نقش جنسیتی زنان در حقوق کیفری

99,000تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

 پایان نامه کارشناسی ارشد

رشته: فقه و مبانی حقوق

عنوان پایان نامه

نقش جنسیتی زنان در حقوق کیفری

 

چکیده

اسلام نسبت به حقوق زن و مرد دیدگاه متساوی و متعادلی دارد. اما شرایط و ویژگی‌های فیزیکی مختلف این دو جنس متعاقبا حقوق و وظایف خاصی را برای آنها به دنبال دارد؛ لذا اینجاست که ضرورت حمایت از زنان (به دلیل نقش مهم مادری) مورد توجه اسلام قرار گرفته و نگاه جانبدارانه‌ی خود را در زمینه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی، اخلاقی مطرح نموده. حال با توجه به اینکه زنان رسالت متفاوتی با مردان دارند  لازم است بررسی شود در صورت ارتکاب جرم مجازات متفاوتی خواهند داشت یا خیر؟ دیدگاه فقهای اسلام در رویکرد به جرایم زنان نیز رویکرد حمایتی است  با این رویکرد در موارد مختلف نسبت به مجازات زنان کیفرهای متفاوتی منظور کردند که جمع آنها تفاوت در تخفیف جرایم: زنای اکراهی، قیادت و ارتداد است که در فصل پایانی رساله مفصل به بیان این جرایم و مجازاتشان پرداخته شده است.

کلیدواژه: حق، حمایت، جرم، کیفر، مجازات.

 

 

