new5

طراحی بيمارستان 160 تختخوابی با رويکرد معماری پايدار

توضیحات

249 صفحه

فایل word

 

چکیده

مقدمه:

امروزه پیامدهایی نظیر آلودگی روزافزون هوا و محیط زیست، کاهش منابع طبیعی و بحران انرژی که ناشی از زندگی دردنیای صنعتی امروز می‌باشد، باعث گردیده تا حفظ و پاسداری از منابع طبیعی به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های انسان عصر حاضر تبدیل گردد. معماری پایدار برای رسیدن به این هدف از طریق افزایش کارآیی ساختمان، صرفه‌جویی در مصرف انرژی، گام برداشتن در جهت استفاده از انرژی‌های نو و به طور کلی هم سو شدن با طبیعت، نقش مهمی ایفا می‌کند . در این بین نگرش به رویکردهای معماری پایدار وسبز در بین متخصصان معماری مراکز درمانی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.
روش: دنیای صنعتی امروز باعث گردیده تا حفظ و پاسداری از منابع طبیعی به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های انسان عصر حاضر تبدیل گردد. معماری پایدار برای رسیدن به این هدف از طریق افزایش کارآیی ساختمان، صرفه‌جویی در مصرف انرژی، گام برداشتن در جهت استفاده از انرژی‌های نو و به طور کلی هم سو شدن با طبیعت، نقش مهمی ایفا می‌کند . در این بین نگرش به رویکردهای معماری پایدار وسبز در بین متخصصان معماری مراکز درمانی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.
نتایج: همان طور که متخصصین در مراکز درمانی بیماری‌ها را تشخیص داده و درمان آن‌ها را پیشنهاد می‌کنند، عده‌ای دیگر از متخصصین، مسئول تشخیص تأثیر روزافزون ساختمان‌ها بر زندگی انسان‌ها و محیط زیست هستند. اصطلاح سبز و پیرو آن معماری سبز نیز متأثر از همین زمینه معطوف به بافت پایدار و سبز محیط زیست در کنار و حتی در میان طرح‌های معماری است. بیمارستان‌ها محیط‌هایی هستند که با توجه به جو داخلی و شرایط جسمی و روحی ساکنین دائمی و موقت، ساختمان‌هایی خاص به شمار می‌آیند. بیماران به علت ناتوانی و محدودیت‌های معلول از بیماری و همراهان و کادر درمان به دلیل محدودیت‌ها و فشار وظایف، مجبور به اقامت‌های طولانی در ساختمان بیمارستان هستند. از این رو چگونگی احداث ساختمان و مصالح مورد استفاده در آن تأثیر قابل توجهی بر محیط زیست و سلامت افراد داخل و خارج از آن دارد. این مطالعه با بررسی ابعاد معماری پایدار و اصول اساسی آن و سپس تأثیر آن در معماری سبز بیمارستانی، طرحی را ارائه می‌کند که علاوه بر حفظ ساختار عملکردی بیمارستان‌ها از نظر معیارها و استانداردهای طراحی و ساختمان سبز قابل قبول باشد.
نتیجه‌گیری: هدف از انجام این پایان نامه طراحی کاربردی بیمارستانی سبز است که علاوه برحفظ ساختار داخلی وعملکردي بیمارستانها، ازنظراستاندارها و معیارهاي طراحی وساخت اینگونه بناهاي سبزقابل پذیرش باشد. جهت گیری صحیح ساختمان براساس اقلیم منطقه و استفاده صحیح از مصالح و منابع تجدیدپذیر جهت کاهش مصرف انرژی در ساختمان نیز هدف کاربردی تحقیق فوق می‌باشد.

واژگان کلیدی: بیمارستان، درمان، بیمارستان سبز، معماری پایدار

 

