و تلفیق چندین معیار جهت شناسایی مکانهای مستعد برای احداث سدهای لاستیکی را دارد.
1-4-اهمیت و ضرورت تحقیق:
اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻬﯿﻨﻪ ﯾﺎ ﺣﺪاﮐﺜﺮ از رواﻧﺎﺑﻬﺎي ﺳﻄﺤﯽ در ﺣﺎﺷﯿﻪ ﺳﺎﺣﻠﯽ درﯾﺎي ﺧﺰر از اﻫﻤﯿﺖ زﯾﺎدي ﺑﺮﺧﻮردار اﺳـﺖ .ﺑﻄـﻮر ﮐﻠـﯽ ﺑﺨﺶ اﻋﻈﻢ آب ﺳﻄﺤﯽ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﯽ در ﺳﻄﺢ دﺷﺖ از ﻃﺮﯾﻖ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺪون اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ درﯾﺎ ﻣـﯽ رﯾـﺰد. ﺑه خـﺎﻃﺮ ﻋﺪم وﺟﻮد ﻣﺨﺎزن ذﺧﯿﺮه آب در ﻣﯿﺎﻧﻪ دﺷﺖ و ﮐﻨﺘﺮل آﺑﻬﺎي اﺿﺎﻓﯽ ﺣﻮزه و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦروان آﺑﻬﺎي ﺳﻄﺤﯽ دﺷﺖ، ﮐﻨﺘﺮل ﺑﺨﺸﯽ از اﯾﻦ آﺑﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺸﺎورزي در اراﺿﯽ ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ از اﻫﻤﯿﺖ زﯾـﺎدي ﺑـﺮ ﺧـﻮردار ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ. ﺑﻨـﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻃﺮﺣﻬﺎي اﯾﺠﺎد ﻣﺨﺎزن ذﺧﯿﺮه آب در ﻣﻘﺎﻃﻌﯽ از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﮐﻪ داراي ﺷﯿﺐ ﮐﻢ ﺑﻮده، ﺿﺮوري ﺑﻨﻈﺮ ﻣﯽ رﺳﺪ. ﺷﯿﺐ ﺑﺴﯿﺎر ﮐﻢ اراﺿﯽ ﺳﺎﺣﻠﯽ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﺪه ﮐﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات دوره‌اي و ﻓﺼﻠﯽ ﺳـﻄﺢ آب و ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ ﺟـﺰر و ﻣـﺪ آب درﯾـﺎ، ﺧﻄﺮ ورود آب ﺷﻮر را ﺑﻪ اﯾﻦ اراﺿﯽ ﺗﺎ ﺣﺪودي ﻓﺮاﻫﻢ ﻧﻤﺎﯾﺪ. ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺳﯿﺴـﺘﻤﯽ ﮐـﻪ ﺑﺘﻮاﻧـﺪ ﺿـﻤﻦ ﺟﻤـﻊ آوري آب در ﺑﺴﺘﺮ ﺑﺎرﯾﮏ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺗﻘﻮﯾﺖ ﺳﻔﺮه ﺳﻄﺤﯽ آب زﯾﺮ زﻣﯿﻨﯽ از ورود آب ﺷﻮر درﯾﺎ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﻧﻤـﻮده و ﻫﯿﭻ ﮔﻮﻧﻪ رﺳﻮﺑﯽ ﻧﯿﺰ در آن ﺟﻤﻊ ﻧﮕﺮدد و در ﻣﻮاﻗﻊ ﺳﯿﻼﺑﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﺎﻋﺚ آﺑﮕﺮﻓﺘﮕﯽ ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﻣﺴـﮑﻮﻧﯽ ﻧﮕـﺮدد، اﺣـﺪاث ﺳـﺪ ﻻﺳﺘﯿﮑﯽ می‌باشد. ﻧﻘﺶ ﺳﺪﻫﺎي ﻻﺳﺘﯿﮑﯽ، ذﺧﯿﺮه ﺳﺎزي ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎي رودﺧﺎﻧﻪ در ﻣﻮاﻗﻊ ﮐﻢ آﺑﯽ و ﭘﻤﭙﺎژ آب از ﻣﺨﺰن اﯾﺠﺎد ﺷـﺪه، ﺑﻤﻨﻈـﻮر ﺗﺄﻣﯿﻦ آب زراﻋﯽ اراﺿﯽ ﮐﺸﺎورزي ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. از طرفی دیگر به علت اینکه سدهای لاستیکی دارای امتیازهایی از قبیل داشتن اثرات زیست محیطی کم، طول عمر زیاد، نصب سریع، توانایی کنترل سطح آب و از همه مهمتر عدم پر شدن مخازن با رسوبات در مواقع سیلابی، ضرورت استفاده از این سدها در منطقه را افزایش می‌دهد. علاوه براین یافتن مناسبترین محل برای احداث این سدها مخصوصا در مکانهایی که در مواقع سیلابی نیاز به کنترل آب بوده تا منجر به هدر رفتن آب و پر شدن مسیر با رسوبات سیلابی می‌شود، ضرورت دارد.