فهرست

فصل اول: کلیات و مفاهیم 15

1.1کلیات. 20

1.1.1بیان مسئله تحقیق. 20

1.1.2سؤالات تحقیق. 20

1.1.3فرضيات تحقيق. 20

1.1.4ضرورت و اهداف.. 21

1.1.5پيشينه تحقیق. 21

1.1.6چارچوب نظری تحقیق. 22

1.2مفاهیم 22

1.2.1حق. 22

1.2.2مجازات.. 23

1.2.3جرم 24

1.2.4حمایت.. 24

1.2.5برابری. 25

1.2.6تخفیف.. 25

1.2.7حقوق کیفری اسلام 25

فصل دوم: تساوی حقوق زن ومرد 26

2.1دیدگاه‌های مختلف در خصوص برابری وتساوی زن ومرد 27

2.1.1زن ودیدگاه‌ها 27

2.1.1.1 دیدگاه اول:تفریطی‌ها 28

2.1.1.2 دیدگاه دوم:دیدگاه افراط‌گونه 32

2.1.1.3 دیدگاه اعتدالیون(دیدگاه اسلام در تساوی) 36

2.1.2مواردی که زن ومرد با هم مساویند 41

2.1.3تفاوت عین عدالت است.. 44

2.2حقوق اختصاصی زن و مرد 47

2.2.1حقوق اختصاصی مردها 48

2.2.1.1 قوامیت.. 48

2.2.1.2 سیری در قوانین مدنی ایران. 50

2.2.1.3 حق تمکین. 51

2.2.1.4 حق انتخاب محل سکونت.. 54

2.2.1.5 حق طلاق. 54

2.2.1.6 ادله انحصارطلاق به مرد 55

2.2.1.7 تعدد زوجات.. 57

2.2.1.8 حقوق اختصاصی زن. 60

2.2.1.9 اجرت رضاع. 60

2.2.1.10حق دریافت اجرت جهت کارهای خانه 61

2.2.1.11حق حضانت.. 63

2.2.1.12حق جنسی زن. 64

2.2.1.13حقوق اقتصادی. 65

2.2.1.14نفقه 65

2.2.1.15مهریه 67

2.2.1.16حق حبس.. 69

2.2.1.17حق مضاجعه 70

2.2.2نتیجه حقوق خاص زن. 70

2.3حقوق ادعا شده‌ی اختصاصی مردها 71

2.3.1قضاوت.. 71

2.3.1.1 دلایل نقلی. 72

2.3.1.1.1     قرآن…………….. 72

2.3.1.1.2     روایات………….. 73

2.3.1.1.3     اجماع………… 74

2.3.1.2 دلایل عقلی. 74

2.3.1.2.1ناقص بودن و عدم اهلیت برای قضاوت.. 75

2.3.1.2.2     نقد نظریه نقصان و عدم اهلیت.. 75

2.3.1.3 لزوم مستور بودن و عدم اختلاط با مردان. 76

2.3.1.4اصل عدم جواز قضاوت زن‌یا اصل مأذون بودن او. 76

2.3.1.4.1     ارزیابی اصل عدم 77

2.3.2نتیجه 78

2.3.3مرجعیت.. 78

2.3.3.1 مذاق شارع. 79

2.3.3.2 روایات.. 79

2.3.3.3 اولویت قطعیه 80

2.3.3.3.1     بررسی و نقد ادله مذکور. 80

2.4حاکمیت. 82

2.4.1.1 بررسی ادله 82

2.5نتیجه فصل. 84

فصل سوم: رویکرد حمایتی اسلام از بانوان. 86

3.1حمایت‌های اجتماعی. 87

3.1.1ادای شهادت زن ومرد 89

3.1.1.1 در امور جزائی. 89

3.1.1.2 امور مدنی. 90

3.1.2برخی حکمت‌ها راجع به تفاوت زن ومرد در پذیرش شهادت.. 92

3.1.3جایگاه شهادت.. 97

3.1.4نتیجه 99

3.1.5واجب نبودن نماز جمعه بر زن. 101

3.1.5.1 علت عدم الزام برخی تکالیف بر زن. 102

3.1.5.2 امام جماعت بودن زن. 103

3.1.5.3 قضای نماز پدر و مادر. 104

3.1.6جهاد 104

3.1.6.1 سایر قوانین جهاد و رعایت جانب زنان. 106

3.1.7قضاوت.. 106

3.1.8نتیجه حمایت‌های اجتماعی. 109

3.2حمایت‌های اقتصادی. 110

3.2.1مالکیت و استقلال مالی زن در اسلام 110

3.2.1.1 ارث.. 115

3.2.1.2 نفقه 117

3.2.1.2.1     حوزه‌های اختصاصی مسئولیت هر‌یک از زوجین در محدوده خانواده 119

3.2.1.2.2     بررسی فلسفه حکم نفقه 122

3.2.1.3 مهریه در اسلام 122

3.3حمایت‌های اخلاقی. 129

3.3.1حمایت اخلاقی اسلام از زن در نقش مادر. 133

3.3.1.1 آیات.. 133

3.3.1.2 روایات.. 135

3.3.2حمایت اخلاقی اسلام از زن در نقش فرزندی. 138

3.3.2.1 آیات.. 138

3.3.2.2 روایات.. 140

3.3.3حمایت اخلاقی اسلام اززن در نقش همسری. 144

3.3.3.1 آیات.. 144

3.3.3.2 روایات.. 144

3.3.4حمایت‌های قانون از زنان. 147

3.3.4.1 حمایت‌های جزایی. 148

3.4نتیجه. 148

فصل چهارم: موارد تخفیف مجازات زن. 150

4.1موارد تخفیف مجازات زن در بخش زنا 151

4.1.1زنای بکر و بکره 153

4.1.1.1 نقل روایات.. 154

4.1.1.2 علت تبعید نشدن زن. 156

4.1.1.2.1     بیان نظرات فقها 156

4.1.1.3 حد زن زناکار بکره در قانون مجازات.. 158

4.1.2زنای مجنون و صغیر. 158

4.1.3زنای اکراهی. 165

4.1.3.1 تحقق اکراه در مرد 165

4.1.3.1.1     نظرات مخالفین: 165

4.1.3.1.2     نظرات موافقین. 166

4.1.3.1.3     بررسی روایات.. 167

4.2قیادت. 168

4.2.1تعریف قیادت.. 169

4.2.2مجازات قیادت.. 169

4.2.2.1 بیان نظرات فقها 170

4.2.2.2 حد قوادی زن از دیدگاه فقها 171

4.2.2.3 دلایل عدم مجازات.. 172

4.2.2.4 فلسفه قیادت.. 173

4.2.2.5 نتیجه قیادت.. 174

4.3محاربه. 174

4.3.1مجازات محارب.. 175

4.3.1.1 مستندات حکم 176

4.3.1.1.1     تخییری‌یا تفضیلی بودن مجازات.. 176

4.3.1.2 جرم زن محارب از نظر فقها 176

4.3.1.2.1     نظرات فقها‌ی اهل سنت.. 178

4.4ارتداد 179

4.4.1اقسام مرتد 180

4.4.2مجازات ارتداد 181

4.4.2.1 مجازات‌های مرتده 183

4.4.2.1.1     حکم ارتداد زن از دیدگاه فقهای امامیه 183

4.4.3تفاوت‌های زن و مرد در مجازات ارتداد 184

4.4.3.1.1     اهل سنت و ادله آن‌ها 185

4.4.4نتیجه 188

4.5ارفاقات در نحوه‌ی مجازات زنان. 189

4.5.1تازیانه 189

4.5.2نظرات فقها 189

4.5.2.1 نظرات فقهای امامیه 190

4.5.2.2 نظرات اهل سنت.. 191

4.6موارد پراکنده 191

4.6.1حد زن باردار. 192

4.6.2مریض و مستحاضه 194

4.6.2.1 نتیجه 196

نتیجه نهایی. 197

 

 

 

