رسانه مدرن و برساخت هویت: کانال های ماهواره ای کردی و هویت قومی کردهای ایران

59,000تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

دانشکده علوم انساني و اجتماعي

 

 

پايان­نامه دوره كارشناسي ارشد در رشته علوم اجتماعي(گرايش مطالعات جوانان)

 

موضوع:

رسانه مدرن و برساخت هویت: کانال­های ماهواره­ای کردی و هویت قومی کردهای ایران

 

استاد راهنما:

دكتر احمد رضایی

 

استاد مشاور:

 دكتر نادر رازقی

 

دانشجو:

…….

تیر ماه 1391

 

 

 

 

 

 

دانشکده علوم انساني و اجتماعي

 

 

پايان­نامه دوره كارشناسي ارشد در رشته علوم اجتماعي(گرايش مطالعات جوانان)

 

موضوع:

رسانه مدرن و برساخت هویت: کانال­های ماهواره­ای کردی و هویت قومی کردهای ایران

 

استاد راهنما:

دكتر احمد رضایی

 

استاد مشاور:

 دكتر نادر رازقی

 

اساتيد داور:

دکتر علی کریمی و دکتر محمد اسماعیل ریاحی

 

دانشجو:

……

تیر ماه 1391

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده:

جامعه نوین را می‌توان جامعه‌ای دانست که منطق رسانه بر آن حاکم است. در هزاره سوم، رسانه به تمام بخش‌های زندگی بشری نفوذ کرده است و به یکی از ابزارهای اصلی برساخت هویت تبدیل شده است. در پژوهش حاضر به بررسی رسانه مدرن کردی (کانال­های ماهواره­ای کردی) و رابطه آن با هویت یابی قومی کردهای ایران پرداخته می‌شود. برای نیل به این هدف از روش شناسی ترکیبی استفاده شده است. در بخش کمی از ابزار پرسشنامه و در بخش کیفی از تکنیک نشانه شناسی استفاده شده است که از ترکیب آن‌ها به تفسیر یافته‌ها رسیده‌ایم.

یافته‌های پژوهش نشانگر این مسئله می‌باشد که رابطه بین میزان و مدت استفاده از کانال­های ماهواره‌ای کردی و هویت قومی کردهای ایران در تمام ابعاد آن معنادار و مثبت می‌باشد. همچنین، رابطه بین میزان احساس در حاشیه بودگی و هویت قومی کردهای ایران، مستقیم و مثبت می‌باشد. کانال­های ماهواره­ای کردی، رسانه هایی ایدئولوژیک هستند و بازنمایی هویت قومی کردها در این کانال­های ماهواره­ای در هماهنگ با منافع حزبی و ایدئولوژیک شان می باشد. به هر حال، سطح بالای مخاطبان این کانال­های ماهواره­ای در رشد هویت قومی کردها در ایران تاثیرگذار بوده است.

واژگان کلیدی: هویت قومی، برساخت هویت، کانال­های ماهواره‌ای کردی، روش تحقیق ترکیبی

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                           صفحه

فصل اول: کلیات تحقیق

مقدمه ………1

 1 – 1 – بیان  مسئله……….2

مدرنیته؛ از پیشرفت علمی تا ابهام نمایشی …2

رسانه‌های ارتباطی؛ از سرگردانی در برزخ مدرنیته ……..5

تلویزیون؛ به سیاره تصاویر خوش آمدید! ……..6

هویت؛ از جستجوی امر گمشده به سوی سیالیت ……….7

هویت قومی؛ از یکسان سازی قومی به سوی ………8

کانال‌های ماهواره‌ای کردی؛ از باتلاق حاشیه بودگی …..9

مسئله نهایی؛ به سوی طرح سوال پژوهش ……..10

 1 2 – اهمیت و ضرورت موضوع …..11

1 3 – اهداف پژوهش………11

1 4 – سوالات پژوهش…….11

1 5 – حدود پژوهش ………12

فصل دوم: روایت های مسئله

 مقدمه ……14

2 1 – روایت‌های ایرانی از مسئله …14

2 – 1 – 1 – روایت اول: رسانه مدرن، هویت قومی را تقویت می‌کند ….14

2 – 1 – 2 – روایت دوم: رسانه مدرن، هویت قومی را تضعیف می‌کند ………..15

2 2 – روایت‌های غیر ایرانی از مسئله….16

2 – 2 – 1 – روایت اول: رسانه مدرن، هویت قومی را تقویت می‌کند ….16

2 – 2 – 2 – روایت دوم: رسانه مدرن، هویت‌های دیاسپوریک را شکل می‌دهد ….18

2 – 2 – 3 – روایت سوم: رسانه مدرن، هویت‌های پنهان همزیست طلب ایجاد می‌کند ……..19

2 3 – جمع بندی: به سوی چرایی پژوهش ……….20

فصل سوم: ادبیات و چارچوب نظری

 مقدمه ……23

3 1 – واکاوی ادبیات نظری ……23

   3 1 1 – رسانه مدرن: از سلطه ذهنی تا رهایی بخشی پست مدرنیستی……….23

       3 – 1 – 1 – 1 –  تأثیرات رسانه؛ از مرگ مخاطب تا انگاشت طرح واره­ای ………24

مدل تأثیرات مستقیم …….24

مدل اثرات مشروط …24

مدل اثرات انباشتی …24

مدل شناختی- تراکنشی ………..25

3 – 1 – 1 – 2 –   نظریه انتقادی؛ سوگواران مرگ سوژه در جهان رسانه‌ای …….25

تئودور آدورنو و ماکس هورکهایمر: منفی گرایان یوتوپیایی ….26

3 – 1 – 1 – 3 –   پست مدرنیسم: از سیاره تصاویر بودریار به خردمندانه­گی­های محلی واتیمو………27

ژان بودریار:  از حادواقع­گرایی وانمایی به سوی شبیخون مجازی …28

استوارت هال: رمزگذاری و رمزگشایی از گفتمان تلویزیون ….29

مارشال مک لوهان:  به سوی دهکده جهانی …30

جیانی واتیمو: از تک خطی مرکز – بنیاد به سوی رهایی بخشی خردمندانه­گی محلی ……….31

 3 1 2- هویت: از جستجوی امر گم‌شده به سیالیت سوژه چندتکه ریزومی …..32

3 – 1 – 2 – 1 –  سوژه روشنگری: شبح کوگیتوی دکارتی ……….32

رنه دکارت: من می‌اندیشم، پس هستم …32

3- 1 – 2 – 2-  سوژه جامعه شناختی: مرگ سوژه خودبنیاد – تولد دیگری مهم………33

آنتونی گیدنز: خویشتن به منزله پروژه بازاندیشی …34

مانوئل کاستلز: از مشروعیت بخشی منطق سلطه به مقاومت هویتی حاشیه‌ها ……34

ریچارد جنکینز: هویت اجتماعی به عنوان فرآیند بودن و شدن …..36

هنری تاجفل: خودآگاهی سوژه از احساس تعلق به گروه ……..37

هربرت مید: دیگری تعمیم یافته ……38

3 – 1 – 2 – 3 –  سوژه پسامدرن: از مرکز زدایی رادیکال از سوژه به تحقق امیال متکثر……….. 38

استوارت هال: از نقد کوگیتوی دکارتی به سوژه بودگی به حاشیه رانده شده‌ها ….39

ژاک دریدا: از شالوده شکنی معنا به تابعیت زبانی سوژه ……….40

میشل فوکو: از تبارشناسی سوژه مدرن به نفی اسطوره بزرگ درون بودگی ………..41

ژاک لاکان: نگاهی پسافرویدی؛ «خود» شالوده شکنی شده …41

اسلاوی ژیژک: از کوگیتوی دکارتی به مرکز زدایی رادیکال از سوبژکتیویته ……….43

ژیل دلوز و فلیکس گاتاری:  سوژه سیال، میل‌های متکثر و تفکر ریزومی …..44

3 1 3 – ناسیونالیسم: از ریشه‌های قومی به سوی نگاهی پسااستعماری ……….46

3 – 1 – 3 – 1 –  پارادایم های ناسیونالیسم: از ازلی گرایی تا نمادگرایی قومی…46

ازلی گرایی: مدافعان تاریخی بودن قوم و ملت ………46

مدرنیسم: ملت و ناسیونالیسم به مثابه پدیده‌هایی مدرن ……..47

نمادگرایی قومی: به سوی تعریفی ذهنی از ملت و قوم …49

3 – 1 – 3 – 2 –   پسااستعمارگرایی: از ملی گرایی ضد استعماری به بازنمایی سوژه در حاشیه …….50

