new5

قصد تبعی ( غیر مستقیم ) در حقوق جزا

59,000تومان

توضیحات

چکیده

قصد تبعی ( غیر مستقیم ) در حقوق جزا

گاهی انجام یک عمل برای رسیدن به یک نتیجه‌ی خاص، تنها انگیزش درونی یک فرد است. این فرد عمل خاص را انجام می‌دهد، به خاطر رسیدن به نتیجه‌ی مشخص. در صورتی که که این اتفاق در حقوق کیفری رخ دهد، می‌گویند، آن فرد در انجام عمل، برای نیل به نتیجه‌ی مقصود، قصد مستقیم داشته است. اما همیشه ـ چه در اعمال روزمره و چه در حوزه‌ی حقوق کیفری ـ وضع بدین منوال نیست و چه بسیار اتفاق می‌افتد که نتیجه یا نتایجی بر عمل انجام شده از سوی فرد، مترتب می‌شوند که نه تنها نمی‌خواهد این نتایج حادث شوند، بلکه می‌خواهد که حادث نشوند، لکن نحوه انجام عمل به صورتی است که آن نتیجه یا نتایج، لاجرم و لامحاله زاییده‌ی فعل اویند، و عامل نیز به حدوث چنین نتیجه یا نتایجی به خوبی واقف و آگاه است. در حقیقت تصور و تمثل چنین نتیجه یا نتایجی که بر هیچ فرد متعارفی دشوار نیست، در حقوق کیفری تحت پوشش عمد قرار می‌گیرد و با عامل همانگونه برخورد خواهد شد که با شخص دارای قصد مستقیم و انگیزه. چرا که حالت ذهنی چنین شخصی، که قصد غیر مستقیم ( تبعی )دارد، از نظر کیفی، چندان متفاوت با فاعل دارای قصد مستقیم (صریح، ابتدایی) نیست. و در صورتی که وقوع نتیجه به دنبال فعل بر اساس حال طبیعی امور، برای فاعل مشخص باشد، دیگر تفاوت در کمیت، یعنی عزم وتصمیم بر نتیجه یا التفات بر حدوث آن، موجب استحاله‌ی حالت ذهنی وی نخواهد شد. در این تحقیق نیز سعی ما بر آن است که چنین حالتی را به عنوان قائم مقام و آلترناتیو عمد محض معرفی نماییم.

واژگان کلیدی: قصد، قصد مستقیم، قصد غیر مستقیم، قصد تبعی، آگاهی، اراده، قصد احتمالی

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول: مقدمه 2

فصل دوم: تبیین مفهوم عمد و انواع آن
گفتار اول: مفهوم و جایگاه قصد مجرمانه در نظریه‌ی عمومی جرم 9
مبحث اول: مفهوم قصد 9
الف) قصد در لغت 9
ب) قصد در اصطلاح حقوق کیفری 10
مبحث دوم: جایگاه قصد مجرمانه در نظریه‌ی عمومی جرم 11
الف : نظریه‌ی غایی فعل مجرمانه 11
ب) جایگاه قصد مجرمانه براساس نظریه‌ی غایی 11
ج) ارزیابی نظریه غایی 13
مبحث سوم موقعیت و جایگاه قصد مجرمانه براساس نظریه‌ی
مفهوم طبیعی(سببیت) رفتار مجرمانه 14
الف) اساس نظریة 14
ب) ارزیابی این نظریه 15
گفتار دوم: دیرینه نظریه‌ی قصد مجرمانه 16
مبحث اول: پذیرش قصد مجرمانه در قوانین 17
عنوان صفحه