فصل اول

کلیات و مفاهیم

مقدمه

از آغاز پیدایش انسان جرم و لغزش و در پی آن کیفر و مجازات پدید آمد. قوانین ومقررات کیفری هر جامعه وسیله‌ای است برای حفظ و حمایت از حقوق و آزادی‌های فردی و اجتماعی، و نیز معیاری است برای شناخت ارزش‌های حاکم و طرز تلقی اکثریت مردم نسبت به ماهیت و شرایط اعمال مجرمانه‌ای که ارتکاب آنها ممنوع و مرتکب مستحق مجازات است. خداوند متعال به اقتضای حکمت خویش و از سر رحمت و مهربانی، نظام آفرینش را بگونه‌ای قرار داده که بازتاب بد اعمال ناشایست انسان‌ها در جامعه آشکار شود و جامعه آن را لمس کند تا شاید از ازتکاب جرم وگناه دست بردارند، مثلا دزدی، امنیت اقتصادی را برهم می‌زند و بی‌بندوباری جنسی به کیان خانواده و سلامت و بقای نسل آدمی‌ زیان می‌رساند.[1]در شریعت اسلامی‌نظام کیفری وشناسایی جرائم مبنای اخلاقی دارند اسلام در جهت رشد وتعالی شخصیت فردی ازطریق ممنوع کردن کارهای ضد اخلاقی و شناسایی آن به عنوان جرم وتعیین کیفر برای آن موانع بازدارنده‌ای از ارتکاب آن پیش‌بینی کرده است زیرا اسلام برای بازداشتن افراد از کارهایی که به انحطاط روحی خود فرد وضررهای دامنه‌دار اجتماعی می‌انجامد صرفا به پند و موعظه اکتفا نکرده است. در اسلام با اعلام اینکه هر فعل حرامی‌جرم است راه انجام هرعملی که به سقوط شخصیت فرد بیانجامد را بسته است. اجرای کیفرهای اسلامی ‌بازتاب و انعکاس انتقام‌جویی فرد‌یا جماعتی نیست که قانون را به نفع خود وضع کرده باشند بلکه برای تامین مصالح عمومی‌ و اعتلای کلمه حق است بر این اساس خداوند برای اداره صحیح نظام بشری، احکامی ‌را فرض نموده است که با اجرای آن، اصل حیات، عرض و مال، آزادی فردی اجتماعی، و امنیت، از آسیب اخلال‌ران و اضرار آنان که موجب فساد در زمین است مصون داشته شده و در قبال تهمت‌ها و افتراها تضمین می‌گردد که این امر در حکومت اسلامی ‌زیر‌بنای مهم اجتماعی صلح و امنیت محسوب می‌شود.[2] اسلام برای تهذیب نفوس، پاسداری ازمصالح امت و بسط عدالت، امنیت اجتماعی، حفظ نظام و ارزش‌های جامعه شیوه‌هایی را به کار گرفته است که در آخرین مرحله نوبت به اجرای مقررات جزایی و اقامه حدود و تعزیرات می‌رسد. بنابراین هدف اسلام از کیفر گنهکار و جنایتکار زجر و تعذیب مرتکبان و تشفِّی خاطر اولیای دم ومانند این امور نیست بلکه غرض تأدیب و تهذیب اخلاق مجرم، بوجود آوردن جامعه سالم و حفظ و حمایت مردم از شرور مفاسد اجتماعی و نگاهداری آنها از سقوط در پرتگاه‌های رذایل اخلاقی است. این موضوع را از مسئله توبه که‌یک امر مشترک بین زن ومرد می‌باشد می‌توان فهمید،‌ یعنی اگر هدف صرف تعذیب گنهکار بود موضوع مهمی ‌مانند توبه که باعث سقوط مجازات می‌شود در قوانین کیفری اسلام وجود نداشت پس توبه با رویکرد اینکه مجازات هدف نیست و هدف بازسازی است وضع شده است.

