new5

طراحی مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی با هدف آموزش، کارآفرینی و سلامت روحی

990,000تومان

توضیحات

244  صفحه

فایل word

رشته معماری(M.A)

پایان‌نامه کارشناسی ارشد

عنوان:
طراحی مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی با هدف آموزش، کارآفرینی و سلامت روحی

 

 

 

 

 

فهرست مطالب :

چکیده 1
1-1 مقدمه 3
1-2 بیان مسئله 4
1-3 سؤالات تحقیق 5
1-4 فرضیه‌های تحقیق 5
1-5 اهمیت و ضرورت تحقیق 5
1-6 اهداف تحقیق 6
1-7 روش و عناصر تحقیق 7
1-8 تفکیک انجام کار در پایان‌نامه(ساختار پایانامه، رساله) 7
1-8-1 فصل اول: کلیات تحقیق 8
1-8-2 فصل دوم: مبانی نظری 8
1-8-3 فصل سوم: روش‌شناسی تحقیق 8
1-8-4 فصل چهارم: نمونه‌های مشابه و بستر طرح 9
1-8-5 بخش پنجم: برنامه فیزیکی، جمع بندی و ارائه راهکارها 9
2-1 مقدمه 12
2-2 بخش اول: تعاریف 14
2-2-1 تعريف كودك 14
2-2-2 تعریف کار کودک 15
2-2-3 تعريف كودكان کار 16
2-2-3 تعريف كودكان خيابانی 16
2-3 بخش دوم: پیشینه تحقیق و اقدامات انجام شده برای مواجهه با مسئله کودکان کار و خیابانی 18
2-3-1 تاريخچة كودكان خياباني 18
2-3-2 وضعيت كودكان خياباني در جهان 19
2-3-3 وضعيت كودكان خياباني در ايران 20
2-3-4 راهبردها و عملکردهاي خارجی و داخلی براي مواجهه با مسئله کودکان خیابانی 21
2-3-4-1 نمونه هاي خارجی 21
2-3-4-1-1 اقدامات انجام شده توسط یونیسف 22
2-3-4-2 نمونههاي داخلی 22
2-3-4-2-1 اقدامات انجام شده توسط سازمانهاي دولتی 23
2-3-4-2-2 اقدامات انجام شده توسط سازمانهاي غیردولتی 23
2-3-4-2-3 عملکرد مدیریت شهري (شهرداري زنجان) در خصوص کودکان خیابانی 23
2-3-5 مرور ادبیات و سوابق مربوطه 24
2-4 بخش سوم : مبانی نظری 27
2-4-1 تقسیم بندی کودکان کار و خیابانی 27
2-4-2 مسائل، پیامدها و تبعات پدیده کودکان کار و خیابانی 30
2-4-3 عوامل مؤثر بر خياباني شدن كودكان(معضل اجتماعی و فردی) 32
2-4-4 معضلات کودکان کار و خیابانی(معضل فردی و اجتماعی) 36
2-4-4-1 مشکل اجتماعی 37
2-4-4-2 مشکل هویتی و شخصیتی 38
2-4-5 شرایط اقتصادی کودکان کار و خیابانی با خانواده‌شان 39
2-4-5-1 اشتغال کودک 39
2-4-5-2 درآمد کودکان 40
2-4-5-3 اشتغال والدین 40
2-4-5-4 درآمد خانواده 40
2-4-5-5 نظر خانواده دربارۀ کار کودک 40
2-4-6 وضعيت بهداشتي كودكان کار و خيابان 41
2-4-7 وضعیت روانی- اجتماعی کودکان کار و خیابانی 41
2-4-7-1 تعلیم و تربیت (اجتماعي) 41
2-4-7-2 شناخت نیازهای روانی 42
2-4-7-3 مشكلات رفتاري (رواني) 42
2-4-7-4 نقش آموزش و کارآفرینی در زندگی کودکان کار و خیابانی 43
2-4-7-5 آموزش کودکان کار و خیابانی 45
2-4-7-6کارآفرینی کودکان کار و خیابانی 46
2-4-7-7سلامت روانی کودکان کار و خیابانی 47
2-4-8 جمعبندي و ارائه راهکار سیاستگذاري اجتماعی براي مقابله با بی خانمانی و کودکان کار و خیابانی 47
2-5 بخش چهارم: روانشناسی 48
2-5-1 روانشناسي دوران نوجواني 48
2-5-2 حالات رواني و عاطفي در نوجوانان 49
2-5-3 شناخت خصوصيات فيزيكي كودكان و نوجوانان 50
2-5-4 روانشناسی کودک کاروخیابانی و محیط 51
2-5-4-1 تاثیر محیط فیزیکی بر رشد و رفتار کودک 51
2-5-4-2 اثر عوامل محیطی بر سلامت جسمانی و روانی 52
2-5-4-3 تأثیر عوامل محیطی بر نیازهای عاطفی کودکان کار و خیابانی 53
2-5-5 طراحي فضا با توجه به مشكلات رفتاري و رواني كودكان و نوجوانان 54
2-6 نیازهاي انسان و مدل‌های ارائه شده 55
2-6-1 مدل مازلو (سلسه مراتب نیازهاي انسان) 56
2-6-2 مدل راتر 57
2-6-3 نظریه شخصیت روانی-اجتماعی اریکسون 58
2-6-4 دیدگاه پیاژه 59
2-6-5 از دیدگاه والن 60
2-6-6 نظریه رشد اخلاقی کلبرگ 61
2-6-7 نظریه اجتماعی- فرهنگی ویگوتسکی 62
2-6-6 دسته بندى نيازها 66
2-7 نتیجه‌گیری و تدوین چهارچوب نظری تحقیق 67
3-1 مقدمه 71
3-1 روش تحقیق 71
3-1-1 تکنیک گردآوری داده‌های تحقیق 72
3-1-2 اعتبار(روایی) و پایایی تکنیک تحقیق 72
3-1-3 جامعه آماری و واحد تحلیل 72
3-1-4 شیوه تعیین حجم نمونه و روش‌های نمونه‌گیری 72
3-1-5 مفاهیم و متغیرهای تحقیق 73
3-1-6 استراتژی تحلیل 74
3-2 یافته‌های توصیفی 74
3-2-1 پرسشنامه کودکان کار وخیابانی 74
3-2-1-1 جنسیت 74
3-2-1-2 سن 74
3-2-1-3 محل سکونت 75
3-2-1-4 سطح سواد 75
3-2-1-5 شغل 76
3-2-1-6 توصیف گویه ها 77
3-2-1-7 راهکارهای معمارانه 82
3-2-3 یافته‌های استنباطی 91
3-2-3-1 پاسخ به سوالات تحقیق 93
3-2-2 تحلیل سوالات مدد جویان 93
3-2-3 تحلیل سوالات باز پرسشنامه 95
3-2-4 نتیجه‌گیری و پاسخ به سوالات تحقیق 96
4-1 بخش اول: بررسي مراكز كودكان خياباني متناظر با طرح مجموعه مورد نظر خارجي و نقد و بررسي بازديدهاي انجام شده از مراكز داخلي 98
4- 1-1 مراكز خارجي 98
4-1-1-1 برزيل (شهر مارينگا) 98
4-1-1-2 پروة ملي كودكان خياباني فيليپين (از سال 1986 تاكنون) 98
4-1-1-3 هندوستان 99
4-1-1-4 آفريقاي جنوبي 99
4-1-1-5 كانادا 100
4-2-2 تجزیه تحلیل کاربری‌های مشابه 100
4-1-2-1 نمونه خارجی شماره 1 موزه هنر کودکان 101
4-1-2-2 نمونه شماره 2: مرکز نگهداری کودکان 108
4-1-2-2-ه) دیاگرام روند طراحی 114
4-1-2-3 نمونه‌شماره3: خانه مهر (HTTP://WWW.MEHRHOUSE.COM) 115
آدرس خانه کودک مهر (زیر نظر مؤسسه حمایتی خانه مهر کودکان): خیابان شوش- میدان هرندی(دروازه غار)- مقابل فرهنگسرای خواجوی کرمانی- جنب مسجد الزهرا 115
4-1-2-4 معماری ساختمان اقامتگاه کودکان بیسرپرست 117
4-1-3 جمعبندی 120
4-2 بخش دوم: استاندارد‌ها و ضوابط 122
4-2-1 مقدمه 122
4-2-2 ضوابط پيشنهادى فضاهاى آموزشى 122
4-2-2-1 ضوابط طراحی سایت ساختمان‌های آموزشی 122
4-2-2-2 مکان‌یابی واحد آموزشی 122
4-2-2-2-الف) کاربری‌های سازگار 122