مبحث دوم: دیرینه‌ی قصد تبعی 19
الف) قصد تبعی در آیین یهود 20
1. قصد تبعی در احادیث یهود 20
2. قصد تبعی در کتاب مقدس ( عهد قدیم ) 22
ب) قصد تبعی در مسیحیت و اروپای غربی 22
مبحث اول: آگاهی(علم) 26
الف) آگاهی( علم ) از نظر روانشناسی 26
ب) آگاهی( علم )از دیدگاه حقوقدانان 27
مبحث دوم: اراده 27
الف) معنای اراده از دیدگاه فیلسوفان 28
ب)اراده در آراء حقوقدانان 31
مبحث سوم: انگیزه 32
الف) انگیزه در اصطلاح روانشناسان 32
ب) انگیزه در اصطلاح حقوقدانان 32
گفتار چهارم: انواع قصد مجرمانه 34
الف) قصد محدود(معین) و غیر محدود(غیر معین) 34
ب) قصد بسیط(ساده)و قصد با سبق تصمیم 35
ج) قصد متجاوز از عمد (ماورء‌العمد، شبه عمد) 35
د) قصد عام و قصد خاص 36
ه) قصد مستقیم 36
ی) قصد غیرمستقیم( تبعی، فرعی، ضمنی، تلویحی، جانبی، عارضی) 37
1.تعاریف ارائه شده از قصد غیرمستقیم 37
2. تعریف انتخابی 39
عنوان صفحه

فصل سوم: مبانی قصد تبعی
گفتار اول: مبانی نظری قصد تبعی 42
مبحث اول: نظریه‌ی احتمال 43
الف) اساس نظریه 43
ب) انعکاس قانونی نظریه 51
ج) انتقادات وارده بر نظریه احتمال 52
مبحث دوم: نظریه قبول یا رضایت 54
الف) اساس نظریه 58
ب) ارزیابی نظریه‌‍‌ی قبول 66
ج) انعکاس قضایی- قانونی نظریه‌ی قبول 67
1. در رویه‌ی دادگاههای آلمان 67
2.در کشورهای عربی 69
2-1) قانون کشورهای عربی 69
2-2) در رویه‌ی قضایی کشورهای عربی 71
د)نظریه” تحمل تبعات” 74
3-1) ایرادات نظریه‌ی ” تحمل تبعات” 75
مبحث سوم: نظریه” آزمون شکست” 75
الف.نقد نظریه 76
ب. قصد غیر مستقیم در رویه‌ی قضایی انگلیس 77
1.فرد متعارف 77
2. احتمال بالا 78
3.نتیجه‌ی طبیعی 78
4.قطعیت عملی 80
عنوان صفحه

5. خطر اساسی 81
گفتار سوم: ادله فقهی ـ حقوقی 83
مبحث اول: ادله فقهی 83
مبحث دوم: دلایل قانونی 85
الف) مستندات قانونی تا قبل از قانون مجازات جدید التصویب 85
ب) قاعده‌مند شدن قصد تبعی در قانون مجازات جدیدالتصویب 92

فصل چهارم: ارکان و قلمرو قصد تبعی
گفتار اول: عناصر قصد مجرمانه و تحقق آنها در قصد تبعی 96
مبحث اول: نظریه اراده 96
الف) اساس نظریه 97
ب) پاسخ به ایرادات وارده بر نظریه‌ی اراده 99
مبحث دوم: نظریه‌ی آگاهی 101
الف) مبنای نظریه 101
ب)انعکاس قانونی نظریه‌ی آگاهی 103
1- قانون مجازات جدید ایران 103
2- قانون جزای نمونه‌ی آمریکا 104
3- اساسنامه‌ی دیوان کیفری بین المللی(1998) 105
مبحث سوم: انگیزه و قصد تبعی 106
گفتار دوم: ارکان قصد تبعی 107
مبحث اول: فعل 107
الف) خصوصیات فعل 107
1- فعلی که نوعاً منتج به نتیجه‌ی مجرمانه می شود 108
عنوان صفحه

2. فعلی که اتفاقاً منتج به نتیجه می‌شود: 109
1-2) تعاقب نتیجه بر فعل با توجه به وضعیت موضوع جرم 109
2-2) تعاقب نتیجه با توجه به وضعیت خاص زمانی و مکانی 110
3-2) تعاقب نتیجه با توجه به حالت مرتکب 110
ب) عدم قصد ابتدائی نتیجه 111
مبحث دوم: ضرورت وجود آگاهی 111
الف) آگاهی از خطر فعل 112
ب) پیش‌بینی رابطه‌ی سببیت 112
ج) پیش بینی نتیجه 113
د) آگاهی از صفات موضوع جرم 113
ه) آگاهی از وضعیت خاص زمانی و مکانی 114
1. آگاهی از زمان ارتکاب فعل 114
2. آگاهی از مکان ارتکاب فعل 115
مبحث سوم: التفات نسبت به آگاهی 115
گفتار سوم: قلمرو قصد تبعی 116
مبحث اول:قصد غیر مستقیم در جرایم بر حسب لزوم یا عدم لزوم نتیجه 116
الف) قصد تبعي در جرايم مقيد 116
ب) قصد تبعي در جرايم مطلق 117
مبحث دوم: قصد غیر مستقیم در جرایم امتناعی( ترک فعل ) 119
مبحث سوم: قصد تبعي در شروع به جرم 119
مبحث چهارم: قصد تبعی و صورمداخله درجرم (شركت ،معاونت) 122
الف) قصد تبعی و تحقق آن در شركت در جرم: 122
ب) قصد تبعی و ظهور آن در معاونت 123
عنوان صفحه

