مقدمه و تصحیح نسخة خطّی دیوان نجیب الدین اصفهانی

59,000تومان

توضیحات

مشاهده چند صفحه اول :

دانلود  متن كامل در

download-thesis.com

 

 

دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

دانشکده علوم انسانی

گروه زبان و ادبیات فارسی

 

 

پايان­نامه برای دريافت درجه کارشناسی ارشد«M.A.»

 

 

عنوان:

مقدمه و تصحیح نسخة خطّی دیوان نجیب­الدین اصفهانی

 

استاد راهنما:

دكتر  عطامحمد رادمنش

 

استاد مشاور:

دكتر شهرزاد نیازی

 

نگارش:

 

 

زمستان 92

 

دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

دانشکده علوم انسانی

گروه زبان و ادبیات فارسی

 

پايان­نامه برای دريافت درجه کارشناسی ارشد«M.A.»

 

 

عنوان:

مقدمه و تصحیح نسخة خطّی دیوان نجیب­الدین اصفهانی

 

نگارش :

دانلود  متن كامل در

download-thesis.com

 

 

دانلود  متن كامل در

download-thesis.com

دانلود  متن كامل در

download-thesis.com

دانلود  متن كامل در

download-thesis.com

دانلود  متن كامل در

download-thesis.com

دانلود  متن كامل در

download-thesis.com

 

 

 

فهرست مطالب

چکیده…. 1

مقدمه… 2

1- نجیب‌الدّین رضا اصفهانی…… 3

1-1- آثارِ نجیب… 4

1-1-1- نورالهدایه……. 4

1-1-2- سبع‌المثانی …. 4

1-1-3- خلاصه الحقایق …. 5

1-1-4- دستور سلیمان …. 5

1-1-5- دیوان غزلیات ……. 5

1-2- ارزیابی شعرِ نجیب اصفهانی….. 5

1-2-1- ابیاتِ برجسته بر سیاقِ سبکِ هندی…… 6

1-2-2- آرایه‌های ادبی…… 6

1-2-2-1- تشبیه…. 6

1-2-2-2- استعاره… 6

1-2-2-3- مجاز…… 6

1-2-2-4- تناسب……. 7

1-2-2-5- تمثیل…. 7

1-2-2-6- ایهام…… 7

1-2-2-7- واج‌آرایی و تضاد…. 7

1-2-2-8- اسلوب معادله….. 7

1-2-2-9- متناقض‌نما (پارادوکس)…. 7

1-2-2-10- تلمیح……. 8

1-2-3- موسیقی شعر… 8

1-3- اصطلاحات….. 9

1-3-1- اصطلاحاتِ موسیقی…. 9

1-3-2- اصطلاحاتِ نرد و قمار….. 9

1-4- ردّ پای شعرِ پیشینیان در شعرِ نجیب…… 9

1-4-1- مولانا….. 10

1-4-2- سعدی…. 10

1-4-3- حافظ….. 10

1-4-4- بیدل دهلوی…. 11

1-4-5- صائب…. 11

1-5- نقش مذهب در شعرِ نجیب….. 12

1-6- ممدوحانِ نجیب در شعرِ او….. 13

1-6-1- عظیم‌خان… 13

1-6-2- شاه میرزا هاشم… 13

1-6-3- مسعود میرزا……. 13

1-7- معرفی نسخۀ خطی و توضیحاتی پیرامونِ روشِ تصحیح…… 13

1-8- رسم الخط… 14

1-9- تصویرِ صفحاتِ آغاز، میانی و انجامِ نسخه…… 15

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- پرسش‌های تحقیق……. 18

1-2- فرضیه‌ها… 18

1-3- بیان مسأله….. 18

1-4- پیشینۀ تحقیق…. 18

1-5- اهداف تحقیق…… 18

1-6- روش تحقیق….. 18

فصل دوم: متن تصحیح شده نسخۀ خطی دیوان نجیب­الدین اصفهانی… 19

فصل سوم: نتیجه‌گیری و پیشنهادها

1-3- نتیجه‌گیری… 194

2-3- پیشنهادها…… 194

فهرست لغات… 195

فهرست نام کسان… 201

منابع و مآخذ……. 206

 

