سن بلوغ دختران در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی

59,000تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

 

 

 

 

دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان

پایان نامه

برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته حقوق  خصوصی

موضوع :

سن بلوغ دختران در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی

استاد راهنما :

جناب آقای دکتراحمد رضا بهنیافر

استاد مشاور :

جناب آقای دکتر علیرضا حسنی

دانشجو :

……………………

زمستان 91

 

 

 

چکیده

این پژوهش در سه فصل تدوین شده است در فصل اول بلوغ دختران و علائم و انواع آن و در فصل دوم سن بلوغ و بررسی مشکلات نوجوانان در این دوران و در فصل سوم سن بلوغ دختران در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته شده است.

بلوغ مرحله ای از زندگی است که توام با تحولات جسمی و روحی بارزی می باشد که نوجوان هنگام گذر از دوران کودکی به بزرگسالی آن را تجربه می کند . دوران بلوغ ، دوران حکومت سرنوشت انسان است و این که کودک چگونه از آن دوره بگذرد به تمامی به نوع برخورد او با مراحل بلوغ بستگی ندارد بلکه نوع روابط والدین با او و تاثیری که بر ساختار زندگی او می گذراند دارای اهمیت زیاد است . کلید والدین برای تربیت موثر فرزندان در این  دوره برابری و احترام متقابل است . اگر چه دوره بلوغ ، مرز مشخصی از نظر سنی ندارد اما معمولا سن بلوغ دختران از 10 تا 12 سالگی شروع و تا آخرین سالهای دهه دوم زندگی که رشد جسمانی کم و بیش کامل می شود ، ادامه می یابد .

اینکه خداوند متعال نیز برای زمان بلوغ ، سن تعیین نفرمود . بلکه آن را به آزمایش و قدرت طفل بر زناشویی و نکاح موکول کرده است به این دلیل است که شرایط جغرافیایی جهان در نظر گرفته شده است .

واژگان کلیدی : بلوغ ، سّن بلوغ ، دختر ، والدین ، حقوق ایران .

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                    صفحه

مقدمه… 1

الف: بیان مسئله ……. 1

ب : سوال های تحقیق … 3

فصل اول : مفاهیم و تعریف

مبحث اول : مفاهیم و تعریف…. 6

گفتار اول : بلوغ …… 6

الف : مفهوم لغوی بلوغ……. 7

ب: مفهوم پزشکی بلوغ …… 7

ج : مفهوم حقوقی و فقهی بلوغ….. 9

د : مفهوم نوجوانی … 10

گفتار دوم : انواع بلوغ … 10

الف : بلوغ جسمی…. 10

  1. بلوغ زود رس… 11
  2. بلوغ دیر رس…. 13
  3. آثار و اختلال های این دو بلوغ…. 13

ب : بلوغ جنسی …… 15

  1. خصایص اولیه جنسی……. 15
  2. خصایص ثانویه جسمی….. 15

الف : خصایص دختران…… 15

ب: خصایص پسران …. 16

ج: بلوغ روانی…. 16

  1. تفاوت فرد بالغ و نابالغ در بلوغ روانی… 16
    • امنیت….. 16
    • اعتماد به نفس……. 17
    • اصول اجتماعی…… 17
    • استقلال……. 17
    • احترام به دیگران…. 18
    • وابستگی….. 18
    • قضاوت منطقی…… 18
    • تجربه و تغییر… 18
    • ترس….. 18
    • ناامیدی……. 18
    • تفکر…… 19
    • همانند سازی…. 19
    • تصویر ذهنی….. 19
    • درک متقابل…… 19
    • گوش کردن…… 19
    • تصمیم گیری…. 20
    • مسئولیت….. 20
    • نظم …… 20
    • انتقاد پذیری….. 20
    • مهارت های اجتماعی …… 20

د : بلوغ اقتصادی و اجتماعی… 20

  1. بلوغ اقتصادی…. 20
  2. بلوغ اجتماعی…. 21

هـ :  بلوغ شرعی….. 22

  1. نظر علمای شیعه و سنی درباره سن بلوغ شرعی….. 24

مبحث دوم : علائم بلوغ….. 24

گفتار اول : علائم بلوغ در دوران نوجوانی….. 24

الف : علائم بلوغ جسمی…. 24

ب: علائم بلوغ جنسی… 25

گفتار دوم : روانشناسی بلوغ…. 26

الف: علائم بلوغ روحی در دوران نوجوانی…. 26

  1. مشکلات عاطفی و روانی……. 27
    • عقب نشینی…… 28
    • همانند سازی…. 28
    • برون افکنی…… 28
    • جبران…. 28
    • توجیه برای کارهای ناپسند….. 28
    • تمایلات سرکوفته… 29
  2. نمونه ای از مشکلات عاطفی و روانی….. 29

ب: نقش والدین در دوران بلوغ…. 30

  1. روابط بین فرزندان و والدین… 31
  2. روش های والدین به هنگام بلوغ دختران….. 32
    • تجربیات گذشته والدین… 32
    • والدین و نوع شادی… 33
    • والدین و اوقات فراغت……. 33
    • تقویت حس قداست……. 34
    • قاعدگی دختران…. 34
    • دانش هیجانی……. 34
    • عقل و خرد….. 34
    • بیان مطالب…… 34
    • کنترل نوجوان……. 35

ج: شخصیت و جنبه های مختلف آن در دوره بلوغ ….. 35

  1. پیدایش و تحول شخصیت….. 35
  2. حس استقلال و تشخیص طلبی… 36

2-1- کشش تقلید……. 36

2-2- کشش مخالفت… 36

د: شیوه های تربیتی غیر موثر در برخورد با نوجوانان … 36

هـ : کلید تربیت موثر: برابری و احترام متقابل….. 39

فصل دوم : سن بلوغ دختران و معیارهای آن

مبحث اول : سن بلوغ……. 42

گفتار اول : سن بلوغ دختران… 43

الف : شروع بلوغ در دختران……. 45

ب: معیار و علل بلوغ… 46

گفتار دوم : تغییرات بلوغ… 47

الف: تغییرات جسمی ……. 47

  1. شکل بدن … 47
  2. پوست… 48
  3. دندان …. 48
  4. قاعدگی ….. 48
  5. مو…. 48

ب : تغییرات روحی….. 49

  1. مرحله قبل از بلوغ…… 49
  2. تغییرات روحی و روانی دختران 14-10 ساله… 49
  3. تغییرات روحی و روانی دختران 19-15 ساله… 50

ج : تغییر در کمیت و کیفیت دروس……. 51

د: تغییر در نگرش به زمان…… 51

هـ : تغییر در نگرش به ارزش ها……. 51

مبحث دوم : بهداشت دوران بلوغ…… 52

گفتار اول : بهداشت جسمی ……. 52

الف : نکات بهداشتی…. 52

  1. نظافت پوست …… 52
  2. دوران عادت ماهیانه … 53
  3. موهای زاید…… 53
  4. محافظت از دست و پاها……. 53
  5. مطالعه…. 53
  6. ورزش… 53
  7. خواب و استراحت…… 54

ب: تغذیه در دوران بلوغ… 54

  1. اختلالات رفتاری در تغذیه…. 55
  2. رفتارهای نوجوان و ارتباط با وزن و ظاهر فیزیکی…… 57
  3. عوارض رژیم غذایی در دوره بلوغ… 57

ج : ورزش در دوران بلوغ…… 58

  1. فواید جسمی و روانی…… 58
  2. ورزش و عادت ماهانه…… 59

گفتار دوم : بهداشت روانی….. 59

الف : بحران هویت نوجوان….. 60

  1. همانند سازی…. 60
  2. عزت نفس……. 61
  3. استقلال طلبی… 61
  4. بحران هویت…. 62

ب : خودپنداری و جرم….. 62

  1. خانواده های دختران بزهکار… 63
  2. خودشناسی……. 63

ج: تحولات عاطفی…… 64

د : بحران وسواس فکری – عملی …. 66

هـ : ناسازگاری در نوجوان ….. 66

فصل سوم : سن بلوغ دختران در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی

مبحث اول : بلوغ در حقوق ایران…… 69

گفتار اول : تاریخچه بلوغ …… 69

الف : بلوغ در قبل از اسلام و ناظهور اسلام……. 71

ب : بلوغ در ایران …… 72

ج : بلوغ در قانون ……. 75

  1. بلوغ در اصطلاح حقوقی……. 77
    • صغیر غیر ممیز …. 77
    • صغیر ممیز…… 78
  2. حضانت ….. 83

2-1- حضانت افراد بالغ رشید….. 83

2-2- حضانت سفیهان…… 84

  1. نکاح قبل از بلوغ… 84
  2. ماده 227 قانون مجازات اسلامی …… 86

د: حقوق سیاسی….. 86

هـ : حقوق اجتماعی….. 86

گفتار دوم : بلوغ در قرآن……. 87

الف : آیات بلوغ …. 87

  1. آیه 6 سوره نساء…. 87
  2. آیه 5 سوره حج….. 90
  3. آیه 67 سوره مومن…… 92
  4. آیه 14 سوره قصص…. 92
  5. آیه 59 و 58 سوره نور …. 94

ب : احادیث بلوغ ……. 96

  1. اخبار بلوغ از طرق خاصه…… 96
    • حدیث از هشام بن سالم……. 96
    • حدیث از امام علی (ع) ……. 97
    • حدیث از ابوالبختری……. 97
  2. اخبار بلوغ از طرق عامه…. 97
    • حدیث از پیامبر اکرم (ص)… 98
    • حدیث از پیامبر اکرم (ص)… 98
  3. سه مرحه رشد از دیدگاه پیامبر … 98
  4. جمع بندی …… 100

ج : بلوغ در نهج البلاغه….. 101

مبحث دوم : بلوغ در حقوق انگلستان …. 102

گفتار اول : تاریخچه بلوغ……. 102

الف : بلوغ در انگلستان …. 105

  1. بلوغ جنسی ….. 105
  2. مقایسه علائم بلوغ در دختران ایرانی و انگلیسی….. 106

ب : بلوغ زودرس در انگلستان…. 108

گفتار دوم : نظرات دانشمندان انگلیسی در مورد بلوغ… 109

الف : نظریه محیط گرایی داک….. 109

ب : نظریه کردار شناختی هایند … 110

ج : بلوغ در قانون انگلستان…. 110

  1. حقوق کیفری…. 112
  2. حقوق مدنی …. 112

2-1- حقوق رای … 113

2-2- حقوق مالکانه …. 113

2-3- حقوق دادخواهی …. 113

2-4- وصیت نامه ……. 113

2-5- موارد متفرقه……. 113

د : حضانت در انگلستان ……. 114

پیشنهادات ……. 115

نتیجه گیری …… 116

منابع و ماخذ …. 117

Abestract… 123

 

مقدمه

در ضرورت شناخت بلوغ ، این وصیت امام علی (ع) به فرزند بزرگوارش امام حسن (ع ) که فرموده است.