مبحث پنجم: تمييز قصد تبعی (غيرمستقيم) از قصد مستقیم و شبه عمد
(قصد ماوراء العمد،قصد متجاوز يا متعدي) 124
الف) تمایز قصد تبعی از قصد مستقیم 124
ب) تمایز قصد تبعی از شبه عمد 125
گفتار چهارم: اثبات قصد 129
مبحث اول: اثبات قصد مستقیم 130
مبحث دوم: اثبات قصد تبعی 132
الف) قصد تبعی شکلی 132
ب) قصد تبعی ماهوی 134
1.قصد تبعی مطلق: 135
2.قصد تبعی نسبی 135
ج) قصد تبعی( غیر مستقیم) در رویای‌رویی با قاعده‌ی درء 136

نتیجه گیری 137

فهرست منابع و مآخذ
الف)منابع فارسی 139
منابع عربی 141
ج) منابع انگلیسی 144

فصل اول

مقدمه

الف) طرح موضوع
قصد مجرمانه یا رکن معنوی جرم از جمله مسائلی است که در حقوق جزا با تأخیر به آن پرداخته شده است. چرا که در زمانهای دور صرف ارتکاب فعل مادی برای مجازات مجرم کافی بود و توجهی به ذهنیت مجرم نمی‌شد. اما رفته رفته نوع بشر دریافت که جرم تنها یک پدیده‌ی مجرمانه‌ی صرف نیست که قوام آن فعل و آثار آن باشد بلکه منشأ آن در ذهن و روان انسان قرار دارد و باید با توجه به این ذهنیت با آن برخورد شود. از آن پس بود که اصلی در حقوق جزا شکل گرفت مبنی بر اینکه ارتکاب مادیات جرم به تنهایی برای تکوین آن مکفی نیست بلکه در کنار آن باید این مادیات نشأت گرفته از نهاد و خواست انسان باشد.
شکل گیری چنین اصلی تحت تأثیر تکامل اندیشه‌ها و تفکرات ابناء نوع و بعث و ظهور پیامبران و انسانهای فرهیخته بوده است. اصول اخلاقی و آموزه‌های دینی به تدریج رکن روانی را به عنوان رکن رکین جرم در قوانین استوار ساخت. این رکن رابطه‌ای است که بین مادیات جرم و شخصیت مجرم را به هم پیوند می‌دهد. و اساساً همین رابطه است که محل سرزنش قانون واقع می‌شود. این سرزنش نیز بسته به میزان تسلط اراده‌ی مرتکب بر جنبه‌های مادی جرم نوسان دارد. گاهی وقوع پدیده‌ی مجرمانه تمام و کمال تحت سیطره‌ی اراده‌ی مرتکب آن است به گونه‌ای که هر آنچه رخ می‌دهد مراد اوست. وقتی که اراده به این صورت سلطنت دارد می‌گویند که مجرم قصد مستقیم داشته است. گاهی نیز بدون اینکه اراده‌ی فعل در نزد مجرم تزلزلی پیدا کند، اما نتایجی حاصل این فعل او می‌شوند که ابتدائاً منظور او نبوده لکن به خوبی می‌داند که در صورت انجام چنین فعلی یا انجام فعل در چنین شرایطی، آن نتایج را اثر اجتناب ناپذیر یا غالب خود قرار می‌دهد. این حالت ذهنی را قصد تبعی یا غیر مستقیم گفته‌اند که تحقیق حاضر دائر مدار آن است. بعضاً نیز فاعل فعل مجرمانه نسبت به حدوث نتیجه صرف یک پیش‌بینی را دارد و گاهی نیز کاملاً غافل از آن است که در این هر دو صورت ما در قلمرو خطای غیر عمد قرار داریم.
وهمانطور که گفته شد در این تحقیق موضوع اصلی قصد تبعی یا غیر مستقیم است که مورد مداقه قرار خواهد گرفت.