 

 

دانلود  متن كامل در

download-thesis.com

دانلود  متن كامل در

download-thesis.com

دانلود  متن كامل در

download-thesis.com

دانلود  متن كامل در

download-thesis.com

 

فهرست نمودارها

نمودار 1: بسامد بحر رمل دردیوان اشعار نجیب اصفهانی….. 203

نمودار 2: بسامد بحرمضارع دردیوان اشعار نجیب اصفهانی …. 203

نمودار 3: بسامد بحر مجتث دردیوان اشعار نجیب اصفهانی …. 204

نمودار 4: بسامد بحر هزج دردیوان اشعار نجیب اصفهانی….. 204

نمودار 5:بسامد بحر رمل،مضارع،مجتث و هزج در دیوان اشعار نجیب اصفهانی….. 205

      

                                                                                                                                       

چکیده

نجیب الدین رضا اصفهانی، شاعر و صوفی قرن یازدهم است که به نام‌های زرگر اصفهانی، نجیب تبریزی و نجیب تبریزی اصفهانی نیز اشتهار دارد. وی که از مشایخ صوفیۀ ذهبیه است در سال 1047 در اصفهان به دنیا آمده، در جوانی به شیخ محمّدعلی مؤذن خراسانی،عارفِ برجستۀ ذهبیه، دست ارادت داده و بعدها خلیفه و داماد وی گشته است. او در دورۀ سبک هندی (یا اصفهانی) زیسته، امّا در سخن‌سرایی بیشتر به شعرای عارفِ متقدّم نظر دارد.

مثنویِ سبع المثانی، نورالهدایه در بیانِ اصطلاحات صوفیه، خلاصه الحقایق مثنوی در آدابِ سیر و سلوک و تصوف، دستورِ سلیمان در بیانِ اصطلاحاتِ صوفیان و دیوانِ غزلیات از آثار اوست.

نسخۀ خطی دیوانِ او در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است. در دیوانِ او رویکرد مذهبی و تعلقاتش به خاندانِ رسالت آشکار است؛ او به صنایع ادبی و صورخیال توجّه داشته و کلام خود را به آرایه‌های ادبی می‌آراید. نجیب اگرچه صوفی بوده است و آثاری در آداب سیر و سلوک و صوفیه دارد؛ امّا این اندیشه در غزل‌های او کمتر نمود یافته است.

 

واژه‌های کلیدی: نجيب اصفهاني، قرن يازدهم، نسخه خطي، تصحيح، ديوان.

 

 

 

مقدمه

آثارِ پیشینیان در قالبِ نسخ خطی از پس قرن‌ها به یادگار مانده‌ است و این بر عهدۀ ماست که آنها را حفظ کنیم و در عین امانت به تصحیح آن اقدام نماییم.

«هدف از دانش و فنّ تصحیح متون، به دست دادن متنی هر چه نزدیکتر به متن اصلی است که از زیرقلم نویسنده ای خارج شده و یا از بیان شاعر یا گوینده ای تراوش یافته، و امروزه مورد پژوهش ماست» (جهانبخش، 1384: 14-13).