 

 

 

 

فصل دوم

مبانی نظری و پیشینه تحقیق

 

 

2-1-مقدمه

از آن جایی که تامین آب همواره نیاز اساسی بشر می باشد، لذا مهار سیلابها و آبهاي جاري از طریق احداث سد از کارهاي اساسی و زیر بنایی براي نیل به خود کفایی کشور بوده است. صنعت سدسازي به عنوان یکی از قدیمی ترین و پیچیده ترین فعالیت‌هاي ساختمانی همواره مد نظر جوامع مختلف بوده و از نظر اقتصادي نیز یکی از منابع مهم اقتصادي هر کشور و منطقه محسوب می‌شده است .مهندسی سد را می‌توان مجموعه‌اي از علوم فنی و پایه مهمی دانست که در کنار یکدیگر طراحی و اجراي سد را ممکن می‌سازد و سازه سد را از نظر بارگذاري‌هاي وارده و مقاومت در برابر عوامل مخرب مورد بررسی قرار می‌دهند. طراحی و اجراي سدها به گونه‌اي است که اگر عواملی مثل رسوب گذاري مخزن و غیره وجود نداشته باشد، محدودیتی در محدوده زمانی بهره‌برداري از سد وجود نخواهد داشت. همواره سد سازي یا بند سازي به عنوان یکی از مهمترین فعالیتهاي مهندسی مطرح بوده است. بطوریکه ساکنین مناطق مختلف بنا به شرایط جغرافیایی و ضرورت‌هاي ایجاد شده نسبت به احداث سدها یا آبگیریهاي مختلف با مصالح و مشخصات گوناگون، اقدام نموده اند. در این راستا نیازهایی از جمله تأمین آبیاري و آبرسانی مطرح بوده و یا در مناطقی نیز به خاطر پایین بودن سطح آب‌هاي رودخانه‌ها یا نیاز جهت تغییر مسیر رود، سد سازي انجام می‌گرفته تا بتوانند سطح آب را بالا آورده و براي نیازهاي کشاورزي و عمرانی از آن استفاده کنند.
استفاده از مصالح مختلف در ساخت سازه‌هاي آبی از زمان گذشته رواج داشته، اما در حال حاضر یکی از جدیدترین مصالحی که در ساخت سازه‌هاي آبی در طی چندین سال اخیر به خدمت گرفته شده لاستیک است که به طور گسترده‌اي در ساخت بندها یا سدهاي کوتاه مورد استفاده قرار می‌گیرد. بطورکلی در سازه‌هاي هیدرولیکی انتظار انجام یک کار خاص مد نظر بوده، ولی این بدان معنا نیست که تنها یک طرح منحصر به فرد بتواند آن کار را انجام دهد و در این طرح ها می‌تواند جایگزینی صورت بپذیرد، از جمله می‌توان از طرح استفاده از سدهاي لاستیکی به جاي سدهاي کوتاه نام برد.

 

 

 

2-2-سدهای لاستیکی

2-2-1-تعريف سد لاستيكي

سدلاستیکی یک سد استوانه ای از جنس لاستیک می باشد که در عرض رودخانه جهت ذخیره آب کار گذاشته می شود. این استوانه پلاستیکی از آب یا هوا تا ارتفاع مورد نیاز پر می‌گردد تا در امتداد رودخانه آب ذخیره گردد. با این عمل آب در بالادست سد بالا می آید و در اهداف مورد نیاز مصرف می‌گردد (نجمایی، 1380).