ب) بیان مسئله
قصد تبعی که آن را هم پایه‌ی قصد مستقیم می‌دانند و بنابراین مبنای مسئولیت عمدی قرار می‌گیرد، باید دارای مبانی و ماهیتی باشد که این همسان قرار گرفتن آن را با قصد مستقیم و در نتیجه متحمل شدن تمام آثار جنایات عمدی را توجیه گر باشد. اصولاً باید چه تعریفی از قصد مجرمانه ارائه داد تا جامع هر دو نوع قصد( مستقیم، تبعی ) باشد و مانع از ورود دیگر خطاهای ذهنی در قلمرو عمد باشد. تحقق عناصر قصد مجرمانه یا عناصر مرتبط به آن در این نوع از قصد چگونه است. چه رویکردی و برخوردی نسبت به این نوع قصد در نظام های حقوقی دنیا صورت گرفته یا می‌گیرد.قصد تبعی در چه نوع جرایمی فرصت تحقق دارد. آیا همه جرایم می‌توانند تجلیگاه این نوع از قصد مجرمانه باشد یا تنها در جرایم برخوردار از ویژگی‌های خاص است که عرصه‌ی ظهور قصد مورد اشاره قرار می‌گیرند.

ج) اهمیت و ضرورت پژوهش
ضرورت این تحقیق و پژوهش از آن روست که قصد تبعی با توجه به اینکه در ردیف قصد مستقیم قرار می‌گیرد وعمد قلمداد می‌گردد، بنابراین این عمد احتساب کردن آن باید با شناخت طبیعت و ماهیت صحیح آن صورت گیرد، یعنی اینکه ابتدا باید ارکان این گونه‌ی قصد را شناخت تا بتوان با تشخیص و تمییز آن از دیگر خطاها قلمرو عمد را مشخص کرد. بنابراین پذیرفتن آن بدون شناخت ماهیت و ارکان آن بسیار خطرناک است و باعث می‌شود که معنای عمد بیش از حد معمول گسترش یابد که این مسئله نمی‌تواند با احساسات ما از عدالت جور شود. در مقابل عدم پذیرش صورت قصد تبعی باعث می‌شود تا حقوق کیفری من غیر حق ملایم و محدود شود و معنای عمد و قصد با کیفیات نفسانی‌ای چون شوق، رغبت، تمایل و احیاناً انگیزه خلط شود. و همینطور این عدم پذیرش بعضاً این نتیجه را دارد تا عقیده‌ی عمومی و خرد جمعی مورد دست درازی واقع شود. توجه به این موارد است که تحقیق درباره‌ی قصد تبعی را به عنوان یک تحقیق مستقل ضروری و مهم می‌سازد.

د) سؤالات اصلی پژوهش
در این تحقیق سعی بر این است که به دو سؤال اصلی پاسخ داده شود؛ 1. مبانی و ماهیت قصد تبعی چیست؟ 2. آیا قصد تبعی امکان تسری یافتن به جرایمی غیر از جنایات را نیز دارد یا تنها برخی جرایم محل تحقق آن هستند؟