می‌توان نتیجه گرفت که حدود و قوانین کیفری اسلام برای تضمین نظم و امنیت و پاسداری ازحقوق خدا و بشر و پیشگیری از مفاسد و ظلم و تعدی وضع گردیدند و برای رسیدن به این غرائض لازم است در اجرای آنها عدالت رعایت گردد. مقصود از عدالت در این مقام، تساوی همگان در برابر قانون است شأن و منزلت و جنسیت افراد در اجرای قوانین کیفری اسلام دخالتی ندارد.[3] همانطور که در فصول آینده بیان می‌گردد قوانین و احکام تشریع منطبق با تکوین است و این هماهنگی را باید درجمیع تکالیف و وظایف محوله به عهده زن ومرد و نیز در تفاوت میزان مجازات آنها در جرائم،‌یکسان پیگیری کرد ازآنجائیکه زن‌یا مرد بودن در نظام ارزشگذاری اسلامی‌ ملاک برتری نیست و هر دو در انسانیت مشترک، وهر دو موظف به پیمودن مسیر تکامل و رشد می‌باشند و ملاک ارزش نیز تقوا است. لذا زن و مرد را در اکثر تکالیف مشترک و در میزان مسئولیت وپاسخگویی به تعدی ازموازین مساوی میابیم. در بسیاری ازعناوین مجرمانه که در قرآن و روایات آمده تفاوتی بین زن ومرد وجود ندارد مانند آیه 39سوره مائده (دست زن و مرد دزد را به کیفر اعمالشان ببرید این عقوبتی است که خدا برای آنها مقرر دانسته و خدا مقتدر و داناست) هر دو بطور مساوی مشمول وعده عذاب قرار گرفته‌اند، بدون اینکه کمترین تفاوتی باشد.اصل و اساس اسلام برپایه‌ی مساوات است اما زن ومرد از لحاظ آفرینش تفاوت‌ها‌ی کلی باهم دارند. تفاوت‌های جنسی و روحی زن و مرد در موارد خاص پایه و مبنای حقوق اختصاصی و وظایف خاص زن ومرد را تشکیل می‌دهد مسلم است که با اختلاف در طبیعت نباید انتظار داشت که در تمامی‌حقوق و احکام و نیز مجازات برابر باشند. در بحث مسئولیت کیفری، قاعده کلی بر این پایه استوار است که جنسیت زن تأثیری در مسئولیت کیفری او نداشته و حتی سبب تخفیف این نوع مسئولیت نمی‌شود بنابراین زنان همانند مردان در قبال اعمالی که دارای خصیصه‌ی کیفری است مسئول و قابل مجازات شناخته می‌شوند گرچه زن ومرد در بیشتر خطابات و احکام و حتی مجازات‌ها مشترک هستند اما در قوانین کیفری اسلام مواردی مشاهده می‌شود که احکام جزایی زن ومرد متفاوت می‌باشد و فقه جزایی در این موارد ارفاقی به زن قائل شده است، و موارد ارفاق نیز منحصر به مواردی است که ساخت جسمی‌و بافت روحی زن در تحمّل تکلیف با مرد متفاوت است، اکنون وقتی به بررسی قوانین کشورهای مختلف که تحت تأثیرلزوم تشابه رفتار با زن ومرد در همه موارد می‌باشند نظری گذرا بیفکنیم درمیابیم که خصوصیات جنسی زن به عنوان عاملی برای ارفاق و تخفیف در مسئولیت کیفری زن و میزان مجازات او در مقایسه با مرد شناسایی نشده و تنها در نحوه‌ی اجرای مجازات‌ها است که فرقهایی بین زن و مرد قائل شده‌اند اما این مبنایی نیست که مورد قبول قوانین کیفری و حقوقی اسلام قرار گرفته باشد در دیدگاه اسلامی‌ کل هستی به روی کمال روان است و همه اجزاء عالم دریک ارتباط مناسب در جهت هدف کلی کمال قراردارند قوانین و دستورات اسلامی‌ و از جمله جزائیات اسلامی ‌نیز در همین راستا و در خدمت همین هدف قرار دارند لذا برای شناخت جهت صدور این قواعد و مقررات باید جهت تکوین را شناخت. تفاوت‌های موجود در مجازات زن و مرد در بعضی از جرائم را باید در مجموعه دیدگاه اسلام به هستی موجودات، انسان و زن و مرد و تفاوت‌های ضروری آنان برای خلق نظام احسن مورد بررسی قرار داد. آنچه از مطابقت قوانین شرع با ویژگی‌ها واستعدادهای تکوینی زن بیان شد امری است عمومی‌و فراگیر که در تمام شئون دارای مصداق و قابل پیگیری است، از جمله در مسائل حقوقی و جزائی که زنان دارای احکامی ‌متفاوت با مردان می‌باشند. و آنچه در رساله حاضر در‌صدد آنیم بررسی مواردی از حدود اسلامی‌است، که زن دارای مجازاتی متفاوت با مرد است. تفاوت در مجازات در بعضی موارد در نحوه‌ی اجرای مجازات، و گاهی در نوع مجازات می‌باشد و جهت‌گیری این تفاوت نیز در مسیر ارفاق به زن و نفی مجازات‌هایی از اوست که برای مرد در ارتکاب همان جرم مقرر شده است.‌یعنی تخفیف به زن در مقایسه با کیفری است که در همان جرم برای مرد تعیین می‌شود ومنظور بررسی عوامل مخففه‌ای که مجازات را از میزان اولیه به مقدار کمتری کاهش می‌دهد مراد نبوده است. هم چنین مواردی مانند مرض. لازم به توضیح است که مرض موردی است که باعث تعویق مجازات تا زمان بهبودی می‌باشد، و از مسائل مشترک در تخفیف است، فرقی نمی‌کند مریض زن باشد ‌یا مرد، که شامل بحث نمی‌شود. در عنوان رساله عبارت (حقوق کیفری) وجود دارد، کیفرهای اسلامی ‌در چهار بخش اعمال می‌شود:

الف) حد: که مجازات معینی است که حد اعلی و ادنی ندارد و به خاطر مصالح عمومی‌ و دفع فساد و سلامت جامعه وضع شده‌اند و اکثر آنها قابل اسقاط نمی‌باشند چون غالبأ حق الله است.

ب) قصاص: که از موارد حق‌الناس و در جرائم منجر به قتل و‌یا جرح اعضاء قابل اجرا است. این کیفر نیز حد اعلی و ادنی ندارد و ار طرف صاحب حق قابل اسقاط است.

ج) دیه: مجازات مالی است که در صورت‌تراضی می‌تواند در مواردی که حکم به قصاص می‌شود جایگزین قصاص گردد و در مواردی نیز خودت ابتدا منشاء کیفر مجرم می‌باشد، دیه نیز از حق‌الناس و قابل اسقاط می‌باشد.

 د) تعزیر:تعزیر مجازات جرائمی‌است که در شرع مقدس برای آن میزان معینی از مجازات مقرر نشده است و تعیین آن به صلاحدید حاکم می‌باشد.