با اینکه برخی محققان رابطۀ خوشی با ادبیاتِ دورۀ صفویه ندارند و شاید اساساً ارزشی برای آن قائل نباشند شبهه نیست که از نظر تازگی وغرابتی که اشعار این دوره دارد به کلّی از آثارِ ادبی ادوارِ دیگر متمایز است. لطفعلی بیک آذر در آتشکده و رضاقلی‌خان هدایت در مجمع الفصحا هرجا ذکری از شعرای دورۀ صفویه رفته است به اجمالی هرچه تمامتر برگزار کرده‌اند (رک. مؤتمن، 1339 : 344 و 345). در هر حال دور از هرگونه تعصب شعرِ این دوره حلقه‌ای است از زنجیرۀ ادبی از نخستین روزهای شعر پارسی تا کنون. نبایست با نگاهی که به نقد و بررسی سخنِ سخنسرایانِ سده‌های چهارم و پنجم تا پایان هشتم می‌پردازیم به ارزیابی و سنجش سخن این عصر پرداخت. باید قیاسِ فصاحت را با در نظر داشتن وضع ادبی، اجتماعی و سیاسی آن زمان سنجید. این که از هر صنف شاعرانِ ممتازی در این دوره ظهور کرده‌اند نکته‌ای نیست که از آن بتوان به تسامح گذشت. آگهی تبریزی به سوزن‌گری منسوب بود و ظریفی تبریزی به خرده‌فروشی اوقات می‌گذرانید. فنایی مشهدی علافی می‌کرد و مولانای یمنی در سمنان کفشگر بود. فقیری یخنی‌پزی می‌کرد و وصلی تبریزی از مطربی معیشت می‌نمود. امیری اصفهانی به دکّانِ عطاری می‌نشست و بزمی قزوینی کفشدوز بود (رک.سام میرزا، 1314 : 141 تا 170)

«از مهمترین عواملی که در زمانِ صفویه شعر و شاعری در عوام رخنه کرد این بود که صفویه ترویج مذهبِ شیعه را اساسِ سیاست خویش کرده بود و خود را از جهتِ تقویت مبانی دولت و سلطنت خویش به مدایح شعرا محتاج نمی‌دید. الّا بدان اندازه که شاعر آنها را در نشر و ترویج مبادی مذهب شیعه موثر می‌شمردند»(رک. اسکندر بیک ترکمان، 1334 : 178به نقل از زرین­کوب،1389:254) برخی از پژوهشگران این تغییر مذهب در سلسله صفوی را انقلاب اجتماعی دانسته و تغییر سبک ادبی را معلول این علت می‌دانند (ر.ک : شمیسا، 1382 : 284). این نکته بدین معنا نیست که ادبیّات در دورۀ صفوی صرفاً جنبۀ مذهبی داشته؛ بلکه روابط علّت و معلولی در مسائل اجتماعی و فرهنگیِ پیچیده غالباً غیر مستقیم است. به همین خاطر است که در شعرِ این دوره مشایخی را می‌شناسیم که در سخن‌سرایی دستی دارند و شهرتی. شاعرانی مانند: ملامحسن فیض، میرزا جمال خوانساری، هاشمی کرمانی، ضمیری اصفهانی و میرزا نجیب الدین رضا اصفهانی. در این زمان، غزل‌سرایی عرفانی به تقلید شاعرانِ عارف‌مسلک گذشته و اشعار عرفانی شاعرانِ پیشین مانند سنایی و مولوی و سعدی و حافظ، ادامه دارد.

نجیب الدّین اصفهانی از همین شاعران متشرع است. او شاعری است شیعی که حکمت عرفای شیعی را در شعر خود وارد ساخته است. «نورالهدایه» دربارۀ انواع معرفت، «سبع‌المثانی» مثنویی بر وزن مثنوی معنوی مولوی، «دیوان اشعار» ، مثنوی «خلاصه الحقایق» مشتمل بر مسائلِ فلسفی و عرفانی و مبانی تصوف و آداب سیر و سلوک، از آثارِ این عارف و شاعر می‌باشد.

 