ی) سابقه‌ی علمی پژوهش
تا کنون در کشور ما این موضوع پژوهش به عنوان یک تحقیق مستقل چه به صورت کتاب و چه به صورت یک مقاله مورد بررسی قرار نگرفته است و از این نظر این موضوع، به عنوان یک تحقیق جدید است. در کتابهای فقهی هم موضوع مذکور تنها در رابطه با جنایات مورد اشاره قرار گرفته است و نسبت به سایر جرایم مسکوت گذاشته شده است. به تبع همین در کتابهای تألیفی در حقوق کیفری نیز در بحثهای جرایم علیه اشخاص این موضوع عنوان شده است. تقریباً تمام کتب فقهی در باب قصاص اشارتی به این موضوع داشته‌اند که چند تا از آنها را به عنوان نمونه می‌آوریم:
1.جواهر الکلام اثر محمد حسن نجفی ج 42 که در آن آمده است: و علی کل حال فلا اشکال و لا خلاف فی انه یتحقق العمد بقصد العاقل البالغ الی القتل بما یقتل غالباً، بل و بقصده الضرب بما یقتل غالباً عالماً به و ان لم یقصد القتل، لان القصد الی الفعل المزبور کالقصد الی القتل.
2. مباني تكمله المنهاج اثر سيد ابوالقاسم خويي در مورد قصد تبعي در جرم قتل آورده است:”لان قصد الفعل مع الالتفات الي ترتب القتل عليه عادة لاينفك عن قصد القتل تبعا”.
3. جرايم عليه اشخاص تاليف دكتر محمد هادي صادقي كه در آن پيرامون قصد تبعي آمده است:”… ارتكاب قتل به فعل غالبا كشنده ظاهرا دلالت بر وجود سوء نيت غير محسوس داشته و باتوجه به آنچه از بزهكار ظاهر شده است حكم داده مي شود. بنابراين مراد قانونگذار از قصد مذكوردر بند ب ماده 206 به شرح ….. هر چند قصد كشتن شخص را نداشته باشد،قصد ذاتي و ابتدائيقتل بوده است. و دلالت بر عدم ضرورت قصد قتل به طور مطلق ندارد …. واين نوع از قتل را ماهيتاً عمدي شناخته است.
4. جرايم عليه اشخاص تاليف دكتر حسين آقائي نيا:در اين كتاب اگرچه نامي از قصد تبعي يا هرنام ديگر آن نيامده است. اما در رد ماهيتا عمدي بودن قتل با فعل نوعا كشنده آمده است كه …. نظر مقنن از بند ب ماده 206 اين بوده است كه در مواردي كه مرتكب قصد قتل ندارد ولي عملاو نوعا كشنده است،قتل عمدي محسوب مي شود و قاتل قصاص مي شود. فلذا بايد ميان قتل همراه با قصد كه مصداق بارز قتل عمدي است و قتل بدون قصد كشتن كه مقنن آنرا قتل عمدي محسوب مي كند قائل به تفصيل شد. اراده مقنن به عمدي شناختن قتل بدون قصد قتل به معناي اين نيست كه مقنن مي تواند اراده به موجوديت امري كند كه موجود نيست و…. مجاز نيست كسی را که قاصد نیست، قاصد بشناسد، ولی می‌تواند بنا به مصالحی کسی را که قصد نتیجه ندارد،به مجازات قاصد محكوم كند. به نظر مي رسد كه مولف كتاب مي‌خواهد عمدي محسوبكردن قتل با فعل نوعا كشنده را ناشي از سياست جنائي مقنن بدانند.
5- در کتاب CRIMINAL RESPONSIBILITY اثر ویکتور تادروس آمده است شخصی که بمبي در يك مغازه كار مي گذارد تا ترس و وحشت ايجاد كند، اما مي داند كه ديگران به احتمال زياد به سبب انفجار مي ميرند، به نظر من (نويسنده ) از لحاظ خطاي اخلاقي به قدر کافی بد هست تا به درستي زمينه ساز مسئوليت از بابت قتل عمدي شود،اگر كه شهروندان به وسيله‌ی انفجار كشته شوند …. با اين حال مشاهده چنين پرونده هايي نباید ما را رهنمون كنند به اين نتيجه گيري كه هيچ تفاوتي بين قصد مستقيم و غير مستقيم يا قصد غير مستقيم و سهل انگاري نيست.
6. جرمی بنتهام در کتاب an introduction to principle of moral and legislation می‌گوید: نتیجه‌ی مورد نظر يا مستقيم است یا عارضي و مي توان گفت كه آن نتيجه مستقيما مورد قصد بوده است زمانيكه احتمال تحقق آن در زنجيره انگيزه هايي كه شخص را به ارتكاب فعل مي كشانند بتواند حلقه اي را تشكيل دهد .و مي توان گفت كه به صورت عرضي یا جانبی مورد قصد بوده است زمانيكه علي رغم تصور آن و ميزان احتمال وقوعش در زمان انجام فعل،در زنجيره آن انگيزه ها حلقه اي را تشكيل نمي دهد.
7. النظريه العامه للقصد الجنايي تاليف دكتر محمود نجيب حسني كه در آن درباره قصد مستقيم و غير مستقيم آمده است:” كه هر جا كه در ذهن جاني يقين باشد وتنها يك احتمال وجود داشته باشد قصد مستقيم است،و در جايي كه امكان جايگزين يقين شود و احتمالات در ذهن او به كثرت گرايد، قصد غير مستقيم است. به عبارت ديگر مي توانيم بگوييم كه هرنتيجه اي كه در ذهن جاني اثر حتمي و لازم فعل نيست قصد نسبت به آن غير مستقيم محسوب مي شود، و راه تميز بين دو نوع قصد اين است كه نتايج احتمالي را از قلمرو قصد مستقيم خارج سازيم و ميدان را در اختيار قصد غير مستقيم قرار دهيم”..
8. در كتاب قانون العقوبات الخاص نوشته دكتر محمد زكي ابو عامر و دكتر سليمان عبدالمنعم آمده است:”اگر مردي بخواهد از دست زنش خلاص شود و از غذا خوردن با وي بعد از اينكه او را فريب مي دهد و در غذايش سم مي ريزد، خود‌داري مي كند و پيش بيني اين را هم دارد كه پسرشان نيز در غذا خوردن با او، مثل عادت هميشگي شان شريك می‌شود، اما علي رغم اين پيش بيني سم را در غذا مي ريزد و بدون توجه به نتايج، به كار خود ادامه مي دهد. در نهايت همسر و فرزند او از آن غذا مي خورند، فرزند مي ميرد و همسر با كمك هاي اوليه شفا پيدا مي‌كند.
…….در اين مثال اگر در ذهن مجرم يقين باشد كه خصوصيت فعلش ايجاد مرگ است، پس ما درمحدوده و قلمرو قصد مستقيم هستيم.مانند آگاهي كه در نزد مرد نسبت به همسرش در همان مثال مذكور وجود دارد،اما اگر فعلش اين ويژگي را دارد كه مرگ را ايجاد كند- و پيش بيني به اين معني است كه اصل در ذهنش اين است كه مرگ رخ مي دهد- پس ما در قلمرو قصد غير مستقيم وارد مي شويم، كه اين وضعيت نسبت به موضع گيري مرد نسبت به قتل فرزندش وجود دارد.”