در تعقیب هدف رساله که ذکر و بررسی مواردی می‌باشد که در آن زن در جرم مشابه با مرد به میزان کمتری از مجازات محکوم شود در قصاص و دیات چنین موردی وجود ندارد و لذا به طور طبیعی از محدوده بررسی به کنار می‌رود. در تعزیرات نیز چون از قبل برای هر جرم میزان معینی از مجازات پیش‌ بینی نشده نمی‌توان به بررسی و تحقیق پرداخت و این قاضی است که با توجه به شرائط جرم و مجرم کیفر مناسب را معین می‌کند بنابراین چنین بررسی‌هایی تنها در محدوده حدود که دارای مجازات‌های از پیش تعیین شده است قابل انجام وپیگیری است.

دراینکه اسباب حد چند امراست، نظرات مختلف است اما اکثر فقهای بزرگ اغلب در کتاب‌های خود هنگامی‌که از حدود نام برده‌اند جرم‌های زنا، لواط، مساحقه، قیادت، قذف، شرب، سرقت، محاربه را به طور صریح تحت عنوان حد ذکر کرده‌اند وپاره‌ای جرم‌های دیگر از قبیل ارتداد را تحت عناوین دیگری از قبیل (کیفرهای گوناگون)‌یا( خاتمه در کیفرهای دیگر) مورد بحث قرار داده‌اند به هر حال ارتداد چه جزء حدود باشد چه نباشد در ماهیت قضیه تفاوتی پدید نمی‌آورد زیرا ارتداد درهر‌یک از اقسام آن درمرد‌یا زن کیفر مشخص و معینی دارد که فقهای شیعه به آن قائلند و از این لحاظ با حدود تفاوتی ندارند.[4]

1          

  • کلیات
  • بیان مسئله تحقیق

در بحث مسئولیت کیفری قاعده کلی بر این پایه استوار است که جنسیت زن تأثیری در مسئولیت کیفری او نداشته و حتی سبب تخفیف این نوع مسئولیت نمی‌شود بنابراین زنان همانند مردان در قبال اعمالی که دارای خصیصه کیفری است مسئول و قابل مجازات شناخته می‌شوند اما در قوانین کیفری اسلام مواردی مشاهده می‌شود که احکام جزایی زن و مرد متفاوت می‌باشد که این احکام مربوط به باب حدود می‌باشد در این تحقیق به بیان این احکام و موارد آن پرداخته می‌شود.

  • سؤالات تحقیق

1ـ در نظام حقوقی اسلام به جنبه جنسیتی در حقوق تا چه‌اندازه توجه شده است؟

2ـ آیا تفاوت‌های حقوقی زن ومرد در نظام حقوقی اسلام ریشه جنسیتی دارد؟

3ـ مبنای تفاوت حقوقی زن ومرد در نظام حقوق اسلام چیست؟

4ـ چه آثاری بر تفاوت‌های حقوقی زن ومرد در حقوق جزایی مترتب می‌گردد؟

  • فرضيات تحقيق

1ـ در قانون مجازات اسلامی ‌که به تبعیت از فقه شیعه امامیه می‌باشد تفاوت‌هایی در اعمال مقررات کیفری بین

زن و مرد وجود دارد که موارد معدودی می‌باشند همچنانکه در اعمال مقررات مدنی نیز برخی تفاوت‌ها بین زن و مرد به چشم می‌خورد.

2ـ اصل و اساس اسلام بر پایه مساوات می‌باشد اما زن و مرد از لحاظ آفرینش تفاوت‌های کلی با هم دارند. تفاوت جنسی و روحی زن ومرد در موارد خاص پایه و مبنای حقوق اختصاصی وظایف خاص زن و مرد راتشکیل می‌دهد مسلم است که با اختلاف در طبیعت نباید انتظار داشت در تمامی‌حقوق و احکام و نیز مجازات (در پارهای موارد) برابر باشند.

3ـ در بعضی از احکام کیفری اسلام تفاوت‌هایی‌ در مجازات بین زن ومرد مشاهده می‌شود در حدود کیفر زن ملایم‌تر از مرد لحاظ شده غالباً جانب نظر به اینکه زن نقش مادر و همسری دارد تکلیف اجتماعی او سبک‌تر قرار داده شده، می‌توان گفت مبنی تفاوت بیشتر به جنبه حمایتی اسلام از زنان بر می‌گردد.

4ـ آثار واضحی بر تفاوت حقوق جزایی بین زن ومرد مترتب می‌گردد که همان بحث مورد نظر و تخفیف در کیفر بعضی مجازات‌ها می‌باشد در کیفر مجازات در بعضی موارد در نحوه اجرایی مجازات و گاهی در نوع مجازات برای زن بنابر زن بودن ارفاق‌یا تخفیف در احکام جزایی مشاهده می‌شود.

  • ضرورت و اهداف

هدف از این تحقیق بیان مصادیق و مبانی تفاوت حقوق زن ومرددر باب حدود است (مجازات) و تلاش می‌شود ضمن بررسی در حقوق کیفری با فقه نیز مورد مطابقت قرار گیرد.