1- نجیب‌الدّین رضا اصفهانی

میرزا نجیب الدین رضا که با نام زرگر اصفهانی نیز اشتهار دارد، از مشایخ صوفیه ذهبیه در قرن یازدهم و دوازدهم است (عبرت نائینی، 1376، ج 2 : 768). شهرتِ او را به زرگر، رضاقلی‌خان هدایت در ریاض العارفین متذکر شده است و ذیل نام او به شرح احوالش پرداخته است. نگارنده در هیچ جای آثارِ او قرینه‌ای برای این شهرت نیافته و بر این گمان است که شاید این شهرت پس از دوران هدایت (از آن جهت که شاعرِ دیگری با این تخلص داریم و هدایت در مجمع الفصحا به شرح احوال او پرداخته) برای میرزا نجیب الدین رضا رقم خورده باشد. به همین خاطر منشأ این تخلیط را ریاض العارفین هدایت می‌داند. که در این نوعِ ادبی نیز طبع آزمایی کرده است. وی در سال 1047 در اصفهان به دنیا آمد (خاوری، 1362 : 282). «از اماجد مجذوبین و اکابر محبوبین بود و پس از جذبه به سلوک رجوع کرده» (هدایت، 1388 : 149). در اصفهان با شیخ محمدعلی موذن خراسانی ـ از بزرگان عرفا ـ ملاقات کرد و به همراه او به مشهد رفت (همان). در سال 1078 به همراه استاد به اصفهان بازگشت و بعدها خلیفه و داماد او گشت (تمیم‌داری، 1372 : ج 1 : 341). نجیب به نام‌های رضا [و] جوهری، تخلص می‌نموده و خلاصه الحقایق و دیوان غزلیات و سبع المثانی از آثار او بوده» (تبریزی، 1328 : 123). امّا در غزلیات چنانچه نگارنده در آثار او تتبع کرده، وی هرآنجایی که از تخلص استفاده کرده، نامِ نجیب را برگزیده است.

معصوم‌علی‌شاه در ذکر شیخ محمدعلی مؤذن می‌نویسد : «خلیفۀ وی  نجیب الدین رضاست که ترجمه‌اش بیاید.»(معصوم‌علی‌شاه، بی‌تا،ج3: 165). در ادامه آمده‌است : «سیّد رضا مردی بزرگوار است و کتاب سبع‌المثانی از اوست و نجیب الدّین را در ریاض العارفین به عنوان زرگر اصفهانی آورده است و ترجمه نموده. وفاتش در سال یک‌صد و هشتاد و پنج نوشته و مخفی نیست که غیر از زرگر اصفهانی است که نامش محمدحسن است. وفاتِ وی را در مجمع الفصحا سال هزار و دویست و هفتاد نوشته است. خلاصه نجیب الدین را تعریف همین بس که مرحوم مظفرعلی‌شاه در کتاب مثنوی بحرالاسرار او را ستوده است و بعضی از آن ابیات تیمناً آورده می‌شود.

صبح یوم السبت شوال الکریم                 عـارض مشـتاق سـلطان عظـیــم

طلعتی فرخنده چون ماه تـمام                  چشم جان را جلوه‌گر شد در منام

قـصّـه سـبع‌المثانی مـثنـــوی                 از کلام شـــه نجــیب المعنــوی

شه نجیب الدین رضا شاه ولی                 مرشـد راه رضـا سلـطان عـلــی»

(همان : 216)

نجیب اصفهانی در شرحِ احوالِ خود، خویش را امّی معرفی کرده (رک : تمیم‌داری، 1372 : 340) و بر همین اساس است که شرح حال نویسان مانند هدایت در ریاض العارفین و مدرس تبریزی در ریحانه‌الادب و  آقابزرگ طهرانی در الذریعه او را بی سواد دانسته‌اند. امّا آنچه از آثارِ او پیداست؛ نکته‌ای جز این است.

درگذشت او را به سال‌های 1080 (هدایت، 1388 : 149) 1085 (معصوم‌علی‌شاه، بی‌تا، ج3 : 216) (خاوری، 1362 : 289) و 1108 (تمیم‌داری، 1372 : 340) بیان کرده‌اند. مرحوم مصلح‌الدین مهدوی وفات او را هم سال 1080 و هم 1075 ذکر کرده است (مهدوی، 1348 : 326 ، 1388 : 617). اگر تاریخِ نگارش آثارِ او ـ چنان‌چه در ادامه بدان خواهیم پرداخت ـ را صحیح بدانیم، تاریخ 1108 برای وفات صحیح‌تر می‌نماید.

مزارِ وی در بقعۀ میرزا رفیعاست. صاحب تذکره القبور می‌نویسد : «قبرش در قسمتِ شمالی آب انباری که فعلاً جزو اراضی فرودگاه است قرار داشت و تا این اواخر موجود بود و نگارنده [(= مهدوی)] آن را دیده بود» (مهدوی، 1348 : 326).