فهرست منابع و مآخذ

الف)منابع فارسی

کتب فارسی
1- آقایی نیا، حسین، جرایم علیه اشخاص، میزان، 1385
2- بوهلاندر، مایکل، مبانی حقوق کیفری آلمان،ترجمه‌ی عباسی، اصلی، مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1390
3- پولانزاس، ن. آر. فلسفه‌ی حقوق، ترجمه‌ی الماسی، نجاد علی، میزان، تهران، 1386
4- تبیت، مارک، فلسفه‌ی حقوق، ترجمه‌ی رضایی خاوری، حسن، انتشارات دانشگاه علوم رضوی، 1384
5- دورکیم، امیل، خودکشی، ترجمه‌ی سالارزاده، نادر، انتشارات دانشگاه علامه‌ی طباطبایی، 1378
6- راسل، برتراند، تحلیل ذهن، ترجمه‌ی منوچهر بزرگمهر، انتشارات خوارزمی، تهران، 13؟؟
7- سی. ام. وی. کلارکسون، تحلیل مبانی حقوق جزا، ترجمه‌ی میر محمد صادقی، حسین، جهاد دانشگاهی شهید بهشتی، 1374
8- شریعت باقری، محمد جواد، اسناد دیوان کیفری بین المللی، انتشارات جنگل، 1390
9- صادقی، محمد هادی،جرایم علیه اشخاص، میزان، 1383
10- علی آبادی، عبدالحسین، حقوق جنایی، ج اول، انتشارات فردوسی،تهران 85
11- عباسی، اصلی، قانون مجازات آلمان، مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1389
12- محمدی، ابوالحسن، مبانی استنباط حقوق اسلامی، انتشارات دانشگاه تهران،1383
13- مرعشی، محمد حسن، دیدگاههای نو در حقوق کیفری اسلام، میزان، 1376
14- میر محمد صادقی، حسین، جرایم علیه اشخاص، میزان، 1390
15- نجفی ابرند آبادی، علی حسین، بادامچی، حسین، تاریخ حقوق کیفری بین النهرین، انتشارات سمت، 1383
16- نرمان. ل. مان، اصول روانشناسی، ترجمه‌ی محمود صناعی، شرکت سهامی نشر اندیشه، 1349
17- واین آر لفیو، عنصر معنوی قتل در نظام کیفری ایلات متحده، ترجمه‌ی موسوی خوشدل، فاطمه، میزان، 1390