4-2-2-2-ب) کاربری های ناسازگار: 122
4-2-3 شرایط محیطی 123
4-2-3-1 اوضاع طبیعی زمین 123
4-2-3-2 جهت یابی 123
4-2-3-3 دسترسی 123
4-2-4 بخش آموزشی 123
4-2-4-1 کلاس‌های درس 124
4-2-4-2 کارگاه‌ها 124
4-2-4-3 بخش‌های رفاهی و خدماتی 125
4-2-4-4 همجوارى و مكان قرارگيرى فضاهاى آموزشى 125
4-2-4-5 عرصه و حريم 127
4-2-5 ضوابط پيشنهادى فضاهاى آموزشى 127
4-2-5-1 رنگ در طراحی فضاهای آموزشی 127
4-2-5-2 نور و پنجره‌ها در فضای آموزشی 128
4-2-5-3 صوت فضاهاى آموزشى 129
4-2-5-4 شرايط حرارتى فضاهاى آموزشى 129
4-2-5-5 مقياس انسانى و فضاهاى آموزشى 130
4-2-5-5-الف) تناسبات فضاهاى آموزشى 130
4-2-5-5-ب) اندازه فضاهاى آموزشى 130
4-2-5-5-ج) مبلمان آموزشى 131
4-2-6 ضوابط طراحی ایمنی 131
4-2-6-1 ایمنی پلکان در فضاهای آموزشی 131
4-2-6-2 آیین کار ایمنی درهای فضاهای آموزشی 132
4-2-6-3 آیین کار ایمنی پنجره های فضاهای آموزشی 133
4-2-6-4 آیین کار ایمنی کریدورها و راهروهای فضاهای آموزشی 134
4-2-7 ایمنی واحدهای آموزشی 134
4-2-7-1 ایمنی در مقابل سوانح طبیعی 134
4-2-7-2 حریق 134
4-2-7-3 خطوط انتقال و توزیع برق 136
4-2-8 ضوابط طراحی فضای باز و محوطه سازی 136
4-2-8-1 الزامات عمومی 137
4-2-8-2 کیفیات زمین بازی استاندارد 137
4-2-8-3 ایمنی 138
4-2-9 نحوۀ جانمایی فضاها در ساختمانهای چند طبقه 139
4-2-10 سخن آخر 139
4-3 بخش سوم: تجزیه و تحلیل داده‌ها و نتیجه‌گیری 140
4-3-1 دریافت‌ حسی‌ كودك‌ از فضا 141
4-3-1-1 حس هویت مکان 141
4-3-1-2 فضای امن 142
4-3-1-3 حس تعلق به مکان 142
4-3-1-4 آزادی در فضا 143
4-3-1-5 القاء حس عزت نفس 143
4-3-1-6 محیط سرزنده 144
4-3-2 جامعه، حضور و فضاهای ما بین(جامعه پذیری) 144
4-3-2-1 تعامل کودك با محیط 145
4-3-2-2 خلوت 145
4-3-2-3 ایمنی 146
4-3-2-4 خوانایی 146
4-3-2-5 انعطاف‌پذیری عملکردها 147
4-3-2-6 شفافیت 148
4-3-2-7 طبیعت 148
4-3-3 جزئیات معماری برای کودکان 149
4-3-3-1 رنگ 149
4-3-3-2 نورپردازی و سلا‌مت روان 150
4-3-3-3 بافت و الگو 151
4-3-3-4 فرم– شكل 151
4-3-3-5 بو 152
4-3-3-6 صدا 152
4-3-3-7 حرکت پویا 152
4-3-3-8 مقیاس 152
4-3-4 نتیجه‌گیری 153
5-1-1 مطالعه بستر؛ شهر رنجان 159
5-1-1-2 پیشینه و سابقه تاریخی شهر زنجان 159
5-1-1-3 وجه تسمیه شهر 160
5-1-1-4 فلسفه وجودی شهر زنجان 160
5-1-1-5 ویژگی‌های اجتماعی 160
5-1-1-5-1 نژاد 160
5-1-1-5-2 زبان 161
5-1-1-5-3 دین و خصوصیات اخلاقی 161
5-1-1-6 محلات قدیمی شهر 161
5-1-1-7 بافت و سیمای شهر 162
5-1-1-8 بناهای تاریخی 163
5-1-1-8-1 كاروانسرا 163
5-1-1-8-2 مجموعه بازار 163
5-1-1-8-3 مسجد میرزایی 164
5-1-1-8-4 مسجد جامع زنجان 165
5-1-1-8-5 بناي تاريخي رختشويخانه 165
5-1-1-8-6 عمارت ذوالفقاري 166
5-1-2 شرایط اقلیمی زنجان و تأثیر آن در شکل گیری محیط 167
5-1-2-1 شرایط اقلیمی زنجان 167
5-1-2-2 دمای هوا 169
5-1-2-3 رطوبت هوا 170
5-1-2-4 بارندگی 171
5-1-2-5 باد 171
5-1-2-6 تابش آفتاب 171
5-1-3 شرایط اقلیمی زنجان و ساختمان 172
5-1-3-1 خصوصیات اقلیمی ساختمان در زنجان، پیشنهاد ماهانی 172
5-1-3-2 راهنمای طراحی اقلیمی 175
5-1-3-3 نیازهای حرارتی ساختمان در زنجان 175
5-1-3-4 فرم کالبدی ساختمان 177
5-1-3-5 بافت مجموعه مسکونی 177
5-1-3-6 جهت استقرار ساختمان 178
5-1-3-7 جهت استقرار ساختمان و تابش آفتاب 178
5-1-3-8 جهت استقرار ساختمان و وزش باد 181
5-1-3-9 جهت خیابان‌ها و مسیر عابر پیاده 182
5-1-3-10 مصالح ساختمانی 182
5-1-3-11 پنجره‌ها و سایبان‌ها 183
5-1-4 راهکارهایی برای طراحی در اقلیم سرد 183
5-1-5 تأثیر اقلیم سرد کوهستانی بر معماری آموزشی 183
5-2 چگونگي تعيين برنامه ريزي فيزيكي 185
5-2-1 مقدمه 185
5-2-2 تعيين برنامه ريزي كالبدي و سايت 185
5-2-3 ساختمان اداري 186
5-2-4 بخش خوابگاهها 187
5-2-4-1 آشپزخانه 189
5-2-4-1-1 محل ذخيره مواد و سردخانه 189
5-2-4-1-2 محل تهيه غذا 190
5-2-4-1-3 محل طبخ 190
5-2-4-1-4 رختكن و سرويسها 190
5-2-4-2 محل غذاخوري 190
5-2-4-2-1 غذاخوري 190
5-2-4-2-2 سرو غذا 191
5-2-4-2-3 سرويسها 191
5-2-4-2-4 محل پارك ماشين و بارانداز 191
5-2-4-2-5 رختشويخانه 191
5-2-4-2-5-1 منطقه يا قسمت آماده سازي 191
5-2-4-2-5-2 قسمت شستشو 191
5-2-4-2-5-3 قسمت خشك كن 192
5-2-4-2-5-4 محل اتوكشي 192
5-2-4-3 ساختمان اجتماعات 192
5-2-4-3-1 سالن اجتماعات چند منظوره (آمفي‌تئاتر سرپوشيده) 192
5-2-4-4 نمازخانه 193
5-2-4-5 كتابخانه 193
5-2-4-5-1 جا براي گذاشتن وسائل 193
5-2-4-5-2 مخزن كتاب 193
5-2-4-5-3 سالن مطالعه 194
5-2-4-6 تسهیلات عمومی 194
5-2-4-6-1 محل تجمع و گردآوری 194
5-2-4-6-2 گالري 195
5-2-4-6-3 غرفه‌هاي فروش و تريا 195
5-2-4-7 ساختمان آموزشي 196
5-2-4-7-1 كلاسهاي آموزشي 197
5-2-4-7-2 آتليه‌ها (كلاسهاي هنري) 197
5-2-4-7-3 واحد کامپیوتری 197
5-2-4-7-4 بخش سمعي و بصري 198
5-2-4-7-5 كارگاههاي تخصصي 198
5-2-4-7-5-1 نكاتي در زمينه طراحي و برنامه‌ريزي كارگاهها 199
5-2-4-7-5-1-1 محوطه انبار و نگهداري 199
5-2-4-7-5-1-2 محوطه تدريس 200
5-2-4-7-5-1-3 ماشين‌آلات 200
5-2-4-8 فضاهاي سبز و ورزشي 200
5-2-4-9 نگهباني 201
5-2-4-10 فضاهای حرکتی 201
5-2-4-11 سازه 202
5-2-4-12 تاسيسات 203
5-2-4-12-1 گرمايش 203
5-2-4-12-2 حرارت مركزي 203
5-2-4-12-3 تهويه 204
5-2-4- 13نتيجه‌گيري جهت ريختن برنامه فيزيكي طرح 204
5-2-5 برنامه فیزیکی مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی 205
5-2-5-1 حوزه اداری و پشتیبانی 205
5-3 فرآیند طراحی 208
5-3-1 معرفی و تحلیل سایت 208
5-3-2 ایده و کانسپت 212
منابع و مآخذ 218