ناسیونالیسم، ملی گرایی و مطالعات پسااستعماری ……….50

قومیت و مسئله بازنمایی: از مکتب بیرمنگام به مطالعات پسااستعماری ………54

  3 2 – چارچوب نظری: از تجربه تلخ مدرنیته به سیالیت سوژه تکه تکه شده… 56

3 – 2 – 1 –  به سوی چارچوب نظری: برساخت هویت در جهان رسانه­ای ……….57

3 – 2 – 2 –  سخن نهایی: رسانه مدرن و برساخت هویت ….63

3 – 2 – 1 –  فرضیات پژوهش …….63

فصل چهارم: روش شناسی

مقدمه …….65

4 1 – جنگ‌های پارادایمی: از اثبات گرایی به پراگماتیسم …..65

4 2 – روش شناسی ترکیبی: به سوی درکی نئوپراگماتیستی از روش ………..67

4 3 – انتخاب روش تحقیق: روش شناسی ترکیبی …68

4 – 3 – 1 –  روش تحقیق کمی: به سوی عملیاتی کردن مفاهیم …….69

4 – 3 – 1 – 1 –  جامعه آماری ….69

4 – 3 – 1 – 2 –  واحد تحلیل ……70

4 – 3 – 1 – 3 –  حجم نمونه …….70

4 – 3 – 1 – 4 –  روش نمونه گیری …..71

4 – 3 – 1 – 5 –  تعریف عملیاتی مفاهیم ….71

4 – 3 – 1 – 6 –  اعتبار و پایایی پژوهش……74

4 – 3 – 2 –  روش تحقیق کیفی: نشانه شناسی به مثابه ابزار پژوهش ……..75

4 – 3 – 2 – 1 –  نشانه شناسی: از نظریه تا روش………75

4 – 3 – 2 – 2 –  دلالت صریح و دلالت ضمنی….79

4 – 3 – 2 – 3 –  تحلیل همنشینی و تحلیل جانشینی …….80

4 – 3 – 2 – 4 –  رولان بارت و رمزگان …….80

4 – 3 – 2 – 5 –  سوالات اصلی …82

4 4 – بحث نهایی: از پیمایش به تفسیر …….82

فصل پنجم: یافته های پژوهش

مقدمه …….84

5 1 – تحلیل کمی یافته‌ها ……..84

5 – 1 – 1 –  توصیف متغیرهای پژوهش …….84

5 – 1 – 1 – 1 –  توزیع فراوانی نمونه آماری بر حسب جنسیت………..85

5 – 1 – 1 – 2 –  توزیع فراوانی نمونه آماری بر حسب شهر محل سکونت ………85

5 – 1 – 1 – 3 –   توزیع فراوانی نمونه آماری بر حسب گویش…86

5 – 1 – 1 – 4 –   توزیع فراوانی نمونه آماری بر حسب مذهب ………..86

5 – 1 – 1 – 5 –   توزیع فراوانی نمونه آماری بر حسب میزان تحصیلات ………..87

5 – 1 – 1 – 6  –  توزیع فراوانی نمونه آماری بر حسب وضعیت تأهل …….87

5 – 1 – 1 – 7 –   توزیع فراوانی نمونه آماری بر حسب سن …….88

5 – 1 – 1 – 8 –  توزیع فراوانی نمونه آماری بر حسب میزان تحصیلات والدین ……..88

5 – 1 – 1 – 9 –   توزیع فراوانی نمونه آماری بر حسب میانگین درآمد خانواده……….89

5 – 1 – 1 – 10 –   توزيع فراواني نمونه آماری بر حسب میزان هویت قومی……89

5 – 1 – 1 – 11 –  توزيع فراواني نمونه آماری بر حسب احساس در حاشیه بودگی ………..90

5 – 1 – 1 – 12 –  توزیع فراوانی نمونه آماری بر حسب نوع کانال ماهواره‌ای مصرفی……..91

5 – 1 – 1 – 13 –   توزيع فراواني و درصد نمونه آماری بر حسب نوع برنامه‌های مصرفی ………92

      5 1 2 –  تحلیل داده‌ها؛ آزمون فرضیات پژوهش ….92

5 – 1 – 2 – 1 –  آزمون فرضیه اول …..92

5 – 1 – 2 – 2 –  آزمون فرضیه دوم ….93

5 – 1 – 2 – 3 –  آزمون فرضیه سوم …94

5 – 1 – 2 – 4 –  آزمون فرضیه چهارم ………95

5 – 1 – 2 – 5 –  آزمون فرضیه پنجم…97

5 – 1 – 2 – 6 –  آزمون فرضیه ششم ………..98

5 – 1 – 2 – 7 –  آزمون فرضیه هفتم………108

5 2 تحلیل کیفی؛ نشانه­شناسی کانال­های ماهواره‌ای (مطالعه موردی: نوروز تی­وی)………..112

5 2 1    مروری بر تاریخچه شکل­گیری  کانال ماهواره­ای نوروز تی­وی….112

5  – 2 2 –  دال‌ها و مدلول‌های موجود در برنامه‌ها بر اساس مدل رولان بارت………..112

5 – 2 – 2 – 1 –  پرچم کردستان ……112

5 – 2 – 2 – 2 –  نقشه کردستان …….114

5 – 2 – 2 – 3 –   نوروز …..115

5 – 2 – 2 – 4 –  زبان کردی …..116

5 – 2 – 2 – 5 –  موسیقی…116

5 – 2 – 2 – 6 –  سرود ملی …….117

5 – 2 – 2 – 7 –  قندیل …..119

5 – 2 – 2 – 8 –  پژاک ……120

5 – 2 – 2 – 9 –  رقص (هه­لپه­رکی) ……….121

5 – 2 – 2 – 10 –  تصویر شهیدان (مبارزین) (عگید، زیلان، روناهی، بریتان و…)….122

5 – 2 – 2 – 11 –  شخصیت­های تاریخی (عبدالله اوجالان) …..123

5 – 2 – 2 – 11 –  اسامی کردی (افراد، کوه­ها، مبارزان، شهرها، عناوین برنامه­ها و…)…..124

     5 2 3 –  تحلیل همنشینی و تحلیل جانشینی …….125

تحلیل همنشینی …125

تحلیل جانشینی …..127

5   2 4 – جمع­بندی کلی …….130

5 3 – تفسیر یافته­ها……131

5 4 – سخن آخر: جمع بندی نهایی …136

فصل ششم: نتیجه گیری

   مقدمه …….139

تبیین یافته‌های پژوهش …….140

محدودیت‌های پژوهش ……….145

پیشنهادات پژوهشی …..146

منابع فارسی ……147

منابع کردی ……..151

منابع انگلیسی ……….151

ضمایم ………157

فهرست جداول

عنوان                                                                                                           صفحه

جدول شماره 4 – 1 –  مقایسه رویکردهای روش شناختی علوم اجتماعی ….66

جدول شماره 4 – 2 – آمار تفکیکی جامعه آماری بر حسب شهرستان ………69

جدول شماره 4 – 3 –  آمار تفکیکی جامعه نمونه بر حسب شهرستان ………71

جدول شماره 4 – 4 –  شاخص سازی متغیرهای پژوهش و منابع مورد استفاده ……….73

جدول شماره 4 – 5 –  مقدار آلفای کرونباخ در دو پرسشنامه مقدماتی و نهایی ……….75

جدول شماره 5 – 1 –  توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنسیت …85

جدول شماره 5 – 2 –  توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب شهر محل سکونت …85

جدول شماره 5 – 3 –  توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب گویش …….86

جدول شماره 5 – 4 – توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب مذهب ……..86

جدول شماره 5 – 5 –  توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان تحصیلات ……87

جدول شماره 5 – 6 –  توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب وضعیت تأهل …87

جدول شماره 5 – 7 –  توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سن پاسخگویان………..88

جدول شماره 5 – 8 –  توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان تحصیلات والدینشان ….88

جدول شماره 5 – 9 –  توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میانگین درآمد خانواده ….88

جدول شماره 5 – 10 –  توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب ابعاد هویت قومی ………..89

جدول  شماره 5 – 11 – توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب احساس در حاشیه بودگی ….89

جدول شماره 5 – 12 –  توزيع فراواني و درصد پاسخگويان بر حسب نوع کانال ماهواره‌ای مصرفی …90

جدول شماره 5 – 13 –  توزيع فراواني و درصد پاسخگويان بر حسب نوع برنامه­های مصرفی ….91

جدول شماره 5 – 14 – آزمون ضریب همبستگی پیرسون بین مدت استفاده و هویت قومی …..92

جدول شماره 5 – 15 –  آزمون ضریب همبستگی پیرسون بین میزان استفاده و هویت قومی …94

جدول شماره 5 – 16 –  آزمون ضریب همبستگی پیرسون بین در حاشیه بودگی و هویت قومی……..95

جدول شماره 5 – 17 –  آزمون معناداری تفاوت میانگین هویت قومی در بین مذاهب مختلف ………..96

جدول شماره 5 – 18 –  آزمون معناداری تفاوت میانگین هویت قومی در بین گویش‌های مختلف …97

جدول شماره 5 – 19 –  آزمون معناداری تفاوت میانگین بعد زبانی هویت قومی در بین کانال­ها……..98

جدول شماره 5 – 20 –  آزمون معناداری تفاوت میانگین بعد اجتماعی هویت قومی در بین کانال­ها…….100

جدول شماره 5 – 21 –  آزمون معناداری تفاوت میانگین بعد تاریخی هویت قومی در بین کانال­ها ……..102

جدول شماره 5 – 21 –  آزمون معناداری تفاوت میانگین بعد فرهنگی هویت قومی در بین کانال­ها …….104

جدول شماره 5 – 22 –  آزمون معناداری تفاوت میانگین بعد سیاسی هویت قومی در بین کانال­ها……….106

جدول شماره 5 – 23 –  آزمون معناداری تفاوت میانگین بعد زبانی هویت قومی در بین برنامه­ها ………..108

جدول  شماره 5 – 24 –  آزمون معناداری تفاوت میانگین بعد اجتماعی هویت قومی در بین برنامه­ها…..109

جدول شماره 5 – 25 –  آزمون معناداری تفاوت میانگین بعد تاریخی هویت قومی در بین برنامه­ها………110

جدول شماره 5 – 26 –  آزمون معناداری تفاوت میانگین بعد فرهنگی هویت قومی در بین برنامه­ها……..110

جدول شماره 5 – 27 –  آزمون معناداری تفاوت میانگین بعد سیاسی هویت قومی در بین برنامه­ها………111

جدول شماره 5 – 28 –  فهرست برنامه های هفتگی کانال ماهواره­ای نوروز …..126

جدول شماره 5 – 29 –  تقابل های معنایی در تحلیل جانشینی نوروز تی­وی ………..126

جدول شماره 5 – 30 –  معناهای حاصل از تقابل­های نشانه­ای در نوروز تی­وی ……..127

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                                           صفحه

نمودار شماره 4 – 1 –  مراحل تحلیل روش شناختی پژوهش ……68

نمودار شماره 4 – 2 –  رابطه دال و مدلول در تحلیل نشانه شناسی …77

نمودار شماره 4 – 3 –  مدل تحلیل اسطوره ای رولان بارت ………78

فهرست عکس ها

عنوان                                                                                                           صفحه

عکس شماره 5 – 1 – پرچم کردستان ………112

عکس شماره 5 – 2 – نقشه کردستان ……….114

عکس شماره 5 – 3 –  نوروز؛ آرم نوروز تی­وی ….115

عکس شماره 5 – 4 –  قندیل ……119

عکس شماره 5 – 5 – پرچم پژاک …….120

 

 