  • پيشينه تحقیق

در کتب قانون مجازات اسلامی‌مسئله جرائم و کیفر آنها بیان شده کتبی که صرفاً به بحث درباره تخفیف مجازات در مسئله جنیت بپردازد مشاهده نکردم در بعضی از پایان‌نامه‌ها وکتاب‌ها در بخش‌هایی به این موضوع اشاره شده که مورد استفاده قرار گرفت از جمله کتاب‌های حقوق جزای اختصاصی اسلام (عابدین مومنی)، شخصیت وحقوق زن (مهدی مهریزی).

پایان‌نامه‌ها: پایان‌نامه‌ها‌ی مرتبط بررسی فقهی حقوقی وجوه اختلاف احکام مردوزن در حقوق کیفری، بررسی موارد برخورداری زناز تخفیف در جزای اسلامی.

  • چارچوب نظری تحقیق

پایان‌نامه پیش رو از چهار فصل تشکیل شده که در فصل اول به بیان کلیات و تبیین مفاهیم و واژه‌های کلیدی و محوری پایان نامه پرداخته‌ایم در فصل دوم به طور مبسوط به بیان حقوق خاص هر‌یک از زن و مرد و اشتراکات و تفاوت‌های خقوقی آن‌ها پرداخته‌ایم. فصل سوم انواع حمایت‌های اسلام از زنان بیان شده و در فصل آخر به موارد برخورداری زنان از تخفیف در مجازات پرداخته شده‌، روش تحقیق در این پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیلی است.

  • مفاهیم

در آغاز کار، به مفهوم‌شناسی واژگان کلیدی، که تا فصل آخر با آن‌ها سر و کار داریم خواهیم پرداخت. مفاهیم اصلی به کار رفته در این رساله عبارتند‌از:

  • حق

تعریف لغوی: در لغت به معنای، ثابت و ضد باطل است. همچنین در لغت، به معنای صواب، حقیقت، سزاوار، اسلام، واجب، مرگ و غیره آمده است.[5]

تعریف اصطلاحی: در فقه، اصطلاحاً نوعی سلطنت است بر چیزی متعلق به عین، مانند حق تحجیر،‌یا متعلق به غیر‌عین، چون حق خیار،‌یا سلطنت متعلق به شخص، مانند حق قصاص. پس حق، مرتبه‌ی ضعیفی از ملکیت است، بلکه نوعی از ملکیت است. بنابراین حق، عبارت است از هر امر ثابت، اعم از واقعی و نسبی. پس خدا را حق گوئیم، زیرا ثابت و و‌اقعی است. وقرآن را حق گوئیم، به اعتبار ثبوت آن از طرف خدا. و کاری که واقع و ثابت می‌شود، حق می‌گوئیم، زیرا عقل مایه‌ی ثبات و بقاء چیز‌هاست. در میان فقهای شیعه، شاید نخستین تعریف اصطلاحی حق از محقق شیخ انصاری& باشد. وی می‌گوید: حق، عبارت است از نحوه ای از سلطه و توانایی، که در پرتو آن صاحب حق می‌تواند مصلحتی را برای خود بدست آورد. آیت الله محمد کاظم‌یزدی& در حاشیه‌ی خود بر مکاسب شیخ انصاری& می‌گوید: حق، مرتبه‌ی ضعیفی از ملکیت،‌یا نوعی از ملکیت است. و در جائی دیگر می‌فرمایند: حق، نوعی از سلطنت است،‌یعنی قدرت بر تصرف‌یا اعمال‌یا به دست آوردن چیزی است که قانون آن را به شخص‌یا اشخاص معینی، اعطاء کرده است. مانند حق قصاص، آیت‌الله خمینی می‌فرمایند: حق،‌یک ماهیت اعتباری است، که در پاره ای از موارد عقلائی، و در برخی از موارد، شرعی است. مانند اعتباری بودن ملکیت، و حق، از احکام وضعی است. و بی گمان دارای‌یک ماهیت است، در همه‌ی افراد و مصادیق گوناگون آن. و می‌توان آن را مشترک معنوی دانست، میان مصادیقی که دارا است. بین حق و حکم فرق وجود دارد. جمع حق، حقوق است. حقوق در شرع مقدس اسلام، تقسیم می‌شود به: الف) حقوق الهی‌یا حق الله. ب) حقوق مردم‌یا حق الناس. ج ) حقوق مشترک بین حق الله و حق الناس.[6]

  • مجازات

تعریف لغوی: پاداش نیکی‌یا بدی را دادن، سزای بدی را دادن.[7]

تعریف اصطلاحی: واکنش سرکوب‌گرانه‌ای است که دولت در برابر ارتکاب جرم از خود نشان می‌دهد پیداست که ما در مقام به دست دادن تعریفی کامل از مجازات، که خود مناقشه‌برانگیز است، نیستیم. روشن ساختن معنای مجازات در این جا، از آن رو با اهمیت است که در ادبیات دینی افزودن بر مجازات به معنای پیش گفته مفاهیمی‌ دیگر نیز وجود دارد. در متون اسلامی، آثار گوناگونی که بر گناه و نافرمانی خداوند مترتب می‌شود کیفر و عقاب و مجازات نامیده شده است که در پژوهش حاضر این مفهوم از عذاب و کیفر موضوع بحث نیست.[8]اصطلاحی که در حقوق جزای اسلام برای مجازات وضع گردیده و استعمال می‌شود عبارت است از حد که جمع آن حدود است و آن کیفر‌هایی است که شارع مقدس و کتاب و سنت در مقابل برخی از گناهان کماً بلکه احیاناً کیفاً تعیین نموده است. گناهانی که کیفر آن از طرف شارع مقدس تعیین شده است و عبارتند‌از: زنا، سحق، قیادت، قذف، نوشیدن مسکر، دزدی، محاربه، ارتداد و چند گناه دیگر.[9]