مقالات فارسی

18- برنجکار، رضا، اراده‌ و تأثیر آن در کیفر از دیدگاه ارسطو، مجتمع آموزش عالی قم، شماره‌ی دهم،
19- تیلور، گریگ، مفاهیم قصد در حقوق کیفری آلمان، ترجمه‌ی کاظمی، سید سجاد و زررخ، احسان، تعالی حقوق، شماره‌ی 11، 1390
20- سلیمانی، فاطمه، بررسی اراده‌ی انسان از دیدگاه ارسطو، فصلنامه‌ی فلسفه و کلام اسلامی، 1385

ب) منابع عربی

21- اصفهانی، محمد بن حسن( فاضل هندی)، کشف الثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، ج11، دفتر انتشارات اسلامی
22- جعفر عبد، مزهر، جریمة الإمتناع، دارالثقافة و النشر، اردن، 1999
23- حسینی روحانی، صادق، فقه الصادق، در الکتاب، ج 26، قم، 1412 ق
24- خویی، ابوالقاسم، مبانی تکملة المنهاج، ج2،
25- الحصری، احمد، السیاسة الجزائیة، ج3، داراجبل، بیروت
26- زکی ابوعامر، محمد، عبدالمنعم، سلیمان، قانون العقوبات الخاص، منشورات الحلبی الحقوقی، 2003
27- صفیة، محمد صفوت، القصد الجنایی و المسئولیة المطلقة، دار ابن زیدون، 1406 هـ. ق
28- طوسی، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الإمامیة، تهران، 1387
29- عالیة، سمیر، قانون العقوبات، القسم العام، بیروت، 1412 هـ ق
30- عاملی، زیدالدین بن علی، روضة البهیه فی الشرح اللمعة الدمشقیة، ج3، 1410 هق
31- ــــــــــــــــ، مسالک الأفهام إلی تنقیح شرایع الإسلام، ج 15، موسسه‌ی معارف الإسلامیه، قم، 1413
32- عاملی، محمد بن مکی ( شهید اول )، دار التراث ـ الدار الإسلامیة، بیروت، 1410
33- عبد المنعم، سلیمان، النظریة العامة لقانون العقوبات، بیروت، 2003
34- عمر السعید، رمضان، فکرة النتیجه فی القانون العقوبات، مجلة القانون و الإقتصاد، شماره‌ی اول، 1961
35- عیاد الحلبی، محمد علی السالم، القسم العام، مکتبة دارالثقافة للنشر و التوزیع، 1997
36- عید الغریب، محمد،شرح قانون العقوبات، 1994
37- العوجی، مصطفی، القانون الجنایی العام، الجزء الأول، بیروت، 1998
38- عوده، عبدالقادر، التشریع الجنایی فی الإسلام، ج 2، دار الکاتب العربی، بیروت
39- فتحی سرور، أحمد، القانون الجنایی الدستوری، ج2، 2002
40- کامل، السعید، شرح الأحکام العامة فی قانون العقوبات، عمان، 2002
41- مطهر حلی، محمد بن الحسن، ایضاح الفوائد فی شرح إشکالات القواعد، 1387هـ ق
42- ـــــــــــــــ، تحریر الأحکام الشرعیة علی مذاهب الإمامیة، ج 5، موسسة اسماعیلیان، قم، 1420
43- نجفی، شیخ محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح قواعد شرایع الإسلام، دارالکتب الإسلامی، 1365
44- نجم الدین، جعفر بن حسن ( محقق حلی )، شرایع الإسلام فی الحلال و الحرام، ج 4، موسسه‌ی اسماعیلیلن، 1408 ق
45- نجیب حسنی، محمود، النظریة العامة للقصد الجنایی، دار النهضة العربیة،
46- ـــــــــــــــــ، شرح قانون العقوبات اللبنانی،دار النهضة العربی، بیروت، 1404 هـ ق