 

 

 

 

 

 

فهرست جدول ها :

جدول (2-2) مرور ادبیات و سوابق مربوطه(نگارنده) 25
جدول (2-3) تقسیم بندی کودکان کار و خیابان از دیدگاه صاحب نظران (نگارنده) 28
جدول (2-4) عوامل مؤثر بر خیابانی شدن کودکان (نگارنده) 35
جدول(2-5) سلسله مراتب نیازهاي انسان(هرم مازلو)(لنگ، 1383) 57
جدول (2-6) مراحل روانی- اجتماعی رشد در نظریه اریکسون 59
جدول(2-7) : مقایسه نظریه پردازی در توصیف نیازهای کودکان و نوجوانان(نگارنده) 64
جدول(2-8): تقسیم‌بندی نیازهای کودک و نوجوان 67
جدول (3-1) توزیع عددی و درصدی پاسخگویان بر حسب جنسیت(نگارنده) 74
جدول (3-2) توزیع عددی و درصدی پاسخگویان بر حسب سن(نگارنده) 74
جدول (3-3) توزیع عددی و درصدی پاسخگویان بر حسب محل سکونت(نگارنده) 75
جدول (3-4) توزیع عددی و درصدی پاسخگویان بر حسب سطح سواد(نگارنده) 75
جدول (3-5) توزیع عددی و درصدی پاسخگویان بر حسب تحصیل یا عدم تحصیل(نگارنده) 75
جدول (3-6) توزیع عددی و درصدی پاسخگویان بر حسب علت عدم تحصیل(نگارنده) 76
جدول (3-7) توزیع عددی و درصدی پاسخگویان بر حسب شغل (نگارنده) 76
جدول (3-8) توزیع عددی و درصدی پاسخگویان بر حسب محل زندگی و اقامت(نگارنده) 76
جدول (3-9) توزیع عددی و درصدی پاسخگویان بر حسب بیماری(نگارنده) 76
جدول (3-10) توزیع عددی و درصدی پاسخگویان بر حسب نوع مالکیت منزل مسکونی(نگارنده) 77
جدول (3-11): توصیف گویه‌ها (نگارنده) 77
جدول (3-12): سوالات مدد جویان اجتماعی(نگارنده) 93
جدول (4-1): مقایسه 4 نمونه مشابه 120
جدول (4-2): سطح تصرف کاربری 125
جدول (4-3): مشخصات سالن ورزشی چند‌منظوره برای طراحی و احداث در داخل یا کنار مراکز آموزشی(مجله هنر و معماری 10) 125
جدول (4-4): كاربرى هاى فضاهاى آموزشى و سازگارى همجوارى (محمودی،1384: 44-45) 126
جدول (4-5): تفکیک نیمکت‌ها بر اساس مقیاس کودکان 7-18 سال(محمودی،1384: 49) 131
جدول (4-6): شاخصه‌های طراحی(کامل‌نیا، 1388: 11) 140
جدول (4-7): چهار حوزه اصلی مورد توجه در مقوله طراحی محیط‌های کودکان و نوجوانان کار و خیابان(کامل‌نیا، 1388: 13) 140
جدول (4-8): سه مولفه کلی محیط سرزنده(زمانی؛ صارمی و تیزقلم زنوزی، ۱۳۹۲) 144
جدول (4-9): نأثیر روانی رنگ‌ها بر کودکان 150
جدول (4-10): مؤلفه‌های طراحی و راه‌حل‌های طراحی برای سلامتی روحی کودکان کار و خیابان(نگارنده) 154
جدول (4-10): مؤلفه‌های طراحی و راه‌حل‌های طراحی برای سلامتی روحی کودکان کار و خیابان(نگارنده) 154
جدول (4-11): جمع بندی معیارهای کیفی فضا از دید معمارانه(نگارنده) 156
جدول (5-2): مساحت فضاهای مورد نیاز کتابخانه (جعفری و همکاران، 1392) 194
جدول (5-3): مساحت فضاهای مورد نیاز آمفی تئاتر (جعفری و همکاران، 1392) 195
جدول (5-5): مساحت فضاهای مورد نیاز کتابخانه (جعفری و همکاران، 1392) 198
جدول (5-6): مساحت فضاهای مورد نیاز آموزشی (جعفری و همکاران، 1392) 201
جدول (5-7): برنامه فیزیکی مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی،(نگارنده) 205
جدول (4-1): مقایسه 4 نمونه مشابه 120
جدول (4-2): سطح تصرف کاربری 125
جدول (4-3): مشخصات سالن ورزشی چند‌منظوره برای طراحی و احداث در داخل یا کنار مراکز آموزشی(مجله هنر و معماری
جدول (4-4): كاربرى هاى فضاهاى آموزشى و سازگارى همجوارى (محمودی،1384: 44-45) 126
جدول (4-5): تفکیک نیمکت‌ها بر اساس مقیاس کودکان 7-18 سال(محمودی،1384: 49) 131
جدول (4-6): شاخصه‌های طراحی(کامل‌نیا، 1388: 11) 140
جدول (4-7): چهار حوزه اصلی مورد توجه در مقوله طراحی محیط‌های کودکان و نوجوانان کار و خیابان(کامل‌نیا، 1388: 13) 140
جدول (4-8): سه مولفه کلی محیط سرزنده(زمانی؛ صارمی و تیزقلم زنوزی، ۱۳۹۲) 144
جدول (4-9): نأثیر روانی رنگ‌ها بر کودکان 150
جدول (4-10): مؤلفه‌های طراحی و راه‌حل‌های طراحی برای سلامتی روحی کودکان کار و خیابان(نگارنده) 154
جدول (4-11): جمع بندی معیارهای کیفی فضا از دید معمارانه(نگارنده) 156
جدول (5-1): حدود نهايي و میانگین 40 ساله آمار ايستگاه كلیماتولوژي زنجان 168
جدول (5-2): مساحت فضاهای مورد نیاز کتابخانه (جعفری و همکاران، 1392) 194
جدول (5-3): مساحت فضاهای مورد نیاز آمفی تئاتر (جعفری و همکاران، 1392) 195
جدول (5-5): مساحت فضاهای مورد نیاز کتابخانه (جعفری و همکاران، 1392) 198
جدول (5-6): مساحت فضاهای مورد نیاز آموزشی (جعفری و همکاران، 1392) 201
جدول (5-7): برنامه فیزیکی مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی،(نگارنده) 205

 

 

 

 

 

فهرست شکل ها :

شکل(2-1) هرم کودکان کار و خیابانی(سبحانی،1385: 445) 30
شکل(2-2) سلسله مراتب نیازهاي انسان(هرم مازلو) (زمانی؛ صارمی و تیزقلم زنوزی، ۱۳۹۲) 56
شکل(5-1): تغییرات ماهانه حداقل مطلق دما، حداكثر‌مطلق‌دما و متوسط دماي هوا(سازمان هواشناسی 169
شکل (5-2): تغییرات تعداد ساعات آفتابي ماهانه(سازمان هواشناسی 170
شکل (5-3): تغییرات روزهاي يخبندان(سازمان هواشناسی کشور) 170
شکل (5-4): تغییرات ماهانه رطوبت نسبي در ساعتهاي 6:30 و 12:30 در زنجان( سازمان هواشناسی 171
شکل (5-5): نمودار تغییرات تبخیر(سازمان هواشناسی کشور) 171
شکل (5-8): نقاله ي میزان انرژي تابیده شده بر سطوح قائم وافقی 179
شکل (5-9): نقاله ي موقعیت و زاويه ي تابش 179
شکل (5-10): کل انرژی خورشیدی تابیده شده بر سطوح قائم در مواقع مختلف سال 180
شکل (5-11): عملکرد جهت استقرار ساختمان از نظر کسب انرژي خورشیدي 180
شکل (5-12): نقاله سايه ياب 181
تصویر (5-13): جانمایی ثانویه بر اساس دسترسی و کاربری‌های سایت و شرایط اقلیمی(نگارنده) 215