مقدمه

«این بهای خیانت است»! مردی بلندقد و با موهای بلند قهوه‌ای را که به صلیبی بسته شده است از در ورودی میدان داخل می‌کنند. جمعیت زیادی گرد هم آمده‌اند. به محض دیدن مرد، با داد و فریاد و سبزی و میوه‌های گندیده به استقبالش می‌روند. همه فریاد می‌زنند خائن، خائن، خائن! مرد را به شدت شکنجه می‌کنند و همه ناظران هورا می‌کشند. کودکی با دیدن صحنه شکنجه مرد، خنده‌ای بر لبانش نقش می‌بندد. نام مرد «والاس» است. جنگجویی اسطوره‌ای از اسکاتلند که برای رهایی اسکاتلند از یوغ استعمار بریتانیا جنگیده است. او در اسکاتلند مردی شجاع است. مردم همه او را قبول دارند و از مقبولیتی بسیار زیاد برخوردار است. او وطن پرستی به تمام معنا می‌باشد و مردم برای نجات او حاضرند هر کاری بکنند. این بخشی از سکانس پایانی فیلم «شجاع دل» میل گیبسون است، فیلمی که تأثیر زیادی در رشد ناسیونالیسم اسکاتلندی داشت. هویت‌ها هم چنین سرنوشتی دارند و هویت قومی بسیار بیشتر. برای ملتی چون اسکاتلند، «والاس» اسطوره است و به بخشی از «خود» اسکاتلندی تبدیل شده است و انقطاع فرآیند سوژه بودگی اسکاتلندی را پایان می‌دهد. در مقابل برای انگلیسی‌ها، «والاس» خائنی است که باید مجازات شود. او به ملت خود (از دیدگاه انگلیسی­ها، اسکاتلندی‌ها جزئی از بریتانیا هستند) خیانت کرده است و مردم هم چنین می‌گویند. هویت و فرآیند سوژه­بودگی، امری بسیار پیچیده و در عین حال دو طرفه است. می‌تواند به رهایی منجر شود و در سوی دیگر مرگ را به انتظار بماند. بسیاری از رهبران کرد هم سرنوشتی شبیه «والاس» داشته‌اند. «قاضی محمد» برای کردها تبدیل به اسطوره شد، اما برای بسیاری از ایرانیان، او خائنی بیش نبود و به همین دلیل مجازات شد. عبدالله اوجالان برای کردهای ترکیه تبدیل به شخصیتی افسانه‌ای شده است، در حالی که برای مردمان ترک، تروریستی است که جان فرزندان آن‌ها را می‌گیرد. در مقابل «اردوغان» که از مقبولیت زیادی در میان ترک‌ها برخوردار است، در میان بسیاری از کردهای ترکیه، تروریستی بیش نیست. به هر حال، هدف از طرح این مسائل در ابتدای کار، تاکید بر پیچیدگی هویت قومی، دو سویه­بودگی آن و به ویژه در رابطه با کردها که درگیر نوعی دیگری چندگانه (ولی، 1383) هستند، می‌باشد.

 

 

 

 

 

فصل اول:

کلیات پژوهش

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

افسوس، باز باید بکشم بار قلبم را

با درد و با اندوه، آن سان که سگی بازمی کشد تا لانه
اشکریزان، پایش را که از جا کنده است قطار
«مایاکوفسکی»

1 1 – بیان  مسئله:

یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر تحقیقی را بدون شک باید بیان مسئله آن دانست. در تحقیق حاضر، برای ارائه تبیینی دقیق و در عین حال جامع از مسئله مورد تحقیق، بیان مسئله در چند بخش مجزا و در عین حال مرتبط ارائه خواهد شد. در واقع، هر بخش، مقدمه‌ای است نظری برای ورود به مبحث بعدی و در عین حال، هیچ کدام از بخش‌ها بدون دیگری معنای خاص و مستقلی نخواهند داشت. علاوه بر این، سعی خواهد شد که هر بخش بر پشتوانه‌ای نظری برای طرح مباحث متکی باشد. به معنایی دیگر، طرح مسئله تحقیق حاضر، از دل تفکرات نظری برخواهد خواست.

مدرنیته؛ از پیشرفت علمی تا ابهام نمایشی

مدرنیته نه مفهومی جامعه‌شناسانه است، نه مفهومی سیاسی و نه مفهومی دقیقاً تاریخی. مدرنیته مشخصه تمدن است، مشخصه‌ای که به مقابله با سنت، یعنی مقابله با همه فرهنگ‌های سنتی و ماقبل خود برمی خیزد. پیشرفت پیوسته علوم و فنون، تقسیم منطقی کار صنعتی، به پیدایش بعدی تازه از دگرگونی دائمی و انهدام رسوم و فرهنگ سنتی در صحنه زندگی اجتماعی انجامید. مدرنیته، نظمی پساسنتی است که به واسطه تغییر، نوآوری و پویایی مشخص می‌شود (بارکر، 1387: 341). در واژگانی مارکسی، مدرنیسم تجربه‌ای است که در آن «هر آن چه سخت و استوار است دود می‌شود و به هوا می‌رود». مسئله‌ای که از تغییر و رشد دائمی، عدم قطعیت و ریسک پذیری جامعه بشری حکایت دارد. در معنایی کلی، مدرنیته حکایت از رشد، پیشرفت و نوآوری در تمامی عرصه‌های زندگی بشری دارد. مدرنیته در همه سطوح، به زیبایی شناسی گسست، خلاقیت فردی و نوآوری رقم خورده در دست پدیده جامعه شناختی آوانگارد، پر و بال داده است(چه در زمینه فرهنگی و چه در زمینه اجتماعی). هم‌زمان با این امر، اشکال سنتی اقتدار و مشروعیت الگوهای دریافت معنی (از جمله سبک‌های ادبی، قوانین هارمونی در موسیقی، قوانین پرسپکتیو و بازنمایی در نقاشی، آکادمیسم، نشانه‌های تصویری دریافت معنی و…) در حال انهدام هرچه گسترده‌تر هستند. به عبارتی بهتر، مدرنیته اشتیاقی بی پایان به نو شدن دارد، امر گم‌شده خویشتن را در نو­بودگی روزمره جستجو می‌کند و به شدت گرفتار حال شده است؛ گذشته در باتلاقی از حشرات عجیب گیر کرده است (حشرات عجیبی که در فیلم مخمل آبی دیوید لینچ در حال خوردن تکه گوش افتاده در چمن­زار هستند را می‌توان نشانه‌ای از تضادها و سردرگمی‌های مدرنیته در قبال گذشته دانست)، آینده را یارای یافتن نیست و به همین دلیل آن را رها کرده است. این گرایش بنیادی به حال، به ویژه از قرن بیستم به بعد، از راه انتشار صنعتی وسایل فرهنگی، گسترش فرهنگ و دخالت عظیم وسایل ارتباط جمعی (مطبوعات، سینما، رادیو، تلویزیون و تبلیغات) فعال بوده است. فرار بودن شکل و محتوا شدت یافته است، به طوری که حساب انقلاب‌ها در سبک، مد و نوشتار و رسوم اجتماعی دیگر از دست رفته است. بدین ترتیب مدرنیته با ریشه‌ای کردن خود در یک تغییر پرسپکتیو، و در یک حرکت دوربین دائماً متغیر، تغییر معنا می‌دهد، به طوری که ذره ذره، تمام ارزش جوهری پیشرفت، که در ابتدا بنیان آن را شکل می‌داد، از میان می‌رود، تا مدرنیته هر چه بیشتر به زیبایی­شناسی­ای تبدیل می‌شود که تغییر را فقط برای تغییر می‌پسندد. در واقع می‌توان گفت که مدرنیته با تجریدی کردن خود و یافتن گونه‌ای سخن پردازی نو در بازی یک یا چندین نظام از نشانه‌ها داخل می‌شود و در نهایت صرفاً با مد منطبق می‌شود، مدی که در عین حال سرانجام و هدف مدرنیته نیز هست (بودریار، 1389: 28). به عبارتی ساده­تر، مدرنیته و به ویژه در وجه متأخرش، بیشتر به سبکی زیباشناختی تبدیل شده است. بدین معنا که خود واسطه‌ای برای تغییر شده است و تغییرات دوران جدید، تنها به واسطه ابزاری به نام «مدرنیته» روی داده‌اند و نمی‌توان گفت که مدرنیته علت اصلی تغییرات بوده است. این مسئله تا حدودی در تضاد با گفته مشهور گیدنز است که نهادهای مدرنیته را به ارابه غیرقابل کنترل خدایان هندی تشبیه می‌کند که نیروی زیادی دارند و همه چیزهای پیش روی خود را درهم می‌شکنند(گیدنز، 1991 به نقل از بارکر، 1385: 303). گیدنز بر عینیت علمی مدرنیته تاکید می‌نماید و از این نکته که مدرنیته در واژگانی بارتی خود تبدیل به اسطوره شده است، غافل است. بودریار(1389) در نگاهی متفاوت از گیدنز، معتقد است که مدرنیته، انقلاب تکنولوژیک و علم نیست، بلکه بازی و درگیر شدن ظاهری انقلاب در صحنه نمایش زندگی خصوصی و اجتماعی، در بعد هر روزی وسایل ارتباط جمعی، اسباب و ابزار زندگی، رفاه خانگی یا تسخیر فضا است. علم و تکنولوژی به خودی خود «مدرن» نیستند بلکه تأثیرهایشان مدرن است. مدرنیته یک دیالکتیک تاریخ نیست، بلکه نفس رخداد است، نمایش دائمی لحظه حاضر، جهان شمول بودن خلاصه اخباری است که از وسایل ارتباط جمعی پخش می‌شود. در واقع، مدرنیته را می‌توان نوعی ابهام نمایشی دانست که کلان روایت تولید، باز تولید و دریافت معنا را نمایندگی می‌کند. در مخالفت با حال زدگی مدرنیته، نحله­ای فکری شکل گرفت که لیوتار را تا حدودی می‌توان سردمدار آن دانست: پست مدرنیسم. لیوتار در مقاله معروف خود با عنوان «پسامدرنیسم چیست؟» بر این باور است که پست مدرنیسم به تاریخ تعلق ندارد. نه در گذشته سیر می‌کند، نه گرفتار حال است و نه اسیر ایده آلیسم آینده گرا؛ بلکه در درون همه آن‌ها قرار دارد. پسامدرن می‌بایست بر اساس نا سازه گذشته (post) در آینده (modo) درک شود.  لیوتار در پایان مقاله خویش بر وحشت‌زدگی سوژه قرن نوزدهمی و قرن بیستمی از کلیت و یگانگی تاکید می‌کند. راهکار وی چنین است: «بیایید بر علیه کلیت بجنگیم، بیایید شاهدان شی ارائه نشدنی باشیم، بیایید تفاوت‌ها را تقویت کنیم و آبروی نام را حفظ کنیم» (لیوتار، 1389: 50). ذکر این نکته ضروری است که لیوتار شی ارائه نشدنی را از «دیدرو» وام گرفته است و بر این حقیقت دلالت می‌کند که آنچه ارائه نشدنی است وجود دارد و مسئله هنر مدرن در کلیت خود، آشکار ساختن این نکته است که شی قابل تصوری وجود دارد که نه می‌توان آن را دید و نه می‌توان پدیدارش ساخت. در واقع، هنر مدرن تنها با آزار دادن به ما لذت می‌بخشد، تنها با نادیدنی کردن، ما را قادر به دیدن خواهد کرد(همان: 45). لیوتار در طرح این مسئله، وامدار مفهوم «بی شکلی، غیبت شکل» فیلسوف آلمانی، امانوئل کانت می‌باشد که در حوصله بحث حاضر نمی‌گنجد. این مفاهیم را لیوتار در تحلیل تصویر و قدرت آن به کار برده است و به همین منظور از آن به عنوان مدخلی برای ورود به بخش دوم تعریف مسئله (رسانه‌های ارتباطی: سرگردانی در برزخ مدرنیته) که تا حدود زیادی با پست مدرنیسم گره خورده است، استفاده خواهد شد.