« همانا ضمیر نوجوان به سان زمین خالی ، شخم زده و آمده ای است که عاری از هر علف و گیاهی است . هر بذری که در آن بیفکند ، به راحتی  آن را در آغوش خود می کشد و به بهترین وجه آن را می پروراند . لذا پیش از آنکه دلت سخت شود و عقلت و به ناروا مشغول گردد ( و نسبت به پذیرش حقایق مقاوم شود )  به ترتیب تو مبادرت نمودم » [1]کافی می باشد . در عصر حاضراز هر چهار نفر جمعیت جهان ، یک نفر نوجوان می باشد . این نوجوانان بایستی از دوره ده ساله عبور نمایند . شالوده و زیر بنای زندگی آینده آنها در این دوران شکل می گیرد . مشکلات و دام های مختلف جسمی ، روانی ، اجتماعی همانند بسیاری از بیماری های عفونی و اعتیادها آنهارا نشانه گرفته است . بنابراین آموزش صحیح ، مناسب و به موقع این بخش عظیم جامعه ، ضروری و اجتناب ناپذیر است . از طرفی ، عدم سازگاری و تحولات سریع جنسی این دوران بر رفتار و کردار نوجوان تاثیر می گذارد که معمولاً همراه اضطراب ، تشویش و احساس عجیب و ناامنی می باشد .[2]

الف ) بیان مسئله

بلوغ فرآیندی بیولوژیک و شامل تغییرات جسمانی است که نوجوان هنگام گذر از دوران کودکی به بزرگسالی آن را تجربه می کند . مشخصه اصلی دوره نوجوانی را با مفاهیمی چون رسیدگی ، بلوغ و تازه بالغ مشخص کرده اند . منظور از رسیدگی  ، وضعیتی است که فرد از نظر خصوصیات جسمی ، عاطفی ، اجتماعی و فکری و روانی به مرحله ای رسیده است که رشد یافته به حساب می آید . اگر چه هماهنگی و تعادل بین تمام این ویژگی ها ممکن است هنوز به طور کامل حاصل نشده باشد . اما در صورتی که فرد روی هم رفته به تعادل نسبی در رشد این خصوصیات رسیده باشد او را رشد یافته به شمار می آوریم .

منظور از بلوغ ، رسیدن به وضعیتی است که فرد به احساس توانایی جنسی و قدرت تولید مثل نائل می گردد . دستیابی به این احساس ، از ابتدای بلوغ تا شکل گیری آن که با رشد خصوصیات جنسی اولیه و ثانویه همراه است ، دو تا چهار سال طول می کشد و فرد بین کودکی و نوجوانی در نوسان است . این سالهای ابتدای بلوغ تا شکل گیری کامل نوجوانی را دوره بلوغ یا دوره نوجوانی می نامیم که سال های 11 الی 13 تا 18 الی 20 سالگی را در بر می گیرد . البته از آنجا که برخی از نوجوانان دختر ، پیش از رسیدن به سن 11 سالگی بالغ می شوند و رسیدن به بلوغ در برخی نوجوانان پسر تا سن 15 سالگی به تاخیر می افتد با طیف وسیعی از تفاوت سنی در دوره نوجوانی مواجه هستیم .

اصطلاح نوجوان [3]، که در نیم قرن اخیر مورد استفاده قرار گرفته ، و با نوعی معانی ضمنی منفی همچون « غیر قابل کنترل » و  » متعارضی » نیز همراه است ، چندان مقبول خود نوجوان نیست و به همین جهت برخی از نهادهای اجتماعی ایران و از جمله « سازمان ملی نوجوانان » دوره نوجوانی را به عنوان بخش اول جوانی به حساب آورده و مشمول فعالیت های خود را به افراد سنین 11 سال به بالا ، تا سن 29 سالگی که آن را پایان قطعی دوره جوانی به حساب می آورند ، اختصاص داده و اصطلاح جوانان را برای افراد سنین 11 تا 29 ساله به کار می گیرند .

اصطلاح دیگری که آن را هم در معنای نوجوان و معادل آن به کار گرفته شده ، اصطلاح تاز[4]ه بالغ[5] است که بیشتر مفهوم حقوقی آن مورد نظر است و شامل تمام نوجوانان زیر 18 سال می شود که هنوز به سن قانونی نرسیده اند[6] .

در این پایان نامه به تحولات سن بلوغ در دختران در مناطق مختلف جغرافیایی و شرایط آب و هوایی و با توجه به تغذیه و با مطالعه تطبیقی در بعضی از کشورها و به شیوه ای خاص پرداخته ایم . و همچنین در فصل اول مشخصه ی فرد نابالغ از نظر روحی روانی را بیان و به افراد می گوییم چگونه می توانند بر آن غلبه و به بصیرت عقلانی برسند . در فصل دوم به والدین توصیه می کنیم که سعی کنند نوجوانان را در این دوره بحرانی درک کنند و سرکشی ها و مخالفت های نوجوانان در این دوره را به صورت علائم رشد و از خصوصیات دوره نوجوانی تعبیر کنند و آن را مقدمه قطعی یک واقعه نگران کننده که آینده نوجوان را تهدید می کند ندانند و از آنجا که بسیاری از علائم بلوغ ناشناخته و مجهول مانده است آن را بیان و درصدد مشخص کردن بسیاری از این علائم هستیم و همانطور که نوجوانان بخش قابل توجهی از جمعیت جهان و به ویژه کشورهای در حال توسعه مانند ایران را تشکیل می دهند در فصل سوم به بلوغ در ایران توجه خاصی شده و با مطالعه تطبیقی فرآیند بلوغ را بهتر می شناسیم .

ب) سوال های تحقیق

آیا پیشرفت تکنولوژی و همچنین آب و هوا در بلوغ زودرس تاثیر دارد ؟

  1. چرا در حقوق کیفری سن مسئولیت و بلوغ پائین است ؟ آیا سن تغییر یافته است ؟
  2. مشکلات نوجوانان در دوره بلوغ چیست ؟ راهکارهای برخورد با این مشکلات چیست ؟

فرضیه های تحقیق

1 – پیشرفت تکنولوژی و شرایط آب و هوایی گرم به طور کلی محیط در بلوغ زودرس تاثیر دارد .

  2.تعیین سن بلوغ شرعی مصرحه در قانون به عنوان ملاک سنی پذیرش مسئولیت کیفری و ازدواج منطبق با روح و فلسفه حقوق کودک نیست . در سال های اخیر برای پایین بودن سن بلوغ و مسئولیت در حقوق کیفری تدابیری اتخاذ شده است .

 3.در دوران بلوغ تصمیم گیری مشکل تر ، بدخلقی ها بیشتر ، روابط والدین و فرزندان پر تنش تر است.

اهداف تحقیق

1 – ضرورت خاص به بررسی مشکلات نوجوانان در دوره بلوغ و دادن راهکارهای مناسب به والدین و جامعه برای برخورد با نوجوانان .

2 – مشخص نمودن خلاء های قانونی موجود و راهکارهایی برای حل مشکلات نوجوانان بزهکار.

3 – پیشنهاد ایجاد محیط هایی برای آشنایی بیشتر نوجوانان با این دوره مهم و حساس زندگی و جلوگیری از مشکلات رفتاری نوجوان در سنین بالاتر

4 – توجه به بلوغ فکری در تصمیم گیری های قضایی در رابطه با نوجوان بزهکار .

 

 

 

 

 

 

فصل اول

بلوغ

 

 

 

 

 

مبحث اول: مفاهیم و تعریف

اگرچه والدین از ابتدای تاریخ از جوانان خود شکایت داشتند شکی نیست که طی کردن دوران نوجوانی آسان تر بود، زمانی که سرعت زندگی پایین تر، انتخاب ها کمتر، نقش جنس ها کاملاً مشخص و معین و نفوذ و فشار و وسایل ارتباط جمعی تقریباً صفر بود. شاید ما، در آرزوی زمان «ساده تری» باشیم ولی آنچه مسلم است آن روزها برای همیشه رفته اند. امروزه مرز میان دختری و زنیت، به طور قابل ملاحظه ای محو و کدر شده است. صرف نظر از اینکه آیا دختری واقعاً فرایند فیزیکی بلوغ را آغاز کرده فشارهای اجتماعی برای خودنمایی هرگز به این شدت نبود. همین فشارها چالش عظیمی برای رابطه مادر- دختر به وجود می آورد و این در موقعیتی است که دخترها سعی دارند معنی و مفهومی برای هیجانات تند، آرزوها و خواسته های احساسی عمیق خود پیدا کنند[7]. در این مبحث با مفهوم بلوغ به طور مشخص آشنا می شویم.