 

2-2-2-معرفی سد لاستیکی

از حمله اهم کاربردهای سدهای لاستیکی که از ایام قدیم مورد توجه بوده است در تولید لوله های لاستیکی، ضربه گیرها سیستم انتقال به عنوان لاستیک آب بندی در سواحل جهت ممانعت از برخورد کشتی ها به سازه های صلب بتنی را می توان نان برد. این سازه لاستیکی سابقه کوتاهی در جهان دارد اما در اطراف جهان ساخت تعداد بیشماري سد لاستیکی و صدها طرح افزایش ارتفاع سد و سرریز و استفاده از لاستیک بجاي دریچه هاي فلزي سنگین و پرهزینه در طرح هاي آبی، نمایانگر این حقیقت است که این ماده جاي خود را در بین مصالح مختلف کاملاً باز نموده و هر روز شاهد استفاده هر چه بیشتر از این نوآوري هستیم (شایگان، 1392).

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

 

منابع و ماخذ

– نجمايي، محمد، (1380)، “سدهاي لاستيكي”، انتشارات كميته ملي سدهاي بزرگ، تهران، ايران
سازمان آب منطقه‌اي مازندران، (1381)، ” گزارش ساخت سد لاستيكي بابلسر”، مازندران
– شایگان، 1392، بهینه سازی ژئومتری سدهای لاستیکی بادی و دفلکتور آن با استفاده از ABAQUS، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد واحد فنی و مهندسی گروه عمران.
– شیعه، اسماعیل، (1376)، مبانی تئوری¬های مکانیابی، تهران: علم و صنعت
– ابوالفضل شمسایی، (1383)، ” بهره‌برداري از سدهاي لاستیکی با توجه به شرایط هیدرولیکی این سازه‌ها” اولین کنگره ملی مهندسی عمران
– مهندسین مشاور خزرآب، 1380، طراحی سد لاستیکی عرب خیل و آرمیچکلا.
– سعادتی، مجتبی، 1381، “تعیین شاخص‌های مکانی جهت ایجاد سدهای زیرزمینی”، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی اصفهان، گروه عمران
– طباطبایی یزدی، ج، 1381،” بهره برداری از جریانات زیر سطحی در آبراهه‌های فصلی با استفاده از سدهای زیر زمینی،”، مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبریزداری، گزارش تحقیقاتی
– سلامی، همت،1385، “مکان یابی سدهای زیرزمینی در مناطق آذرین با استفاده از دورسنجی(مطالعه موردی:دامنه شمالی کوه کرکس”،پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه بهشتی،140صفحه
– زبردست، اسفنديار، ( 1380 )، كاربرد تحليل سلسله مراتبي در برنامه ريزي شهري و منطقه¬ای، مجله هنرهاي زيبا، شماره 10، تهران.
– رضويان، محمد تقي، ( 1381 )، برنامه ريزي كاربري اراضي شهر، ي نشر منشي، تهران.
– امینی زاده بزنجانی، م.، لشکری پور، غ. و غفوری، م. 1389 . متدولوژی پایش سدهای زیرزمینی؛ مطالعه موردی پایش سد زیرزمینی راور کرمان. فصل نامه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب، سال اول، شماره 2، زمستان 1389
– محمدی،محمد، 1382 ” ارزیابی و مکانیابی مراکز خدمات بهداشتی و درمانی با استفاده از GIS” انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم
– وحید نیا، م و علیمحمدی، ع، 1387،” ایجاد یک سیستم حامی تصمیم‌گیری مکانی مبتنی بر فرایند تحلیل سلسله مراتبی”، مجموعه مقالات ژئوماتیک87
– سلماني، س. 1386. بررسي ویژگيهاي زمنن شناسي مهندسي دشت مشهد به منظور پهنه بندي پتانسل احداث سدهاي زیر زمیي با استفاده از GIS و RS (مطالعه موردي: دشت مشهد (، پایان نامه دوره کارشناسي ارشد رشته زمین شناسي مهندسي دانشگاه تربت مدرس.
– زبردست، اسفندیار؛(1380)، کاربرد تحلیل سلسله مراتبی در برنامه‌ریزی شهری و منطقه­ای، مجله هنرهای زیبا، شماره 10.
– گزارش نهایی طرح سدتنظیمی لاستیکی میاندشت بابلسر، 1371 شرکت مهندسین مشاور مهاب قدس
– شیرازی، نجمه چراغی، 1391، مدلسازی اندرکنش سیال – سازه در سدهای لاستیکی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشکده مهندسی عمران.