  • جرم

تعریف لغوی: در لغت به معنای قطع کردن است.‌یا به قول راغب اصفهانی، اصل جرم عبارت است از کندن و قطع درخت از میوه، و آنگاه برای هر کسب و کار زشت و مکروه، به طور استعاره به کار می‌رود. و به معنی وادار کردن به کاری ناپسند، نیز هست.[10]

تعریف اصطلاحی: اصطلاحاً جرم در فقه عبارت است از انجام دادن فعل،‌یا بر زبان راندن سخنی که اسلام آن را حرام شمرده است،. و بر فعل آن کیفری مقرر داشته است.‌یا‌ترک فعل‌یا قول، که قانون اسلام آن را واجب شمرده است، و بر‌ترک آن، کیفری مقرر داشته است. برخی از فقهاء جرم را مترادف جنایت می‌دانند. اما جرائم را می‌توان به اعتبار مجازات معین شده در شرع اسلام، به چهار قسمت تقسیم کرد: الف) جرایمی‌که مجازات آن‌ها حد است. ب) جرایمی‌که مجازات آن‌ها قصاص است. ج) جرایمی‌که مجازات آن‌ها دیه است. د) جرائمی‌که مجازات آن‌ها تعزیر است.[11]

  • حمایت

تعریف لغوی: حمایت، نگهداری کردن و دفاع کردن از کسی، پشتیبانی کردن.[12]

  • برابری

تعریف لغوی:‌یکسانی و تعادل، مساوات، هم‌تایی و هم‌سنگی.[13]

واژه برابری خود به تنهایی تعریف خاصی به لحاظ اصطلاحی ندارد بلکه در کنار واژگان دیگری معنا می‌یابد مانند برابری نژادی، برابری تباری که معنای مورد نظر در این رساله برابری حقوقی وبرابری جنسی می‌باشد.

تعریف اصطلاحی: برابری جنسی: زن ومرد هم در احراز همه مقامات با حقوق اجتماعی برابرو هم به عنوان فرد شهروند برابرند.

برابری حقوقی: همه شهروندان را از تبعیض‌های جامعه‌ی مبتنی بر رتبه در روزگار کهن می‌رهاند و در همان حال برخورداری‌یکسان همه‌ی آنان را از برخی حقوق اساسی و تضمین شده در قانون در بردارد و در بردارنده‌ی برابری در همه‌ی حقوق اساسی مندرج در قانون اساسی است.[14]

  • تخفیف

 آ‌نچه در‌باره‌ی تخفیف در فرهنگ لغت[15] می‌توان دید:سبک کردن ،کاستن، مختصر ساختن می‌باشد به این معنا می‌توان در معنای تسامح[16] و تساهل[17] نیز آن را مشاهده نمود. ونیز در جایی دیگر می‌توان تخفیف را به معنای آ‌رامش وتسکین مشاهده نموداز این رو مقصود از تخفیف در این نوشته احکامی‌است که در مقایسه با مرد نسبت به زن سبک‌تر وآسان‌تر گرفته شده است که می‌توان در این معنا مترادف با امتیاز نیز دانست.

  • حقوق کیفری اسلام

مجموعه احکامی‌است که به طورعمده در ابواب حدود، قصاص، و دیات به تفضیل بیان شده است که مقصود در رساله حاضر بخشی از حدود می‌باشد.[18]

فصل دوم

تساوی حقوق زن ومرد

2          

  • دیدگاه‌های مختلف در خصوص برابری وتساوی زن ومرد
  • زن ودیدگاه‌ها

اصولاً تعدد و تصور نظریات ودیدگاه‌هانسبت به تمام مقولات هستی بیانگر اختیار وتسلط عملی انسان در شناخت ومعرفت طریق و روش حیات درجهان است واساساً شناخت هر مقوله نیزمتوقف بر شناخت اجزا دیگر جهان مجموعه است وشاید بتوان ادعا کرد که زن در طول تاریخ علاوه بر داشتن بیشترین سهم را در شناخت اجزاء جهان بسیاری از نظرات متشتت ومختلف را نیز به خود اختصاص داده است ابتدا قبل از بیان نظریات ودیدگاه‌ها نسبت به زن برای بیان چگونگی صحت وسقم آن نیاز به فهم ودرک منشاء پیدایش اینگونه نظریات خواهیم داشت.[19]

علاوه بر این حقوق زن ومرد در اسلام همواره مورد بحث جوامع مختلف ونهادهای بین‌المللی بوده وافکار عمومی‌جهانیان همیشه متوجه این بوده که آیا در اسلام حقوق زن ومرد عادلانه می‌باشد‌یا اینکه حقوق زن کمتر از مرد بوده واسلام چنان اهمیتی به حقوق زن نمی‌دهد ودر اجرای قوانین اسلامی‌حقوق زن پایمال می‌گردد.