گفتار اول: بلوغ

بلوغ  مرحله ای از زندگی است که توأم با تحولات جسمی و روحی بارزی می باشد. عده ای می گویند در طول عمر هر انسانی سه نقطه ی حیاتی وجود دارد که عبارتست از تولد، ازدواج و مرگ. ولی در این اظهار نظر مرحله ی بلوغ نادیده گرفته شده زیرا بلوغ قبل از ازدواج رخ می دهد و اگر بلوغی در کار نباشد ازدواج ممکن نخواهد بود[8].

الف) مفهوم لغوی بلوغ

از نظر لغوی، بلوغ در زبان فارسی به مفهوم «رسیدن به سن رشد» «مرد شدن»، «زن شدن»، «رسیدگی»، «پختگی و به حد کمال رسیدن» می باشد[9].

بنابراین، به مرحله ای از رشد و تکامل در مسیر زندگی شخصی اطلاق می گردد که منجر به تغیرات خاص جسمانی وی می شود و او را برای باروری جنسی توانمند می سازد.

از نظر دانشمندان علوم طبیعی، بلوغ دوران تحول ناگهانی و تکامل بیولوژیکی موجود می باشد که در این دوران با آن تغییراتی را در حالات روحی، روانی و رفتارهای وی پدید می آورد. به عبارتی دیگر، دوران بلوغ را می توان دوران اکتساب تدریجی زمان باروری دانست. دوره ای که تغییرات تکاملی در مغز و غدد فرد، منجر به تغییرات جسمانی، روحی، روانی و رفتاری وی می گردد[10].

ب) مفهوم پزشکی بلوغ

بلوغ فرایند شگفتی است مشتمل بر یک رشته تغییرات هورمونی در بدن و مغز دختر. اگرچه بسیاری از مردم، بلوغ را دوره ای می دانند که با اولین قاعدگی دختر شروع می شود ولی این واژه ارتباط با کل توالی رشد دارد که منجر به بلوغ زایشی و بلوغ جنسیتی می گردد. نشانه های فیزیکی آن افزایش رشد، بزرگ شدن سینه، موهای زیر بغل و جاهای دیگر و بوی بدن است که در نتیجه ی فعال شدن غده های برون ریز در آن مناطق ظاهر می شود. اولین قاعدگی در پایان این فرایند صورت می گیرد.

کل این توالی حدود چهار سال یا چهار سال و نیم طول می کشد، اگرچه بعضی از دخترها خیلی زودتر به بلوغ می رسند تغییرات هورمونی در مغز شروع می شود. به مدت هشت سال از کودکی تا قبل از بلوغ دو هورمون به نام گنادوتروپسین ها- LH، هورمون جسم زرد و FsH، هورمون محرک فولیکول- که تخمدان ها را تحریک می کنند، ابتدا در سطح خیلی پایین و در بدن قرار دارند در سن یازده سالگی بالا می آیند و در همان سطحی که در زن بعد از دوره ی یائسگی دیده می شود، قرار می گیرند!

بالا آمدن سطح این هورمون ها چند ماه قبل از بزرگ شدن سینه ها اتفاق می افتد و آن زمانی است که هیپوتالاموس شروع به آزاد کردن هورمون آزاد کننده گنادوتروپسین می کند. آن هم به نبه خود سبب آزاد شدن هورمون LH و FsH از هیپوفیز می شود که سبب رشد فولیکول تخمدانی و تولید استروژن و تستوسترون می شود. استروژن رشد سینه، رشد استخوان و توزیع چربی در جنس مؤنث را سبب می شود و تستوسترون سبب تحریک جنسی و افزایش ترشح غدد سبابه و ایجاد آکنه می گردد. مدتی طول می کشد تا تخمک گذاری به طور منظم صورت گیرد. در این زمان، عادات ماهیانه ی دختر، معمولاً بدون تخمک گذاری است و می تواند غیر منظم و شدید باشد.

بالا آمدن سطح این هورمون ها چند ماه قبل از بزرگ شدن سینه ها اتفاق می افتد و آن زمانی است که هیپوتالاموس شروع به آزاد کردن هورمون آزاد کننده گنادوتروپسین می کند. آن هم به نوبه خود سبب ازاد شدن هورمون LH و FSH از هیپوفیز می شود که سبب رشد فولیکول تخمدانی و تولید استروژن و تستوسترون می شود. استروژن رشد سینه، رشد استخوان و توزیع چربی در جنس مونث را سبب می شود و تستوسترون سبب تحریک جنس و افزایش ترشح غدد سبابه و ایجاد اکنه می گردد. مدتی طول می کشد تا تخمک گذاری به طور منظم صورت می گیرد. در این زمان، عادات ماهیانه دختر، معمولا بدون تخمک گذاری است و می تواند غیر منظم و شدید باشد. 25 تا 50درصد دختران برای 4 سال اول قاعدگی دوره های بدون تخمک گذاری دارند. عوامل گوناگونی در عملکرد غده هیپوفیز و هیوتالاموس و درنتیجه زمان شروع قاعدگی تاثیر می گذارند. این عوامل می تواند هیجانات و باورهای قوی، ساختار بدن، رژیم غذایی، پویایی خانوادگی و ضمنا ساختار ژنتیکی باشند. تا چهل سال بعد عملکرد زایشی و قاعدگی دختر و سپس زن باز هم متاثر از این عوامل از جمله افکار و هیجاناتش خواهد بود. هر زنی که به هنگام استرس، قاعدگی اش دیر یا زود رخ دهد یا اصلا اتفاق نیفتد باید علت را خودش بداند. شروع دوران بلوغ در دختران بسیار متفاوت است، در بعضی بسیار زود و در برخی دیر است. ولی با همه پستی و بلندی ها، بلوغ فرایند طبیعی زندگی است که به ندرت نیاز به درمان دارویی دارد[11].

ج) مفهوم حقوقی و فقهی بلوغ

بلوغ در فقه رسیدن طفل است به حال احتلام (در مرد) و حیض یا حمل در مورد زنان. علامات بلوغ عبارت است از: الف) روئیدن موی عانه ب) روئیدن موی صورت ج) احتلام د) گذشتن پانزده سال قمری از تاریخ تولد (ماده 35 قانون جزا[12])

علامات بلوغ اناث عارت است از:

الف) حیض

ب) حمل

ج) گذشتن 9سال قمری از تاریخ تولد[13]

 بلوغ در اصلاح حقوقی سنی است که قانونا شخص طبیعی می تواند اداره کارهای خود را برعهده بگیرد و از حقوق مدنی برخوردار گردد. [14] رسیدن شخص به سن معینی است که در آن عادتا از نظر جسمی و روحی به حد کمال می رسد و می تواند به طور مستقل در دارایی و حقوق مالی خویش تصرف کند. [15]

د) مفهوم نوجوانی: در فرهنگ و بستر آمده است «نوجوانی انتقال از مرحله ی آخر کودکی به مرحله بالندگی و کمال است» یادوره ای از جریان تدریجی زندگی را نوجوانی می گوید که با تحول عمیق دذر جسم و روان و قدرت تجسم و تخیل زیادی همراه است.

مرحله ی بلوغ جنسی در شرایط تحول بهنجار در دوره ی نوجوانی به وقوع می پیوندد. دوره نوجوانی مرز مشخصی ندارد اما تقریبا از 12 سالگی شروع می شود و تا آخر دوره ی دوم زندگی انسان ادامه می یابد.

سازمان بهداشت جهانی دوره ی نوجوانی را از 10 تا15 سالگی و دوره ی جوانی را از 16 تا 25 سالگی تخمین زده است[16].

گفتار دوم: انواع بلوغ

مسئله ی بلوغ یک پدیده ی چند بعدی است. لذا ضروری به نظر می رسد که این پدیده ی مهم که در طول عمر انسان به وجود می آید ازابعاد مختلف جسمی، روانی، اقتصادی، شرعی و جنسی و … مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

الف: بلوغ جسمی

اگر در کاربرد کلمه ی بلوغ از شرط یا قیدی استفاده نشود، اغلب مقصود بلوغ جسمی است. در این هنگام سرعت رشد قد در نوجوانان پسر میان 5/12 تا 5/14 سالگی و در دختران نیز از 5/10 تا5/14 سالگی به حداکثر خود خواهد رسید[17].

روانشناسان رشد دوره ی نوجوانی و بلوغ را به یک نوع جهش تعبیر نموده اند لذا، نوجوان به علت عدم اطلاع از این تحولات جسمی اغلب غافلگیر می شود که ممکن است تناسبی هم بین اندامهای مختلف وجود نداشته باشد و حتی بعضی از اندامها مانند دست و پا درازتر از سایر قسمت ها و بی قواره رشد کنند، همین امر ممکن است، روابط نوجوان با اطرافیان خصوصا والدین را دچاراشکال کند. تغییرات رشدی و تکاملی که در دوره ی نوجوانی در بدن انسان به وجود می آید عبارتند از: افزایش سریع وزن، تغییرات بدنی و فیزیولوژیکی کاملا آشکار و محسوس به وجودآمدن بعضی ازاضطراب های حرکتی در نتیجه ظهور تغییرات بدنی و فیزیولوژیکی در افراد است، اشتهای فوق العاده به غذا، شدت سریع خصایص جنسی که در دختران دوسال زودتر از پسران است، نامتعادل شدن کیفیت کار غدد برای مدتی، رشد و نمو استخوانی تقریبا کامل و بلندی قد که به حداکثر می رسد. همچنین رشد سریع قلب نیز هنگام نوجوانی به وجود می آید[18].