رسانه‌های ارتباطی؛ از سرگردانی در برزخ مدرنیته تا مرگ واقعیت در جهان پست مدرن

همان طور که ذکر گردید، پست مدرنیسم در معنای لیوتاری آن بر مرگ کلان روایت و حکومت روایتی کلان – تاریخی بر فرآیند معنایابی و سوژه­بودگی جامعه در معنای کلان آن، تاکید می‌کند. این مسئله بیش از همه با رشد انفجاری نشانه‌های معنایی موجود در رسانه‌های ارتباطی مرتبط است. در واقع، رشد رسانه‌های ارتباطی، نوید تکثر معناهای هویتی را می‌دهد؛ نویدی که خیلی با کلان روایت حاکم بر جامعه مدرن سازگار نمی‌باشد و پست مدرنیسم، واژه‌ای(فارغ از سیالیت و بار معنایی واژه) مناسب‌تر به نظر می­رسد. جیانی واتیمو، اصطلاح پسامدرن را وابسته به این واقعیت می‌داند که جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم، جامعه ارتباطات همگانی است. جامعه ما جامعه رسانه‌های گروهی است (واتیمو، 1389: 52). واتیمو، ظهور جامعه پست مدرن را مصادف با نابودی تفکر تک خطی می‌داند؛ تفکری که محصول عصر روشنگری بود و نوعی دیدگاه مرکز – بنیاد برای هستی قائل بود. وی ناممکن بودن اندیشه تاریخ تک خطی را بیش از همه نتیجه پیدایش وسایل ارتباط جمعی می‌داند. این وسایل (روزنامه، رادیو، تلویزیون و…)که اکنون نام تله­ماتیک به خود گرفته‌اند، نقشی تعیین کننده در فروریزی دیدگاه‌های مرکز – بنیاد داشته است، دیدگاهی که لیوتار آن را کلان روایت می‌نامید. دیدگاه واتیمو در مورد رسانه‌های ارتباطی را می‌توان در تقابلی کامل با متفکران مکتب فرانکفورت و به طور خاص آدورنو و هورکهایمر که نگاهی تاریک و منفی به رسانه‌های گروهی داشتند، دانست. آن‌ها در کتاب «دیالکتیک روشنگری» به توده‌ای شدن هنر مدرن اعتراض می‌کنند و رسانه‌های گروهی را عامل اصلی این مسئله می‌دانند؛ رسانه‌ای که در نگاه آن‌ها هنر والا را نابود کرده است و جامعه‌ای یک دست را در پی دارد. به طور کلی رسانه‌های گروهی در نگاه فرانکفورتی‌ها (بنیامین یک استثنا می‌باشد) مدرنیته را تبدیل به برزخی نموده‌اند که انسان‌ها را تبدیل به ابژه هایی می­کند که تحت فرمان رسانه‌های گروهی (بخوانید صفحه تلویزیون) می‌باشند. در دیدگاهی متفاوت‌تر، والتر بنیامین، رسانه‌های گروهی را ستایش می‌کند؛ به این دلیل که منجر به توده‌ای شدن هنر شده‌اند؛ هنری توده‌ای که بنیامین برایش وجه­ای انقلابی و رهایی بخشی قائل است(یزدانجو، 1387). ژان بودریار نیز نگاهی منفی به رسانه‌های جمعی دارد. وی در مقاله «فروپاشی معنا در رسانه‌ها»، بر این باور است که رسانه‌ها پدیدآورنده اجتماعی سازی نبوده، بلکه دقیقاً برعکس آن عمل می‌کنند: کار آن فروپاشی امر اجتماعی در توده‌هاست و این کار تنها به منزله بسط ماکروسکوپی فروپاشی معنا در سطح میکروسکوپی نشانه است (بودریار، 1381: 121). در اعتراض به چنین تفکراتی در مورد رسانه‌های جمعی، متفکرینی چون واتیمو با نگاهی پست مدرنیستی، برای رسانه‌های گروهی وجه­ای رهایی بخش قائل می‌شوند. واتیمو در مقاله خویش با عنوان «پسامدرن: جامعه شفاف؟»، پیش نهاده‌هایی را برای رسانه‌های گروهی در جامعه نوین ارائه نموده است: الف: رسانه‌های گروهی نقشی تعیین کننده در پیدایش جامعه پسامدرن بازی می‌کنند. ب: آنان جامعه پسامدرن را شفاف‌تر نکرده اند، بلکه آن را پیچیده‌تر و حتی آشفته‌تر کرده‌اند و در نهایت ج: درست همین آشوب نسبی نقطه امید ما برای رهایی است( واتیمو، 1389: 55). در این دیدگاه، رسانه‌های گروهی و به تبع آن فزونی اطلاعات ممکن درباره صورت‌های بی­شمار واقعیت، تصور واقعیتی یگانه را به شدت دشوار می‌سازد. در چنین حالتی انگاره‌ی آرمانی آزادی و رهایی بخشی رسانه‌ها (بنیامین را به یاد آورید) که مبتنی بر خودآگاهی روشن و دانش کامل انسان همه آگاه (روح مطلق هگلی) می­باشد، جای خود را به انگاره‌ای استوار بر نوسان و چندگانگی و کثرت و در نهایت افول اصل بی چون و چرای واقعیت می‌دهد. به عبارتی ساده‌تر، فراوانی تصاویر معنایی که در لحظه بر ذهنیت کنش­گران حمله‌ور می‌شوند، موجب از دست رفتن مفهوم واقعیت در ما می‌شود. البته متفکرینی چون واتیمو به هیچ وجه این مسئله را ضایعه‌ای بزرگ برای انسان به شمار نمی‌آورد. وی بر این باور است که رهایی، مبتنی بر سوگم کرده­گی و در عین حال آزادی تفاوت‌ها و عناصر محلی است. با اضمحلال اندیشه خردمندانه­گی مرکز – بنیاد تاریخ، جهان ارتباطات همگانی همانند مجموعه‌ای چندگانه از خردمندانه­گی­های محلی – یعنی اقلیت‌های اخلاقی، جنسی، دینی، قومی، فرهنگی و هنری – که هر کدام صدای خود را دارند، فوران می‌کند(واتیمو، 1389: 59). به عبارتی دیگر، اقلیت‌های مختلف در جهان پست مدرن رها شده از حاکمیت ابر روایتی کلان، به واسطه اندیشه یگانگی صورت حقیقی انسان، مرعوب و محکوم به سکوت نیستند. در واقع می‌توان گفت که در جهان پست مدرن که رشد انفجاری رسانه‌های گروهی مهم‌ترین خاصیت آن می‌باشد، با نوعی تکثر نشانه‌های معنایی مواجه می‌باشیم که نوید مرگ کلان روایت را می‌دهد. در راستای تفکرات واتیمو، کاستلز دیدگاهی تا حدودی خوش بینانه نسبت به رسانه‌ها دارد. کاستلز (1386) در مورد تأثیر رسانه‌های جدید بر فرهنگ جوامع معتقد است که فرهنگ‌ها از فرايندهاي ارتباط تشكيل شده‌اند. همه اشكال ارتباط بر مبناي توليد و مصرف نشانه‌ها استوارند. ويژگي تاريخي سيستم ارتباطي جديد، القاي واقعيت مجازي نيست بلكه ايجاد مجاز واقعي است. اين سيستمي است كه در آن خود واقعيت (يعني وجود مادي- نمادين مردم) كاملاً در متني از تصاوير مجازي و در جهاني واقع‌نما غرق شده است كه در آن چيزهايي كه بر روي صفحه ظاهر مي‌شوند فقط تصاويري نيستند كه تجربه از طريق آن‌ها منتقل مي‌شود، بلكه خود به تجربه تبديل مي‌شوند. شبکه‌های ارتباطی جدید و تلگرافی در سراسر جهان خیلی سریع‌تر از دیگر تکنولوژی‌های ارتباطی پخش شده‌اند. این بدین خاطر است که ارتباطات به عنوان مرکز همه فعالیت‌های انسانی تمام زندگی را احاطه کرده است. ظهور تکنولوژی‌های جدید، ارتباط چند­مدلی همه­جایی را به عنوان زیربنای زندگی جدید مطرح کرده است(کاستلز، 2007: 16). نوام چامسکی، زبان شناس معروف امریکایی نیز نگاهی رهایی بخش به رسانه‌ها دارد. تکنولوژی‌های نوین ارتباطی و ماهواره‌ها به انسان‌ها و اجتماعات کمک می‌کند تا خود را تعریف کنند و به درک جایگاه خود در جهانی که هر لحظه با فوران نشانه‌ها روبرو است، نائل آید (چامسکی، 2008: 9).

تلویزیون؛ به سیاره تصاویر خوش آمدید!