تصویر (4-1): سایت پلان مجموعه 101
تصویر (4-2): نقاشی شخصیت های انیمیشنی روی 101
تصویر (4-2): نقاشی شخصیت های انیمیشنی روی 101
تصویر (4-4): اتاق موسیقی 102
تصویر (4-6): اتاق توپ 103
تصویر (4-5): آتلیه 103
تصویر (4-8): راهرو طبقه اول 104
تصویر (4-7): فضای مطالعه 104
تصویر (4-10): دستشویی کلاس 104
تصویر (4-9): ورودی کلاس نقاشی 104
تصویر (4-11): کلاس نقاشی 105
تصویر (4-11): کلاس نقاشی 105
تصویر (4-12): ورودی کلاس نقاشی 107
تصویر (4-12): ورودی کلاس نقاشی 107
تصویر (4-13): کلاس نقاشی 107
تصویر (4-13): کلاس نقاشی 107
تصویر (4-14): مرکز نگهداری کودکان 108
تصویر (4-15): نمای جنوبی 108
تصویر (4-15): نمای جنوبی 108
تصویر (4-17): راهروی با پنجره‌های‌سرتاسری 109
تصویر (4-16): تراس‌های روبه فضای سبز 109
تصویر (4-18): پنجره کلاس 110
تصویر (4-18): پنجره کلاس 110
تصویر (4-19): سرویس‌های بهداشتی 111
تصویر (4-19): سرویس‌های بهداشتی 111
تصویر (4-22): رخت‌کن 112
تصویر (4-22): رخت‌کن 112
تصویر (4-21): بازشو‌های خارجی 112
تصویر (4-21): بازشو‌های خارجی 112
تصویر (2-24): پشت‌بام 113
تصویر (2-24): پشت‌بام 113
تصویر (2-23): سرویس بهداشتی 113
تصویر (2-23): سرویس بهداشتی 113
تصویر (2-25): نمای غربی 114
تصویر (2-26): ورودی خانه مهر 115
تصویر (2-26): ورودی خانه مهر 115
تصویر (2-27): ساختمان اقامتگاه کودکان 117
تصویر (2-27): ساختمان اقامتگاه کودکان 117
تصویر (2-28): پلان طبقات 119
تصویر (2-28): پلان طبقات 119
تصویر (2-29): نمای ساختمان از چهار جهت اصلی 119
تصویر (2-30): پرسپکتیو‌های داخلی و خارجی 120
تصویر (4-32): خوانایی در طراحی فضا (بهرامی، 1393) 134
تصویر (5-1): شهر زنجان 209
تصویر (5-2): محدوده سایت 209
تصویر (5-3): بررسی وضع موجود 210
تصویر (5-4): آنالیز سایت وضع موجود به صورت کلی 210
تصویر (5-5): آنالیز اقلیمی سایت وضع موجود به صورت کلی 211
تصویر (5-7): هتل پیام، سمت شمال نسبت به موقعیت سایت 211
تصویر (5-8): کانسپت اولیه طرح(نگارنده) 213
تصویر (5-9): روند شکل‌گیری حجم(نگارنده) 213
تصویر (5-10): جا گذاری اولیه بر اساس دسترسی و کاربری‌های سایت(نگارنده) 214
تصویر (5-11): جانمایی ثانویه بر اساس دسترسی و کاربری‌های سایت و شرایط اقلیمی(نگارنده) 215
تصویر (5-12): پرسپکتیو اولیه(نگارنده) 216
تصویر (5-13): پرسپکتیو اولیه(نگارنده) 216
تصویر (5-14): پرسپکتیو اولیه(نگارنده) 216

 

 

 

 

 

چکیده

کودکان کار و خیابانی به منظور کسب درآمد به فعالیت‌های تولیدی، خدماتی یا مشاغل کاذب روی می‌آورند که از بسیاری از حقوق اولیه انسانی، حق تحصیل باز مانده و هیچگاه فرصتی برای آموزش و پرورش یا مهارت آموزی که بتواند تامین کننده ضمانت شغلی او در آینده باشد، پیدا نمی‌کند و به مرور با افسردگی، سوء تغذیه و انواع بیماری‌های روحی و جسمی مواجه می‌شوند. از عوامل تاثير‌گذار در ايجاد پديده کودکان خياباني در درجه اول عوامل اقتصادي و سپس عوامل خانوادگي به ويژه رفتار نامناسب با کودکان نقش موثري دارند.
بنابراین مؤلفۀ آموزش و کارآفرینی برای این کودکان می‌تواند در نظامی یکپارچه، جهت اقامت، درمان، آموزش و کار‌آفرینی با عنوان «مرکز کودکان کار و خیابانی» با توجیه اقتصادی جمع‌آوری گردد. روش تحقیق برای شناخت معضلات فردی و اجتماعی کودکان کار و خیابانی کتابخانه‌ای و اسنادی واز جهت توجه به مؤلفه‌های محیطی مؤثر در ارتقاء سلامت روحی به صورت پیمایشی و توصیفی-تحلیلی است و داده‌های مورد نیاز از طریق تکنیک پرسشنامه از میان 60 نفر کودک کار و خیابانی، 20 نفر مددکار اجتماعی و 10 نفر از اساتید معماری با روش نمونه‌گیری ترکیبی برگزیده شدند، جمع‌آوری گردید. نتایج تحقیق نشان داد، آموختن دانش و مهارت‌های زندگی و عملی در محیطی سالم، بدون تنش، همراه با حس آزادی، امنیت، هویت و سرزندگی و دقت در استفاده از مؤلفه‌ رنگ، نور، اشکال، حس زیباشناسانه و اجتماع پذیری در سلامت روحی کودک و کاهش حس اضطراب تأثیر‌گذار است.
پیش بینی مجتمع بزرگ نیمه شبانه‌روزي براي بچه‌هاي کار و خیابانی در استان زنجان در بازه سنی 10 تا 18 ساله وادغام آن با سایرعناصرآموزشی، اداري، فرهنگی، بهداشتی و کارآفرینی ویژگی منحصربه فرد پروژه حاضراست. نتایج بدست آمده در این تحقیق انطباق بالایی با مباحث تئوریک مطالعه داشته و لذا، با مبنا قراردادن نتایج به طراحی مدلی از فضاهای آموزشی مبادرت شده است.

واژگان کلیدی: کودک کار و خیابانی، روانشناسی محیط آموزشی کودکان، نیازهای انسان، کارآفرینی.

 

 

 

فصـل اول

کلیـات

 

1- فصل اول:
– مقدمه
– بیان مسئله
– سوالات تحقیق
– اهمیت و ضرورت تحقیق
– اهداف تحقیق
– روش و عناصر تحقیق

 

 

1-1 مقدمه

مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی پناهگاهی است برای کودکانی که بهترین لحظات زندگی خود را رها کرده‌اند و تصمیم به بزرگ بودن، تصمیم به کار کردن، تحقیر شدن پشت پنجره‌های دودی سرنوشت گرفته‌اند. کودکان کار و خیابانی قشری فراموش شده‌اند که به بها‌‌ی پول کودکی خود را می‌فروشند، «مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی» فضایی برای کودکانی است که به خاطر کمک به خانواده آیندۀ خود را رها کرده‌اند. ایده از طراحی، فضایی است که علاوه بر آموزش، مکانی باشد برای کسب درآمد ، جایی که اطمینان داشته باشند با حظور در آنجا هم آینده ای سبز در پیش دارند و هم حال خود را ساخته‌اند. مکانی که دارای آموزش‌های حرفه‌ای در توان آنها با زمینه فروش و تشویق برای یادگیری و کسب درآمد دارد. مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی فضایی است برای بهبود شرایط زندگی کودکان به عنوان آسیب پذیرترین قشر جامعه، در واقع ایجاد بستری مناسب برای پرورش کودکان در محیط عاطفی و روانی مناسب.، دادن فرصت بروز استعداد به کودکان، شخصیت دادن به کودک برای حضور در اجتماع، دادن اعتماد به نفس و عزت نفس با در اختیار گذاشتن شرایط تحصیلی مناسب، پیشگیری از بیماریهای روحی وروانی وصدمات بعدی به جامعه از طریق سامان دادن و رشد و پرورش صحیح این کودکان.
ایران نیز به عنوان یک کشور جهان سومی هنوز نتوانسته از معضل کودکان کار فاصله بگیرد در حال حاضر این پدیده از شهرهای بزرگ مانند: تهران، اصفهان، شیراز و مشهد به شهرهای کوچک نیز سرایت پیدا کرده است و در صورت عدم برنامه‌ریزی دقیق شاهد آسیب‌های اجتماعی این پدیده خواهیم بود. پس جای خالی طراحی و وجود چنین مکانهایی در ایران با هدف آموزش ،کارآفرینی و سلامت روحی نیز به شدت احساس می شود. هدف این پروژه شناخت معضلات فردی و اجتماعی ناشی از پدیده کودکان کار و طراحی مکانی جهت بازپروری و پرورش این کودکان آسیب دیده اجتماعی خواهد بود.

 

 