1- بلوغ زودرس

از نظر پزشکی بلوغ زودرس به مواردی اطلاق می شود که به علت اختلالات جسمی (موروثی یا اکتسابی) تغییرات شدیدی از نظر بروز صفات ثانویه جنسی به وجود آمده و گاهی آثار بلوغ به طور بیماری در سنین پایین در کودک یا نوجوان ظاهر می گردد[19]. هرچند دخترانی که بلوغ زودرس دارند آرامششان بیشتر است،اعتماد به نفس بیشتری دارندو کمتر مضطرب می شوند و احساس ایمنی بیشتری می کنند و در یک کلمه به طور خلاصه سازگاری بیشتری دارند[20]. (از نظر پزشکی «بلوغ زودرس» به دو نوع «حقیقی و کاذب» تقسیم می شود. بلوغ زودرس حقیقی به مواردی اطلاق می شود که عامل ایجاد آن یا تغییرات سرشتی (یا موروثی) بدون ضایعه جسمی مشخص باشد و یا این که اختلالاتی درمغز در اثر تومورها، آنفالیت،هیدروسفالی و غیره به وجود آید. بلوغ زودرس کاذب به مواردی اطلاق می گردد که صفات ثانویه جنسی ه علت بروز پرکاری و یاتومورهای غدد فوق کلیوی، تخمدان و یا بیضه ها زودتر بروز نماید.

حال آنکه موارد خفیف بلوغ زودرس که در اثر عوامل تغذیه ای، اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی بروز نموده و موجب اختلالات و مشکلات بسیاری به خصوص در جوامع غربی شده است، چندان مورد توجه نیست و چه بسا در مواردی به علت همگانی بودن این اختلال امری طبیعی نیز قلمداد گردد. از عوامل مهمی که علاوه بر شرایط جغرافیایی و منطقه ای بر زمان آغاز بلوغ موثر بوده و می توانند موجب اختلال در آن شوند تغذیه، شرایط روانی و تربیتی حاکم بر محیط خانوادگی و اجتماعی است. افراط در صرف غذاهای مقوی و محرک به علت افزایش تحریات عصبی می تواند به بلوغ زودرس منجر شود. این امر خصوصا در خانواده های مرفه که علی رغم تغذیه از این نوع غذاها، فعالیت بدنی کمتری داشته و مواد مذکور به مصرف سوخت و ایجاد انرژی لازم برای انقباضات عضلانی و فعالیت بدنی نمی رسند چشم گیرتر است. همچنین به نظر می رسد کمبود کلسیم و منیزیم در رژیم غذایی (که در شیر و لبنیات و بعضی سبزیجات فراوان هستند) و متقابلا مصرف بیش تر مواد غذایی فسفردار (مانند گوشت و تخم مرغ) به تدریج باعث بالا رفتن تحریکات عصبی و تقویت قوای جنسی شده و در بلوغ زودرس موثر باشد. از این رو اعتدال در تغذیه از فسفر و کلسیم نه تنها باعث رشد صحیح بدن و اسکلت و دندان ها می شود بلکه در تعادل عصبی و هم آهنگی رشد جسمی و روانی نیز تاثیر بسزایی دارد. تاثیر تربیت خانوادگی و محیط اجتماعی را نیز در بلوغ می توان به وضوح در جوامع فاسد مشاهده کرد، به طوری که آگاهی زود و بی موقع کودک از مسایل جنسی و همچنین آزادی عمل در روابط بین زن و مرد به علت افزایش تحریکات روانی ناشی از آن، به تدریج باعث ترشح زودرس هورمون های جنسی و بلوغ زودرس می گردد. آثار و نتایج این امر در اختلاف بین جوامع شهری و روستایی و همچنین در فرهنگ های مختلف از نظر سن پیدایش بلوغ کاملا مشهود است.

2- بلوغ دیررس

در بلوغ دیررس وقتی غدد جنسی با وجود قدم نهادن نوجوان به سنین مناسب بلوغ، هنوز به همان شکل دورن طفولیت باقی مانده، به موازات رشد قد انقلاب روحی با منشا تغییرات هورمونی و تحولات جسمی مربوطه عقب می افتد و چه بسا دیده می شود که این قبیل افراد مثلا در سن 18سالگی هنوز مثل یک کودک فکری ساده دارند. البته در این میان باید افرادی را که منشا نژاد و یا وراثت – بدون اینکه دچار بلوغ دیررس شده باشند- دارای رشد زیاد بدنی هستند، استثنا نمود[21].

3- اثار و اختلال های این دو بلوغ:

اثار و نتایج بلوغ و اختلال های آن در دو نوع زودرس و دیررس، از لحاظ دو پدیده ملموس و محسوس رشد قد و رشد فکری بخوبی قابل بررسی است: در مورد رشد قد مقدمتا باید اشاره نمود که رشد طولی استخوان های دراز (مانند استخوان های ران و بازو) که با افزایش قد مرهون آن هاست ناشی از عمل استخوان سازی غضروف های اتصالی واقع بین سر و تنه استخوان ها است. هورمون های جنسی ضمن این که فعالیت غضروف های اتصالی مزبور را تسریع و تشدید می نمایند و موجب رشد چشمگیر قد مقارن ایام بلوغ می گردند، از طرف دیگر با فراهم آوردن عوامل استخوانی شدن و رسوب کلسیم در خود غضروف های اتصالی بالاخره آن ها را از کار می اندازند. بنابراین با در نظر گرفتن عوامل موثر دیگر مانند نژاد و زمینه خانوادگی (وراثت) رشد قد می تواند به عنوان معیاری برای زمان ظهور بلوغ به شمار رود.

در صورتی که بلوغ زودتر از موعد صورت گیرد، بسته شدن زودرس غضروف های اتصالی موجب کوتاه تر ماندن قد از حد طبیعی آن می شود. متقابلا در کسانی که دچار بلوغ دیررس هستند، عدم ترشح به موقع هورمون های جنسی باعث دیرتر بسته شدن غضروف های اتصالی استخوان های دراز و حفظ استعداد رشد و افزایش قد تا سنین بالاتر گردیده، و در نتیجه عوامل هورمونی دیگر خصوصا هورمون «نمو» موجب رشد استخوان های دراز و افزایش ناموزون قد می شوند.

رشد فکری نیز مشابه رشد قامت، با آغاز بلوغ و ترشح هورمون های جنسی تسریع می شود و اگر بلوغ به موقع روی بدهد، پا به پای رشد طبیعی جسمی، رشد فکری هم آهنگ با آن شروع و ادامه می یابد و به این گونه سایر تحولات نیز به موقع در وجودش رخ می دهد. ولی در افرادی که زودتر بالغ می شوند، خودآگاهی و توجه به خود و تغییرات وضع روانی بیشتر شدن و بیداری و حساسیت به موضوعات و مسایل خاص بعداز بلوغ –ولو مسایل مهمل و مضر بر شرایط سنی او باشد- زودتر آغاز می گردد. در حالت کلی نمی توان گفت که بلوغ زودرس از وسایل و عوامل انحطاط روحی و انحراف در رشد فکری است، زیرا نقش آن فقط به تقویت و ظهور زودرس و آغاز تحریک و بیداری در رشد فکری خاص دوران بعد از بلوغ محدود می شود منتهی جهت حرکت آن، به شرایط و علل و عوامل موجود در خانواده، مدرسه و اجتماع بستگی دارد[22].

همچنین تاثیر بلوغ دیررس و زودرس در میان دختران کمتر از پسران است. هرچند که تفاوت بین دختران زودرس و دیررس چندان مشخص نیست، لیکن باگذشت زمان ممکن است تغییراتی در آن ها ایجاد گردد. رشد یافتگی در میان دختران امتیازی برای آن ها محسوب نخواهد شد. در دوره های ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان دخترانی که به سن بلوغ می رسند از لحاظ خصوصیات مثبت مانند دوستی، توانایی رهبری، شوق و اشتیاق و بذله گویی از سوی همسالانشان رتبه بالایی می گیرند[23].

ب) بلوغ جنسی

اگر فرد به مرحله ای برسد که قادر به ایفای نقش جنسی شود و قادر بر تولید مثل نیز باشد، اصطلاحا می گویند که به بلوغ جنسی رسیده است. رشد جسمی و پختگی جنسی بر فرایندهای زیستی و هورمونی استوارند، و هدف آن ها سوق دادن فرد در جهت کسب توانایی تولید مثل است که در مورد دختران با اولین عادات ماهانه امکان باروری به وجود می آید.

1- خصایص اولیه جنسی

خصایص اولیه ی جنسی از دوران کودکی قابل مشاهده است و به تدریج باعث بیداری جنسی در افراد می گردد. در دختران اولین قاعدگی احتمالا با احساس درد، ناراحتی و حالت تهوع نیز همراه است. نوجوان با مشاهده ی چنین پدیده ی جدیدی در وجودشان به شدت نگران و ناراحت می شوند و به همراه نگرانی هایی، احساس گناه و خجالت می کنند.

2- خصایص ثانویه جسمی

فهرست خصایص این مرحله که نوجوان از نظر جسمی به مرحله آمادگی و توانایی ایفای نقش می رسد، عبارتند از:

الف- در دختران به صورت بزرگ شدن ناگهانی سینه، لگن خاصره، رویش موی زهاری و زیربغل و جوشهای صورت، که در دختران این جوشها بیشتر است.

ب- در پسران صفات ثانویه با رویش موی زهاری، زیر بغل و صورت همراه با تغییر ناگهانی صدا (دورگه شدن)، جوشهای صورت و بزرگ شدن بینی همراه است. از میان مجموعه تغییرات دوره ی نوجوانی، رشد جنسی مهمترین و بحث انگیزترین موضوع است، زیرا نه تنها برای خود نوجوان بلکه برای والدین، معلمان، متخصصان بهداشت و جامعه نیز بحث انگیز است لذا در این زمینه مهم و اساسی وظایف والدین برای دادن آموزشی ها و اطلاعات مربوط به مسایل جنسی بسیار مورد توجه متخصصان است[24].