همان گونه که ذکر گردید، پست مدرنیسم و به ویژه در معنای لیوتاری آن، ادعای پایان واقعیت را دارد. اما این مسئله به این معنا نیست که دیگر هیچ واقعیتی وجود ندارد، بلکه این است که رابطه ساده و مستقیمی بین بیان واقعیت در کلمات و تصاویر و خود واقعیت وجود ندارد. مهم‌ترین ابزار انتقال معناها و نشانه‌های تصویری در دنیای نوین، تلویزیون می‌باشد، زیرا به نظر می‌رسد با برخی از اصول اساسی هنر مدرنیستی تضاد آشکار دارد. به عنوان مثال، می‌توان به چگونگی استفاده از صدا و تصویر، تجربه انتقال و جایگزینی دائم تصاویر و توانایی بینندگان در عوض کردن کانال‌های آن اشاره نمود(وارد، 1389: 83). امبرتو اکو درباره دنیای تلویزیون بر این باور است که دنیای نئوتلویزیون آن قدر درگیر مشکلات خود شده و سر در لاک خود فرو برده که کمتر مجالی برای دنیای واقعی مانده است. ژان بودریار نیز نوعی فرهنگ رسانه‌ای را توصیف می‌کند که توسط آن چیزی که او آن را «عارضه خود ارجاعی جنون آمیز» می‌خواند تحلیل می‌رود، اما در بررسی معانی ضمنی این عارضه از اکو نیز فراتر می‌رود. در حال حاضر، رسانه‌ها مجبور نیستند با حقیقت لزوماً در ارتباط باشند، به علاوه، ما اکنون با موقعیتی روبرو هستیم که به قول بودریار، تصویر هیچ رابطه‌ای با هیچ واقعیتی ندارد، بلکه تصویر تمثال خالص خود است(بودریار، 1988: 170 به نقل از وارد، 1389: 92). در نگاهی دیگر (البته در سطحی متفاوت از بودریار از لحاظ نظری) نظریه پردازان مکتب فرانکفورت، نگاهی منفی به تلویزیون دارند. آن‌ها، مشکل اصلی تلویزیون را ماهیت سراپا یک‌طرفه این رسانه، مالکیت و کنترل انحصاری آن توسط دولت­ها یا تراست­ها و انفعال مطلق بینندگان آن می‌دانند. در پس تلویزیون، قدرت یا ذهنی شیطانی نهفته است که ما را نگاه، کنترل و هیپنوتیزم می‏کند ( ایده‏ای که جورج اُرول آن را در رمان 1984 به خوبی و به دقت بسط می‏دهد). اندکی تأمل در باب تجربه روزانه خود ما نشان می‏دهد که تلویزیون در مقام رسانه اعظم دوره «پست مدرن» اساساً نوعی سراسر بین (پانوراما) اُرولی ـ فوکویی نیست که همه ما را به ابژه‏های نظارت و مراقبت بدل می‏کند. برای مثال، امروزه تقریباً هر کنش­گری می‏داند که قدرت و جذابیت تلویزیون از این امر ناشی نمی‏شود که ما، همچون قهرمانان رمان اُرول، از خاموش کردن، بریدن صدا، یا در رفتن از زیر نگاه آن عاجزیم؛ بلکه درست برعکس، منشأ اصلی قدرت تلویزیون تصمیم آزادانه بسیاری از ما برای روشن گذاشتن تلویزیون در تمام مدت، همراه با قطع صدا در برخی مواقع است که خود پیامد وجود ده­ها و صدها کانال و برنامه تلویزیونی است. تلویزیون بیشتر شبیه یک سیاه­چاله فضایی است که همه نگاه­ها را به درون خود می‏کشد و هیچ نگاهی قادر به گریز و خروج از آن نیست. تلویزیون نابودکننده هرگونه جادو و نگاهی است و آن­چه از آن بیرون می‏ریزد چیزی جز تصویر نیست( آن هم تصویری یکپارچه و کامل از «خود» یا تصویری آینه‏ای (به مفهوم لاکانی کلمه))(فرهادپور، 1381: 29).  به طور کلی می‌توان بحث بودریار، آدورنو، هورکهایمر و… در مورد حاکمیت تصویر در دنیای جدید را تصدیق نمود، اما بدبینی بیش از حد آنان مجال چندانی برای تحلیل رهایی بخشی رسانه‌ها که مدنظر واتیمو، کاستلز، بنیامین و… می‌باشد، نمی‌گذارد. کاستلز به همراه واتیمو نوعی ماهیت رهایی بخشی در فرآیند سوژه بودگی برای قدرت تصویر (قدرت نشانه‌های معنایی – تصویری حاصل از منطق تلویزیون) قائل می‌شود. در واقع، از این دیدگاه (دیدگاهی بیشتر پست مدر نیستی) تلویزیون می‌تواند به تکثر معناهای هویتی در فرآیند سوژه بودگی کنش­گران (مخاطبین) منجر شود.

هویت؛ از جستجوی امر گمشده به سوی سیالیت معناهای متکثر

«شبحی بر سراسر آکادمیای غرب می‌گذرد، … شبح سوژه دکارتی». این جمله، مقدمه کتاب سوژه حساس نوشته اسلاوی ژیژک می‌باشد. ژیژک بر این باور است که تلاش‌های بی وقفه‌ای از سوی دانش ستیزان نیو ایجی، واسازان پسامدرن، پیروان هابرماس، پیروان هایدگر، پسامارکسیست ها و فمنیست ها در جریان است تا سوژه دکارتی یا آن­گونه که معروف است، کوگیتو، را از تفکر معاصر بیرون کنند. بحث از هویت و سوژه بود­گی را می‌توان از جمله معروف رنه دکارت، «من می‌اندیشم، پس هستم» (کوگیتو) پی گرفت. سوژه دکارتی که استوارت هال از آن با عنوان سوژه روشنگری یاد می‌کند، مبتنی بر درکی از انسان است که وی را موجودی متمرکز و فردی یکپارچه می‌دانست که قابلیت‌های خردورزی، آگاهی و کنش به وی اعطا شده و مرکز وی از هسته‌ای ذاتی تشکیل شده است… این مرکز ذاتی خویشتن، همان هویت فرد است (هال، 1992: 275 به نقل از بارکر، 1387: 398). این سخنان استوارت هال، بدون شک خیلی برای اسلاوی ژیژک خوشایند نخواهد بود. ژیژک بر این باور است که کوگیتوی دکارتی پایه و اساس سوژه است، اما بر خلاف امثال هال، که کوگیتو را من جوهری، شفاف و کاملاً خودآگاهی که بر سرنوشت خویش تسلط دارد، می‌دانند، وی کوگیتو را یک فضای خالی می‌داند، چیزی که وقتی بقیه جهان از خود بیرون نهاده شد، بر جای می‌ماند. سامان نمادین همان چیزی است که جانشین خسران بی واسطه­گی جهان می‌شود و همان جایی است که خلأ سوژه از طریق فرآیند سوژه مند شدن پر می‌شود(ژیژک، 1384: 40). به هر حال، منطق غالب بر سوژه دکارتی، نوعی جوهر گرایی و جستجوی امر گمشده می‌باشد. بعد از دکارت و هم‌زمان با شکل گیری علم جامعه شناسی، سوژه به معنای دکارتی آن به بوته فراموشی سپرده شد. در این دوران بیشتر به برساختگی سوژه تاکید می‌شود. در سوژه جامعه شناختی، هسته درونی سوژه، خود بنیاد و خود بسنده نیست، بلکه در رابطه با «دیگران» مهم شکل می‌گیرد که برای سوژه نقش میانجی ارزش‌ها، معانی و نمادهای جهانی را دارند که وی در آن‌ها زندگی می‌کند (هال، 1992: 275 به نقل از بارکر، 1387: 400). نگاه جامعه شناختی و در عین حال مدرن به هویت و سوژه تا اواخر دهه 1960 بر تفکر اجتماعی سوژه بودگی حاکم بود. در سال 1972، فیلسوف متاثر از فوکو به نام ژیل دلوز و روانکاو متاثر از لاکان به نام فلیکس گاتاری با همکاری یکدیگر کتابی به نام «آنتی اودیپ: سرمایه داری و شیزوفرنی» تالیف کردند. آن‌ها در این کتاب از یک دنیای فروپاشی و تغییر دائمی حمایت می‌کنند که در آن، فرد از مفاهیم سرکوب کننده‌ای مثل عقلانیت، یکپارچگی یا ثبات «خود» رها می‌شود. این کتاب به خاطر تاکید بر این نکته، اغلب یکی از بیانیه‌های اصلی و اولیه پست مدرن در مورد هویت و جامعه به حساب می‌آید (وارد، 1389: 200). آنان هویت‌های پایدار را پنداری مضر می‌دانند و از تفاوت و بی نظمی و روند جاری تغییر به عنوان تنها راه آزادی تجلیل می‌کنند و بر نیاز به تحقق میل‌های متکثر تاکید می‌کنند. در سال‌های بعد، موج سرسام آوری از نظریات پست مدرنیستی در مورد هویت و سوژه، بازار تفکر اجتماعی و فلسفی را تسخیر نمود. امر مشترک تمامی این نحله­های فکری این است که خویشتن مرکز زدایی شده یا پست مدرن، عبارت است از سوژه‌ای متغیر، چند پاره و دارای هویت‌های متکثر. افراد از هویت‌های واحد تشکیل نمی‌شوند، بلکه هویت‌های چندگانه و در مواردی متناقض را دارند.

هویت قومی؛ از یکسان سازی قومی به سوی تفکر ریزومی

قومیت را می‌توان مفهومی فرهنگی دانست که بر داشتن هنجارها، ارزش‌ها، باورها، نمادها و اعمال فرهنگی مشترک متمرکز است. صورت­بندی‌های گروه‌های قومی بر دال‌های فرهنگی مشترک تکیه دارد که در شرایط خاص تاریخی، اجتماعی و سیاسی توسعه یافته‌اند. این گروه‌ها به تشویق احساس تعلق بر مبنای نیاکان مشترک اساطیری می‌پردازند. با این حال بحث‌های ضد ذات­گرایانه بر آنند که گروه‌های قومی بر مبنای پیوندهای ازلی یا خصلت‌های فرهنگی عام متعلق به یک گروه خاص شکل نمی‌گیرند، بلکه اعمال آن‌ها را شکل می‌دهند(بارکر، 1387: 446). نمادپردازان قومی در مخالفت با ذات گرایان و ضد ذات گرایان، اعتقادي به ازلي بودن هويت و همچنين ابداعي و ابزاري بودن آن ندارند. آن‌ها با ارائه رويكرد مياني هم به اساطير، خاطرات و ريشه‌هاي گذشته توجه دارند و هم دگرگونی‌های ايجاد شده توسط مدرنيته. نمادپردازی قومی تاریخی به ویژه بر عناصر ذهنی در تداوم و استمرار اقوام، شکل­گیری ملت­ها و تأثیر ناسیونالیسم تاکید می­کند (اسمیت، 1383: 69). هویت قومی را در بافتی کاستلزی می‌توان نوعی هویت مقاومت دانست. هویتی که گفتمان یکسان سازی هویت مشروعیت بخش منطق سلطه را به زیر سوال می‌برد، از در حاشیه بوده گی خویش به رنج آمده است و با استفاده از ابزارهای شبکه‌ای درصدد حمله به متن مرکزگرا برمی آید. مقاومت هویتی کاستلز را باید نوعی از مقاومت در برابر یکسان سازی قومی دانست. در همین راستا ژیل دلوز و فلیکس گاتاری در کتاب «هزار سطح فلات»، برای تبیین چندگانگی هویتی (از جمله قومی) از استعاره ریزوم استفاده می‌کنند. ریزوم ریشه‌های فرعی گیاه است و در فاصله میانی ریشه اصلی گیاه می‌روید. از دیدگاه آنان، نگاه ریزومی ضد تمرکز و نظم معمول است و در آن از مرزبندی‌های تفکر خطی خبری نیست. در یک مجموعه ریزومی، اموری که با همدیگر لزوماً هم‌رنگ و همگون نیستند کنار هم قرار می‌گیرند و به زایش دست می‌زنند. در واقع، تئوری ریزوم به چندگانگی بها می‌دهد و ریزوم، فرهنگ‌های گوناگون و متعدد را به هم وصل نموده، رابطه جدید می‌سازد(دلوز و گاتاری، 1987: 7). این تفکرات (تکثرگرایی و چندگانگی قومی و هویتی) را می‌توان حاصل تفکر پست مدرنیسم دانست و نه مدرنیته‌ای که کلان روایت را تبلیغ می‌نمود.