1-2 بیان مسئله

دن‍ی‍ا ن‍م‍ی‌ت‍وان‍د چ‍ش‍م‌ ب‍ه‌ آی‍ن‍ده‌ روش‍ن‌ داش‍ت‍ه‌ ب‍اش‍د، درح‍ال‍ی‌ ک‍ه‌ ن‍ی‍ازه‍ای‌ اول‍ی‍ه‌ گ‍روه‌ ب‍ی‌ش‍م‍اری‌ از س‍اک‍ن‍ان‍ش‌ ب‍رآورده‌ ن‍ش‍ده‌‌اس‍ت‌. ال‍ب‍ت‍ه‌ ب‍رای‌ رف‍ع‌ ن‍ی‍از ک‍ودک‍ان‍ی‌ ک‍ه‌ زن‍دگ‍ی‌ ع‍ادی‌ دارن‍د، ت‍لاش‍ه‍ای‍ی‌ ان‍ج‍ام‌ گ‍رف‍ت‍ه‌، ام‍ا ب‍رای‌ ک‍ودک‍ان‌ کار، ای‍ن‌ ن‍ان‌‌آوران‌ ی‍ا ک‍اس‍ب‍ان‌ ک‍وچ‍ک‌، اق‍دام‌ ج‍دی‌ ص‍ورت‌ ن‍گ‍رف‍ت‍ه‌ اس‍ت‌. ای‍ن‌ ب‍چ‍ه‌ه‍ا اغ‍ل‍ب‌ از م‍ح‍روم‍ت‍ری‍ن‌ اق‍ش‍ار اج‍ت‍م‍اع‌ ب‍وده‌ و از ک‍وچ‍ک‍ت‍ری‍ن‌ ح‍ق‍وق‌ ان‍س‍ان‍ی‌ خ‍ود م‍ح‍روم‌ ه‍س‍ت‍ن‍د و از س‍ن‍ی‍ن‌ طف‍ول‍ی‍ت‌ ب‍ام‍ش‍ک‍لات‌ زن‍دگ‍ی‌، دس‍ت‌ و پ‍ن‍ج‍ه‌ ن‍رم‌ م‍ی‌ک‍ن‍ن‍د و ب‍دون‌ گ‍ذران‍دن‌ دوران‌ ش‍ی‍ری‍ن‌ ک‍ودک‍ی‌ ب‍زرگ‌ م‍ی‌ش‍ون‍د. ب‍چ‍ه‌ه‍ا وق‍ت‍ی‌ ازپ‍ن‍اه‍گ‍اه‌ ن‍اام‍ن‌ خ‍ود ک‍ه‌ ه‍م‍ان‍ا خ‍ان‍واده‌ی از ه‍م‌ گسیخ‍ت‍ه‌ ی‍ا پ‍در و م‍ادر غ‍ی‍رم‍سئول‌ اس‍ت‌، م‍ی‌گ‍ری‍زن‍د؛ ب‍ی‌ت‍اب‌وت‍وان‌ درم‍ق‍اب‍ل‌ م‍ش‍ک‍لات‌، ب‍ه‌ دس‍ت‌ روزگ‍ار و ات‍ف‍اق‍ات‌ آن‌ س‍پ‍رده‌ م‍ی‌ش‍ون‍د و ب‍ی‌آن‍ک‍ه‌ خ‍ود ب‍خ‍واه‍ن‍د در ک‍وران‌ ح‍وادث‌ و لاب‍ه‌ لای‌ ن‍ام‍لای‍م‍ات‍ی‌ ک‍ه‌ دچ‍ارآن‌ م‍ی‌ش‍ون‍د، در پ‍ی‌ ی‍اف‍ت‍ن‌ پ‍ن‍اه‍گ‍اه‍ی‌ ای‍م‍ن‌ ه‍س‍ت‍ن‍د. این در حالیست که در م‍س‍ی‍ر ک‍ودک‍ان‌ و ن‍وج‍وان‍ان‌ ره‍ا ش‍ده‌ ب‍ه‌ح‍ال‌ خ‍ود، اف‍راد خ‍لاف‌ک‍اری‌ ق‍رار م‍ی‌گ‍ی‍رن‍د ک‍ه‌ ک‍ودک‍ان‌ را م‍ورد س‍وء اس‍ت‍ف‍اده‌ ق‍رار م‍ی‌ده‍ن‍د. لاج‍رم‌ ب‍ای‍س‍ت‍ی‌ درج‍ه‍ت‌ ح‍م‍ای‍ت‌ از ک‍ودک‍ان‌ س‍رگ‍ردان‌ و ره‍ا ش‍ده‌ ب‍ه‌ح‍ال‌ خ‍ود، چ‍اره‌ای‌ ان‍دی‍ش‍ی‍د.
در کشور ما نیز پدیده کودکان کار و خیابانی یکی از مظاهر دلخراش وضعیت اجتماعی به ویژه در شهرهای بزرگ است که متاسفانه به دلیل نبود برنامه‌های موثر، ناآشنا بودن عوامل تصمیم‌گیرنده با شخصیت روانشناسی کودکان و گاهی بهره‌گیری از قوه قهریه، هر آنچه تا کنون انجام شده مقطعی، گذرا و غیر متداوم بوده و علی‌رغم تمهیدات گوناگون این پدیده رو به افرایش است. چ‍را ک‍ه‌ س‍ازم‍ان‌ ب‍ه‍زی‍س‍ت‍ی‌ طب‍ق‌ آئ‍ی‍ن‌ ن‍ام‍ه‌ داخ‍ل‍ی‌ خ‍ود از پ‍ذی‍رش‌ ای‍ن‌ ک‍ودک‍ان‌ ام‍تن‍اع‌ م‍ی‌ک‍ن‍د. چ‍ون‌ م‍ع‍ت‍ق‍داس‍ت‌ ک‍ه ‌ای‍ن‌ اف‍راد ب‍دل‍ی‍ل‌ داش‍ت‍ن‌ س‍اب‍ق‍ه‌ ول‍گ‍ردی‌ درخ‍ی‍اب‍ان‌، ب‍ر روی‌ س‍ای‍ر ب‍چ‍ه‌ه‍ای‌ م‍ق‍ی‍م‌ م‍راک‍ز ب‍ه‍زی‍س‍ت‍ی‌ ت‍اث‍ی‍ر س‍وء م‍ی‌گ‍ذارن‍د. ل‍ذا اگ‍ر ت‍وج‍ه‍ی‌ ب‍ه‌ وض‍ع‌ اس‍ف‍ن‍اک‌ ای‍ن‌ ن‍ان‌آوران‌ ک‍وچ‍ک‌ ن‍ش‍ود، ب‍رای‌ ادام‍ه‌ ب‍ق‍ای‌ خ‍ود م‍ج‍ب‍ور خ‍واه‍ن‍د ب‍ود ب‍ه‌ ک‍اره‍ای‌ غ‍ی‍راخ‍لاق‍ی‌ دس‍ت‌ ب‍زن‍ن‍د(غفوریان، 1383: 85 ). ب‍ن‍اب‍رای‍ن‌ ب‍ه‍ت‍راس‍ت‌، ق‍ب‍ل‌ از ای‍ن‌ ک‍ه‌ ک‍ودک‍ان‌ ب‍ی‌گ‍ن‍اه‌ ب‍ه‌ اس‍م‌ ب‍زه‍ک‍ار ب‍اک‍ان‍ون‌ اص‍لاح‌ و ت‍رب‍ی‍ت‌ آش‍ن‍ا ش‍ون‍د، ب‍رای‌ آن‍ان‌ چ‍اره‌ای‌ ان‍دی‍ش‍ی‍د.آموزش، کارآفرینی و سلامت روانی از مهمترین امکاناتی است که می‌توان برای ارتقای سطح زندگی آنها تامین نمود.

 

1-3 سؤالات تحقیق

1-معضلات فردی و اجتماعی ناشی از پدیده کودکان کار کدامند؟
2-راهبرد طراحی معماری در راستای رفع معضلات شناسایی شده در سوال اول چگونه است؟

 

1-4 فرضیه‌های تحقیق

مهم ترین معضل فردی کودکان کار فقر، بهره‌کشی کاری، نداشتن آموزش، فرهنگ‌پذیری و فقدان مسائلی چون شخصیت اجتماعی در اولویت هستند.
برای داشتن جامعه‌ای بهتر نیاز به آموزش و هدایت درست این کودکان خواهیم بود.
تامین عملکردهای خاص در ساخت فضای آموزشی و توجه به طرح معماری می‌تواند در رفع معضلات آموزشی و سلامت روانی و فقدان شخصیت اجتماعی کارساز باشد. استفاده از معماری برای تجسم بخشیدن به اندیشه و بهبود وضعیت این کودکان موثر است.

 

1-5 اهمیت و ضرورت تحقیق

یکی از آسیب‌های جدی که جامعه ما را تهدید می‌کند گسترش روز‌افزون کودکان خیابانی است که به دلایل گوناگون بخشی یا همه اوقات خود را در خیابان‌ها سپری و عمدتا از طریق تکدی، بزهکاری و شغل‌های کاذب و فصلی و … امرار معاش می‌کنند. آماری که بر اساس جمع آوری بخشی از این کودکان تهیه شده، بیانگر اهمیت و عمق این فاجعه عظیم ملی است که صرف نظر از مشکلات و مسایلی که در حال حاضر ایجاد می‌کند، پیامدهای ناگوارتری در آینده ای نه چندان دور برای جامعه در پی خواهد داشت ( دهگان پور، 94-93).
طبق نظر يونيسف،كودكان خياباني با واقعيت تلخ جدايي از خانواده و خطر از دست دادن امكانات اساسي همچون بهداشت و آموزش مواجه‌ اند. دونالد استورات، اعتقاد دارد كه فقدان يا از دست دادن روابط بسنده با يكي از والدين، از نظر بهداشت رواني يكي از بزرگترين مشكلات كودكان خياباني است. كودكان خياباني، با فقر شديد و تجربه خطرهايي مواجه اند كه اثر مخربي بر سلامتي آنها دارد. آنها با گرسنگي و تغذيه نامناسب، مشكلات بهداشتي، بيماري، حفظ سلامت رواني، تاخيرهاي تحولي، مشكلات روان‌شناختي و عدم پيشرفت تحصيلي مواجه اند (صالح، 1378: 145- 144).
از آنجا كه خانواده، خود يك واحد اجتماعي است و ارزشها و معيارهاي اجتماعي از طريق آن به كودك منتقل مي‌شود، به عنوان يك واسطه از لحاظ تاثير محيط اجتماعي بر كودك اهميت فراواني دارد(احمدي، 1378: 181).
لذا از همین امروز باید به فکر تربیت صحیح فردی و اجتماعی آنان پرداخته شود در وهله اول در منزل و سپس در جامعه باید بدین امر پرداخته شود لذا طراحی و ساخت مکان‌هایی مختص این کودکان کار امری ضروری در جهت داشتن جامعه‌ای متمدن و امروزی و فاصله گرفتن از کشورهای جهان سومی. این مراکز محلی خواهند بود جهت زندگی موقت و محلی جهت آموزش و فراگیری واستعدادیابی با هدف آموزش،کارآفرینی و سلامت روحی کودکانی که بنا به هر دلیلی نام کودکان کار را یدک می‌کشند تا بدین گونه بتوانند استعدادهای بالقوه خود را در جهت داشتن زندگی بهتر و ساختن آینده‌ای روشن‌تر پرورش دهند. این مرکز محلی ایمن جهت بهرمندی این کودکان از حقوق فردی و اجتماعی خودخواهد بود. در این طراحی سعی خواهد شد فضا و محیط به گونه‌ای طراحی گردد که کودکان کار شرایط زندگی مطلوبتری را به دور از فسادها و بزه‌هایی که در جامعه کار کودکان در کمین آنها خواهد بود فراهم شود.
در حال حاضر این پدیده از شهرهای بزرگ مانند: تهران، اصفهان، شیراز و مشهد به شهرهای کوچک نیز سرایت پیدا کرده است و در صورت عدم برنامه‌ریزی دقیق شاهد آسیب‌های اجتماعی این پدیده خواهیم بود (جانقلی،1390). پس جای خالی طراحی و وجود چنین مکان‌هایی در ایران با هدف آموزش،کارآفرینی و سلامت روحی نیز به شدت احساس می شود. لذا هدف این پژوهش شناخت نیازهای کودکان کار و طراحی مکانی جهت بازپروری و پرورش این کودکان آسیب دیده اجتماعی خواهد بود.