بلوغ روانی

بلوغ روانی یعنی پخته شدن از نظر روحی که انسان قدرت تشخیص مسایل و تمییز مصلحت زندگی پیدا کند. به تعبیر دیگر، فرد با برخورداری از بلوغ روانی، قادر به قبول مسئولیتهای اجتماعی مانند پذیرش شغل، تشکیل خانواده و ایفای نقش محوله باشد و قدرت رویارویی با مشکلات پیچیده زندگی را به دست می آورد. برای رسیدن به این مرحله سن مشخصی وجود ندارد. عوامل خانوادگی و تربیتی با هم برای بلوغ موثرند. در نتیجه انسانها در سنین مختلفی به بلوغ روانی خواهند رسید و تعیین سن خاص یا مشترکی برای افراد که هم زمان و با هم به بلوغ روانی برسند کار دشواری است. شاید بیشتر انسانها هرگز به رشد روانی و یا بلوغ روانی کامل نرسند[25].

1- تفاوت فرد بالغ و نابالغ در بلوغ روانی

1-1- در یک فرد بالغ بهنجار درجه ی امنیت نسبی شاید 50% می باشد و بالغ با قدرت خود می تواند 50% ناامنی خود را اداره کند. اما در فرد نابالغ میزان احساس ناامنی چنان زیاد است که فرد خود را قادر به اداره ی آن نمی بیند. در نتیجه به فرد دیگر که او را واحد قدرت می پندارد وابسته می شود تا امنیت را از او کسب کند.

1-2- کودک انسان اعتماد و عزت نفس واقعی ندارد. به عبارتی توانایی های خود را نمی شناسد و به خود احترام نمی گذارد. در مسیر رشد طبیعی و بهنجار به آرامی با این توانمندی ها آشنا می شود و با حمایت و تشویق والدین آن ها را به کار می گیرد. یک انسان بالغ واقع بینانه توانمندی خود را می شناسد و در مواجهه با واقعیت های زندگی آن ها را به کار می گیرد.

از سوی دیگر اگر در مقابل برخی واقعیت ها خود را ناتوان دید نمی شکند و خرد نمی شود.

1-3- یک فرد بالغ از نظر روانی نه تنها از اصول درون روانی که دارد پیروی می کند بلکه از اصول اجتماعی که به صورت قانون در چهارچوب نظام اجتماعی بر او عرضه می شود پیروی می نماید.

اما در فرد نابالغ از نظر روانی یا این اصول و بایدها در ذهنش درونی نشده یا آن قدر تکانه های (می خواهم) در او قوی عمل می کند که بایدها و اصول را زیر پا می گذارد.

چنین انسانی قادر به کار باثبات و مناسبات اجتماعی باثبات نمی باشد.

1-4- امنیت روانی در کودک از طریق گرفتن عناصر مختلف مانند عشق و خدمات در روان او ایجاد می شود. این امنیت باعث قوام و استحکام «من» او می شود. در یک مسیر بهنجار با افزایش قدرت من، در انسان خاصیت دهندگی ایجاد می شود، اما فرد نابالغ بزرگسال مانند دوران کودکی از دیگران صرفا می گیرد و دریافت کننده است این در روان تولید امنیت و قدرت واقعی نمی کند یعنی فرد مستقل و قوی نمی شود بلکه احساس امنیت او وابسته به دیگری یا دیگرانی که از آن ها می گیرد باقی می ماند و در این سیستم وابسته، من انسان نه تنها قدرت پیدا نمی کند بلکه به تدریج ضعیف تر می شود[26].

1-5- در یک فرد بالغ از نظر روانی هم احترام بر خویشتن وجود دارد هم احترام بر دیگری اما در فرد نابالغ مسئله به صورت دیگری است.

1-6- فرد نابالغ مانند کودک به والدی حمایت کننده نیاز دارد و در یک گروه مندی بین خود و گروه نمی بیند و به آن وابسته است اما در یک فرد بالغ از نظر روانی تمامیت فردی و استقلال فردی خود او جدا از گروه هم حفظ می شود.

1-7- یک فرد بالغ از نظر روانی می تواند واقعیت را تا حدی تشخیص دهد. و در نهایت براساس واقعیت، یعنی منطقی قضاوت و عمل کند اما در یک فرد نابالغ از نظر روانی اغلب کارهایش نامتناسب با واقعیت و غیرمنطقی می باشد.

1-8- فرد نابالغ از نظر روانی جسارت تجربه و تغییر کردن ندارد. ترسو است و خود را قادر به اداره ی واقعیت جدید نمی بیند.

1-9- فرد نابالغ از نظر روانی ترس های ذهنی زیادی از جمله ترس از اشتباه، ترس از شکست، ترس از قضاوت دیگران، ترس از مورد پرخاش و آسیب واقع شدن و ترس از ترک شدن وطرد شدن دارد.

1-10- فرد نابالغ از نظر روانی تحمل ناکامی ندارد و زود احساس شکست می کند و دچار ناامیدی، بی انگیزگی و افسردگی می شود اما اگر فرد بالغ تمام جنبه های یک واقعیت به ظاهر ناکام کننده نباشد را درک کند در می یابد که نه تنها می تواند ناکام کننده نباشد بلکه می تواند بستر مناسبی برای گام های بعدی باشد.

1-11- فرد نابالغ به جای واقعیت با تخیل و خیال های خودش زندگی می کند چون توان رویارویی و اداره کردن واقعیت ها را در خود نمی بیند اما فرد بالغ علاوه بر تخیل از تفکر منطقی و سامان ده که در ارتباط با واقعیت است استفاده می کند.

1-12- در دوران بلوغ نوجوان قهرمان اجتماعی برای خود درست می کند یعنی از اجتماع بیرون از خانه فرد یا افرادی را انتخاب کرده، آن ها را ایده آلیزه کرده و برای خود قهرمان می سازد. این قهرمان می تواند یک هنرپیشه باشد یا یک فوتبالیست یا یک دانشمند و … این مسئله ی مهم در رشد بهنجار با رسیدن نوجوان به دوران بزرگسالی حل می شود، به این صورت که فرد بالغ به صورت واقع بینانه ضعف و قدرت دیگری را تشخیص می دهد و سعی می کند با نقاط قدرت دیگری همانند سازی کند یعنی همانندسازی بخشی[27].

1-13- فرد نابالغ تصویری که از خود در ذهن دارد یا خودشیفتگی است یا بی ارزشی و حقارت.

یعنی تصویر واقعی خود را نمی بیند و همچنین همه پدیده ها یا سفید هستند یا سیاه. یا بد هستند یا خوب و حد و وسطی ندارد[28].

1-14- فرد نابالغ همدلی کردن با دیگران را ندارد و نمی تواند خود را در موقعیت عاطفی دیگران قرار داده و آن ها را درک کند.

1-15- فرد نابالغ نمی تواند به دیگران گوش کند و اغلب در پی گفتن است.

1-16- فرد نابالغ قادر به تفکر منطقی و سیستماتیک نیست و بیش تر از روی عاطفه تصمیم می گیرد و بعد برای تصمیم اش به دنبال توصیه عقلانی می گردد و بیش تر قضاوت هایش در رابطه با انسان های دیگر فرافکنی احساسات خودآگاه و ناخودآگاهش می باشد.

1-17- فرد نابالغ مسئولیت اعمال خود را نمی پذیرد و ترس شدید از پذیرش مسئولیت دارد و در قبال خود و دیگران نمی تواند تعهدی بپذیرد.

1-18- نظم، پشتکار و تداوم در کارهایش وجود ندارد کاری را با انگیزه شروع می کند ولی قادر به ادامه ی آن نیست چون انگیزه بیش تر در حیطه عاطفه قرار می گیرد.

1-19- فرد نابالغ شادی کودکانه را به رضایت بالغانه ترجیح می دهد و توانایی پذیرش انتقاد از خود را ندارد.

1-20- فرد نابالغ فاقد مهارت های اجتماعی است یا در این زمینه بسیار ضعیف است[29].

د- بلوغ اقتصادی و اجتماعی

1- بلوغ اقتصادی زمانی رخ می دهد که فرد از نظر اقتصادی و تامین مخارج و اداره ی امور زندگی مستقل شود و به اصطلاح بتواند از نظر اقتصادی روی پای خود بایستد و به خود متکی شود. در چنین شرایطی فرد درصدد تشکیل خانواده و ازدواج است.

با توجه به شرایط اجتماعی و اقتصادی جامعه، سن چنین بلوغی رو به افزایش است. زیرا جوانان از نظر اقتصادی در تنگناهای خاصی قرار گرفته اند. از یک سو، کشش های غریزی آن ها را به سمت تامین نیازهای طبیعی و تقاضای همسر، تشکیل خانواده و مستقل شدن سوق می دهد و از سوی دیگر، به دلیل پیچیدگی صنعتی و شهرنشینی و نیاز جوامع به تخصص های در حال گسترش، امکان رسیدن جوانان به بلوغ اقتصادی ضعیف تر و محدودتر می شود. وجود چنین پدیده هایی باعث آشفتگی وضعیت روحی و بالاخره تعارض جوانان می شود.

در اروپا سن بلوغ بر اثر عوامل مختلف چهار سال کمتر شده در حالی که سن بلوغ اقتصادی و اجتماعی افزایش یافته است و میزان تفاوت بین این دو بلوغ یعنی بلوغ جنسی و اقتصادی به حدود 10سال رسیده است[30].