فهرست مطالب

فصل اول: کلیات تحقیق
1-1- مقدمه 2
1-2- بیان مسئله 2
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق 4
1-4-اهداف تحقیق 6
1-4-1- هدف کلی 6
1-4-2- اهداف جزئی 6
1-4-3- هدف کاربردی 7
1-5- فرضیه‌ها یا سوالات 7
1-6- تعاریف نظری و عملیاتی واژه‌ها 7
1-6-1- پایداری از نظر لغوی 7
1-6-2- مفهوم توسعه پایدار 8
1-6-3-تعاریفی از معماری پایدار 11
1-6-4- اهداف کلی ساختمان‌های پایدار 12
1-6-5- معماری سبز 13
1-6-6- ویژگی‌های معماری سبز 14
فصل دوم :مروری بر تحقیقات انجام شده
2-1- مقدمه 17
2-2-مبانی نظری پژوهش 17
2-2-1- پزشکی 17
2-2-1-1- تاریخچه پزشکی 18
2-2-1-2- پزشکی در ایران 18
2-2-1-3- دانشگاه و بیمارستان جندی شاپور و نقش تاریخی آن در پژوهش 19
2-2-2- مکاتب پزشکی و مشاهیر پزشکی 20
2-2-3- مشاهیر پزشکی 21
2-2-3- معیار‌های برنامه ریزی و طراحی بیمارستان 23
2-2- 4-تعاریف بیمارستان 25
2-3- مروری بر پیشینه ی مطالعات انجام گرفته 25
فصل سوم: مواد و روش‌ها
بخش اول: روش شناسی 28
3-1-نوع مطالعه و روش تحقیق 29
3-1-1- روش تحقیق 29
3-1-1-1- تحقیقات توصیفی 29
3-1-1-2- پژوهش کیفی 31
3-1-2- روش گردآوری اطلاعات 32
3-1-2-1-ابزار گرد آوری اطلاعات 33
3-1-2-2-روش تجزیه و تحلیل اطلاعات 34
3-1-3- روايي و پايايي پژوهش كيفي 34
3-1-4- جمع بندی روش شناسی پژوهش 35
بخش دوم: بررسی مفهومی رویکرد پژوهش 37
3-2-1- مقدمه 38
3-2-2-ابعاد توسعه پایدار 39
3-2-3- اصول معماری پایدار 40
3-2-4-الگوهای معماری پایدار 44
3-2-5-معماری پایدار و فن آوری پیشرفته 44
3-2-6- نقش عناصر چهارگانه طبیعی در معماری پایدار 46
3-2-6-1- آب 46
3-2-6-2- عنصر باد 47
3-2-6-3- انرژی خورشید(آتش) 48
3-2-6-4- انرژی گرمایی(خاک) 49
3-2-7- انواع استانداردها و روش‌های ارزیابی برای معماری پایدار 50
3-2-7-1- استانداردLEED 50
3-2-7-2- رویکردهای معماری پایدار در استانداردLEED 51
3-2-8- معیارهای ارزیابی ساختمان‌های پایدار 52
3-2-8-1- سایت‌های سازگار با محیط زیست 52
3-2-8-2- حفاظت از آب 52
3-2-8-3- انرژی و جو 52
3-2-8-4- مصالح و منابع 53
3-2-8-5-کیفیت داخل ساختمان به لحاظ زیست محیطی 53
3-2-9- رویکردی جامع به معماری پایدار در ابعاد اکولوژیکی، انرژی و اقلیم 56
3-2-9-1-طراحی پایدار 57
3-2-9-2-اصول طراحی پایدار 57
3-2-10-معماری پایدار معماری پاسخگو به نیازهای انسان 61
3-2-10-1- نیازهای زیستی 61
3-2-10-2- ایمنی و امنیت 61
3-2-10-3- آگاهی و یادگیری 62
3-2-10-4- نیاز به زیبایی 62
3-2-11- رد پای معماری پايدار در اصول معماري بومي ايران 63
3-2-12-موقعیت کشور ایران و پتانسیل موجود 65
3-2-13-بررسی نمونه‌های موردی 66
3-2-13-1- بررسی نمونه‌های خارجی 67
3-2-13-1-1-بیمارستان کودکانMeyersدر فلورانس ایتالیا(37) 67
3-2-13-1-2-بیمارستان کودکان رندال 69
3-2-13-1-3-طرح بیمارستان New Odense در میان جنگل 71
3-2-13-1-4-بیمارستان کودکان نیومورز 72
3-2-13-1-5- بیمارستان کودکان فونیکس 73
3-2-13-1-6- مرکز درمان صدای سوگا در مکزیک ؛ معماری پایدار با مصالح بوم آورد 76
3-2-13-1-7-کلینیک تخصصی مغز جواد موفقیان (ونكوور کانادا 77
3-2-13-1-8- بیمارستان کودکان دل 79
3-2-13-2- بررسی نمونه‌های داخلی 80
3-2-13-2- 1-بیمارستان 1000 تختخوابی میلاد(تهران) 81
3-2-13-2- 2-بیمارستان 160تختخوابی شفا(سمنان) 82
3-2-13-2- 3-بیمارستان 100تختخوابی امام خمینی (ره)(اراک) 83
3-2-14-جمع بندي این بخش 84
بخش سوم: بررسی استانداردها 88
3-3- تعریف، عملکرد و الزامات معماري به تفکیک فضاهاي هر بخش 89
3-3-1- بخش زایمان 89
3-3-1-1- برنامه‌ریزي عملکردي بخش زایمان 89
3-3-1-1-1- طراحی بر مبناي روش سنتی 89
3-3-1-1-2-طراحی بر مبناي روش ترکیبی ( LDR وLDRP) 90
3-3-1-2- برنامه ریزي فیزیکی بخش زایمان 91
3-3-1-2-1- تفکیک جدول برنامه‌ریزي فیزیکی بر اساس عملکرد فضاها 91
3-3-1-2-2- برنامه‌ریزي و برآورد تعداد فضاهاي تشخیصی/درمانی 92
3-3-1-2-3- برنامه ریزي بخش بستري زایمان (بر اساس تعداد زایمان سالیانه) 93
3-3-1-3- جدول برنامه فیزیکی بخش (به تفکیک شمار زایمان‌ها ي سالیانه ) 93
3-3-1-3-1- روش استفاده از جدول برنامه فیزیکی 93
3-3-1-3-2- جدول برنامه فیزیکی بخش به تفکیک فضاهاي تشخیصی/درمانی در روش ترکیبی 95
3-3-1-3- 5- جدول مساحت کل بخش در روش ترکیبی و سنتی 98
3-3-1-4- روند ارائهي خدمات به مراجعین بخش زایمان 98
3-3-2- بخشICCU (مراقبتهاي ويژهي قلب ) 99
3-3-2-1-فضاهای تشخیصی/ درمانی 99
3-3-2-2- فضاهای پشتيباني 99
3-3-2-3- جدول برنامه فيزيكي بخشICCU (به تفكيك سطح بيمارستان) 99
3-3-2-3-1- جدول برنامه فيزيكي بخش به تفكيك فضاهاي تشخيصي/درماني 99
3-3-2-3-2-جدول برنامه فيزيكي بخش به تفكيك فضاهاي پشتيباني 105
3-3-3- بخش مراقبت‌های متوسط قلب 107
3-3-3-1- برنامه ي بخش بر اساس سطح بيماري و خدمات متناسب با آن 107
3-3-3-1-1- برنامهريزي فضاي بستري بخش مراقبتهاي متوسط قلب به صورت بسته ( اتاقهاي بستري) 107
3-3-3-1-2- ظرفيت بخش مراقبتهاي متوسط قلب 109
3-3-3-1-3- محاسبه تعداد بخشهاي مراقبتهاي متوسط قلب و تختهاي بستري آن در بيمارستان 109
3-3-3-1-4- برنامهريزي تعداد تخت در اتاقهاي بستري بيماران 111
3-3-3-1-5- دستهبندي بيماران در اتاقهاي بستري يك و دو تختخوابي 111
3-3-3-2- برنامهريزي فيزيكي بخش مراقبتهاي متوسط قلب 113
3-3-3-2-1- فضاهای تشخيصي- درماني 113
3-3-3-2-2- فضاهايپشتيباني 113
3-3-3-2-3- جدول برنامه‌ي فيزيكي بخش به تفكيك فضاهاي تشخيصي – درماني 113
3-3-3-2-4- جدول برنامه‌ي فيزيكي بخش به تفكيك فضاهاي پشتيباني 116
3-3-4- بخش بستری داخلی/ جراحی عمومی 117
3-3-4-1- فضاهای تشخیصی/ درمانی 117
3-3-4-2- فضاهايپشتیبانی 118
3-3-4-3- برنامه‌ي فیزیکی بخش بستري داخلی/جراحی عمومی 119
3-3-4-3-1- جدول برنامه ی فیزیکی بخش بستری/ داخلی به تفکیک فضاهاي تشخیصی-درمانی 119
3-3-4-3-2- جدول برنامه‌ي فیزیکی بخش به تفکیک فضاهاي پشتیبانی 123
3-3-4-3- برنامه‌ریزي عملکردي بخش بستري داخلی/جراحی عمومی 124
3-3-4-3-1- ظرفیت بخش بستري داخلی/جراحی عمومی 125
3-3-4-3-2- تعداد تخت در اتاقهاي بستري بیماران 125
3-3-4-3-3- دستهبندي بیماران در بخش بستري داخلی/جراحی عمومی 126
3-3- 5- بخش ICU 127
3-3-5-1- فضاهای تشخیصی/ درمانی 127
3-3-5-2- فضاهاي پشتیبانی 127
3-3-5-3-جدول فضاهاي بخش (به تفكيك سطح بيمارستان ) 128
فصل چهارم: نتایج حاصل از روش پیشنهادی
4-1-1- مقدمه 131
4-1-2- تعریف انرژی 132
4-1-3- انرژی خورشیدی 133
4-1-4- دلایل برتری انرژی خورشیدی نسبت به سوخت‌های فسیلی 134
4-1-4-1- ایجاد شغل 134
4-1-4-2- هزینه 134
4-1-4-3- ظرفیت 135
4-1-4-4- سرمایه‌گذاری 135
4-1-4-5- تاثیرات محیط زیستی 136
4-1-5- افزایش استفاده از انرژی‌های خورشیدی در زندگی‌های روزمره 136
4-1-6- مزایای زیست‌محیطی انرژی خورشیدی 137
4-1-7- سیستم‌های فتوولتائیک 137
4-1-7-1- انواع سلول‌های خورشیدی 138
4-1-7-2- ماژول‌های خورشیدی 140
4-1-7-3- آرایه‌های خورشیدی 141
4-1-8- بررسی مناسب بودن یا نبودن سیستم برق خورشیدی 142
4-1-8-1- ارزیابی کافی بودن شدت تابش مکان مورد نظر 142
4-1-8-2- بررسی اقتصادی یک سیستم برق خورشیدی کوچک 143
4-1-8-3- ملاحظات هزینه سیستم فتوولتائیک 144
4-1-8-4- سیستم‌های برق خورشیدی کوچک مستقل 144
4-1-8-5- سیستم‌های برق خورشیدی کوچک متصل به شبکه 145
4-2-1- مقدمه 145
4-2-2- کارایی یا راندمان سایه بان در جهت‌های اقلیمی 147
4-2-2-1- تعيين مواقع نياز به سايه 148
4-2-2-2- تعيين موقعيت خورشيد 148
4-2-2-3- استخراج زاويه ارتفاع و سمت خورشيد از طريق نمودار 149
4-2-2-4- انواع سايبانها 150
4-2-2-4-1- آفتابگيرهاي داخلي و جدا از پنجره 151
4-2-2-5- عوامل موثر بر طراحي پنجره و سايبان در اقليم‌هاي مختلف 152
4-2-2-7-کارآيي يا راندمان سايبان 160
4-2-2-8- محاسبات با توجه به سایت (سنندج) 163
4-2-2-8-1- محاسبه زاویه تابش خورشید 163
4-2-2-8-1- محاسبه عمق سایبان 164
4-2-2-9- نکات اقلیمی 165
4-2-2-10- بررسي نتايج 166
4-2-2-11- جمع بندي و نتيجه گيري 166
4-3-2- سيستم قاب سبك فولادي ( Lightweight Steel Framing) 168
4-3-3-كليات 169
4-3-4- ساختمان‌هاي قابل احداث با استفاده از LSF 169
4-3-5- ماشین آلات مورد نیاز 170
4-3-6- مشخصات فولاد‌های مجاز 170
4-3-7- الزامات طراحی و اجرا این برای سیستم ساختمانی قاب‌های سبک فولادی سرد نورد شده (LSF) 170
4-3-8- عمر مفید 172
4-3-9- مراحل اجرایی بخش‌های مختلف سازه فولادی سبک 172
4-3-9-1- مرحله اول – طراحی 172
4-3-9-2- مرحله دوم – پی 173
4-3-9-3- مرحله سوم – اسكلت ساختمان 174
4-3-9-4- مرحله چهارم – پوشش‌هاي خارجي وداخلي سقف – ديوار 174
4-3-9-5- مرحله پنجم – تاسيسات الكتريكي و مكانيكي 176
4-3-9-5-1- تاسیسات مکانیکی 176
4-3-9-5-2- تاسیسات الکتریکی 177
4-3-9-6- مرحله ششم – درب و پنجره 177
4-3-10- مزایای سازه‌های LSF 177
4-3-10- 1- سرعت اجرای بسيار بالا 177
4-3-10-2-کيفيت بالا و يکنواخت محصول نهايی 177
4-3-10-3- سبکی و در نتيجه کاهش نيروی زلزله وارد بر سازه 177
4-3-10-4-کيفيت بالای اجرای اتصالات 178
4-3-10-5- حمل و نقل آسان 178
4-3-10- 6- قابليت بازيافت بخش عمده مصالح 178
4-3-10- 7- مقاومت و دوام بالا در برابر شرايط محيطی نامطلوب 178
4-3-10-8- سهولت اجرای تاسيسات برقی و مکانيکی 178
4-3-10-9- تطابق فرهنگی محيط داخل و نمای ساختمان با ساختمانهای سنتی 178
4-3-10-10- عملکرد صوتی خوب 179
4-3-11- معایب سازه‌های LSF 179
4-3-12- اتصالات 179
4-3-12-1- اتصالات پيچي 179
4-3-12-2- پيچ‌هاي فولاد به فولاد 179
4-3-12-3- اتصالات جوشي 179
4-3-12-4- ساير اتصالات 179
4-3-13- دیوار عایق دو جداره 180
4-3-13-1- عایق کاری حرارتی (thermal insulation) دیوارهای دو جداره 180
4-4-1- مقدمه 184
4-4-2- ملاحظات طراحى و بررسى مقررات احداث بيمارستان 184
4-4-2-1- بهسازى صوتى (آكوستيكى) 184
4-4-2- 2- محافظت در برابر حريق 187
4-4-2-3- نصب لوازم و اثاثيه 190
4-4-2-4- تاسيسات و سرويس‌هاى بهداشتى 190
4-4-2-5- محافظت از سطوح 191
4-4-2-6- پوشش كارى نهايى 192
4-4-2-7- ايمنى در برابر زلزله 195
4-4-2-8- ايمنى در برابر اشعه 195
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1- نتایج حاصل از فصل اول 198
5-2- نتایج حاصل از فصل دوم 198
5-3- نتایج حاصل از فصل سوم 199
5-4- نتایج حاصل از فصل چهارم 200
5-5- نتایج کلی و ارائه پیشنهادات 202
منابع 205
منابع فارسی 205
منابع انگلیسی 209
پلان 212
دیاگرام حرکت خورشید 213
پلان طبقه همکف 214
پلان طبقه اول 215
پلان طبقه دوم 216
پلان طبقه سوم 217
پلان طبقه چهارم 218
پلان پشت بام 219
سایت پلان 220