از آنجایی که در برخی تذکره‌ها و کتب تاریخی ـ ادبی نجیب اصفهانی را زرگر اصفهانی نیز معرفی کرده‌اند؛ نباید این شخص را با زرگر اصفهانی شاعرِ سدۀ سیزدهم اشتباه گرفت. احمد کرمی در مقدمۀ دیوان زرگر می‌نویسد: «آقا محمّدحسن زرگر اصفهانی از غزل‌سرایان اواسط قرن سیزدهم هجری است که درگذشت وی را به سال 1270 هجری قمری یاد کرده‌اند» (زرگر اصفهانی، 1362 : 8 ـ 7). ترجمانِ احوالِ شیخ نجیب در کتاب رجال و مشاهیر اصفهان تألیفِ میرسید علی جناب، هم‌چون ریاض‌العارفین ذیل نامِ زرگر اصفهانی مرقوم گشته و بدون ذکر هیچ منبعی، عیناً متن ریاض‌العارفین آمده است. قابل ذکر اینکه مصحّحِ چاپ اخیر از رجال و مشاهیر هم هیچ‌ اشاره‌ای به این نکته نکرده‌ است (رک: جناب اصفهانی، 1385: 273).

 

 

1-1- آثارِ نجیب

1-1-1- نورالهدایه

 «کتاب مستطاب نورالهدایه از تصنیفات عارفِ کامل و فاضلِ واصل شیخ نجیب الدین رضا تبریزی قدس سره معاصر شاه سلیمان صفوی» در سال 1365 (= 1325 خورشیدی) در چاپ‌خانه علمی به چاپ رسیده است. موضوعِ کتاب در تصوف و انواع معرفت است. نویسنده به بیان اصول دین و اصطلاحاتِ صوفیه می‌پردازد. سال تألیف این کتاب را 1087 نگاشته‌اند (تمیم‌داری، 1372 : 342)

 

 

1-1-2- سبع‌المثانی

منظومه‌ای است عرفانی به فارسی بر وزن مثنوی معنوی مولوی که آن را در سال 1094 سروده و مشتمل بر بیست هزار بیت است. وی این کتاب را به عنوان مجلد هفتم مثنوی جلال‌الدین مولوی سروده و تاریخ سرودن آن سال 1094 نگاشته شده است. نجیب الدین در این کتاب آگاهی‌هایی دربارۀ ضدیّت با تصوف در دوره شاه عباس دوم، در سفر مشهد و اصفهان به دست داده است. در برخی حکایت‌ها که به صورت نظم آورده است، وقتِ تغییر دولتِ صفوی را بیان کرده و در واقع نوعی پیش‌گویی برای سقوطِ این دولت است (جعفریان، 1379 : 533). این کتاب در سال 1342ق در مطبعه سعادت شیراز به صورت چاپ سنگی به همراه رساله‌های تحفة عباسی، دیوان شیخ عطار، رسالة نوربخشیه و رساله در معرفت در هامشِ کتاب به چاپ رسیده است. باری دیگر سبع‌المثانی توسط خانقاه احمدی (تهران) در سال 1360 منتشر شده است.

 

 

1-1-3- خلاصه الحقایق

مثنویی است در آداب سیر و سلوک و تصوف. این اثر در سال 1328 توسط میرزا احمد اردبیلی در ضمنِ کفایه المومنین و اوصاف المقربین به چاپ رسیده است.

 

 

1-1-4- دستور سلیمان

دستور سلیمان رساله‌ای است در اصطلاحاتِ صوفیان که نسخۀ خطی آن در دانشگاه تهران موجود است (رک. منزوی، 1353 : 1038). به غیر از تذکره القبور (مهدوی، 1348 : 327)، عرفان و ادب در عصر صفویه (تمیم‌داری، 1372 : 342) و سبک‌شناسی نثر (شمیسا، 1386 : 232) دیگران به این اثر نجیب اشاره‌ای نکرده‌اند.