2- بلوغ اجتماعی: انسان موجودی اجتماعی است و نمی تواند بدون ارتباط با افراد جامعه به زندگی خود ادامه دهد. ارتباط با افراد جامعه، در رفتار هر انسانی موثر است و موجب شکوفایی ابعاد وجودی انسان می گردد. اسلام، گرایش به جامعه را مورد تاکید قرار داد و رهبانیت را ممنوع کرده است. «نوجوان در دوران نوجوانی و جوانی به بلوغ اجتماعی می رسد. سن بلوغ، سن معاشرت و دوستی هاست. تفاوتی که دوستی ها و معاشرت های این مرحله با دوران قبل دارد دیرپایی آن است. به همین نظر و هم به خاطر همانندسازی های این سن باید او را مراقبت نمود. تدریجا از تعلق و وابستگی خانوادگی رها می شوند و به سوی معاشران و اجتماع روی می آورند و با جمع و جامعه وفادار و مانوس می گردند و رفتارشان تدریجا باوقار و متین می گردد. در بلوغ اجتماعی این مهم است که آن ها دارای عزت نفس و اعتماد به نفس و نیز ارزیاب باشند. به هر صدایی از جا بر نخیزند و هر دعوتی را پاسخ مثبت ندهند[31].

معاشرت با دوستان در صورتی که براساس اصول صحیح پی ریزی شده باشد، موجب تحکیم شخصیت و تقویت ارزش های اخلاقی و معنوی جوان می شود. ارتباط با دوستان خوب و مورد اعتماد نوجوان را در زمینه های مختلف یاری می دهد. به عکس اگر نوجوان با دوستان آلوده به مفاسد اخلاقی معاشرت داشته باشد، از مسیر اصلی خارج شده، در ورطه فساد و گمراهی و انحراف می افتد و راه گریزی نیست[32].

پیاژه جامعه پذیری یا رشد اجتماعی کودکان را به سه مرحله تقسیم می کند، مرحله نخست را خودمداری یا خودمیان بینی می نامند. در این مرحله انگیزش اجتماعی خارج در کودک تاثیری ندارد، در مرحله دوم کوشش می کند که روابط اجتماعی واقعی برقرار کند و مرحله سوم دادوستد اجتماعی بوجود می آید و کودک با دیگران رفتار احترام آمیز و متقابل دارد، البته سن مربوط به هریک از این مراحل در گروههای اجتماعی-اقتصادی و فرهنگ های مختلف، تفاوت دارد. [33]

هـ- بلوغ شرعی

فقه شیعه و سنی بلوغ را برای پسران 15 سال قمری و برای دختران 9سال قمری در نظر گرفته است، در حالی که فقه حنفی دختران را در 17 سالگی و پسران را در 18 تا 19سالگی بالغ می داند. فقه مالکی نیز بلوغ را به سن وابسته نمی داند. چنانچه شرایط بدنی پسر و دختر مساعد باشد و قبل از چنین سن هایی آثار و علایم بلوغ یعنی محتلم شدن در پسران و عادت ماهیانه در دختران مشاهده گردد؛ آن ها مکلف شده اند. لذا در چنین حالتی یک سری مسایل شرعی بر آن ها واجب خواهد شد، و آن ها نباید از چنین واقعه ای نگران شوند زیرا با ایجاد آمادگی جنسی و بروز چنین حالتی به آن ها نوید آمادگی پدر و مادر شدن به منظور بقای نسل داده می شود.

در گذشته بعضی از علمای بزرگ ما فرا رسیدن دوران بلوغ و تکلیف فرزندانشان را جشن می گرفتند و بزرگان را دعوت می کردند تا در مراسم باشکوهی از او به عنوان فرد بالغی نام ببرند و به وی تبریک بگویند. به عنوام مثال، سید بن طاووس که یکی از برجسته ترین علمای قرن ششم بود و توفیق تشرف به خدمت حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را داشت در کتابی به نام کشف المحجه در قسمتی از گفتارش در خصوص دوران بلوغ و تکلیف،خطاب به فرزندش چنین می گوید: «اگر من با مراحم و عنایتی که خداوند مرحمت فرموده، زنده بمانم روز تشرف تو را به سن تکلیف (بلوغ) عید قرار می دهم و یکصد و پنجاه دینار صدقه خواهم داد[34]

با آنکه در روایات اسلامی بلوغ شرعی براساس بلوغ جسمی پایه گذاری شده است ، از انجا که آب و هوا ، نژاد و مزاج ، و دیگر شرایط طبیعی و اجتماعی در تقدم و تاخر عادت ماهیانه دختران و احتلام پسران موثر است ، قانونگذار اسلام ، بلوغ شرعی را با مقیاس سن نیز معین کرد . و دخترانی را که تا آخر نه سالگی عادت ماهانه و پسرانی را که تا پایان پانزده سالگی احتلام ندیده اند ، نیز بالغ شناخته است و آنان را به انجام دادن فرایض و ترک محرمّات ، مکلف کرده و از حقوق اجتماعی و آزادی در تصرفات مالی و دیگر مزایای قانونی برخوردار ساخته است[35] .

نکته قابل توجه اینکه در همه مناطق جهان و با در نظر گرفتن تمام شرایط طبیعی و اجتماعی ، دختران زودتر از پسران به بلوغ طبیعی می رسند و فعالیت غدد جنسی در آنان قبل از پسران آغاز می شود . بلوغ طبیعی ، استعدادهای نهفته آدمی را به فعلیت می رساند و نوجوان را شایسته تکلیف و لایق مسئولیت می سازد . بدین ترتیب تقدم بلوغ شرعی دختران بر پسران بر اساس صلاحیّت طبیعی و به معنی هماهنگی قوانین تشریع با قوانین تکوین است .[36]

  • نظر علمای شیعه و سنی درباره سن بلوغ شرعی

هیچ کس از فقهای شیعه معتقد نیست که بلوغ در دختران از ده سالگی تجاوز می کند . اختلافی که وجود دارد این است که دختران در نه سالگی بالغ می شوند و یا در ده سالگی . شهید ثانی در مسالک می فرماید : همه فقهای اهل سنت در بلوغ زن با ما مخالف هستند و معتقدند که بلوغ زن کم تر از پانزده سال نیست و در زاید بر آن با یکدیگر اختلاف دارند . [37]

مبحث دوم: علائم بلوغ

بلوغ مرحله ای از زندگی است که یک فرد به توانایی کامل برای تولید مثل می رسد و همانند سایر هم جنسانش نشانه های بالغ بودن در او ظاهر می گردد[38] ما در این مبحث به نشانه های بلوغ چه از نظر جسمی و چه روحی را بررسی می کنیم.

گفتار اول: علائم بلوغ در دوران نوجوانی

الف) بلوغ جسمی در دوران نوجوانی

برای هر جنس (مذکر- مونث) تا ده سال فاصله زمانی برای رسیدن به بلوغ جنسی کامل وجود دارد. همسالان در ارتباط با یکدیگر، مقرراتی دارند که هر عضو گروه ملزم به رعایت آنهاست و آنان که از نظر جسمانی رشد کافی ندارند در این گروه ها پذیرفته نمی شوند. تاثیر رشد سریع و یا عدم رشد جسمانی کافی، برای پسران به مراتب بیش از دختران است. فردی که رشد جسمانی سریعتری نسبت به همسالانش دارد، در دوران نوجوانی، بلندتر، سنگیت تر و بالاخره قویتر از دیگران است، گرچه آنان که از نظر جسمانی عقب ترند در اینده از او سبقت بگیرند. نوجوانی که از نظر جسمانی از دیگران برتر است، در امور ورزشی سرآمد بوده و در نتیجه بیشتر مورد توجه همسالان خویش است. بعلاوه نوجوانانی که رشد سریعتری نسبت به دیگران دارند در مقایسه با آنان که از نظر جسمانی رشد کافی نیافته اند، افرادی ارامتر، ساده تر و با اخلاق خوش می باشند. البته عکس این نظریه نیز صحیح است[39].

ب) علائم بلوغ جنسی در دوران نوجوانی

مراحل تکامل جنسی بلوغ در دختران عبارتست از:

مرحله1: قبل از بلوغ

مرحله2: شروع رشد و تکامل جوانه زیر آرئول (هاله پستان) عریض شدن آرئول همراه با ظاهر شدن مقادیر کمی مو در ناجیه لب های دستگاه تناسلی خارجی و زیر بغل آن.

مرحله3: افزایش اندازه بافت قابل لمس پستان و هاله پستان، افزایش موهای زبر در ناحیه شرمگاهی و زیر بغل، ظهور بوی ویژه بدن.

مرحله4: افزایش بیشتر در اندازه پستان و هاله پستان که باعث برآمدگی بیشتر پستان می شود[40].

گفتار دوم: روانشناسی بلوغ

بلوغ دوران دگرگونی عظیمی است. در این دوران نه تنها تغییرات جسمی مهمی در نوجوانان پدیدار می گردد بلکه اغلب دگرگونی های برجسته اجتماعی چون روابط او با پدر و مادر، همبازیها و سایر افراد تاثیر گذار در زندگی او نیز در همین سنین به وجود می آیند و در این روند، همه کسانی که به نوعی در مورد او نگران هستند با دلواپسی های بسیار دست به گریبان می شوند[41].