 

 

فهرست جدول

جدول3- 1جمع بندی روش شناسی پژوهش(منبع:عابدی وشواخی، 1389) 36
جدول3- 2 تعداد تخت‌های مورد نیاز بر اساس شمار زایمان‌های سالیانه 92
جدول3- 3برنامه فیزیکی بخش به تفکیک فضاهاي تشخیصی/درمانی در روش ترکیبی 95
جدول3- 4برنامه فیزیکی بخش به تفکیک فضاهاي تشخیصی/درمانی در روش سنتی 96
جدول3- 5برنامه فیزیکی بخش به تفکیک فضاهاي پشتیبانی در روش ترکیبی و سنتی 97
جدول3- 6 مساحت کل بخش در روش ترکیبی و سنتی 98
جدول3- 7برنامه فيزيكي بخش به تفكيك فضاهاي تشخيصي/درماني 99
جدول3- 8جدول برنامه فيزيكي بخش به تفكيك فضاهاي پشتيباني 105
جدول3- 9محاسبه ی تعداد بخشهاي مراقبتهاي متوسط قلب و تختهاي بستري آن در بيمارستان بر اساس بخشهاي مراقبتهاي ويژه قلب 110
جدول3- 10نسبت تعداد اتاقهاي يك و دو تختخوابي در برنامهريزي فيزيكي پيشنهادي براي بخش مراقبتهاي متوسط قلب 112
جدول3- 11برنامه‌ي فيزيكي بخش مراقبتهاي متوسط قلب به تفكيك فضاهاي تشخيصي – درماني 113
جدول3- 12برنامه‌ي فيزيكي بخش مراقبتهاي متوسط قلب به تفكيك فضاهاي پشتيباني 116
جدول3- 13برنامه‌ي فيزيكي بخش بستری داخلی/ جراحی عمومی به تفكيك فضاهاي تشخیصی_درمانی 119
جدول3- 14برنامه‌ي فيزيكي بخش بستری داخلی/ جراحی عمومی به تفكيك فضاهاي پشتيباني 123
جدول3- 15برنامه‌ریزي نسبت تعداد اتاقهاي یک تختخوابی و چند تخت خوابی در برنامه ی فیزیکی پیشنهادي 127
جدول3- 16 فضاهای بخش به تفکیک بیمارستان 129
جدول 4- 1 مقادیر ضرایب انتقال حرارت کلی 157
جدول 4- 2 اطلاعات آب و هوایی شهرهای نمونه در عرض‌های جغرافیایی مختلف 159
جدول 4- 3 مشخصات و پارامتر‌های سایه بانهای انتخابی 160
جدول 4- 4 حداقل شاخص كاهش صداى وزن يافته 186
جدول 4- 5 حداكثر تراز كوبه اى معمول شده وزن يافته 186
جدول 4- 7 حداقل زمان حفاظت در برابر حریق 188
جدول 4- 8 مصالح پوششى مناسب و متداول در كف‌ها، ديوارها و سقف‌ها 193

 

 

فهرست اشکال

شکل1- 1- مثلث پایداری و مولفه‌های آن 9
شکل1- 2-رویکردهای توسعه پایدار براساس مولفه‌های تشکیل دهنده آن 10
شکل3- 1تقابل بعدهای اجتماعی، اقتصادی، محیطی 40
شکل3- 2مدل روابط استاندارد در پایداری 53
شکل3- 3مدل آب استاندارد در پایداری 54
شکل3- 4-مدل co2استاندارد در پایداری 54
شکل3- 5-مدل اکوسیستم استاندارد در پایداری 55
شکل3- 6-مدل اجتماعی استاندارد در پایداری 55
شکل3- 7-مدل اقتصادی استاندارد در پایداری 56
شکل3- 8-سه حوزه اصلی در استانداردهای معماری پایدار 56
شکل 3- 9-نمای کلی بیمارستان کودکان مایر 67
شکل2- 10-نمای کلی بیمارستان کودکان 67
شکل3- 11-بیمارستان کودکان رندال 70
شکل 3- 13-بیمارستانNew Odense 71
شکل 3- 14- بیمارستانNew Odense 71
شکل 3-15 بیمارستان New Odense 72
شکل 3-16- بیمارستان New Odense 72
شکل 3-16- بیمارستان کودکان نیومورز 72
شکل 3-17- بیمارستان کودکان نیومورز 72
شکل 3- 18 بیمارستان کودکان فونیکس 74
شکل 3- 18 بیمارستان کودکان فونیکس 74
شکل 3- 19- پلان های بیمارستان کودکان فونیکس 75
شکل 3- 20- نماها و مقاطع بیمارستان کودکان فونیکس 75
شکل3-21- مرکز درمان صدای سوگا در مکزیک 76
شکل 3-22- مرکز درمان صدای سوگا در مکزیک 76
شکل 3-23- مرکز درمان صدای سوگا در مکزیک 76
شکل3-24- مرکز درمان صدای سوگا در مکزیک 76
شکل3-25- مقاطع و پلان های مرکز درمان صدای سوگا در مکزیک 77
شکل 3-26- کلینیک تخصصی مغز جواد موفقیان 77
شکل 3-27- کلینیک تخصصی مغز جواد موفقیان 77
شکل 3-28- کلینیک تخصصی مغز جواد موفقیان 78
شکل 3- 29- کلینیک تخصصی مغز جواد موفقیان 78
شکل 3-30- روند طراحی و مقاطع کلینیک تخصصی مغز جواد موفقیان 79
شکل 3-31- بیمارستان کودکان دل 79
شکل 3-32- سایت پلان و پرسپکتیوهای خارجی بیمارستان کودکان دل 80
شکل 3- 33- پرسپکتیو خارجی بیمارستان میلاد تهران 81
شکل 3-34- پلان طبقه هم کف بیمارستان میلاد تهران 82
شکل 3-35- پلان طبقه هم کف بیمارستان میلاد تهران 82
شکل 3- 36- موقعیت بیمارستان شفا سمنان 83
شکل 3-37- موقعیت بیمارستان شفا سمنان 83
شکل 3-38- بیمارستان امام خمینی اراک 83
شکل3-39- بیمارستان امام خمینی اراک 83
شکل 3- 40- بیمارستان امام خمینی اراک 84
شکل 3-41- بیمارستان امام خمینی اراک 84
شکل 3- 42- دیاگرام روند ارائهي خدمات به مراجعین بخش زایمان 98
شکل 3- 43-دياگرام چيدمان دو نيم بخش بستري زنان و بستري مردان در هر بخش مراقبتهاي متوسط قلب 115
شکل 3- 44-دياگرام چيدمان دو نيم بخش بستري زنان و بستري مردان در هر بخش بستری داخلی/ جراحی عمومی 121
شکل 4-1- صفحه خورشیدی 133
شکل 4- 1 نوار ممنوعه 140
شکل 4- 2 زوایای α و β 149
شکل 4- 3 استخراج زوایای خورشیدی از طریق نمودار 149
شکل 4- 4 زاویه اختلاف تابش خورشید در تابستان و زمستان 150
شکل 4- 5 انواع آفتاب گیر پنجره 150
شکل 4- 6 مقایسه انواع آفتاب گیر پنجره 151
شکل 4- 7 سایبان های خارجی 152
شکل 4- 8 زوایای خورشیدی 155
شکل 4- 10چند نمونه سایبان افقی قابل قبول 156
شکل 4- 11 انواع برخورد انرژي خورشيدي به يك پنجره 157
شکل 4- 12 پلان به منظور طراحی سایبان 158
شکل 4- 13 پارامترهای سایبان 159
شکل 4- 14 پارامترهای سایبان 159
شکل 4- 15 نمای شماتیک سایبان های انتخابی 160
شکل 4- 16 مقايسه بار اكتسابي از پنجره شرقي در شهر هاي مختلف 161
شکل 4- 17 مقايسه بار اكتسابي از پنجره غربي در شهر هاي مختلف 161
شکل 4- 18 مقايسه بار اكتسابي از پنجره جنوبی در شهر هاي مختلف 162
شکل 4- 19 راندمان پنجره جنوبی 162
شکل 4- 20 راندمان پنجره شرقی 162
شکل 4- 21 راندمان پنجره غربی 163
شکل 4- 22 سنندج با عرض جغرافیایی 14 درجه شمالی در 12 ظهر روز 1 تیر 164
شکل 4- 23 سنندج با عرض جغرافیایی 14 درجه شمالی در 12 ظهر روز 1 دی 164
شکل 4- 24 سیستم قاب فولادی سبک 167
شکل 4- 25 شماتیک نصب دیوار دو جداره 182
شکل 4- 26 شماتیک نصب دیوار دو جداره 182
شکل 4- 27 شماتیک نصب دیوار دو جداره 183
شکل 4- 28 شماتیک نصب دیوار دو جداره 183
شکل 4- 29 نحوه عبور داکت های تاسیساتی 189
شکل 4- 30 انواع محافظت از سطوح 191