 

 

 

1-6 اهداف تحقیق

اهداف کلی:
– طراحی فضاهای معماری با سلسله مراتب ویژه و عملکرد خاص لازم با توجه به نیازهای کودکان کار به منظور جذب و گذراندن آنها از فیلتر معماری، اجتماعی و بازگرداندن آنها به جامعه با حداقل مشکلات.
اهداف جزئی:
– شناسایی راه‌کارهای ارتقا کارآفرینی کودکان کار در طراحی مرکز پرورشی.
– شناسایی راه‌کارهای ارتقای سلامت روانی کودکان کار در طراحی مرکز پرورشی.
– فراهم آوردن امكانات اوليه زندگي جهت استفاده از زندگي مناسب و سالم.
– شناخت استعدادها و توان‌منديهاي آنان و ايجاد زمينه‌هاي مناسب به منظور پرورش خلاقيتهاي آنان.
– فراهم آوردن امكانات تحصيل و ارائة آموزشهاي حرفه‌اي مناسب.
– سالم سازي محيط زندگي در شهرها.

 

1-7 روش و عناصر تحقیق

در بخش اول به چهارچوب روش تحقیق پرداخته می شود. این بخش شامل بیان و شرح روش تحقیق به لحاظ رویکرد، ماهیت داده‌ها، هدف، زمان و مکان تحقیق می‌باشد. پس از آن به تکنیک گردآوری داده‌های خام تحقیق و ابزار تحقیق اشاره می‌شود. سپس، به شرح جامعه آماری، واحد تحلیل، شیوه تعیین حجم نمونه، نمونه‌گیری و نحوۀ انتخاب نمونه‌ها پرداخته می‌شود. تحقیق حاضر از لحاظ رویکرد به موضوع و مسأله مورد بررسی، ترکیبی از روش‌های کمی و کیفی است و ماهیتاً پیمایشی و توصیفی- تحلیلی می‌باشد.

 

 

1-8 تفکیک انجام کار در پایان‌نامه(ساختار پایانامه، رساله)

این پایان‌نامه از 5 فصل تشکیل شده است که هر فصل متشکل از چند بخش می‌باشد:

نمودار (1-1) ساختار پایانامه، منبع: (نگارنده)

 

1-8-1 فصل اول: کلیات تحقیق

مطالعات اولیه در فصل اول در حوزه پژوهش بر اساس روش کتابخانه‌ای و میدانی انجام شده است. که شامل انتخاب عنوان، ارائه بیان روشن و دقیق از هدف کلی تحقیق، مطالعات پیشینه این پژوهش و نیازهای موجود، ارائه سوالات، اهمیت انجام این پژوهش و روش تحقیقی که برای این پژوهش در نظر گرفته شده است.

 

1-8-2 فصل دوم: مبانی نظری

این فصل شامل مطالعات نظری پژوهش در رابطه با معضلات فردی و اجتماعی کودکان کار و خیابانی و نیاز آنها به محیطی برای آموزش و کارآفرینی‌ و سلامت روحی می‌باشد. روش تحقیق انجام شده در این فصل بر اساس روش توصیفی- تحلیلی، مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای انجام شده است. در این فصل در ابتدا به تعاریف، سپس به پیشینه و اقدامات خارجی و داخلی، شناخت معضلات فردی و اجتماعی و در آخر به قابلیت‌های محیطی در رفع نیازهای این کودکان پرداخته شده است.که طبق اطلاعات بدست آمده، محیط بر افزایش سلامت روحی آنان تأثیر گذار است.

 

1-8-3 فصل سوم: روش‌شناسی تحقیق

در بخش اول به چهارچوب روش تحقیق پرداخته می شود. این بخش شامل بیان و شرح روش تحقیق به لحاظ رویکرد، ماهیت داده‌ها، هدف، زمان و مکان تحقیق می‌باشد. پس از آن به تکنیک گردآوری داده‌های خام تحقیق و ابزار تحقیق اشاره می‌شود. سپس، به شرح جامعه آماری، واحد تحلیل، شیوه تعیین حجم نمونه، نمونه‌گیری و نحوۀ انتخاب نمونه‌ها پرداخته می‌شود. تحقیق حاضر از لحاظ رویکرد به موضوع و مسأله مورد بررسی، ترکیبی از روش‌های کمی و کیفی است و ماهیتاً پیمایشی و توصیفی- تحلیلی می‌باشد.
در بخش دوم به تجزیه و تحلیل داده‌ها خام و نتایج آماری آن پرداخته می‌شود. ابتدا به یافته‌های توصیفی که شامل ویژگی جمعیتی پاسخگویان و همچنین سوالات دو پرسشنامه بررسی می‌شود. در قسمت پایانی هم، اطلاعات حاصل از سوالات باز پرسشنامه مورد تحلیل قرار می‌گیرد. جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز، از پرسشنامه محقق ترکیبی از سوالات با و بسته استفاده شده‌است. در این مطالعه جامعه آماری عبارتند از کلیه کودکان کار و خیابانی استان زنجان که تعدادشان 200 نفر و مددکاران NGO که تعدادشان 40 نفر در سال 1394 است. که از میان آنها بر اساس جدول مورگان، حجم نمونه برای پاسخ به سوالات پرسشنامه 60 کودک کار و خیابانی و 20 مددکار اجتماعی استفاده شده است. و در انتها از 10 استاد معماری برای پاسخ به سوالات باز استفاده شد.

 

1-8-4 فصل چهارم: نمونه‌های مشابه و بستر طرح

در بخش اول به بررسی و تجزیه و تحلیل نمونه‌های مشابه مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی که داراری فضاهای اموزشی هستند، پرداخته شده است. ملاک انتخاب این آثار نمودن ایده‌های نو در خصوص آن عملکرد، در زمان ساخت آن پروژه بوده‌است. آنچه امروز در فرآیند فضای آموزشی به چشم می‌خورد، توجه به الگوها و استانداردهای طراحی در فضا است. روش انجام این بخش به روش توصیفی- تحلیلی، مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای بوده‌است.
در بخش دوم، به بررسی فضاهای و عملکرد‌های مورد نیاز در مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی را معرفی و سپس استانداردهای طراحی این فضاها استخراج شده است. روش تحقیق در سایت بخش توصیفی- تحلیلی، مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای و روش کیفی می‌باشد.
و در بخش سوم به تجزیه و تحلیل داده‌های بدست آمده از فصل اول و پرسشنامه پرداخته شده است. ارائه راهکارهای معمارانه برای کاهش و حتی برطرف کردن نیازهای روحی کودکان در بازه سنی 10 تا 18 سال و ایجاد فضای آموزشی و تربیتی برای کارآفرینی و ایجاد انگیزه کارهای مناسب و دوری از شغل‌های کاذب که هیچ آینه‌ای برای این قشر نخواهد داشت، می‌پردازیم. در نتیجه‌گیری نهایی می‌توان گفت که، نتایج به‌دست آمده در سؤالات باز به ویژه پیشنهادات ارائه شده هماهنگ بوده است و یافته‌های پژوهش می‌تواند برای طراحی فضای آموزشی کودکان کار و خیابانی مؤثر واقع شود. تحقیق حاضر، با ترکیبی از روش‌های کمی و کیفی از جمله روش اسنادی و کتابخانه‌ای، و همچنین سؤالات متشکل از باز و بسته در پاییز 1394 در استان زنجان از سه گروه جامعه آماری 10 نفر اساتید معماری و 20نفر ممدکاران اجتماعی و 60نفر کودکان کار و خیابانی استان زنجان به روش نمونه‌گیری تصادفی انجام گرفت. در پایان راهکارهایی برای آفزایش سلامت روحی در میان کودکان آسیب دیده کار و خیابانی ارائه شده‌است.