– سروري نژاد، بهنام، ( 1386 )،” بررسي هيدروليكي مكان مناسب سيستم هواده در سدهاي لاستيكي با استفاده از مدل فيزيكي”، پايان نامه کارشناسي ارشد، دانشكده مهندسي علوم آب، دانشگاه شهيد چمران اهواز.
– گزارش نهایی طرح سدتنظیمی لاستیکی میاندشت بابلسر، 1371 شرکت مهندسین مشاور مهاب قدس
– احسانی، روح اله، 1384، بررسی معیارهای طراحی هیدرولیکی سرریزهای سدهای لاستیکی وکارایی آنها در کنترل دبی پایه رودخانه¬های شمال ایران، پایان نامه، دانشگاه تبریز، دانشکده مهندسی عمران، گروه مهندسی آب.
– حسینی، سید صفدر و محمد قربانی .1384 . اقتصاد فرسای خاک. انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
– امیدوار، آرش، 1381، سیستم تحلیل رودخانه، چاپ اول، انتشارات جهاد دانشگاهی دانشگاه صنعتی امیر کبیر
– شمسایی، ا.، ( 1383 )، “طراحی و ساخت سدهاي مخزنی(جلد سوم)سدهاي بتنی، “انتشارات دانشگاه علم وصنعت ایران.
– زياری، کرامت الله، برنامه ريزی شهرهای جديد، سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها، سمت، تهران، 1378
– جاوری، مجید، صابری فر، رستم، روش تحقیق در جغرافیا انتشارات پیام نور، 1378،
– محمدی، میثم1382، ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ دو روش آﻧﺎﻟﯿﺰ ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮي ﭼﻨﺪ ﻣﻌﯿﺎره ﻓﺎزي (FMCDA) ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ (AHP) ﺑﺮاي ﻣﮑﺎنﯾﺎﺑﯽ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪﻫﺎي ﺷﻬﺮي (ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردي: ﺷﻬﺮ ﻗﺮوه)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه کردستان، دانشکده محیط زیست.
– رضویان، محمدتقی (1381)، «برنامه­ریزی کاربری اراضی شهری»، چاپ اوّل، تهران: نشر منشی.
– شیعه، اسماعیل (1386). مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی شهری. تهران: دانشگاه علم وصنعت ایران.
– درکوش، عابدین، برجیسیان، عادل، 1380، مکان‌یابی شعب بانک‌های خصوصی در سطح مناطق بیست و دو گانه شهرداری تهران (مطالعه ی موردی، بانک پارسیان)، پژوهشنامه اقتصاد.
– سیستم¬های فازی و كنترل فازی، نویسنده: لی وانگ، مترجمان: دكتر محمد تشنه لب، نیما صفارپور و داریوش افیونی، انتشارات دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، 1378.
– مومنی، منصور 1391، مباحث نوین تحقیق در عملیات، گنج شایگان
– پورمحمدی، محمدرضا (1382) برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری. سمت. تهران.
– شكويى، حسين (1383).ديدگاه‌هاى نو در جغرافياى شهرى جلد اول. تهران انتشارات سمت.
– رضويان، محمد تقي (1381). برنامه ريزي كاربري اراضي شهري، تهران: انتشارات منشي، چاپ اول.
– صابري فر، محمدرضا 1378 “نقد و تحليل برنامه ريزي كاربري اراضي شهري مورد: شهر مشهد” رساله دکتری، دانشگاه فردوسی
– قدسی پور، حسن، 1384، فرآیند سلسله مراتبی (AHP)، انتشارات دانشگاه صنعتی امیر کبیر
– آل شیخ، ع و مطهری، س، خوشنام، ه 1388، برنامه‌ریزی محیط زیست با روش فرآیند سلسله مراتبی و GIS (مطالعه موردی دهستان کهک) نشریه تکنولوژی محیط زیست، دوره یازدهم.
– گرجی مهلبانی، یوسف، دانشور، علی، 1389، بررسی تاثیر اقلیم بر معماری و شهر گیلان، نشریه هنرهای زیبا – معماری و شهرسازی، شماره 41
– طاهباز، منصوره؛ جلیلیان، شهربانو؛ و موسوی، فاطمه. (1391). آموزه‌‌هایی از معماری اقلیمی گذرهای گیلان، مطالعات معماری ایران شماره 1
– مخدوم مجيد، و همكاران، ( 1380 )، ارزيابي و برنامه ريزي محيط زيست با ساماندهي اطلاعات جغرافياي،
– انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
– استانداری استان گیلان،
– سند آمایش استان گیلان، 1392
– سازمان زمین شناسی و اكتشافات معدنی كشور، 1392
– سالنامه آماری، استان گیلان، سال 1393