 

فصل اول

کلیات تحقیق

1-1- مقدمه

طراحی پایدار نوعی از طراحی اکولوژیکی است که قصد دارد بدون آسیب رساندن به منابع نسل‌های آینده به نیازهای امروز پاسخ دهد. معماری پایدار به دنبال برقراری تعادل از دست رفته ی بین انسان و طبیعت است و برای رسیدن به این تعادل راهی جز استفاده از نیروهای طبیعی، به عنوان منابع انرژی تجدید شونده وجود ندارد. با بررسی دقیق تر در بعد انرژی در معماری پایدار مشخص می‌گردد نیمی از انرژی‌های حاصل از سوخت‌های فسیلی در ساختمان‌ها مصرف می‌شود، بنابراین تغییر و تجدید نظر در انتظارات و فن آوری‌ها می‌تواند به طور قابل توجهی از به هدر رفتن انرژی در ساختمان‌ها جلوگیری کند. اکنون معماران و مهندسین کمتر سعی در استفاده از روش‌های متکی بر تکنولوژی فعال و انرژی بالا دارند، آن‌ها به استفاده از تکنولوژی غیر فعال (پنهان) که از منابع طبیعی مانند زمین، باد، خاک، خورشید و آب به دست می‌آید روی آورده‌اند.
نتیجه کار نه تنها از نظر تامین نیازهای حرارتی انسان در فضاهای داخلی ساختمان موفقیت آمیز خواهد بود، بلکه می‌تواند شکلی بدیع و با هویت به کالبد بیرونی ساختمان‌ها ببخشد. در کشور ما در طی اعصار متمادی، تمام ساختمان‌ها با توجه به اقلیم و شرایط محیطی ساخته می‌شده است. آفتاب، باد، رطوبت، عوارض زمینی و به طور کلی شرایط آب و هوایی و جغرافیایی تأثیر مستقیمی در معماری سنتی ما در مناطق مختلف داشته است، ولی با ورود معماری مدرن و به ویژه استفاده از تأسیسات مکانیکی، به تدریج نقش اقلیم در ساختمان‌ها کمرنگ شد. در ایران نیز همانند سایر کشورها، مشکلات زیست محیطی هم چنان وجود دارد، به ویژه آلودگی شهرها و کاهش ذخایر نفتی که باعث شده صرفه‌جویی در مصرف انرژی و استفاده از انرژی‌های پاک و تجدیدشونده، به صورت عنوانی مهم مطرح و پیگیری شود. اصولأ تصور جامعه مهندسی کشورها این بوده است که از پدیده‌های طبیعی و به ویژه از تأثیر وزش باد، تنها می‌توان در ساختمان‌هایی با مقیاس کوچک استفاده کرد، اما در این پایان نامه امکان استفاده از این عناصر و پدیده‌ها در کنترل فضاهای داخلی ساختمان‌های بزرگ مقیاس نظیر بیمارستان‌ها و مراکز بهداشتی و درمانی نیز وجود دارد.

 

1-2- بیان مسئله

بیمارستان‌ها از جمله ساختمان‌های بزرگ عمومی هستند که مقادیر فراوانی از منابع را مصرف و حجم زیادی زباله و پسماندها تولید می‌نمایند، لذا در اولویت اصلی طراحی پایدار قرار می‌گیرند. (1) گذراندن ساعت‌های طولانی در محیط‌های درمانی معمولأ برای بیماران، ملاقات کنندگان و پرسنل، تجربه‌ای تنش زا است. هر تلاشی در راستای کاهش این تنش، نتیجه مثبت در روند درمان و افزایش کیفیت این فضاها در پی خواهد داشت. دسترسی به فضای سبز و مناظر طبیعی می‌تواند در کاهش استرس و بهبودی بیماران تاثیر بسزایی داشته باشد. در قرون گذشته، طبیعت سبز، نور خورشید و هوای تازه از ملزومات موثر در شفابخشی در محیط‌های درمانی محسوب می‌شدند. از معابد درمانی یونان و روم، درمانگاه‌های واقع در صومعه‌های قرون وسطی گرفته تا بیمارستان‌های بزرگ شهری در قرن 17 و 18، دارالمجانین و آسایشگاه‌های قرن 19 و 20. حدودأ بین سال‌های 1950 تا 1990 در اکثر کشورها، ارزش شفابخشی دسترسی به طبیعت در محیط‌های درمانی پایین آمد و تقریبأ نادیده گرفته شد. بیمارستان‌های چندین طبقه ساخته شده به “سبک بین المللی”، مشابه ساختمان‌های اداری بود. دستگاه‌های تهویه جایگزین تهویه طبیعی شد. ساخت تراس و بالکن نادیده گرفته شد و طبیعت تسلیم اتومبیل‌ها و پارکینگ‌ها شد، به دنبال این اتفاقات مدیران بیمارستان‌ها متوجه واکنش منفی افراد به طراحی‌های اداری حاضر در فضاهای درمانی شدند و رقابت بین بیمارستان‌ها موجب توجه بیشتر به نیازهای بیماران شد. لذا به تدریج طراحی بیمارستان‌ها از سبک بین المللی به طراحی در محیط‌های محلی تغییر یافت و بار دیگر به کارگیری طبیعت در مراکز درمانی مورد توجه قرار گرفت (10). رعایت این اصول در بیمارستان‌ها علاوه بر جنبه‌های پایداری آن، در جهت بهبود کیفیت درمانی بیماران نیزنقش بسزایی ایفا می‌کند که باعث می‌گردد جنبه‌های معماری سبز در بیمارستان متفاوت از سایر ساختمان‌ها باشد که نشان از اهمیت ویژه موضوع می‌باشد. با توجه به آمارها، بدنه درمانی کشور نیازمند تخت‌های بیمارستانی متعدد در مناطق مختلف می‌باشد. (روشی برای برنامه ریزی ساختمان بیمارستان‌ها با محاسبه تعداد تخت موردنیاز، انتشارات سازمان جهانی بهداشت) آشنایی با اصول معماری بیمارستان‌های سبز با توجه به آمارهای بالای ساخت و ساز در زمینه بیمارستان در کشور و بحث الگوسازی در مصرف انرژی و حفاظت از محیط زیست، الزامی به نظر می‌رسد. برای این منظور ایجاد بستر آموزش‌های پایه‌ای در زمینه معماری پایدار و طراحی مراکز درمانی پایدار در سطوح آکادمیک و جامعه حرفه‌ای مهندسان در زمینه ایجاد این رویکرد نو در کشور لازم به نظر می‌رسد. آمارهای مختلفی هزینه‌های بیمارستان‌های پایدار را 1الی 7درصد بیشتر از ساختمان‌های بیمارستان‌های معمولی برآورد می‌کنند. اما هزینه‌های اولیه بالاتر را باید نوعی سرمایه گذاری دانست که در درازمدت بازگشته و هم چنین سبب افزایش کارایی مراکز درمانی می‌گردد. بیمارستان‌های سبز 30درصد انرژی کمتری مصرف می‌کنند و منجر به نمایش بهتری در درمان بیماران می‌گردند و مدت زمان بستری را کوتاه تر می‌نمایند. هم چنین کیفیت محیط داخلی این گونه مراکز بر جذب بیماران تاثیر بسزایی دارد که همه این موارد را باید مد نظر قرار داشت. (3) با توجه به نقش بیمارستان‌ها به عنوان یکی از منابع آلاینده هوا و محیط زیست و در نظر گرفتن رسالت نهایی این کاربری در تامین سلامت و بهبود بیماران می‌بایست کل طراحی مجموعه‌های درمانی براساس اصول پایداری صورت گیرد تا ضمن انجام صرفه جویی‌های ممکن در مصرف انرژی، کمترین میزان آسیب به محیط زیست را نیز شاهد باشیم. (4) که در نتیجه ی این رویکرد، کاهش تاثیرات منفی ساختمان بر محیط، بهبود عملکرد درمانی و کاهش هزینه‌های مصرف انرژی در الویت طراحی پایدار بیمارستان می‌باشند. (5)