الف) علائم بلوغ روحی در دوران نوجوانی

به عقیده گروهی نقطه زمانی پیدایش غریزه جنسی را در کودک شروع بلوغ می گویند. این دوره منشا تغییرات زیادی در وجود شخص می باشد. بلوغ موجب می شود که شخص بگونه ای متفاوت رفتار و احساس نماید و نگاهش نسبت به جهان تغییر کند. برخورد او نسبت به دیگران و خودش عوض شود. ما تماشاچیان، پاها و دستهایش را می بینیم که دراز شده اند و قدش را که بلند شده یا کوتاه مانده ولی قدرت آن را نداریم که در ذهن یک دختر و پسر نفوذ کنیم و ارزوهای پنهان او را به هنگام مطالعه سرگذشت دانشمندان، مخترعین و یا خلبانان بفهمیم و یا قهرمان ذهنی یک دختر، اعم از حقیقی و تخیلی را بشناسیم و اشتیاق او برای کارهای گروهی یا علاقه به لباس و نقاشی را درک کنیم. شاید بتوانیم تاب خوردن نوجوان را بین دو حالت فعالیت شدید جسمی و بی حالی به چشم ببینیم و گاهی هم از مشاهده آن سخت دچار اضطراب شویم ولی تغییرات شیمیایی درون بدن او که انرژی را ایجاد و مصرف می کنند غیر قابل مشاهده هستند. مشاهده رفتار ظاهری نوجوانان هنگامی ارزش پیدا می کند که والدین به حد کافی شکیبایی به خرج دهند و انگیزه های درونی آنها را درک کنند. اگر پدر و مادر راه و رسم این بازی را یاد بگیرند. بسیاری از مسائل قابل حل هستند. دیر به رختخواب رفتن و دیر از خواب برخاستن یک نوجوان می تواند حالات روحی روز او را نشان دهد و احتیاج به تجزیه و تحلیل دارد. اگر انگیزه و علل رویازدگی و اضطراب نوجوان از این که نکند بفهمند! و خرده گیری های متعدد او را نسبت به خواهر و برادر کوچکترش بشناسیم و درک کنیم، از مشاهده آنها مضطرب نخواهیم شد. هنگامی که نوجوان در موقعیتی قرار می گیرد که اگر مدتها قبل قرار می گرفت وجودش به هزارپاره تقسیم می شد و کف نفس ستایش انگیزی از خود نشان می داد و زمانی که تفاوت بین حق و باطل را به خوبی در مورد موضوعی تشخیص می دهد که قبلاحد و مرز آن برایش مخدوش بود، وقتی که همدردی و همفکری نسبت به موقعیتی نشان می دهد که بهیچ وجه نفعی برایش در برندارد آن وقت است که ما حقیقتا به خودمان دست مریزاد می گوییم و همین مسائل در رشد وجود دارد که آنها را با متر و کیلو نمی شود اندازه گرفت! اغلب نوجوانان مراحل بلوغ را به طور طبیعی و بدون درد و ناراحتی از سر می گذرانند و مردان و زنانی کارآمد، خوشبخت و موفق خواهند شد[42].

 

  

 

 

 

 

منابع و مآخذ :

  1. آکو چکیان ، شهلا ، جوان و آرامش روان ( مسئولیت دینی و بحران هویت نوجوان ) ، نشر حوزه و دانشگاه ، چاپ چهارم ، 1386.
  2. اکبری ، ابوالقاسم ، مشکلات نوجوانی و جوانی ، نشر سادالان ، چاپ اول ، پاییز 1381.
  3. البرزی ، زهرا ، بلوغ و ازدواج ، تهران ، نشر پل ، چاپ اول ، 1385.
  4. اودلو ، دوریس ، مترجم : کاظم سامی ، محمود ریاضی ، سیری در بلوغ ، نشر توس ، 1354.
  5. احدی ، حسن ، نوجوانان و جوانان ( مقالات برگزیده ) ، نشر عروج ، اصفهان ، چاپ اول ، 1373.
  6. آملی ، احمد ، از بلوغ شرعی تا بلوغ قانونی ، مجله حقوقی و قضایی ، دادگستری ، 1377 .
  7. ایزدی ، سیروس ، مسائل نوجوانی ، تهران ، نشر چاپخش ، چاپ اول ، 1351.
  8. اشمیل ، جان ، مترجم پروین قائمی ، فضل الله شاهلوئی پور ، روانشناسی بلوغ ، تهران ، نشر حسام ، چاپ چهارم ، 1375.
  9. ابوالقاسمی ، شهنام ، روان شناسی رشد ، نشر دانشگاه آزاد اسلامی تنکابن ، چاپ اول ، 1386
  10. امام خمینی ، تحریر الوسیله ، ج 2 .
  11. بی ریا ، ناصر ، آقا تهرانی ، مرتضی و دیگران ، روان شناسی رشد 2 با نگرش به منابع اسلامی ، تهران ، نشر سمت ، چاپ اول ، 1375.
  12. بالایان ، مسروب ، روان شناسی بلوغ ، نشر مشعل ، چاپ سوم ، 1368.
  13. پارسا ، محمد ، روان شناسی رشد کودک ، تهران ، نشر پیوند ، چاپ اول ، 1364.
  14. تقی زاده ، محمد احسان ، باد بی آرام نوجوانی ، اصفهان ، نشر یکتا ، چاپ اول ، 1379.
  15. جی موریس ، استیون ای ، الیاس ، توبیاس ، فریدلندر ، برایان اس ، پرورش هوش هیجانی نوجوانان ، مترجم : فیروزه کاوسی ف تهران، نشر رشد ، چاپ اول ، 1387.
  16. چگینی ، سودابه ، بلوغ در دختران و پسران ، نشر طراوت ، چاپ اول ، 1387.
  17. خلیلی شوریین ، سیاوش ، روانشناسی نوجوانی ، نشر یادواره کتاب ، چاپ اول ، 1377.
  18. دینک مایر ، دران ، مک کی ، گری ، مترجم : مهدی قراچه داغی ، پدر و مادر، نوجوان ، نشر پیک بهار ، چاپ اول ، 1379.
  19. دشتی ، محمد ، ترجمه نهج البلاغه ، قم ، نشر حضور ، چاپ اول ، 1381.
  20. رحیمی ، حسین ، مجله گزارش هفتگی ، شماره 130، 1390.
  21. رمضانی ،محمود ، صیقل ، یزدان ، سلیمی ، مهدی ، حقوق جزای انگلستان ، تهران ، نشر بهنامی ، چاپ اول ، 1382.
  22. زرب ، جانت ، مترجم : غلامعلی افروز ، کامران علوی ، روشهای ارزیابی و درمان شناختی – رفتاری نوجوانان ، تهران ، نشر دانشگاه تهران ، چاپ اول ، 1381.
  23. ساکت ، محمد حسین ، شخصیت و اهلیت در حقوق مدنی ، مشهد ، نشرمولف ، 1370.
  24. سیف ، سوسن ، کدیور، پروین ، کرمی نوری ، رضا ، لطف آبادی ، حسین ، روانشناسی رشد 1 ، تهران ، نشر سمت ، چاپ پنجم ، 1373.
  25. س. ف . پادفیلد ، مترجم : صفر بیگ زاده آروق ، حقوق انگلیس به زبان ساده ،تهران ، نشر حقوقدان ، جلد اول ، چاپ اول ، 1377.
  26. شعاری نژاد ، علی اکبر ، روانشناسی رشد ، نشر اطلاعات ، چاپ پنجم ، 1364 .
  27. شامبیاتی ، هوشنگ ، بزهکاری اطفال و نوجوانان ، تهران ، نشر مجد و ژوبین ، چاپ چهاردهم ، 1385.
  28. شهید اول ، لمعه دمشقیه ، مترجم : علی شیروانی ، جلد 1 ، قم ، نشر دارالفکر ، چاپ بیست و دوم ، 1382.
  29. شهید اول ، لمعه دمشقیه ، مترجم : علی شیروانی ، جلد 2 ، قم ، نشر دارالفکر ، چاپ بیست و دوم ، 1382.
  30. شیخ صدوق ، خصال ، مترجم : آیه الله کمره ای ، نشر کتابخانه اسلامیه ، چاپ چهارم ، 1362.
  31. شفیع آبادی ، عبدالله ، مبانی روانشناسی رشد ، تهران ، نشر چهر ، چاپ ششم ، 1373.
  32. صبور اردوبادی ، احمد ، بلوغ و سلامتی نوجوانان ، نشر رسالت قلم ، چاپ دوم ، 1378.
  33. صانعی ، نیر السادات ، راهنمایجامع دختران نوجوان ، تهران ، نشر اندیشمند ، چاپ اول ، 1385.
  34. صلاحی ، جاوید ، بزهکاری اطفال و نوجوانان ، تهران ، نشر میزان ، چاپ اول ، 1386
  35. صیونت ، منوچهر ، بلوغ پسران و سلامتی مردان ، نشر علم و شادی ، چاپ اول ، 1389.
  36. صمدی، فرزانه ، بلوغ و دگرگونی های آن ، قم ، نشر ایران نگین ، چاپ سوم ، 1382
  37. صلاحی ، جاوید ، کودکان و نوجوانان بزهکار و ناسازگار ، تهران ، نشر بهنامی ، چاپ اول ، 1382.
  38. ضوابطی ، مهدی ، مبانی مشکل شناسی ( کودکی و نوجوانی ) ، نشر فردا ، چاپ اول ، 1365.
  39. علی محمدیان ، معصومه ، جمال ، اشرف السادات ، بهداشت بلوغ دختران ، نشر جوانه رشد ، چاپ اول ، 1383.
  40. فورد ، جودی ، مترجم : نفیسه معتکف ، تبسم برشرار نوجوانی ، تهران ، نشر معانی ، چاپ اول ، 1376.
  41. فصیحی زاده ، علیرضا ، اذن و آثار حقوقی آن ، قم ، نشر دفتر تبلیغات اسلامی ، چاپ اول ، 1377.
  42. فهیمی ، فاطمه ، زن و حقوق مالی ، تهران ، نشر خرسندی ، چاپ دوم ، 1390.
  43. فاضل ، جواد ، سخنان امام علی (ع) از نهج البلاغه .
  44. فلسفی ، محمد تقی ، جوان از نظر عقل و احساسات ، جلد اول ، تهرن ، نشر معارف اسلامی ، چاپ سیزدهم ، 1344
  45. فرجاد ، محمد علی ، روانشناسی رشد 2 نوجوانی ، تهران ، نشر سروا ، چاپ اول ، 1376.
  46. فقیهی ، علی نقی ، جوان و آرامش روان ( مسئولیت دینی و بحران هویت نوجوان ) ، نشر حوزه و دانشگاه ، چاپ چهارم ، 1386.
  47. قربانی ، فرج الله ، قوانین و مقررات اساسی مدنی ، تهران ، نشر دانشور ، چاپ چهاردهم .
  48. کرمانی ، محمد صادق ، آیا ایرانی ها کوتاه قدتر شده اند ؟ ( مقاله تحقیقی ) نشریه تهران ، امروز ، ویژه نامه 290.
  49. کاظم زاده ، علی ، تفاوت حقوقی زن و مرد در نظام حقوقی ایران ، تهران ، نشر میزان ، چاپ اول ، 1382.
  50. کریمی ، قئم ، بلوغ دختران ، تهران ، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، 1380.
  51. گوهری مریم ، تنباکویی ، محمدرضا ، از بلوغ تا یائسگی ، تهران ، نشر تربت ، چاپ اول ، 1383.
  52. لنگرودی ، محمد جعفر ، ترمینولوژی حقوق ، نشر گنج دانش ، چاپ دوم ، پائیز 1367.
  53. لطف آبادی ، حسین ، روانشناسی رشد کاربردی ( نوجوانی و جوانی ) نشر اسپید ، چاپ اول ، 1379.
  54. مهدی ، مهریزی ،بلوغ دختران ، تهران ، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، 1380.
  55. موسوی غروری ، سید جواد ، مترجم سید علی اصغر غروری ، مبانی حقوق در اسلام ( رساله بلوغ ) ، اصفهان ، نشر جهاد دانشگاهی ، چاپ اول ، 1373.
  56. مک کوی ، کاتلین ، ویبلزمن ، چارلز ، مترجم مهدی قراچه داغی ، مدیریت بحران های دوران نوجوانی ، نشر پیک بهار ، چاپ اول ، 1387.
  57. معتمدی ، زهرا ، رفتار با نوجوان ، تهران ، نشر لک لک ، چاپ چهارم ، 1373..
  58. مفیدی ، آذر دخت ، بلوغ دوم ، بلوغ روانی ، نشر قطره ، چاپ اول ، 1388.
  59. مرعشی ، سید محمد حسن ، بلوغ دختران ، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، تهران ، 1380.
  60. مکارم شیرازی ، ناصر ، تفسیر نمونه ، جلد 3 ، نشر دارالکتب اسلامیه ، 1361.
  61. محمودی ، عباسعلی ، بلوغ دختران ، تهران ، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، 1380.
  62. مکارم شیرازی ، ناصر ، تفسیر نمونه ، جلد 20 ، نشر دارالکتب اسلامیه ، 1388.
  63. مکارم شیرازی ، ناصر ، تفسیر نمونه ، جلد 16 ، نشر دارالکتب اسلامیه ، 1388.
  64. ناعمی ، علی محمد ، روان شناسی نوجوانی و جوانی ( تحولات ، مسایل ، راهبردها ) ، نشر بیهق ، چاپ اول ، 1387.
  65. نظری ، توکلی ، سعید ، حضانت کودکان در فقه اسلامی ، تهران ، نشر سمت ، چاپ اول ، 1385.
  66. نورتراب ، کریستین ، مترجم توران دخت تمدن ، دختران نوجوان ، نشر فلسفه ، 1385 .