 

– Kheirkhah Zarkesh, M. (2005). Decision Support System (DSS) For Floodwater Spreading Site Selection in Iran. PhD Thesis. Wageningen University, Wageningen, The Netherlands.
– Malczewski, J. (2006). GIS and Multicriteria Decision Analysis. Wiley, New York.
– Mbilinyi, B.P., Tumbo, S.D. (2007). GIS-based decision support system for identifying potential sites for rainwater harvesting. Science Direct, 1047-1020.
– Saaty, T. L., 1980. The Analytical Hierarchy Process. McGraw Hill, New York. pp. 350
– Kaherman C, Ruan D, Cebeci, U , 2004 , Multi- attribute compartion of catering service companines 87.
– Emre Boran, M.C. Latha, G and. Rajendran, V .2011. Real time wave forecasting using wind time history and numerical model. Ocean Modelling. pp. 26-39
– Hongcheng, Z., Ari, T., Heli, P., Sepo, K. (2006). A GIS-based desicion support system for risk assessment of wind damage in forest management. Faculty of Foresty, University of Joensuu.
– Forzieri, G., Gardenti, M., Caparrini, F., Castelli, F. (2007). A methodology for the pre-selection of suitable sites for surface and underground small dams in arid areas: A case study in the region of Kidal, Mali, Physics and Chemistry of the Earth 33 (2007) 74–85.
– Almodaresi, A. and Ramesht, M.H. (2005). “Traces of Glaciers of Shirkuh mountain in the Sakhvid Region”. Geographic Space. No. 19: 2-31.
– Makouski. S, Veneris Y, 2006, “Numerical experiments with central place theory and spatial interaction modelling” Environment and Planning A 35(8) 1389–1403
– B.P. Mbilinyi. and S.D. Tumbo. (2007), “GIS-based decision support system for identifying potential sites for rainwater harvesting”. Science Direct 1047-1020
– Foster, F. & Tuinhof, A. (2004) Brazil, Kenya: Subsurface dams to augment groundwater torage in basement terrain for human subsistence, World Bank Sustainable Groundwater Management Lessons from Practice, pp. 1–8.
– Boran, F.E. An Integrated Intuitionistic Fuzzy Multi Criteria Decision Making Method for Facility Location Selection. Math. Comput. Appl. 2011, 16, 487-496.
– Malczewski, J.J. 2006. GIS based multicriteria decision analysis: a survey of the literature. International Journal of Geographical Information Science, 20: 703–726.
– Foster,M.A.,Retsios,V.,”Subsurface Dams To Augment Groundwater Storage In Basement Terrain For Human Subsistence-Brazilian And Kenyan Experience ”,World Bank, Groundwater Management Advisory Team, No.5, 2004

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “تحلیل مکانی، اولویت‌بندی و انتخاب مکان بهینه جهت احداث سد لاستیکی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و تصمیم‌گیریهای چندمعیاره”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 44 = 53

شناسه محصول: kord141 دسته: ,