 

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق

بیمارستان‌ها از بناهای درجه اول از نظر اهمیت می‌باشند. به علت ماهیت عملکرد این فضاها و نقش آن در سطح سلامت جوامع و نیاز روزافزون به ساخت و توسعه ی این بناها در کشورهای در حال توسعه اهمیت نوآوری در طراحی این مراکز مشخص می‌شود. (5)
بیمارستان سبز شاخه‌ای از معماری پایدار می‌باشد ولی تفاوت‌هایی اصلی در نگرش به مبحث پایداری در بیمارستان‌های سبز نسبت به سایر ساختمان‌های پایدار و سبز وجود دارد. این که بحث درمان محور بودن معماری در بیمارستان‌های سبز اصل بنیادی نمی باشد و تمامی تلاش‌ها در راستای طراحی سبز بیمارستان در صورتی کارآمد خواهد بود که نتیجه کار بر درمان تاثیرگذار باشد.
بحث دوم این که بیمارستان‌ها با این که محیط بهداشتی درمانی هستند، ولی خود از آلوده کننده‌های مهم شهری محسوب می‌شوند که باید با رویکرد پایدار و سبز در طراحی، به محیطی پاک تبدیل شوند. (7)
در دهه ی گذشته صنعت بیمارستان سازی با هدف کاهش آسیب رسانی به محیط دستخوش تغییراتی در طراحی، ساخت وساز و بهره برداری شده است. پیشتازان اولیه این صنعت یک دید تازه به اهداف صنعت بیمارستان آغاز نموده‌اند. (8)
از سال 2000 وارد شدن صنعت بیمارستان به طراحی پایدار مورد ارزیابی جدی قرار گرفته است و توجه به بیمارستان سبز نیز از همین سال‌ها در راستای کار طراحان بیمارستانی قرار گرفته است. ورود به عرصه طراحی و ساخت بیمارستان‌های پایدار و سبز علاوه بر هماهنگی با اصول معماری پایدار نیازمند هماهنگی با سازمان‌های ذیصلاح در تعیین استانداردهای لازمه برای بیمارستان‌های سبز می‌باشدتا همگی طراحان بیمارستان‌های سبز ضمن تبعیت از پروتکل‌های بین المللی، رویکردی واحد و جهانی نیز در بحث معماری بیمارستان‌های سبز داشت باشند. (10)
رویکرد معماری پایدار نه تنها برای نسل حاضر بلکه برای آیندگان نیز توانایی خلق جامعه‌ای سالم و پایدار را دارد. در حوزه ی محیط پاک، معماران، برنامه ریزان و طراحان شهری نقش عمده‌ای را ایفا می‌کنند. زیرا تمامی مناطق شهری حاصل تفکر و برنامه ریزی این گروه از متخصصان است. لرد راجرز در نشریه ArchitectureDesign در مورد طرح پایدار چنین می‌نویسد:”طرح پایدار به دنبال برآورده کردن نیازهای امروز بشر بدون به خطر‌انداختن ذخیره منابع طبیعی و باقی نهادن آن برای نسل‌های آینده است. این طرح می‌بایست با سازگاری با اصول پایداری اجتماعی و اقتصادی، توجه ویژه‌ای به مصرف انرژی و تاثیر زیست بومی ساختمان‌ها و شهرها داشته باشد و موارد عمده‌ای که باید برای این منظور در نظر گرفت عبارتند از: انرژی کم، سازگاری مناسب و بهره گیری مطلوب از منابع. (11)
در ایران طراحی بیمارستان بر مبنای تجربه صورت پذیرفته و آموزش داده می‌شود. در حالی که در دنیای مدرن به سوی تحقیقات محیطی در جامعه آکادمیک و ارائه راهکارهای طراحی از نتایج به دست آمده به جامعه حرفه‌ای معماری پیش می‌رود. نتیجه چنین بینشی، دستیابی به یک بیمارستان ایده آل می‌باشد که عملکرد درمانی در محیطی با کیفیت حل شده است. (12)
امروزه رویکرد توسعه پایدار و معماری مبتنی بر تفکر پایداری، جایگاه ویژه‌ای در بخش‌های مختلف شهرسازی و معماری داشته است. به طوری که موسسات مختلف بین المللی، عزمی راسخ جهت دستیابی به توسعه چنین نگرشی دارند. موسسه استاندارد و امتیازدهی لید((LEED که یکی از بزرگترین ارگان‌های غیردولتی جهانی در راستای معماری پایدار می‌باشد، نگرشی ویژه در تعریف جایگاه تفکر پایداری در طراحی مراکز درمانی دارد و با توجه به مولفه‌های تعریف شده، اقدام به امتیازدهی به این مراکز کرده و در نهایت درجه پایداری این بناها را اعلام می‌دارد. یکی از مهم‌ترین مسائلی که امروزه در رویکرد طراحی پایدار بدان توجه می‌شود و موسسه لید نیز گزینه‌ای برای امتیازدهی به آن در نظر گرفته است، توجه به کیفیات محیطی در فضاهای بیمارستانی می‌باشد تا تلاش مدیران و معماران در راستای خلق محیطی با کیفیت و مناسب برای درمان سنجیده شود. (2)
با توجه به نقش بیمارستان‌ها در حال حاضربه عنوان یکی از منابع آلاینده ی هوا و محیط زیست پیرامون و در نظر گرفتن رسالت این گونه کاربری‌ها در تامین آسایش و آرامش جامعه و بهبود سلامت مراجعه کنندگان به این گونه بناها لازم است که طراحی و اجرای این گونه کاربری‌های پیچیده براساس اصول اشاره شده در مورد معماری پایدار صورت پذیرد. توجه طراحان به بحث‌های پایداری در معماری و ایجاد زمینه‌ای که معماری‌ها در زیباترین و سودمندترین شکل طراحی شوند و در عین حال کمترین آسیب را به محیط خود وارد کنند به یکی از مباحث عمده در طراحی معماری تبدیل شده است. کاربرد مفاهیم پایداری و اهداف توسعه پایدار در جهت کاهش اتلاف انرژی و آلودگی محیط زیست در معماری، مبحثی به نام معماری پایدار را به وجود آورده است. در این نوع معماری، ساختمان نه تنها با شرایط اقلیمی منطقه خود را تطبیق می‌دهد، بلکه ارتباط متقابلی با آن برقرار می‌کند . به طوریکه براساس گفته ریچارد راجرز ساختمان‌ها مانند پرندگان هستند که در زمستان پرهای خود را پوش داده و خود را با شرایط جدید وفق می‌دهند و براساس آن سوخت و سازشان را تنظیم می‌کنند. معماری پایدار که در واقع زیرمجوعه ی طراحی پایدار است را شاید بتوان یکی از جریان‌های مهم معاصر به حساب آورد که عکس العملی منطقی در برابر مسایل و مشکلات عصر صنعت به شمار می‌رود. برای مثال، 50 درصد از ذخایر سوختی در ساختمان‌ها مصرف می‌شود که این به نوبه خود منجر به بحران‌های زیست محیطی شده و خواهد شد. بنابراین، ضرورت ایجاد و توسعه هر چه بیشتر مقوله پایداری در معماری به خوبی قابل مشاهده است. این تحقیق ابتدا به بررسی ابعاد معماری پایدار و اصول اساسی آن و سپس تاثیر آن در معماری سبز بیمارستانی پرداخته و اهداف آن را بیان داشته تا اصول بنیادی آن را براساس امتیازات معماری سبز برای طراحان فضاهای درمانی که به دنبال رویکرد جدید و پایداری تحت عنوان بیمارستان سبز می‌باشند را بیان نماید که در نهایت با ارزیابی کاربرد بیمارستان‌های سبز هدفی را دنبال کنند که علاوه بر حفظ ساختار و عملکردی بیمارستان‌ها، از نظر استانداردها و معیارهای طراحی و ساخت این گونه بناهای سبز قابل پذیرش باشد.