 

1-8-5 بخش پنجم: برنامه فیزیکی، جمع بندی و ارائه راهکارها

در بخش اول، بخش بستر، به شناخت وضع موجود و معرفی اجمالی شهر زنجان و سپس به معرفی و آنالیز سایت (در زنجان) می‌پردازیم. که در این بخش نیز از روش مطالعات میدانی، مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای، توصیفی-تحلیلی، بازدید و عکس‌های هوایی از سایت انتخابی انجام شده‌است.
در بخش دوم از این فصل با توجه به نیازهای فضایی و مطالعات انجام شده ‌راجب نیازهای کودکان کار و خیابانی به ارائه برنامه فیزیکی بر اساس این نیازها می‌پردازیم در واقع فضاهای مورد نیاز و عملکرد موجود مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی را معرفی نموده و استاندارد‌های این فضاها استخراج شده‌است. فضاهای مورد نیاز با توجه به مبانی نظری، پرسشنامه‌ها و نظرات و خواسته‌های کودکان کار و خیابانی انجام شده‌است. روش تحقیق در این فصل توصیفی- تحلیلی، مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای، روش کیفی و مطالعات میدانی می‌باشد.
و بخش سوم ابتدا به فرآیند طراحی که شامل معرفی و تحلیل سایت، ایده و کانسپت اولیه طراحی، با ترسیم احجام تا مرحله نهایی که مدل طراحی شده می‌باشد، پرداخته شده‌است.
همان‌طور که گفته شد نتایج بخش کمی و کیفی و همچنین مبانی نظری مطالعه، راهکارهایی برای توسعه کیفی مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی در سطح شهر زنجان ارائه شده‌است که با توجه به این نتایج و راهکارها مدل طراحی انجام شده است.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

 

منابع و مآخذ

1- احدي، ح.، و فرهنگي، ع. ح. (1392) “مقايسه نظريه رشد شناختي پياژه و نظريه اجتماعي فرهنگي ويگوتسکي”، روزنامه آفرينش.
2- احدي، ح.، جمالي، ش. (1374) “روانشناسي رشد(مفاهيم بنيادين در روانشناسي کودک) “، تهران، انتشارات بنياد.
3- اخباري, س.، صارمي، ع. ا.، و منصوري، ب. (1392) “طراحي مجموعه نگهداري کودکان خياباني با رويکرد معماري انساني و زمينه گرا”، همايش ملي معماري و شهرسازي انسان گرا، قزوين، دانشگاه آزاد اسلامي واحد قزوين.
4- اختياري، م. (1391) “بررسي مفهوم‌هاي خواست ونياز انسان در روانشناسي و تأثير آنها بر معماري”، دانشجوى دكتراى معمارى، دانشكدة معمارى، پرديس هنرهاى زيبا، دانشگاه تهران.
5- اسفند فرد، م. (1386) “علوم تربيتي، اصلاح و تربيت”، شماره 69.
6- اکبري زاده، ع.، “کودکان خياباني و بي‌خانمان”.
7- افروز، غ. ع. (1372) “روانشناسي و تربيت کودکان و نوجوانان”، انتشارات لوحه، چاپ سوم.
8- افشاني، ع.، عسگري ن.، حيدري، م.، نوريان نجف‌آبادي، م. (1391) “جامعه شناسي کاربردي”، شماره 48.
9- اقليما، م. (1381) “فقر و مسائل آن مندرج در فصلنامه ممدکاري اجتماعي”، شماره 41.
10- امانلو ز. (1381) “کودکان خياباني”، بهزيستي استان زنجان.
11- اوليور فراري، آ. (1370) “نقاشي کودکان و مفاهيم آن” ترجمه: عبدالرضا صرافان،تهران، انتشارات مترجم.
12- باقري، خ. (1384) “چيستا”، شماره 218 و 219.
13- برک، ل.، سيد محمدي، ي. (1391) “روانشناسي رشد”، تهران، جلد 1 و2، ارسباران.
14- بهرامي, ب.، و زماني، ش. (1393) “تاثير طراحي و سازمان دهي محيط فيزيکي کودکان در رشد مهارت هاي اجتماعي آنان”، دومين همايش ملي معماري، مرمت، شهرسازي و محيط زيست پايدار، همدان، انجمن ارزيابان محيط زيست هگمتانه، دانشکده شهيد مفتح.
15- پور کاظمي، ش. (1380) “بررسي وضعيت کودکان خياباني، علل پيدايش و راهکارها”، نشريه اصلاح و تربيت، سال هفتم، شماره 78:7-10.
16- تولايي، ح.، رفيعي، ح.، بيگلريان، ا. (1388) “رفاه اجتماعي”، شماره 35.
17- جانقلي، م. (1381) “بررسي وضعيت کودکان خياباني”، مقالات اولين همايش آسيب‌هاي اجتماعي در ايران، جلد پنجم، روسپي‌گري، کودکان خياباني و تکدي، تهران:آگاه.
18- جوان فروزنده، ع. (1390) “مفهوم حس تعلق به مكان و عوامل تشكيل دهنده آن”، هويت شهر، سال پنجم، شماره 8.
19- حسيني، ح. (1385) “مجموعه تحليل‌هاي آسيب‌هاي اجتماعي در ايران، کودکان کار و خيابان، دانشگاه علوم تربيتي و توان‌بخشي، تهران، سلماس.
20- خادم حسيني، ش.، و کلامي، م. (1379) “خانه اميد”، پايان نامه کارشناسي ارشد، دانشگاه علم و صنعت ايران.
21- خادم حسيني، ش.، و کلامي، م. (1379) “پروژة معماري خانة‌ اميد (مركز نگهداري كودكان خياباني) “، دانشگاه علم و صنعت ايران.
22- رازجويان، م. (1379) “آسايش در پناه باد”، تهران، انتشارات دانشگاه شهيد بهشتي.
23- راپاپورت، آ. (1384) “معني محيط ساخته شده، رويکردي در ارتباط غير کلامي”، ترجمه فرح حبيب، تهران، انتشارات شرکت پردازش و برنامه ريزي شهري.
24- رحمتي، ر. (1379) ت”أثير عوامل محيطي بر رفتار در محيطهاي آموزشي”، تهران، مجله مدرسه، شماره 2.
25- زماني, ر.، صارمي، ع. ا.، و تيزقلم، س. (۱۳۹۲) “بررسي نيازهاي انسان جهت ايجاد فضاهاي معماري مناسب”، همايش ملي معماري و شهرسازي انسان گرا، قزوين، دانشگاه آزاد اسلامي واحد قزوين.
26- سبحاني، ج. (1385) ” نگاهي به طرح توانمندسازي کودکان در وضعيت دشوار خانه کودک شوش وابسته به انجمن حمايت از حقوق کودکان”، فصلنامه تأمين اجتماعي، تابستان، شماره 25، ص 121-148.
27- سبحاني، ج. (1385) “تأمين اجتماعي”، شماره 25.
28- سبحاني، ن. (1381) “اصلاح و تربيت”، شماره 8.
29- سلاحش، ن.، و بهبهاني، ه. (1392) ” بررسي اصول و راهکارهاي طراحي باغ هاي شفابخش با هدف گسترش ايده شفابخشي در فضاهاي شهري”، سومين کنفرانس بين المللي برنامه ريزي و مديريت.
30- سيد هاشمي، س.(1983) “تحليل رفتار کودک”، اصفهان، دانشكده معماري و شهرسازي، دانشگاه هنر اصفهان.
31- شريعتمداري، ع. (1366) “روانشناسي تربيتي”، تهران، انتشارات امير کبير، چاپ اول.
32- شولتز، د. س.، سيد محمدي، ي. (1391) “نظريه هاي شخصيت”، تهران، نشر ويرايش.
33- شولتز، ک. ن.(1384) “روح مکان، به سوي پديدار شناسي معماري”، ترجمه محمدرضا شيرازي، تهران، انتشارات رخ داد نو.
34- شيعه، ا. (1386) “آماده سازي شهر براي کودکان، سازمان فرهنگي هنري شهرداري”، مؤسسه نشر شهر، تهران.
35- شيعه، ا. (1396) “آماده سازي شهر براي کودکان،سازمان فرهنگي هنري شهرداري”، مؤسسه نشر شهر، تهران.
36- صلواتي، م.(1385) “سراي دوستي، مرکز نگهداري کودکان خياباني”، پايان نامه کارشناسي ارشد، دانشگاه علم و صنعت ايران
37- ضيابخش, ن.، و افسانه، ح. (۱۳۹۲) “بررسي عوامل موثر در طراحي فضاي، آموزش دهنده به کودک”، سومين همايش ملي معماري داخلي و دکوراسيون، اصفهان، موسسه آموزش عالي دانش پژوهان.
38- عظيم‌زاده اردبيلي، ف. (1382) “پديده کودکان خياباني و راهکارهاي مقابله با آن”، مجله فقه و حقوق خانواده، پاييز، شماره 31.
39- عمراني پور، ع.، و محمدمرادي، ا. (1390) “تحليلي بر ويژگي هاي محيط در نظريه شخصيت اريکسون”، معماري و شهرسازي آرمان شهر(علمي-پژوهشي)، کاشان، دوره 4، شماره7 ، ص 41-50.
40- غلامعلي زاده, ح.، و خوش‌نوا فومني، س. (۱۳۹۳)”من هم در شهر خانه اي دارم،فضاي اقامتي مطلوب براي کودکان و نوجوانان بي سرپرست”، اولين کنفرانس ملي شهرسازي مديريت شهري و توسعه پايدار، تهران، موسسه ايرانيان، انجمن معماري ايران.
41- غياثوند، ح.، سهيلي، ا.، سهيلي، ج. (1393) “بررسي ويژگي‌هاي شهر دوست داشتني از نگاه کودکان”، فصلنامه علمي-پژوهشي مطالعات شهري،شماره نهم.
42- فيضي، س. (1392) “بررسي تأثيرات متقابل محيط و کودک از ديدگاه معماري”، دومين همايش بين‌المللي سازه معماري و توسعه شهري.
43- قره بيگلو، م. (1391) “نقش عوامل محيطي در پرورش خلاقيت کودکان”، فصلنامه منظر، شماره 19 ، ص 86-91.
44- قاسم‌زاده، ف. (1388) “بهداشت روان و جامعه”، سال چهارم، شماره 17، اسفند 1388.
45- قاسم‌زاده، ف. (1388) “کودکان خياباني در تهران”، فصلنامهء رفاه اجتماعي، سال دوم، شماره7، ص 249-266، 1383.
46- کامل‌نيا،ح.، و حقير، س. (1388) “الگوهاي طراحي فضاي سبز در شهر دوستدار کودک(نمونه موردي:شهر دوستدار کودک بم) “، فصلنامه باغ نظر ، شماره 12، ص 77-88..
47- كسمايي، م. (1379) ا”قليم و معماري خوزستان- خرمشهر”، تهران، انتشارات مركز تحقيقات ساختمان و مسكن.
48- کلانتري، ص.، و کياني. (1385) “بررسي تطبيقي کار کودکان در کشورهاي پيشرفته و جهان رو به توسعه”، اطلاعات سياسي- اقتصادي 232-231، آذر و دي 85، تهران، موسسه اطلاعات.
49- گلکار، ک. (1390) “آفرينش مکان پايدار”، انتشارات دانشگاه شهيد بهشتي.
50- گندم رو، م.(1384) “خانه مهر کودکان ايران”، رشت، دانشگاه گيلان، دانشكده معماري و هنر.
51- لنگ، ج.، عيني فر، ع. ر.(1381) ” آفرينش نظريه معماري : نقش علوم رفتاري در طراحي محيط، تهران”، موسسه انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول.
52- لنگ، ج.، عيني فر، ع. ر.(1388) “آفرينش نظريه معماري : نقش علوم رفتاري در طراحي محيط، تهران”، موسسه انتشارات دانشگاه تهران، چاپ چهارم.
53- مجيدي زنجاني، ن.، و مجيدي زنجاني، م. (1392) “طراحي پايدار براي کودکان ازديدگاه روانشناسي محيطي”، اولين کنفرانس ملي معماري و فضاهاي شهري پايدار، مشهد.
54- محسني، ر. (1384) “دادرسي”، شماره 53.
55- مصباح، س. (1389) “روانشناسي محيط و معماري منظر”، پايانامه کارشناسي ارشد معماري منظر، دانشگاه تهران.
56- مقدم، ب. (1366) “کاربرد روانشناسي در آموزشگاه”، تهران، انتشارات سروش، چاپ چهارم.
57- مهدوي، محمودي، م. (1384) “طراحى فضاهاى آموزشى با استفاده از فرم هاى انعطاف پذير”، سازمان نوسازى توسعه و تجهيز مدارس كشور.
58- ملايي، م. (1390) “شبيه‌سازي زندگي براي كودكان خياباني؛ طرح معماري پژوهشگران دانشگاهي براي ساماندهي اسكان كودكان خياباني”، پايان‌نامه کارشناسي ارشد مهندسي معماري، دانشکده فني، دانشکاه تربيت مدرس.
59- ملکي، ح. (1385) “کودکان و نوجوانان خياباني”.
60- موسوي‌چلک، ح. (1382) “اقتصاد برنامه”، شماره 193.
61- نامدارا، ل. (1382) “معرفي کودکان خياباني هدايت کرمان”، بهزيستي کرمان.
62- نقره کار، ع. ح.، مظفر، ف.، صالح، ب.، و شفايي، م. (1388) “طراحي فضاي مهد کودک بر اساس رابطه بين صفات خلاقيت و ايده هاي معمارانه”، فصلنامه نوآوريهاي آموزشي، شماره 32، سال هشتم، زمستان 1388.
63- والتر، ك. (1382) ” معماري براي كودكان”،‌ ترجمه: خوشنويس، ا.، و ميررحيمي، ا.، چاپ اول.
64- واعظ‌مهدوي، م. (1383) “سرانجام کودکان خياباني در پيش‌نويس وزارت رفاه”، روزنامهء راه مردم.
65- وامقي، م.، رفيعي، ح.، سجادي، ح.، رشيديان، آ. (1383) “مسائل اجتماعي ايران”، شماره 3، تابستان.
66- وامقي، م. (1382) “کار کودک، مفاهيم و رويکردها”، فصلنامه رفاه اجتماعي شماره8، تهران، دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي.
67- وامقي، م.، سجادي، ح.، رفيعي، ح.، رشديان، آ. (1388) “مرور نظام مند مطالعات کودکان خياباني در يک دهه اخير در ايران(فقر عامل خطر خياباني شدن کودکان) “، علوم اجتماعي، رفاه اجتماعي، زمستان، شماره35، ص 337-378.
68- وامقي، م.، سجادي، ح.، رفيعي، ح.، رشديان، آ. (1390) ” مرور نظام مند مطالعات کودکان خياباني در يک دهه اخير در ايران: عوامل خانوادگي مرتبط و پيامدهاي خياباني شدن کودکان”، علوم اجتماعي، رفاه اجتماعي، تابستان، شماره3، ص134-166.
69- هرتزبرگر، ه.، ميرهاشمي، ب.، و خباز بهشتي، ب. (1388) “درس‌هايي براي دانشجويان معماري”، تهران، کتاب آراد.
70- يونيسف. (1381) “کودکان خياباني بمبئي و کلکته، نشر وزارت کشور”.