فرهنگ لغت

-آذرناش، آدرتاش،فرهنگ معاصر عربی ـ فارسی، نشر نی، تهران، 1385

مقالات عربی

47- بهنسی، احمد فتحی، القصد الجنایی فی الفقه الإسلامی، الأمن العالم، شماره‌ی 1، 1388 ق.
48- سلامة، مأمون، النظریة الغائیة فی السلوک، المجلة الجنائیة القومیة، شماره‌ی 1، 1976
49- طلال جاسم، عبدالرزاق، نطاق الصلة بین القصد الجنایی و الخطاء، مجلة الفتح، عدد السادس و الثلاثون، 2008

50- مهدی، عبد الرؤوف، الإرادة بین النظریة العامة للجریمة و النظریة العامة للمسئولیة الجنائیة، المجلة الجنائیة القومیة، شماره‌ی 3، 1976
51- نایف، حسین الرویلی، الجریمة المتعدیة القصد و أثرها فی المسئولیة الجنائیة، ریاض،
2004
52- نجیب حسنی، محمود، القصد الجنایی: تحدید عناصره و بیان الأحکام التی تخضع لها، مجلة القانون و الإقتصاد، شماره‌ی 1و 2، 1958

ج) منابع انگلیسی

book

53-Bentham, Jeremy, an introduction to principle of moral and legislation, 1878
54-Fletcher, Georg, rethinkig criminal law, oxford university press, 2005
55- Wayne A. Hershberger, Advances in psychology,( volitional action, conation and control)
56-R.A.Duff,criminal attempts, clarendon press oxford, new york, 1996
57-Joel Samaha, criminal law, 2ooo
58-Joseph, Schacht, an introduction to Islamic law, oxford- clarendon, 1982
59- Wilson, William, criminal law, longman publication, 1998
60-Victor, Tadros, criminal Responsibility, oxford university press, 2000

Article

61-Ambos, Kai, general principles of criminal law in the rome statute, criminal law forum,(1999).
62————–, what does intent to destroy in genoside, international review of the red cross,(2009)
63-Azuelos Atias, Sol, legal causality add criminal intent in the legal discours, international journal for the semiotics of law(2006).
64-Clark, Ragers, drafting a general part to a penal code criminal law forum,(2008)
65-Duff, A, R, gguiding commitments and criminal liability for attempts, crime law and philosophy(2012).
66-Elliot, Catherine, the French law and its influence on the development of international criminal law, criminal law forum (2000).
67-Eleva badar, Mohamed, the mental element in the rome statute of the international criminal law, criminal law forum,(2008).
68-Finkelstein, Clair, no harm no foul? Law and philosophy (1999).
69-Husak, douglas, attempts and the philosophical foundations of criminal liability, the criminal law forum,(1997).
70-Laura, Fairburn, forsight of the consequence is not the same intent,(1998)

71-Leader-Elliott, Ian, fault element in the murder- A summary of Australian law,(2005)
72-L. Sifferd, Catrin, in defence of the use of commonsense phsychology in the criminal law, law and philosophy (2006)
73-Liao, S. Mattew, intention and moral permissibility, the case of acting permissibility with bad intentions, law and philosophy,(2012).
74-R. Power, Paul, intent in Islamic law, studies in Islamic law and society, (2006)
75-R.A.Seligman, Edvin, intent, criminal, Encyclopedia of the social sciennces, (1932).
76-Semester, A.P, moral certainty and the boundaries of intention, axford journal of legal studies,(1996).
77-Simon, Parson, intention in criminal law: why is it so difficult to find? Mounbatten of legal studies(2000).
78- Spencer,G.R, hntentional killing in French law, the law of murder: overseas comparative studies(2005).
79- Todros, Victor, scots law of murder,the law of murder, overseas comparative studies(2005).
80- Toepel, Friedrish, the fault element in the history of german criminal theory, crime law and philos,(2102)
81- Williams, Glanwille,oblique intention, cambridg law journal, (1987).

شناسه محصول: c1884 دسته: برچسب: ,