 

1-4-اهداف تحقیق

1-4-1- هدف کلی

طراحی بیمارستان 160تختخوابی بعثت سنندج با رویکرد معماری پایدار (شهرستان سنندج)

1-4-2- اهداف جزئی

• طراحی ساختمان به گونه‌ای که نیاز آن به سوخت فسیلی به حداقل ممکن برسد (حفاظت از انرژی)
• طراحی ساختمان براساس اقلیم سرد و کوهستانی منطقه صورت گیرد (کار با اقلیم)
• استفاده از منابع و مصالحی در ساختمان به گونه‌ای که در پایان عمر مفید خود قابلیت استفاده مجدد را داشته باشند. (کاهش استفاده از منابع جدید)
• رعایت ابعاد انسانی، توجه به کاربری بنا، بکارگیری مصالح غیر خطرناک در ساخت بنا صورت گیرد. (احترام به کاربران)
• طراحی معماری ساختمان در همگام شدن با بستر خود، نه تقابل با آن صورت گیرد (احترام به سایت)
• تمامی اجزای متشکله یک پروژه به مانند یک کل واحد در نظر گرفته شود و تمامی اثرات متقابل وجودی هر یک بر همدیگر و کل پروژه و بستر آن مد نظر قرار گیرد. (کل گرایی)

1-4-3- هدف کاربردی

جهت گیری صحیح ساختمان براساس اقلیم منطقه و استفاده صحیح از مصالح و منابع تجدیدپذیر جهت کاهش مصرف انرژی در ساختمان

 

1-5- فرضیه‌ها یا سوالات

• به چه صورت می‌توان از انرژی خورشیدی بهره ی کافی را برد تا استفاده از سوخت‌های فسیلی کاهش یابد؟
• تاثیر اقلیم منطقه بر فرم و جهت گیری بنای بیمارستان چگونه می‌باشد؟
• چه مصالح و منابعی را می‌توان در اجرای ساختمان بیمارستان اعم از نما و دیوارهای خارجی و داخلی (گوشته) بکار برد به صورتی که بتوان مجددأ در پایان عمر مفید خود استفاده نمود؟
• رعایت چه موارد و نکاتی در طراحی یک بیمارستان در جهت رفاه و آسایش کاربران مد نظر می‌باشد؟
• چطور می‌توان از ویژگی‌های فیزیکی (توپوگرافی) سایت در جانمایی بنا به نحو مطلوب بدون لطمه زدن به ساختار کلی سایت بهره جست؟
• تاثیرات متقابل بنای بیمارستان و ساختمان‌ها و عملکردهای مجاور سایت: مشروط بر تشکیل یک مجموعه ی واحد چگونه می‌باشد؟

 

1-6- تعاریف نظری و عملیاتی واژه‌ها

در این بخش به برخی از تعاریف و مفاهیم پایه که در این پژوهش به کار می‌روند، مانند پایداری، معماری پایدار و ابعاد آن و معماری سبز می‌پردازیم.

 

1-6-1- پایداری از نظر لغوی

پایداری در لغت به معنای بادوام و ماندنی است. در فرهنگ معین این واژه به معنای پایدار بودن و مقاومت از مضراست. پایش به معنای پایداری کردن و استقامت نشان دادن است.
فعلSustainاز ریشه لاتین Sustinere و از دو جزءSus(به معنای از پایین به بالا) و Tinere(به معنای نگه داشتن، حفظ کردن) تشکیل شده است و از سال 1290 در زبان انگلیسی به کار گرفته شده است. این فعل با مفاهیمی از قبیل حمایت، پشتیبانی و تداوم آمیخته است و صفت Sustainable در توصیف شرایط، حالت و یا چیزی به کار می‌رود که مورد پشتیبانی قرار گرفته یا به واسطه کمک یا تأمین معاش، هم چنان تداوم یافته است.
پایداری همراه با واژه توسعه پایدار از اواسط دهه 1970 میلادی و پس از بحران نفتی سال 1973 بسیار به کار رفته است. امروزه، بحث توسعه پایدار، یکی از بحث‌های بسیار مهم و رایج در سطح بین المللی است. سازمان‌ها و نهادهای پرطرفدار محیط زیست در جهان و هم چنین سازمان ملل از مهم‌ترین ارگان‌های دخیل در این امر هستند. بحث جدی و کارشناسانه در این مورد، پس از آن آغاز شد که نقطه اوج این بحث‌ها، در سال 1992 به کنفرانس جهانی توسعه پایدار، معروف به اجلاس زمین در شهر ریودوژانیر برزیل انجامید که بعدها به اجلاس ریو مشهور شد و در آن قطعنامه‌ای برای ارائه راهبردهایی در جهت توسعه پایدار کشورهای جهان صادر شد و کشورهای جهان ملزم به پیروی از این قطعنامه شدند. 10 سال بعد، در سال 2002، کنفرانس دیگری در شهر ژوهانسبورگ در آفریقای جنوبی در سطح وزرای کشورها و کارشناسان محیط زیست برگزار شد و هدف آن تأکید بر مصوبات کنفرانس ریو و اجرایی تر کردن این مصوبات در سطح جهانی بود. مهم‌ترین تعریفی که در اجلاس ریو از توسعه پایدار ارائه شد، بدین قرار است:
«توسعه اي كه نيازهاي كنوني بشر را بدون مخاطره افكندن نياز نسل‌هاي آينده، برآورده ساخته و در آن به محيط زيست و نسل‌هاي فردا نيز توجه شود. توجه به فرهنگ، ويژگي‌هاي بومي و تجربيات گذشته، بهره گيري از انرژي‌هاي تجديد شونده و پرهيز از به كارگيري انرژي‌هاي تجديد ناپذير از اصول توسعه پايدار است(18)
بر‌اساس تعريف كمسيون جهاني سازمان ملل توسعه پايدارعبارت است از «توسعه اي كه پاسخگوي نيازهاي فعلي باشد. بدون آنكه توان نسل‌هاي آينده در تامين نيازهاي خود را تحت تاثير قرار دهد». بانك جهاني توسعه پايدار را چنين تعريف مي‌كند : «توسعه اي كه دوام يابد» (19)

 

1-6-2- مفهوم توسعه پایدار

توسعه پایدار فرایندی است که با سازمان دهی و تنظیم رابطه انسان و محیط و مدیریت بهره برداری از منابع و محیط زیست، دستیابی به تولید فزاینده و مستمر، زندگی مطمئن، امنیت غذایی، عدالت و ثبات اجتماعی و مشارکت مردم را تسهیل می‌کند . در فرایند توسعه پایدار، اهداف اجتماعی و اقتصادی و محیطی جامعه در هر جا که ممکن است از طریق وضع سیاست‌ها، انجام اقدامات لازم و عملیات حمایتی با هم تلفیق می‌شوند (20)
همان طور که شکل (1-1) نشان می‌دهد، توسعه پایدار بر آن است تا از طریق توسعه اقتصادی، پیشرفت اجتماعی و مسئولیت پذیری محیطی جامعه انسانی را به سوی دنیایی خوب، زیست پذیر و دوام یافتنی رهنمون سازد. در این معنا، هسته مرکزی مفهوم پایداری بر حفظ و نگاهداشت ذخایر سرمایه‌ای استوار است و در حقیقت توسعه پایدار چیزی جز حفظ ذخایر سرمایه‌ای چون سرمایه انسانی، اجتماعی، طبیعی و اقتصادی نیست.

شکل1- 1- مثلث پایداری و مولفه‌های آن(EC، 2001)

بدین ترتیب، حفاظت و نگهداری ذخایر با رویکرد رفاه پایدار، کارایی فرایندهای تغییر و برابری نسل‌های حاضر و آینده در جهت بهره برداری بهینه از ذخایر سرمایه‌ای را می‌توان هسته مرکزی توسعه پایدار به شمار آورد (21)
در تبیین نظری مفهوم توسعه پایدار که بر تعامل ابعاد سه گانه توسعه اقتصادی و اجتماعی و محیطی تأکید دارد، همان طور که شکل (1-2) نشان می‌دهد، رویکردهایی چون حفاظت گرایی، محیط گرایی و جامعه گرایی شکل گرفته‌اند. در توسعه اقتصادی هدف غایی تأمین رشد اقتصادی پایدار، به حداکثر رساندن منافع، گسترش بازار، حداقل ساختن هزینه‌ها، در توسعه محیطی تأمین ظرفیت تحمل منابع، حفاظت و بازیافت منابع، کاهش ضایعات و در توسعه اجتماعی رضایتمندی از نیازها و افزایش خوداتکایی معنا یافته‌اند (22)

شکل1- 2-رویکردهای توسعه پایدار براساس مولفه‌های تشکیل دهنده آن(رودریگو، 2009)

بر این اساس، توسعه پایدار دارای سه بعد اقتصادی و اجتماعی و محیطی است. در این معنا تعامل هماهنگ و یکپارچه‌ای میان ابعاد توسعه پایدار، به مثابه ارزش واحدی با عنوان گلدان پایداری وجود دارد. توسعه زمانی پایدار است که از نظر اقتصادی ماندگار باشد، از نظر اجتماعی مقبول و از نظر محیطی درست. زیرا هر فعالیتی که به وسیله انسان‌ها انجام می‌گیرد (اجتماعی) غالبأ به انگیزه سود و درآمد است (اقتصادی) که در طبیعت و با استفاده از منابع طبیعی صورت می‌پذیرد (20)
در سال‌های اخیر با توسعه مفهوم شاخص رفاه در تعریف پایداری شکل تازه‌ای براساس جهت یاب پایداری، به وسیله آلن آتکیسون ترسیم شده است. در این مفهوم، توسعه پایدار دارای چهار جهت اصلی است: طبیعت، اقتصاد، جامعه و رفاه (23). گاه در تعریف پایداری اجتماعی بر خواست مردم به زندگی در مکانی معین اشاره می‌شود و بر توانایی آنان در استمرار چنین روندی چه در زمان حاضر و چه در آینده بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهند که شناخت، تأکید می‌گردد (24)
توسعه پایدار، دارای شش اصل عمومی است. نخستین اصل بر ابعاد سه گانه اقتصادی و اجتماعی و محیطی به عنوان ستون‌های پایداری تأکید دارد. در اصل دوم بر پیوند ستون‌ها تأکید شده است تا بر این مبنا اصل سوم و چهارم یعنی عدالت درون نسلی و بین نسلی با تأکید بر عدالت اجتماعی شکل یابد. اصل پنجم بر محوریت اصل پیشگیرانه پایداری یعنی استفاده توام با پایداری از منابع و اصل ششم نیز بر حفظ تنوع بیولوژیکی تأکید دارد (25)