 

 

 

 

 

ب) کتب عربی

  1. قرآن مجید
  2. نهج البلاغه
  3. شهید اول ، لمعه دمشقیه ، مترجم : علی شیروانی ، جلد 2 ، قم ، نشر دارالفکر ، چاپ بیست و دوم ، 1383.
  4. شیخ صدوق ، خصال ، مترجم :آیه الله کمره ای ، نشر کتابخانه اسلامیه ، چاپ چهارم ، 1362.

سایت های اینترنتی

  1. سبحانی نیا ، محمد ، تقدم بلوغ شرعی دختران بر پسران ، سایت Aviny.com
  2. سلحشور ، ماندانا ، سایت salamat iranhealevs parpstari.com
  3. غفوری غروی ، سایتhawzah.net
  4. شرافتی ، سمیه ، سایت نوسانان سن بلوغagemajoroty.mht
  5. سایت مددکاری اجتماعی Madadkariejtemaii . net

 

 

 

 

 

 

Abstract

This research is codified in three chapter, in the first chapter adolescence of girls and its signs and types of that and in the second chapter adolescence age and study about teenager’s problems in this age and in the third chapter adolescence age of girls in Iran rights by adaptational study is studied.

Adolescence is a step of the life that is conjugated with somatic and emotional evolutions that the teenager experiment it in the time of passing from childhood to adulthood. Adolescence era is the period of administration of human’s destination and the matter that the child how passes this period all of that isn’t depend of the kind of hisher behavior against Adolescence steps but the kind of parents relationship with the child and its effect on hisher life structure is very important.

Although Adolescence period has no specified border but generally adolescence age of girls begins from 10-12 years old and will continue till the last years of second decade of the life that physical growth is completed more or less.

Key words :Adolescence, girl, parents, Iran rights, England

 

 

 

 

 

 

 

Islamic Azad University

Dissertation

adolescence age of girls in Iran rights by adaptational study is studied.

Supervisor:

Dr. Behniafar

 

Consultant:

Dr. Alireza Hasani

 

Student:

…………………………

 

Winter, 1391

[1]. نهج البلاغه

[2]. صانعی ، نیر السادات ، راهنمای جامع دختران نوجوان ، نشر اندیشمند ، چاپ اول ، 1385 ، صص18و19.

.Teenage . 1

[4]

2 . juvenile

[6]. لطف آبادی ، حسین ، روانشناسی رشد کاربردی ( نوجوانی و جوانی ) ، نشر اسپید ، چاپ اول ، 1379 ، ص 13 .

6- نور تراپ، کریستین، مترجم توران دخت، تمدن، دختران نوجوان، نشر فلسفه، چاپ آرین، 1385، ص45

[8]– گوهری، مریم، تنباکویی، محمدرضا، از بلوغ تا یائسگی، چاپ اول، نشر تربیت، تهران، 1383، ص12.

[9] – صانعی، نیر السادات، راهنمای جامع دختران نوجوان، چاپ اول، نشر اندیشمند، 1385، ص16.

[10] – همان، ص16.

[11] – نورتراپ کریستین، مترجم توران دخت، تمدن، همان، ص46 و47

[12] – مواد قانونی در فصل 3 بررسی شده

[13] – جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، نشر گنج دانش، چاپ احمدی، چاپ دوم، پاییز 1367، ص

[14] – ساکت، محمدحسین، شخصیت و اهلیت در حقوق مدنی، مشهد، نشر مولف، 1370، ص 177

[15] – فصیحی زاده، علیرضا، اذن و آثار حقوقی آن، قم، نشر دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1377، ص 75

[16] – اکبری، ابوالقاسم، مشکلات نوجوانی و جوانی، نشر ساوالان، چاپ اول، پاییز 1381، ص4

[17] – شعاری نژاد، علی اکبر،روانشناسی رشد، نشر اطلاعات، چاپ پنجم، 1364، ص 20

[18] – اکبری، ابوالقاسم، همان، ص11

[19] – صبور اردوبادی، احمد، بلوغ و سلامتی نوجوانان، نشر رسالت قلم، چاپ دوم، 1378، ص148

[20] – اکبری، ابوالقاسم، همان، ص12

[21] – صبور اردوبادی، احمد، همان، ص154.

[22] – همان، صص49 تا153.

[23] – اکبری، ابوالقاسم، همان، ص12.

[24] – اکبری، ابوالقاسم، همان، ص13.

[25] – اکبری، ابوالقاسم، همان، ص14.

[26] – مفیدی، آذردخت، بلوغ دوم، بلوغ روانی، نشر قطره، چاپ اول، 1388، ص15-8.

[27] – partial identification

[28] – مفیدی، اذردخت، همان، 35-15.

[29] – همان، صص62-38.

[30] – اکبری ابوالقاسم، همان، ص19.

[31] – مجله پیوند، شماره 132، ص12.

[32] – البرزی، زهرا، بلوغ و ازدواج، نشر پل، چاپ اول، تهران، 1385، ص71.

[33] – پارسا، محمد، روان شناسی رشد کودک، تهران، نشر پیوند، چاپ اول، 1364، ص 146

[34] – اکبری، ابوالقاسم، همان، ص20.

[35]. بی ریا ، ناصر ، آقا تهرانی ، مرتضی ، .. .( ودیگران ) ، روانشناسی رشد (2) با نگرش به منابع اسلامی ، تهران ، نشر سمت ، چاپ اول ، 1375 ، ص 1039.

[36]. سبحانی نیا ، محمد ، تقدم بلوغ شرعی دختران بر پسران ، سایت .www.aviny.com .

[37]. مرعشی ، سید محمد حسن ، بلوغ دختران ، تهران ، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، 1380 ، ص 80 ، به نقل از کتاب مسالک الافهام شهید ثانی ، ج 1 ، ص 248.

[38] – صیونیت، منوچهر، بلوغ پسران و سلامتی مردان، نشر علم و شادی، چاپ اول، 1389، ص16.

[39] – خلیلی شورینی، سیاوش، روانشناسی نوجوانی، نشر یادواره کتاب، چاپ اول، 1377، ص36

[40] – علی محمدیان، معصومه، جمال، اشرف السادات، بهداشت بلوغ دختران، نشر جوانه، چاپ اول، 1383، ص15.

[41] – اشمیل، جان، مترجم پروین قائمی، فضل الله شاهلویی پور،روانشناسی بلوغ، تهران، نشر حسام، چاپ چهارم، 1375، ص9

[42] – همان، ص27-25.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “سن بلوغ دختران در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

9 + 1 =