71- Altman I. (1975). The environment and social behavior. Monterey, CA: rooks/Cole Publishing Company.
72- Baldwin, A.L.(1967). Theories of child development. Oxford, England: Wiley Theories of child development.
73- Cohen, U., Moore, G.T., & McGinty, T. (1978). Case studies of child play areas and child support facilities. Milwaukee: University of Wisconsin-Milwaukee, Center for Architecture and Urban Planning Research.
74- Dittoe, W. and Porter, N. (2007), Appealing Spaces, American School & University, Vol.80, No.2.
75- Dodge, D. T., S., Bickart, T. (2002). How Curriculum Frameworks Respond to Developmental Stages: Birth Through Age 8. Proceedings of the Lilian Katz Symposium.
76- Ehrenkrantz, E., Eckstut, E. and Kuhn, Architec (1999), Planning for Flexibility, Not Obsolescence.
77- Evans, G.W., Kliewer, W., & Martin, J. (1991). The role of the physical environment in the health and well-being of children. In H.E. Schroeder (Ed.), New directions in health psychology assessment. New York: Hemisphere.
78- Moore, G.T. (1987). The physical environment and cognitive development in child care centers. In C.S.
79- Piaget, J. (1962). Play, dreams and imitation in childhood. New York: Norton.
80- Prescott, E., & David, T.G. (1976). Concept paper on the effects of the physical environment on day care.
81- Read, M., A. Sugawara & Brandt, J. (1999). Impact of space and color in the physical environment on preschool children’s cooperative behavior. Environment and Behavior, 31(3), 413-428.
82- Schultz, s., Schultz, D. (2001). …….
83- Simons, Barbara, Koranteng, Christian, (2011), Residents’ perception of the built environment quality in an orphanage,Kumasi,Ghana, Department of Architecture, Kwame Nkrumah University of Science and Technology.
84- Trancik, A. M. and Gary, W. E. (1995). Spaces Fit for Children: Competency in the Design of Daycare Center Environments. Children’s Environments 12(3): 43-58.
85- Travers & Ruopp (1978). National day care study: Preliminary findings and their implications. Cambridge, MA: Abt Associates.
86- Wachs, T.D. and G.E. Gruen (1982). Early Experiences and Human Development. New York: Plenum.

ضمیمه:
1-پرسشنامه کودکان کارو خیابانی
2- پرسشنامه مددکاران اجتماعی
3-پرسشنامه اساتید معماری
4-نقشه‌ها

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “طراحی مرکز پرورش کودکان کار و خیابانی با هدف آموزش، کارآفرینی و سلامت روحی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

2 + 7 =

شناسه محصول: kord139 دسته: برچسب: ,