کانال‌های ماهواره‌ای کردی؛ از باتلاق حاشیه بودگی تا هجوم نشانه‌ای به متن

منابع فارسی:

  • اباذری، یوسف علی و کریمی، جلیل (1388)، «آیا شرق شناسی را پایانی هست؟»، فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال دوم، شماره ششم: 175 – 155.
  • احمد زاده، هاشم ( 1386)، از رمان تا ملت: پژوهشی در گفتمان روایی فارسی و کردی، ترجمه بختیار سجادی، سنندج: انتشارات دانشگاه کردستان.
  •  (1383)، «کردها و دیاسپورا»، گاهنامه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی نویسا، شماره 1: 232 – 219.
  • احمدی، حمید (1381)، «جهانی شدن؛ هویت قومی یا ملی»، فصلنامه مطالعات ملی، سال سوم، شماره 11: 36 –
  • آدورنو، تئودور و هورکهایمر، ماکس(1389)، دیالکتیک روشنگری: قطعات فلسفی، ترجمه مراد فرهاد پور و امید مهرگان، تهران: نشر گام نو.
  • آسابرگر، آرتور (1387)، روش های تحلیل رسانه‌ها، ترجمه پرویز اجلالی، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
  • استوری، جان (1382)، «مطالعات فرهنگی درباره فیلم‌های عامه پسند»، ترجمه حسین پاینده، مجله ارغنون، شماره 23: 154 – 129.
  • (1386)، مطالعات فرهنگی درباره فرهنگ عامه، ترجمه حسین پاینده، تهران: آگاه
  • اسکیدمور، ویلیام (1375)، نظریه‌های جامعه شناسی: تفکری نظری در جامعه شناسی، ترجمه محمد مقدس، احمد رجب زاده، علیمحمد حاضری، علی هاشمی گیلانی و سعید معیدفر، تهران: نشر تابان.
  • اسمیت، آنتونی دی (1383)، «پارادایم های ناسیونالیسم»، ترجمه بختیار سجادی، گاهنامه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی نویسا ، شماره 1: 217 – 196.
  •  (1383)، «نظریه‌های ناسیونالیسم»، ترجمه بختیار سجادی، گاهنامه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی نویسا ، شماره 2: 36 – 5.
  •  (1383)، ناسیونالیسم: نظریه، ایدئولوژی، تاریخ، ترجمه منصور انصاری، تهران: موسسه مطالعات ملی.
  • آلن، گراهام (1385)، رولان بارت، ترجمه پیام یزدانجو، تهران: نشر مرکز.
  • اوزکریملی، اومرت (1383)، نظریه‌های ناسیونالیسم، ترجمه محمد علی قاسمی، تهران: موسسه مطالعات ملی.
  • اینس، مارتین (1384)، گفتگوهایی با مانوئل کاستلز، ترجمه حسن چاوشیان و لیلا جوافشانی، تهران: نشر نی.
  • بارت، رولان (1389)، اسطوره امروز، ترجمه شیرین دخت دقیقیان، تهران: نشر مرکز.
  • بارکر، کریس (1387)، مطالعات فرهنگی ( نظریه و عملکرد)، ترجمه مهدی فرجی و نفیسه حمیدی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  • بودریار، ژان (1381)، در سایه اکثریت‌های خاموش، ترجمه پیام یزدانجو، تهران: نشر مرکز.
  • (1389)، «پسامدرنیته یا مدرنیته خودآگاه»، ترجمه ترانه یلدا، در مانی حقیقی، سرگشتگی نشانه‌ها: نمونه‌هایی از نقد پست مدرن، تهران: مرکز.
  • (1389)، «وانموده»، ترجمه مانی حقیقی، در مانی حقیقی، سرگشتگی نشانه‌ها: نمونه‌هایی از نقد پست مدرن، نهران: مرکز.
  • بیکر، ترزال (1390)، نحوه انجام تحقیقات اجتماعی، ترجمه هوشنگ نایبی، تهران: نشر نی.
  • پرسی، الیزابت (در دست انتشار)، جامعه و تأثیرات رسانه، ترجمه مهدی منتظر قائم.
  • جلایی پور، حمید رضا (1385)، فراز و فرود جنبش کردی، تهران: انتشارات لوح فکر.
  • جلایی پور، حمید رضا و قنبری، علی (1388)، «بررسی هویت ملی و ارزش­های جهانی شدن با تاکید بر ایرانیان عرب زبان، پژوهش نامه علوم اجتماعی، سال سوم، شماره دوم: 188 – 165.
  • جنكنيز، ريچارد (1381) هويت اجتماعي، ترجمه تورج ياراحمدي، تهران: شيرازه.
  • جواهری، فاطمه و بالاخانی، قادر (1385)، «رسانه جمعی و اعتماد: بررسی تأثیر رسانه‌های جمعی بر اعتماد اجتماعی (مطالعه موردی: شهروندان تهرانی)»، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، سال سوم، شماره دوم: 29 – 1.
  • چاندلر، دانیل (1387)، مبانی نشانه شناسی، ترجمه فرزان سجودی، تهران: نشر سوره مهر.
  • حبی، اکرم، فتحی آذر، اسکندر و محمد بخش، بهمن(1389)، «جهانی شدن و هویت‌های محلی و جهانی دانشجویان(مطالعه موردی: دانشگاه تبریز)»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، دوره سوم، شماره2: 121 –
  • حسن پور، امیر (1383)، «تکوین فرهنگ رسانه‌ای کرد»، ترجمه کمال خالق پناه و آرام کریمی، گاهنامه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی نویسا ، شماره 2: 171 – 121.
  • دالی، گلین(1386)، گشودن فضای فلسفه: گفت و گوهایی با اسلاوی ژیژک، ترجمه مجتبی گل محمدی، تهران: گام نو.
  • دانسی، مارسل (1387)، نشانه شناسی رسانه‌ها، ترجمه گودرز میلانی و بهزاد دوران، تهران: نشر چاپار.
  • دلوز، ژیل (1386)، فوکو، ترجمه افشین جهاندیده و نیکو سرخوش، تهران: نشر نی.
  • دوران، بهزاد (1387)، هویت اجتماعی: رویکردها و نظریه‌ها، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی.
  • رحمت الهی، حسین (1384) ، «جهانی شدن و تأثیر آن بر هویت­های قومی و ملی»، اندیشه‌های حقوقی، سال 3، شماره 8: 111 –
  • رضایی، محمد و کاظمی، عباس (1387)، «بازنمایی اقلیت‌های قومی در سریال‌های تلویزیونی»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، سال اول، شماره 4: 78 –
  • رفعت جاه، مریم و شکوری، علی (1387)، «اینترنت و هویت اجتماعی»، مجله رسانه جهانی، شماره5، :12 –
  • ژیژک، اسلاوی(1384)، «سوژه حساس هگلی»، ترجمه مراد فرهادپور در رخداد: اسلاوی ژیژک، گزینش و ویرایش مراد فرهادپور، مازیار اسلامی و امید مهرگان، تهران: انتشارات گام نو.
  • (1386)، هنر امر متعالی مبتذل: درباره بزرگراه گمشده دیوید لینچ، ترجمه مازیار اسلامی، تهران: نشر نی.
  •  (1388)، به برهوت حقیقت خوش آمدید، ترجمه فتاح محمدی، تهران: هزاره سوم.
  •  (1389)، از نشانگان خود لذت ببرید: ژاک لاکان در هالیوود و بیرون از هالیوود، ترجمه فتاح محمدی، تهران: هزاره سوم.
  • (1390)، کژنگریستن: مقدمه‌ای بر ژاک لاکان، ترجمه صالح نجفی، تهران: رخداد نو.
  • ساروخانی، باقر (1380)، روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، چاپ سوم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • سجودی، فرزان (1381)، نشانه شناسی کاربردی، تهران: نشر علم.
  • سحابی، جلیل و آقابیگ پوری، هاشم(1389)، «بررسی تأثیر بعد فرهنگی جهانی شدن بر هویت قومی( مطالعه موردی جوانان 15 تا 29 ساله شهرستان بوکان)»، فصلنامه مطالعات ملی، سال یازدهم، شماره 1: 155 –
  • سعدی پور، اسماعیل (1388)، «بررسی و مقایسه مدل‌های اثرات رسانه­ها»، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، سال شانزدهم، شماره 2: 152 –
  • سیدامامی، کاووس (1387)، «ادراک گروه‌های قومی از تصاویر رسانه‌ای خود»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، سال اول، شماره 4: 78 –
  • شایگان، داریوش (1380)، افسون‏زدگي جديد: هويت چهل تكه و تفكر سيار، ترجمه فاطمه ولیانی، تهران: نشر و پژوهش فرزان‏روز.
  • عبداللهی، محمد(1377)، «هویت جمعی، دینامیسم و مکانیسم تحول آن در ایران»، نامه انجمن جامعه شناسی ایران، دفتر اول: 83- 63.
  • عیوضی، محمد رحیم(1380)، «جهانی شدن و هویت قومی»، فصلنامه مطالعات ملی، سال سوم، شماره 10: 153 –
  • فرهادپور، مراد (1381)، «ایده‌هایی درباره تلویزیون»، فصلنامه ارغنون، شماره 20: 138 – 127.
  • فوکو، میشل (1384)، اراده به دانستن، ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نشر نی.
  • قادی، عباس و خلیلی کاشانی، مرتضی (1389)، تاثیر اینترنت بر هویت ملی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • قاسملو، عبدالرحمن (1974)، کرد و کردستان،بی جا، بی نا.
  • قاسمی، فرزانه(1383)، «مراتب و مولفه­های هویت»، در مبانی نظری هویت و بحران هویت، اکبرعلیخانی، تهران: پژوهکشده علوم انسانی و اجتماعی.
  • کاستلز، مانوئل (1385)، عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ: قدرت هویت، ترجمه حسن چاوشیان ، جلد دوم، تهران: نشر طرح نو.
  •  (1385)، عصر اطلاعات : پایان هزاره، ترجمه احمد علیقلیان و افشین خاکباز ، جلد سوم، تهران: نشر  طرح نو.
  •  (1385)، عصر اطلاعات : ظهور جامعه شبکه­ای، ترجمه احمد علیقلیان و افشین خاکباز ، جلد اول، تهران: نشر  طرح نو.
  • کریسمن، لورا (1386)، «ملی گرایی و مطالعات پسااستعماری»، ترجمه احمد محمد پور و مهدی رضایی، فصلنامه زریبار، شماره 63: 51- 31.
  • کریمی، جلیل (1386)، «مقدمه‌ای بر مطالعات پسااستعماری»، فصلنامه زریبار، شماره 63: 23 – 5.
  • گاندی، لیلا (1388)، پسااستعمارگرایی، ترجمه مريم عالم‌زاده و همايون کاکاسلطاني، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگي و اجتماعي.
  • گیبرنا، مونتسرات (1378)، مکاتب ناسیونالیسم، ترجمه امیر اجتهادی،تهران: نشر وزارت امور خارجه.
  • گيدنز، آنتوني (1380) پيامدهاي مدرنيت، ترجمه محسن ثلاثي، تهران: نشر ني.
  • لیوتار، ژان فرانسوا (1389)، «پاسخ به پرسش: پسامدرنیسم چیست؟»، ترجمه مانی حقیقی، در مانی حقیقی، سرگشتگی نشانه‌ها: نمونه‌هایی از نقد پست مدرن، تهران: مرکز.
  • مایرس، تونی(1385)، اسلاوی ژیژک، ترجمه فتاح محمدی، تهران: هزاره سوم.
  • محمدپور، احمد (1389)، «طرح­های تحقیق با روش‫های ترکیبی: اصول پارادایمی و روش‌های فنی»، فصلنامه مطالعات اجتماعی ایران، سال چهارم، شماره دوم: 141 – 106.
  • محمدپور، احمد، صادقی، رسول و رضایی، مهدی(1389)، «روش‌های تحقیق ترکیبی به عنوان سومین جنبش روش شناختی»، فصلنامه جامعه شناسی کاربردی، سال 21، شماره 2: 100 – 77.
  • معیدفر، سعید؛ شهلی بر، عبدالوهاب ( 1386)، «جهانی شدن و شکل گیری سیاست فرهنگی محلی: مصرف رسانه­ای بلوچ‌های ایران و چالش‌های هویت قومی و هویت ملی»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دوره 15، شماره 56 – 57: 208 –
  • مک داول، دیوید (1383)، تاریخ معاصر کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، تهران: نشر پانیذ.
  • مک لوهان، مارشال (1377)، برای درک رسانه‌ها، ترجمه سعید آذری، تهران: امیر کبیر.
  • نساج، حمید (1387)، «جهانی شدن و هویت اقوام ایرانی: با تاکید بر مؤلفه های زبان و آداب و رسوم»، دو فصلنامه تخصصی پژوهش سیاست نظری، دوره جدید، شماره5: 156 –
  • نوذری، حسینعلی(1389)، نظریه انتقادی مکتب فرانکفورت در علوم اجتماعی و انسانی، تهران: نشر آگه.
  • نیکیتین، واسیلی(1366)، کرد و کردستان، ترجمه محمد قاضی، تهران: نشر پانیذ
  • هال، استوارت (1383)، «هويت‏هاي قديم و جديد، قوميت‏هاي قديم و جديد»، ترجمه شهريار وقفي‏پور، فصلنامه ارغنون، شماره 24: 352 – 319.
  • واتیمو، جیانی (1389)، «پسامدرن، جامعه شفاف؟»، ترجمه مهران مهاجر، در مانی حقیقی، سرگشتگی نشانه‌ها: نمونه‌هایی از نقد پست مدرن، نهران: مرکز.
  • وارد، گلن (1389)، پست مدرنیسم، ترجمه قادر فخر رنجبری و ابوذر کرمی، تهران: نشر ماهی.
  • وان برونسن، مارتین (1383)، «جامعه کردستان: قومیت، ناسیونالیسم و مسائل پناهندگان»، ترجمه علی دلاویز، گاهنامه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی نویسا ، شماره 1: 80 – 49.
  • ولی، عباس (1383)، «کردها و «دیگری»ها: هویت از هم گسیخته، سیاست از هم گسیخته»، ترجمه کاوه دستوره، گاهنامه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی نویسا ، شماره 1: 38 – 6.
  •    (1383)، «مارکسیسم، هویت ملی و طبقاتی»، ترجمه احمد غلامی، گاهنامه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی نویسا ، شماره 2: 74 – 55.
  • (1383)، «ناسیونالیسم کرد در ایران»، ترجمه رشید احمد رش، گاهنامه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی نویسا ، شماره 2: 188 – 171.
  • یزدانجو، پیام (1387)، اکران اندیشه: فصل‌هایی در فلسفه سینما، تهران: نشر مرکز.