 

 

1-6-3-تعاریفی از معماری پایدار

همان طور که بیان گردید تاکنون تعاریف زیادی در خصوص معماری پایدار بیان شده است، جان راسكين ، ويليام موريس و ريچارد لتابي از پيشگامان نهضت معماري پايدار محسوب مي‌شوند. راسكين در كتاب «هفت مشعل معماري » خود مي‌گويد كه براي دستيابي به رشد و پيشرفت مي‌توان نظم‌هارمونيك موجود در طبيعت ر ا الگو قرار داد. موريس بازگشت به فضاي سبز حومه شهر و خودكفايي و احياي صنايع محلي را توصيه مي‌كرد. هدف از طراحي ساختمان‌هاي پايدار كاهش آسيب آن بر روي محيط از نظر انرژي و بهره برداري از منابع طبيعي است كه شامل قوانين زير مي‌باشد:
1. كاهش مصرف منابع غير قابل تجديد
2. توسعه محيط طبيعي
3. حذف يا كاهش مصرف مواد سمي و يا آسيب رسان بر طبيعت در صنعت ساختمان
به طور کلی ساختمانی را می‌توان پایدار خواند که كمترين ناسازگاري و مغايرت را با محيط طبيعي پيرامون خود و در پهنه وسيع تر با منطقه و جهان دارد. (26)
کی برت(1994)، در تعریف معماری پایدار بیان می‌کند که: «خلق محيط انسان ساخت و مديريت متعهدانه آن بر مبناي اصول بوم سازگاري و بازدهي منابع. اين اصول عبارتند از: به حداقل رساندن صرف منابع تجديد ناپذير، ارتقا و بهبود شرايط محيط طبيعي و حداقل آسيب‌هاي بوم شناختي بر محيط»
هاگان(2001)، تبيين رابطه متعادل تر و همزيستانه اثر معماري با محيط كه بر كنش مندي خودآگاه اثر معماري نسبت به شرايط محيطي پي ريزي شده است، را معماری پایدار می‌داند.
بر‌اساس طرحOECD بناهای پایدار بناهايي می‌باشند كه كمترين تأثيرات مخرب را بر محيط‌هاي ساخته شده (مصنوع) و طبيعي مجاور و بلافصل خود و نيز ناحيه اطرافشان و همچنين زمينه كلي خود داشته باشند. ساختمان‌هاي پايدار به تمام چرخه حيات ساختمان، محيط با كيفيت، كاركرد مطلوب و آینده توجه می‌کند .
موسسه راکی مونتین : طراحي پايدار و همگن، طراحي اي تلقي مي‌شود كه در آن هر جزيي به عنوان بخشي از كل بزرگ تر به خوبي مورد توجه قرار گيرد.
ون در رین ؛ بر این باور است که طراحي پايدار به مفهوم دروني و اساسي از مكان منتج خواهد شد. فرآيندي كه به احيا شدن بيش از تحليل بردن مي‌انجامد و در واقع علم و هنربرقراري ارتباطي مناسب بين محيط انساني و جهان طبيعت است(27)
هر چند تاکنون تعاریف زیادی از توسعه پایدار ارائه شده، ولی محور تمامی آنها توجه به نسل‌های بعدی، آینده محیط زیست و حفاظت از محیط زیست جهانی، بوده است. توجه به فرهنگ، ویژگی‌های بومی و تجربیات گذشته، بهره گیری از انرژی‌های تجدید شونده و پرهیز از به کارگیری انرژی‌های تجدید ناپذیر از اصول توسعه پایدار است. براساس تعریف کمیسیون جهانی سازمان ملل توسعه پایدار عبارت است از توسعه‌ای که پاسخگوی نیازهای فعلی باشد، بدون آن که توان نسل‌های آینده در تأمین نیازهای خود را تحت تأثیر قرار دهد. بانک جهانی توسعه پایدار را چنین تعریف می‌کند : توسعه‌ای که دوام یابد (28)

 

1-6-4- اهداف کلی ساختمان‌های پایدار

اهداف ملی ساختمان‌های پایدار عبارت‌اند از:
 بهره برداری مناسب از منابع و انرژی
در هر واحد ساختمانی در دوران بهره برداری، جریان دائم انرژی برقرار خواهد بود که براساس نوع مکان و میزان تأثیرات زیست محیطی متفاوت خواهد بود. با مدیریت صحیح و استفاده حداکثر از انرژی‌های رایگان مثل نور روز، گرمای خورشید، باد وغیره می‌توان تا حد امکان در مصرف انرژی صرفه‌جویی کرد. هم چنین در هر بنا مقادیر فراوانی آب مورد استفاده قرار می‌گیرد که می‌توان با اقدامات هوشمندانه از آب خروجی مصرف شده بهره برداری مفیدکرد. راهکار دیگر استفاده صحیح از مواد قابل بازیافت در بنا می‌باشد.
 جلوگیری از آلودگی
ساختمانی که انرژی را حریصانه به مصرف برساند آلودگی تولید می‌کند و با مصرف کنندگان و کاربران خویش بیگانه است.
 مطابقت با محیط
برای حفظ نظام زیست محیطی باید طرح با محیط مطابقت داشته باشد. به طور مثال می‌توان با تهیه جدول زمان بندی برای ساخت، تأثیرات وارد شده بر سایت را کاهش داد و به حفظ منحنی‌های توپوگرافی و حفظ حیات گیاهی و جانوری در سایت توجه نمود. به حداکثر رساندن آسایش انسان؛ به واسطه جذب نور، استفاده از منظر، کنترل دما وغیره.(29)

 

 

1-6-5- معماری سبز

فرایند سبز دز زمینه معماری سابقه‌ای کهن دارد، به عنوان مثال پی بردن انسان‌های غارنشین به استفاده از جهت و سمت مناسب غارها، از لحاظ دمای محیط و یا بررسی اصول معماری “استحکام، زیبایی و فایده” از دیدگاه ویترویوس، معمار سده‌های پیش از میلاد که کماکان به عنوان شاخصه‌های کلی معماری پایدار یا سبز عنوان می‌شوند. هدف کلی معماری سبز یا پایدار، کاهش آسیب بر محیط طبیعی پیرامون خود و در پهنه وسیع تر با منطقه و جهان دارد؛ به همین خاطر گفته می‌شود که معماری پایدارترکیبی چند ارزشی در بر دارد: زیبایی شناسی، محیط، اجتماع، سیاست؛ بنابراین یک معمار خوب در طراحی به صورت پایدار بایستی چند فاکتور را در نظر بگیرد: مقاومت، پایداری و طول عمر بنا و مصالح مناسب. مفهوم تمام اصول معماری “پایدار” یا “سبز” باید در یک فرایند کامل که منجر به ساخته شدن محیط زیست سالم می‌شود، تجسم یابد (30)
کاربرد مفاهیم پایداری و اهداف توسعه پایدار در جهت کاهش اتلاف انرژی و آلودگی محیط زیست در معماری، مبحثی به نام “معماری سبز” را به وجود آورده است. در این نوع معماری، ساختمان نه تنها با شرایط اقلیمی منطقه خود را تطبیق می‌دهد، بلکه ارتباط متقابلی با آن برقرار می‌کند . به طوریکه براساس گفته‌ی ریچارد راجرز، “ساختمان‌ها مانند پرندگان هستند که در زمستان پرهای خود را پوش داده و خود را با شرایط جدید محیط وفق می‌دهند و براساس آن سوخت و سازشان را تنظیم می‌کنند”. مهم‌ترین سرفصل‌های معماری پایدار را عناوین “معماری اکو-تک” و معماری و انرژی” تشکیل می‌دهند (27)
معماری سبز-که در واقع زیر مجموعه طراحی پایدار است- را شاید بتوان یکی از جریان‌های مهم معاصر به حساب آورد که عکس العملی منطقی در برابر مسائل و مشکلات عصر صنعت به شمار می‌رود. برای مثال 50درصد از ذخایر سوختی در ساختمان‌ها مصرف می‌شود که این به نوبه خود منجر به بحران‌های زیست محیطی شده و خواهد شد؛ بنابراین، ضرورت ایجاد و توسعه هر چه بیشتر مقوله پایداری در معماری به خوبی قابل مشاهده است.