 

 

1-1-5- دیوان غزلیات

 نسخه خطی دیوان غزلیاتِ نجیب اصفهانی با شمارۀ 390  در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود است. این نسخه شامل 140 برگ، 14 سطری و قریب به 2000 بیت است. این نسخه فاقد تاریخ کتابت است. علاوه بر این مدرس تبریزی و تمیم‌داری دیوان اشعار وی را که مشتمل بر غزل و قصیده و ترجیع و مراثی است برشمرده‌اند؛ امّا از نسخۀ موجودِ آن اطّلاعی به دست نداده‌اند (مدرس تبریزی، 1328، ج2 : 375) ، (تمیم‌داری، 1372 : 342).

 

 

1-2- ارزیابی شعرِ نجیب اصفهانی

اقبال و هنرِ نجیب اصفهانی در مثنوی‌سرایی بیش از غزل‌سرایی است؛ زیرا در آنجا مفهومی را بیان می‌دارد ولی در غزل‌سرایی بر سرِ موضوع‌های تکراری پیش گفته شده شاعرانِ سده‌های پیشین، دور می‌زند. سبکِ شعری او را بهتر است به حکمِ زمانِ او سبکِ هندی یا اصفهانی دانست. زیرا ابیاتی با سیاقِ سبک هندی که ـ ویژگی‌های «تناسب»، «تمثیل»، «مصراع برجسته» و «اسلوب معادله» و … در آن مشهود باشدـ در دیوانِ او یافت می‌شود.

 

 

1-2-1- ابیاتِ برجسته بر سیاقِ سبکِ هندی

شربت سیب زنخدان را چه شیرین ساختند   صد هزاران جان برای بوسه‌ای اسراف نیست

 

(غ 147، ب 2)

به دستم نیست یک ناخن ز بس در کار دل کردم   که ساییدن پریشان می‌کند دندان سوهان را
 

(غ 81، ب 12)

چراغ اهل عالم جمله بر تقلید می‌سوزد

 

  ز روی یکدگر پوشند مردم جامِ غفلت را

 

(غ 21، ب 7)

از کشمکش نالۀ دل چرخ شود نرم

 

  پیروز کند حرکتِ خمیازه کمان را

 

(غ 24، ب 3)

بی‌ تربیت عقل سخن زور ندارد

 

  طوطی ز رخ آینه دانست زبان را

 

(غ 2، ب 11)

تا ساقی تو جانب انصاف را گرفت

 

  برداشت تیغ هوش بریدن می از میان

 

(قص 3، ب 3)

 

1-2-2- آرایه‌های ادبی

1-2-2-1- تشبیه

در محفل خیال تو از شام تا سحر   مانند شمع سوخته بند قبای ما

 

 (غ11، ب6)

خلق چون صورت دیوار همه مدهوشند

 

  دست و پایی نکند صورت مستور اینجا

 

(غ 46، ب 3)

 

 

1-2-2-2- استعاره

تو مرد ساغر خورشید نیستی بنشین

 

  حریف کاسۀ دریای عشق چشم تر است

 

(غ 117، ب 8)

خورشید استعاره از شراب است؛ نجیب در جای‌جای اشعارش، از خورشید در معنای استعاری شراب و جام ـ چون پیشینیان ـ استفاده کرده است.

 

1-2-2-3- مجاز

می‌کند نزدیک سربازی ره دور تو را

 

  در حقیقت دارِ معراج است منصور تو را

 

(غ 22، ب 1)

1-2-2-4- تناسب

خانۀ صیاد را بالین خود دانسته‌ایم

 

  ناخن شیر است موی و سینۀ نخجیر ما

(غ17، ب 2)

1-2-2-5- تمثیل

نام بزرگ جستن هرکس نمی‌تواند

 

  محمود کم پسر نیست آری سبکتگین را

 

(غ 64، ب 7)

 چندین عبث به پنجۀ زورین خود مناز

 

  سنگی شکست شوکت اصحاب پیل را

 

(غ 15، ب 4)

 

1-2-2-6- ایهام تبادر

نفس تازه کن هردم از ذکر جانان

 

  که توحید دانه‌ است مرغِ زبان را

(غ 18، ب 3)

آوردن تناسب‌های ذکر و توحید و دانه، دانه‌های تسبیح را به ذهن متبادر می‌کند.