منابع کردی:

  • چامسکی، نوام (2008)، کونتروڵ کردنه­وه­ی میدیا، وه­رگێڕانی که­ریم قادرپور، سلیمانی: بڵاوکردنه­وه­ی سه­رای قهڵه­م.
  • حه­مه باقی (2008)، میژویی موسیقای کردی، سلیمانی: بلاوکردنه­وه­ی ئاراس.
  • عه­بدوللا، عه­بدولموته­لیب (2007)، ئه­ی ره­قیب له نیوان جه­سته­ی زمان و جه­سته­ی نه­ته­وه­دا، سلیمانی: وه­زاره­تی ره­وشه­نبیری.
  • گووده رزي، سياوه ش (2008)، «گلوكاليزاسيون(به جيهانيبوون و به ناوچه­ييبوون): باسيك له سه­ر پيوه­ندي نيوان هه­وييه تي كوردي و ميدياي كوردي»، گوواری زریبار، ژماره­ی 63: 166 – 127.
  • مانیفستی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (2008)، بی جا: بنکه­ی بلاوکردنه­وه­ی پژاک.
  • وریا قانیع، مه­ریوان (2004)، «نه­ته­وه و ناسیونالیزم»، ره­هه­ند، ژماره 17: 171 – 123.

منابع انگلیسی:

  • Adorno, Theodor W & Horkheimer, Max (1979). The culture industry From: Dialectic of Enlightenment. London: Verso.
  • Alinia, Minoo (2004). Spaces of Diasporas: Kurdish Identities, Experiences of Otherness and Politics of Belonging, Doctoral Dissertation, Department of Sociology, Gutenberg University.
  • Anderson, Benedict (1991). Imagined Communities: Reflection on the Origin and Spread of Nationalism, Revised Edition, London: verso.
  • Arnold, Anne Katrin & Schneider, Beate (2007). Communicating Separation? Ethnic Media and Ethnic Journalists as Institutions of Integration in Germany, Journalism, Vol. 8(2): 115–136
  • Barnes, Chanequa Walker (2009). “Examining Relationships Between Ethnic Identity, Family Environment, and Psychological Outcomes for African American Adolescents”, J Child Fam Stud, Vol. 18, No. 1: 412–420.
  • Block, David (2006). Globalization, Transnational Communication and the Internet, International Journal on Multicultural Societies, Vol. 6, No. 1, pp: 22 – 38.
  • Brewer, jerseys & Hunter, Barbara (1989) Multimethod Research: A synthesis of Styles, Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
  • Bugl, Robert & Munkes, Jorg (2005). Ethnic Identity of German Turks and TV Consumption Behavior, Planning & Analyses Market Research.
  • Calvert, B. & Lewis, M. (2002), Television Studies: The Key Concepts, Rutledge Publications.
  • Candan, Menderes & Hunger, Uwe (2008). Nation Building Online: A Case Study of Kurdish Migrants in Germany, German Policy Studies 4, NO. 4, pp: 125-153.
  • Castello, Enric (2007). Fictional Television Series and National Identity: A Decade of the Public Catalan Channel, Rovira i Virgili University press (Tarragona, Spain).
  • Castells, Manuel (1997). The Information Age: Economy, Society, and Culture. Vol. 1, the Rise of the Network Society. Blackwell Publishing Ltd.
  •    (2004). The Network Society: A Cross-Cultural Perspective, London: MPG Books Ltd Press.
  • (2006). Globalization and Identity (A Comparative Perspective, journal of Transfer, No (04), pp: 56 – 67.
  •   (2007). Communication, Power  and Counter-Power in the Network Society, International Journal of Communication, Vol 1, No. 1, PP: 238-266.
  • (2009). Communication Power, Oxford University Press.
  • Chatterjee, Anshu (2004). Globalization, Identity, and Television Networks: Community Mediation and Global Responses in Multicultural India, Cheltenham: Edward Elgar Publishing Limited.
  • Christensen, Dieter (2007). “Music in Kurdish Identity Formations”, Conference on Music in World of Islam, Assilah, 8 – 13 August.
  • Coghlan, Valerie (2009).”Questions of Identity and Otherness in Irish Writing for Young People”, Neohelicon, Vol. 27, No. 4: 91-102.
  • Creswell, John W & Etc (2003) “Advanced Mixed Methods Research Design”. In Tashakkori and C. Teddlie (Eds.), Handbook of Mixed Methods in Social and Behavioral Research, Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
  • Creswell, John W & Vicki L, Plano Clark (2006) Designing and Conducting Mixed Methods Research, London: Sage Publication.
  • Creswell, John W (2003) Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches, Second Edition, Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
  • Dahlman, Carl (2002). “The Political Geography of Kurdistan”, Eurasian Geography and Economics, Vol. 43, No. 4: 271-299.
  • Deleuze, Gilles & Felix Guattari(1987). A Thousand Plateaus: Capitalism and Schizophrenia. Minneapolis, University of Minnesota Press.
  • Diamandarki, katerina (2003). Virtual Ethnicity and Digital Diasporas: Identity Construction in Cyberspace, Global Media Journal, Vol. 2, No. 2, pp: 24 – 37.
  • Feilzer, Martina Yvonne (2009). “Doing Mixed Methods Research Pragmatically: Implications for the Rediscovery of Pragmatism as a Research Paradigm”, Journal of Mixed Methods Research, Vol.4, No.1: 6 –16.
  • Franklin, Marianne I (2003). “I Define My Own Identity: Pacific Articulations of ‘Race’ and ‘Culture’ on the Internet”, Journal of Ethnicities, Vol. 3, No. 4: 465–490.
  • Fujioka, Yuki & etc (2009). “The Role of Racial Identity in Responses to Thin Media Ideals: Differences Between White and Black College Women”, Communication Research, Vol. 36, No. 4: 451-474.
  • Gellner, Ernest (1997). Nationalism, London: Weidenfeld and Nicolson
  • Gresh, Geoffrey. F (2009). Iranian Kurds in an Age of Globalization, Journal of Iran and Caucasus, No (13), PP: 187 – 196.
  • Hall, Stuart (1996). Questions of Cultural Identity, London: Sage Publications Ltd.
  • (2007). Representation and the Media,Northampton, MA: Media Education Foundation.
  • (1980). Encoding and Decoding in the Television Discourse. In S. Hall, Culture, media, language: Working Papers in cultural studies. London: Hutchinson.
  •  (1991). New Identities and New Ethnicities in a King, Culture Globalization and the World System, New York: State University of New York at Binghamton.
  • Hassanpoor, Amir (199). for Sovereignty in the Sky, Paper Presented at the Freie Universitat Berlin, Nov. 7, 1995.
  •   (2003). Diaspora, Homeland and Communication Technologies, in Karim, H, K. (ed.), the Media of Diaspora, London:
  • (1998). Satellite Footprints as National Borders: Med-TV and Extraterritoriality of State Sovereignty, Journal of Muslim Minority Affairs, 18, No.1, pp: 53 – 72.
  • Hassanpour, Amir & Mojab, Shahzad (2004). Kurdish Diaspora, in Ember, C, R. & Skoggard, I. (eds.), Immigrant and Refugee Cultures around the World, Encyclopedia of Diasporas: Volume II: Diaspora Communities, Kluwer Academics / Plenum Publishers, and Toronto.
  • Hiller, Harry H & Franz, Tara M (2004). “New Ties, Old Ties and Lost Ties: the Use of the Internet in Diaspora”, New Media & Society, Vol. 9, No. 3: 731–752.
  • Jefferes, Leo W (2002). “Ethnicity and Ethnic Media Use: A Panel Study”, Communication Research, Vol. 27, No. 4: 496 – 535.
  • Kellner, Douglas (2003). Cultural Studies, Identity and Politics between the Modern and the Postmodern, London and New York: Taylor & Francis e-Library.
  • Khayati, Khalid (2008). From Victim Diaspora to Tran border Citizenship? Diaspora formation and transnational relations among Kurds in France and Sweden, Linkoping University, Department of Social and Welfare Studies.
  • Koc, Mustafa (2006). “Cultural Identity Crisis in the Age of Globalization and Technology”, the Turkish Online Journal of Educational Technology, Vol. 5, No.1: 44 – 37.
  • Lazruse, Neil (2004). Postcolonial Studies, Cambridge University Press.
  • Mihelj, Sabina (2010). “National media events: From displays of unity to enactments of division”, European, 11, No. 4: 471 – 488.
  • Peres, Elizabet (2008). Media Effects and Society. Mahwah. NJ: Lawrence
  • Peter, Jochen & Valkenburg, Patti M (2008). “Adolescents’ Exposure to Sexually Explicit Internet Material, Sexual Uncertainty, and Attitudes Toward Uncommitted Sexual Exploration: Is There a Link?”, Communication Research, Vol. 35, No. 5: 579-601.
  • Quan-Haase, Anabel & Young, Alyson L (2010), “Uses and Gratifications of Social Media: A Comparison of Facebook and Instant Messaging”, Bulletin of Science, Technology & Society, Vol. 30, No. 5: 350– 361
  • Rojek, Ceris (2007). Cultural studies, London: polity press.
  • Romano, David (2002). Modern Communications Technology in Ethnic Nationalist Hands: the Case of the Kurds, Canadian Journal of Political Science, Vol.35, No.1, pp: 127 – 149.
  • Salcedo, Inigo Mielgo(2010). National identity and Globalization, Dublin: ECPR.
  • Sheyholislami, Jaffer (2010), Identity, language, and new media: the Kurdish case, journal of Language Policy, Online First, 5 November. http://www.carleton.ca.
  • Smith, Anthony d (2000). Sacred Territories and National Conflict, in Israel: the First Hundred Years, Vol 1, Efraim Karsh: Frank Cass London.
  •  (2001). Nationalism, polity press.
  • Tashakkori, Abbas, & Charles B, Teddlie (1998) Mixed Methodology: Combining Qualitative and Quantitative Approaches. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
  •  (2009) Foundations of Mixed Method Research: Integrating Quantitative and Qualitative Techniques in the Social and Behavioral Sciences, London: Sage Publications.
  • Taylor, Adriana (2003). “An Exploration of the Ethnic Identity Scale among High School and University Students”, Indicators of Positive Development Conference, March 12-13.
  • Tynes, Robert (2007). “Nation-building and the Diaspora on Leonenet: a Case of Sierra Leone in Cyberspace”, New Media & Society, Vol. 9, No. 3: 497–518.
  • Uslu, Emrullah (2009). The Transformation of Kurdish Political Identity in Turkey: Impact of Modernization, Democratization and Globalization, a Dissertation Submitted to the Faculty of the University of Utah in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Doctor of Philosophy Middle East Studies/Political Science.
  • Van Bruinessen, M. (1999). Migrations, Mobilizations, Communications and the Globalization of the Kurdish Question, Working Paper No. 14, Islamic Area Studies Project, Tokyo.
  • Van Bruinessen, M. (2002). Kurds, States, and Tribes , in Faleh, A. J. & Dawod, H. (eds.), Tribes and Power: Nationalism and Ethnicity in the Middle East, Saqi, London.
  • (2000). Transnational Aspects of the Kurdish Question, Working Paper, Robert Schuman Centre for Advanced Studies, European University Institute, Florence.
  • Van Drom, Andy (2010). “Perhaps This is not Fiction’: The Discursive Construction of National and Regional Identities in Belgium’s Public Television Broadcast Hoax on Flemish Independence”, European Journal of Cultural Studies, Vol. 13, No. 1: 81–97.
  • Wahlbeck, Osten (1998). Transnationalism and Diasporas: the Kurdish Example, Paper presented at the International Sociological Association XIV World Congress of Sociology, July 26 – August 1, 1998, Montreal, Canada.
  • Whittaker, Valene A & Neville, Helen A (2010). “Examining the Relation between Racial Identity Attitude Clusters and Psychological Health Outcomes in African American College Students”, Journal of Black Psychology, Vol. 36, No. 4: 383– 409.
  • Williams, J. Patrick (2009). “Authentic Identities: Straightedge Subculture, Music, and the Internet”, Journal of Contemporary Ethnography, Vol. 35, No. 2: 173-200.
  • Worrell, Frank C (2008). “Multi Group Ethnic Identity Measure Scores in a Sample of Adolescents from Zimbabwe”, Journal of Theory and Research, Vol. 6, No. 1: 35–59.
  • Young, Robert (2004). Post colonialism: an Historical Introduction, Usa: Blackwell Publishing

 

   پاسخگوی گرامی: پرسشنامه­ای که پیش روی شماست، برای انجام یک تحقیق تدوین شده است  و شما به صورت اتفاقی انتخاب شده­اید. در ضمن پرسشنامه بدون نام بوده و در گزارش نهایی نام هیچ کس قید نخواهد شد. خواهشمند است با تکمیل این پرسشنامه ما را در انجام این پژوهش یاری فرمائید.

   با تشکر

دانشجوی کارشناسی ارشد علوم اجتماعی (مطالعات جوانان) دانشگاه مازندران

ضمائم: پرسشنامه

 

 

1 لطفا نظر خود را در مورد جملات زیر با علامت (×) بیان نمایید.

    کاملا موافق موافق بی نظر مخالف کاملا مخالف
1 من به زبان کردی عشق می­ورزم.          
2 من به یادگیری زبان کردی علاقمند هستم.          
3            
4            
5            
6            
7            
8            
9            
10            
11            
12            
13            
14            
15            
16            
17            
18            
19            
20            
21            
22            
23            
24            
25            
26            
27            
28            
29            
30            
31            
32            
33            
34            
35            
36            
37            
38            
39            
40            
41            
42            
43            
44            
45            
46            
47            
48            
49            
50            
51            
52            
53

 

           
54            
55            
56            
57            
58 کردها به راحتی دیگر اقوام می­توانند کاندیدای انتخابات شوند.          

2– چه مدت است که از ماهواره استفاده می کنید؟     …… سال و ….. ماه

3 – به طور متوسط در شبانه روز چند ساعت از ماهواره استفاده می کنید؟   ….. ساعت  و ….. دقیقه

4 – کدام یک از کانال­های ماهواره­ای کردی  را بیشتر نگاه می­کنید؟ (به ترتیب اولویت نام ببرید).

1 –                                               4 –                                                   7 –

2 –                                               5 –                                                  8 –

3 –                                                   6 –                                              9 –

5–کدام یک از برنامه های کانال­های ماهواره­ای کردی را بیشتر نگاه می­کنید؟ (به ترتیب اولویت نام ببرید).

 1 –                                              3 –                                                  5 –

2 –                                               4 –                                                   6 –            

­6 –  لطفا جدول زیر را که در ارتباط با ویژگی­های فردی شماست، تکمیل نمایید.

 

1- سن: ….. سال 2- جنسیت:         زن                       مرد  
3- تحصیلات:  ……. 4 مذهب :   تسنن           تشیع                سایر(لطفا ذکر نمایید)………..
5 گویش:    سورانی             اورامی             کلهری        

کرمانجی                              سایر(لطفا ذکر نمایید) ……

6 وضعیت تاهل:   مجرد              متاهل    
7 شغل پدر(دقیقا ذکر نمایید): …… 8 شغل مادر: …..
9- تحصیلات پدر :  … 10 تحصیلات مادر: …
11- متوسط درآمد ماهیانه خانواده (به تومان): ….  

8 – ضمن تشکر از همکاری شما، در صورتی که مطلبی به نظرتان می­رسد که می­تواند به تحقیق ما کمک نماید، خوشحال می­شوم که بیان نمایید.

با تشکر فراوان

 

 

 

Abstract:

 

Modern society can be considered as a society that is governed by the logic of the media. In the third millennium, Media has penetrated all sectors of human life and one of the main tools in construction of identity. This paper examines the Kurdish modern media (Kurdish Satellite Channels) and its relationship with ethnic identity of Kurds in Iran. To achieve this goal, has been used of mixed method. In the quantitative section has been used of the questionnaire and the Qualitative section of the tool of semiotics that Combined findings of two sections, we have to interpret the findings.

The findings represent a positive and significant relationship between the use of Kurdish Satellite Channels and Ethnic Identity (in all dimensions) of Iranian Kurds. Also relationship between senses of margined and Ethnic Identity (in all dimensions) is positive and significant. Kurdish satellite channels are ideological media and representations the identities of the Kurds are that Coordinated with their own party interests and their ideology.  However, High level of audience this satellite channels has been effective in reinforcing ethnic identity of Kurds in Iran.

Key words: Ethnic identity, Media, power, Kurdish Satellite Channels, Mixed method

University of Mazandaran

Faculty of Humanities & Social Sciences

Department of Social Sciences

Dissertation for M.A Degree of Social Sciences (Youth Studies)

Title:

Modern Media and Construction of Identity: Kurdish Satellite Channels and Ethnic Identity of Iranian Kurds

Supervisor:

Dr. Ahmad Rezaii

 

 

Advisor:

Dr. Nader Razeghi

 

 

By:

………..

 

 

 

 

June 2012

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “رسانه مدرن و برساخت هویت: کانال های ماهواره ای کردی و هویت قومی کردهای ایران”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

82 + = 83