 

1-6-6- ویژگی‌های معماری سبز

تأثیر نامناسب انسان بر طبیعت سابقه چندانی ندارد و این اخلالگری یک پدیده به نسبت تازه است که به دو عامل مهم مربوط می‌شود، یکی افزایش جمعیت و دیگری تسلط جمعیت انسان بر طبیعت. از شروع انقلاب صنعتی بهره گیری بی حد از ذخایر و منابع طبیعی شدت گرفت تا جایی که منابع طبیعی جوابگوی مصرف صنایع را نمی داد و روز به روز رو به کاهش گذارد و این امور موجب بروز روابط نا هماهنگ میان انسان و طبیعت شد. دهه هفتاد را می‌توان دهه آگاهی یافتن ازبحران‌های زیست محیطی نامید و عکس العمل‌هایی را در دنیا ایجاد نمود که توسعه پایدار یکی از آنهاست. با انقلاب صنعتی و پیشرفت‌های تکنولوژیکی در عرصه معماری، معماری بومی اقصی نقاط دنیا که با توجه به طبیعت و محیط پیرامون خود شکل می‌گرفت و همساز با اقلیم سر بر می‌افراشت به دست فراموشی سپرده شد. معماری مدرن نیز که زاده این تحولات بود به طور کل بستر شکل گیری معماری را نادیده گرفت (27).
معماری سبز برخاسته از معماری پایدار و توسعه پایدار بوده که این ناشی از نیاز انسان امروز در مقابل پیامدهای سوء جهان صنعتی عصر حاضر است. حفظ و حراست از منابع طبیعی جهان، مصونیت ازآلودگی هوا و سایر آلودگی‌های محیطی، بهداشت جسمسی و روانی و آینده بشریت از موضوعاتی است که در این راستا مطرح بوده است. به طور کلی فرایند سبز این گونه مطرح می‌شود که تمامی موضوعات به یکدیگر وابسته بوده و در هر تصمیم گیری باید تمامی جنبه‌های آن مورد بررسی قرار گیرد و بدین ترتیب، ایده بررسی اصول به صورت مجزا با آن در تضاد قرار می‌گیرد. معماری سبز را بیشتر با اصطلاح “معماری پایدار ” می‌شناسیم؛ اصطلاحی کلان که به شرح تکنیک‌هایی در طراحی معماری می‌پردازد که همسو با نگرش‌های زیست محیطی بوده و با ایده احترام به طبیعت شکل گرفته است. معماری سبز، در حقیقت روند تازه‌ای نیست؛ چرا که در بسیاری از تمدن‌های باستانی و معماری‌های سنتی از جمله معماری سنتی ایران به صورتی بنیادی وجود داشته است.
امروزه در پی پیامدهای منفی جهان صنعتی، حفظ و پاسداری از منابع طبیعی جهان به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های انسان عصر حاضر تبدیل شده است و به همین علت معماری سبز با جست و جوی راهی برای به حداقل رساندن اثرات منفی ساختمان‌ها بر محیط زیست در حقیقت تلاشی است برای همسویی با طبیعت از طریق افزایش کارایی و بهینه سازی در مصرف مصالح، انرژی و گسترش فضا. بدین ترتیب در معماری سبز به جای دشمنی با طبیعت، انرژی‌های آن را مهار کرده و به بهترین شکل در ساختمان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. به عنوان مثال در یک ساختمان سبز و همراه با طبیعت از مواد و مصالحی استفاده می‌شود که نه تنها طبیعت را آلوده نمی کند، بلکه قابل برگشت به چرخه آن است. ساختمانی که با استفاده از مصالح پیرامون خود و در عین حال به گونه‌ای مستحکم بنا شده باشد، خود جزیی از طبیعت می‌شود (29)
در استقرار چنین ساختمانی، فراهم کردن دسترسی آسان به حمل و نقل عمومی مد نظر قرار می‌گیرد؛ چرا که بدین ترتیب استفاده از اتومبیل به حداقل خواهد رسید. هم چنین جهت یابی ساختمان با توجه به جهت بهینه تابش خورشید و با هدف حداکثر استفاده از نور طبیعی و کسب انرژی رایگان (به عنوان مثال تجهیز بنا با آمگرمکن خورشیدی) است. ولیکن آنچه در این گونه ساختمان‌ها دارای اهمیت است فراهم کردن راه و امکانی برای ورود طبیعت به بنا است (به عنوان مثال ایجاد برش‌هایی در حجم و پر کردن آن با فضای سبز).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دوم

مروری بر تحقیقات انجام شده

2-1- مقدمه

بیمارستان سبز و سالم، بیمارستانی است که سلامت مردم را با کاهش مداوم پیامدهای زیست محیطی وبرطرف کردن سهم خود دربار بیماری‌ها (burden of disease) ارتقادهد. بیمارستان سبزوسالم ارتباط بین سلامتی انسان ومحیط زیست را می‌شناسد و این شناخت را از طریق نوع اداره کردن، استراتژی و عملیات خود نشان می‌دهد. نیازهای خود را با اقدامات زیست محیطی پیوند می‌دهد و با مشارکت فعال در توسعه و تقویت محیط زیست جامعه، برابری در سلامت و اقتصاد سبز، تعهد خود به محیط زیست را با اتخاذ اقدامات پیشگیرانه نشان می‌دهد. الگوی منفرد و یکسانی در خصوص بیمارستان‌های سبز و سالم وجود ندارد و بسیاری از بیمارستان‌ها و نظام‌های سلامت در سراسر جهان اقداماتی را به منظور کاهش ردپای زیست محیطی، مشارکت در سلامت همگانی و صرفه‌جویی در هزینه‌ها به صورت همزمان به اجرا در آورده‌اند. (19)
بر پايه سیستم بین المللی ISO14000، بیمارستان سبز دارای این ویژگی‌ها می‌باشند:
د زباله‌هاي خطرناك بيمارستاني را مديريت می‌نمایند.
 پسابوفاضلاب‌هاي بيمارستاني را تصفيه و به طريق بهداشتي دفع می‌کنند.
 از آب حاصل از آن براي آبياري فضاي سبز و درختان غير ميوه‌ای و آنهايي كه جنبه فضاي سبز دارند استفاده می‌نمایند.
‌ علاوه برتوسعه فضاي سبز و مديريت پسماندهاي بيمارستاني، با اجرای طرح‌های مختلف ازجمله انواع باز یافت‌ها، درمصرف سوخت وانرژي نيزصرفه‌جويي می‌کنند.
 در مباحث آلودگی‌های صوتی، کنترل سیرکولاسیون هوای خارج ازبیمارستان برای شهروندان مجاور، شرایط محیطی ومعماری داخلی، فضای کاری وتوجه به ارگونومی کارکنان بیمارستان وبیماران و. .. تمهیدات ویژه‌ای را ملحوظ نظر می‌دارند.
 نوع مصالح بکاررفته برای احداث این بیمارستان‌ها، حتی در دراز مدت و با بازیافت موادحاصل ازتغییرات وتوسعه اماکن آن، عاری ازمشکلات زیست محیطی باشند. (31)

 

 

2-2-مبانی نظری پژوهش

2-2-1- پزشکی

پزشکی یک دانش کاربردی است، هدف آن حفظ و ارتقاء تندرستی، درمان بیماری‌ها و بازتوانی آسیب‌دیدگان است. این منظور با شناخت بیماریها، تشخیص، درمان و جلوگیری از بروز آنها به انجام می‌رسد. دانش پزشکی بر روی طیف وسیعی از رشته‌ها شامل از فیزیک و زیست‌شناسی تا علوم اجتماعی، مهندسی و علوم انسانی بنا شده است. امروزه هدف دانش پزشکی استفاده از فناوری‌های دانش‌مبنا و استدلال قیاسی برای رسیدن به راه‌حل مشکلات بالینی است. اکتشافات در باب ماهیت ژن‌ها و سلول‌ها دریچه‌ای برای تعریف فیزیولوژی بر مبنای سیستم‌های مولکولی فراهم کرده است. این بصیرت فیزیولوژیکی راه را برای درک بهتر فرایندهای پیچیده بیماری‌ها و رویکردهای نو درمانی فراهم کرده است.
تلاش بشر برای درمان بیماری‌ها و آسیب‌ها از دوران پیش از باستان وجود داشته است و در دوران باستان نیز در کنار مذهب و گاه به عنوان بخشی از آن وجود داشته است. در یونان باستان پزشکانی چون بقراط پزشکی را به عنوان دانش و فنی مجزا مطرح کردند و بنیانگذاران راهی بودند که بعدها توسط پزشکان مسلمانی همچون ابن‌سینا و رازی طی شد. در رنسانس با بهره گیری از روش علمی پزشکی پیشرفت‌های قابل توجهی کرد. از قرن ۱۹ آنچه به عنوان پزشکی مدرن شناخته می‌شود بنیان گذاشته شد. در اواخر قرن بیستم و دوران معاصر دانش ژنتیک رویکرد نسبت به درمان و بیماری‌ها را دچار تحولی جدی کرد به طوری که ژنتیک پزشکی را دارای نقشی متحول کننده برای پزشکی از درمان محور بودن به حفظ سلامتی دانسته‌اند.(32)

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “طراحی بيمارستان 160 تختخوابی با رويکرد معماری پايدار”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

97 − = 91