 

1-2-2-7- واج‌آرایی و تضاد

هنوز شاهد مشرب نبسته بود مگر

 

  که خندۀ نمکین بود با شراب مرا

 

(غ 12، ب 2)

واج­آرایی حرف«ش» دارد.

 

1-2-2-8- اسلوب معادله

خدا کند که بر آید ز سینه دل بیرون

 

  که بسته راه نفس دود این کباب مرا

 

(غ 12، ب 4)

1-2-2-9- متناقض‌نما (پارادوکس)

از سایۀ خورشید مجو وقت که دیدیم

 

  هرجا که شود قامت او راست نماز است

 

(غ 111، ب 2)

1-2-2-10- تلمیح

نام بزرگ جستن هرکس نمی‌تواند

 

  محمود کم پسر نیست آری سبکتگین را

 

(غ 64، ب 7)

بی‌ تربیت عقل سخن زور ندارد

 

  طوطی ز رخ آینه دانست زبان را

 

(غ 2، ب 11)

حافظ نیز در این حکایت گوید:

در پس آینه طوطی صفتم داشته‌اند

 

 

  آنچه استاد ازل گفت بگو می‌گویم

1-2-3- موسیقی شعر

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

منابع و مآخذ

  1. آذر ، لطف‌علی بیک (1346). آتشکده، تصحیح حسن سادات ناصری ، تهران : امیرکبیر.
  2. آقابزرگ طهرانی (1408ق). الذریعه، قم : اسماعیلیان.
  3. اسکندر میرزا ترکمان (1334). تاریخ عالم آرای عباسی، تهران : امیرکبیر.
  4. برهان، محمدحسین خلف تبریزی؛ (1391)، برهان قاطع؛ به اهتمام محمد معین، امیرکبیر، تهران.
  5. بیدل دهلوی (1386). دیوان بیدل دهلوی، تصحیح محمدسرور مولایی، تهران : علم.
  6. تبریزی، محمدعلی (1328). ریحانه الادب، تهران : چاپخانه شرکت سهامی طبع کتاب.
  7. تربیت، محمدعلی (1378). دانشمندان آذربایجان، چاپ غلامرضا طباطبایی مجد.
  8. تمیم‌داری، احمد (1372). عرفان و ادب عصر صفویه، تهران : حکمت.
  9. جناب اصفهانی، سید علی (1385). رجال و مشاهیر اصفهان، تصحیح رضوان پورعصار، اصفهان : مرکز اصفهان‌شناسی و خانۀ ملل.
  10. جعفریان، رسول (1379). صفویه در عصر دین، فرهنگ و سیاست، قم : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
  11. جهانبخش، جویا (1384). راهنمای تصحیح متون، چاپ دوم، میراث مکتوب، تهران
  12. حافظ، شمس‌الدین محمد (1362). دیوان حافظ، تصحیح پرویز ناتل خانلری، تهران : خوارزمی.
  13. خاوری، اسدالله (1362). ذهبیه، تهران : دانشگاه تهران.
  14. خیام‌پور، عبدالرسول (1348). فرهنگ سخنوران، تهران : طلایه.
  15. درایتی، مصطفی(1389).­­­­فهرستوارة دستنوشت­های ایران(دنا)،تهران:کتابخانه،موزه ومرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
  16. دهخدا، علی اکبر؛ (1372)، لغت نامه (دوره 15 جلدی)، دانشگاه تهران.
  17. زرگر اصفهانی (1362). دیوان زرگر اصفهانی، تصحیح احمد کرمی، تهران : ما.
  18. زرین‌کوب، عبدالحسین (1389). نقد ادبی، تهران : امیرکبیر.
  19. سام میرزا صفوی (1314).تذکرة تحفه سامی، تصحیح وحید دستگردی، تهران : بی‌نا.
  20. سعدی، مصلح الدین (1390). کلیات سعدی، تصحیح و تدقیق حسن انوری، تهران : قطره.
  21. شمیسا، سیروس (1382). سبک‌شناسی شعر، تهران : فردوس.
  22. ـــــــــــــــ (1386). سبک‌شناسی نثر، تهران : میترا.
  23. صائب تبریزی، میرزا محمّدعلی (1387). دیوان صائب، به کوشش محمد قهرمان، تهران : علمی ـ فرهنگی.
  24. صفا، ذبیح الله (1372). تاریخ ادبیات در ایران، جلدِ پنجم، تهران : فردوس.
  25. عبرت نائینی، جلال (1376). مدینه الادب، چاپِ عکسی نسخه خطی، تهران : مجلس شورای اسلامی.
  26. عطار نیشابوری، فرید الدّین (1386). مظهرالعجایب (منسوب به عطار)، تهران : پازینه.
  27. مؤتمن، زین‌العابدین (1339). تحول شعر فارسی، تهران : کتابفروشی مصطفوی بوذرجمهری.
  28. معصوم‌علی‌شاه(بی‌تا). طرائق الحقایق، تصحیح دکتر محمدجعفر محجوب، تهران.
  29. منزوی، احمد (1353). فهرست نسخه خطی، تهران : دانشگاه تهران.
  30. مولوی، جلال الدین محمّد (1386). مثنوی معنوی، تصحیح عبدالکریم سروش، تهران : علمی فرهنگی.
  31. مهدوی، مصلح‌الدین (1348). تذکره القبور، اصفهان : ثقفی.
  32. ـــــــــــــــــــ (1388). دانشمندان و بزرگان اصفهان، تحقیق و تصحیح و اضافات : رحیم قاسمی، محمدرضا نیلفروشان، اصفهان : گلدسته.
  33. ناصر خسرو، ابومعین (1370). دیوان ناصر خسرو، تصحیح مجتبی مینوی و مهدی محقق، تهران : دانشگاه تهران.
  34. نجیب اصفهانی، رضا (بی‌تا)، دیوان غزلیات، نسخه خطی، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، شماره 390.
  35. ــــــــــــــــــ (1325). نورالهدایه، تهران : چاپخانه علمی.
  36. ــــــــــــــــــ (1342ق). سبع المثانی، شیراز : مطبعه سعادت.
  37. ــــــــــــــــــ (1360). ـــــــــــــ ، تهران : خانقاه احمدی.
  38. ــــــــــــــــــ (1328). خلاصه الحقایق، توسط میرزا احمد اردبیلی.
  39. هدایت، رضا قلی‌خان (1316). ریاض العارفین، تهران : کتابخانه مهدیه طهران.
  40. ــــــــــــــــــــ (1388). ــــــــــــــ ، تصحیح ابوالقاسم رادفر، تهران : پژوهشگاه علوم انسانی.
  41. ــــــــــــــــــــ (بی تا). مجمع الفصحا ، تهران : چاپ سنگی.

 

Abstract
   Najib al-Din Reza Esfahani was poet and mystic of the eleventh century whose names such as Zargar Esfahani , Najib Tabrizi and has a reputation. He is the elders of Safavid Zahbieh, born in the year 1047, in youth he had special attention to Sheikh Mohammad Ali Muezzin Khorasani mystic devoting to the leading Zahbieh and later he became the caliph and his son in law. He lived during Hindi (or Isfahani ) style, but in elocution he is more superior than mystic poets of earlier plans .

Masnavi Sab-Almasany, Noralhedayh expressed in terms of Sofia, summarized in Masnavi in customs and manners of mysticism, Suleiman offer in expressing Sufi lyrics and Sufism, Sufis are his works.

Court manuscripts of his writings have been examined in this study. In his book, religious approach and worldly belongings to the family mission is clear, he had paid attention his word to imagination tropes and literary arrays. Although he was Sufi and works on Sufism and Sufi traditions, but the idea has not highly manifested itself in sonnets.

 

Key Words: sonnet, Najib Esfahani , Zahbieh , eleventh century , manuscript correction .

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “مقدمه و تصحیح نسخة خطّی دیوان نجیب الدین اصفهانی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 + 6 =