از طرف دیگر همه‌ی مردم اسلام را دین مساوات و برابری می‌دانند و چطور ممکن است دینی که به مساوات وبرابری معروف است و برای برپایی عدالت آمده بین زن و مرد تبعیض قائل شود و برای آنان حقوقی غیر‌عادلانه و احکامی‌ تبعیض‌آمیز معرفی کند و از این جهت مورد انتقاد و حمله جوامع مختلف غیراسلامی‌ خصوصاً غربی‌ها قرار گیرد و وسیله‌ای برای کسانی‌که از عدالت چیزی جز لفظ آن نشنیده‌اند در مقابل اسلام این دین کامل و مکتب عدالت سرطغیان واعتراض بلند کرده و خود را منادی برابری وعدالت واسلام را دینی تبعیض‌آمیز معرفی کنند.

بهتراست قبل از هر چیز دیدگاه‌های مختلف راجع به تساوی و برابری را تفکیک کرده وموضوع بحث را تنقیح نماییم.[20]

2.1.1.1                        دیدگاه اول:تفریطی‌ها

دیدگاهی وجود دارد که زن را نه بعنوان انسان ـ باخصایص کاملش ـ بلکه بعنوان «زن» وبعنوان موجودی با کارکردهای خاص جنسیتی می‌نگرد وطبعاً در این دیدگاه، زن به لحاظ محدودیت‌های فیزیولوژیکی که دارد، بعنوان«جنس دوم» تلقی می‌شود.[21]

تاریخ بشریت شاهد صدها رای متفاوت ومتناقض در باب شخصیت انسانی زن، جایگاه و حقوق وی بوده است، این آرا که به ادیان ودانشمندان بشری منسوب است تنها نظریه‌های ذهنی ودور از زندگی نبوده بلکه پایه ومبنای رفتار مردان نسبت به زنان‌یا برگرفته از رفتار آنان بوده است.

در اینجا نخست اشاره‌ای گذرا به دیدگاه برخی از‌اندیشمندان وملل می‌کنیم.[22]

چون بنای بحث‌های ما درباره مسائلی که مطرح می‌سازیم براجمال است مختصراً بحث می‌شود.

در این میان مکاتب باستان و دانشمندان قدیم کم نیستند مکاتب وکسانی که زن را در مرتبه انسانی همتای مرد نمی‌دانند.

اساساً از دیدگاه تاریخ زن محکوم به نقض قوه عاقله است و عملکرد تاریخ نیز در مواجه با فعلیت بخشیدن به این حکم طبیعی آفرینش عبارت بود از اینکه (زن در گذشته از جنبه‌های مختلف، جنس پست‌تر از مرد بود و برای اثبات این مدعی دلائل عدیده‌ای مطرح می‌ساختند می‌گفتند اینکه زن از مرد ضعیف‌تر است‌یک قانون طبیعی ومسلم هستی است وبنابراین همین اصل زن بالاجبار تحت انقیاد مرد قرار می‌گرفت و با ازدیاد خشونت، عینیت بیشتری به این قانون طبیعی می‌بخشیدند، مرد به هیچ عنوان حاضر نبود مقام زن را بالا برده ویا خود را به‌اندازه زن تنزل دهد.[23]

در‌یونان باستان برخی بر این اعتقاد بودندکه زنان پلیدتر وخوارتر از حیوانند، وحتی زن را از سلاله شیطان می‌دانستند.

سقراط فیلسوف بزرگ‌یونان وجود زن رامنشا انحطاط بشریت می‌دانست.

ارسطو براین باور بود که زن چیزی نیست مگر مرد ناکام، خطای طبیعت وحاصل نقصی در آفرینش.

به عقیده ارسطو، طبیعت آنجا که از آفریدن مرد ناتوان است زن را می‌آفریند.زنان وبندگان بنا برطبیعت، محکوم به اسارتند وهرگز سزاوار در کارهای عمومی ‌نیستند.[24]

در اسطوره‌های چینی چنین آمده است: وقتی خداوند خواست زن را بیآفریند، دریافت که مواد آفرینش در خلقت مرد به اتمام رسیده است در برابر این شکل، چنین اقدام کرد که ضایعات پراکنده به هنگام افرینش مرد، زن را بیافریند.[25]

همیشه در ادبیات آنان زن نازلتر از مرد معرفی گردیده وهیچگونه حقی را نداشته است حتی نسبت به فرزندش، ومرد در قبال زنش تعهد داده و مسولیتی نداشت وهرمواقع می‌توانست از او سلب حیثیت می‌کرد واو را می‌فروخت واز این مسائل عجیب‌تر این بود که برای کفش دختران چینی در آن کشور قالب‌های فلزی مخصوصی ساخته بودند و اجازه نمی‌دادند که پای دختر از حد معینی بیشتر رشد نماید و به همین دلیل پای زنان چینی رشد طبیعی نداشت.

در آئین هند و نیز زنان دارای سرنوشت مشابه سرنوشت چینی‌ها بودند. از سنت‌های زشتی که میان هندوان نسبت به زن وجود داشت مسئله ساتی بود،‌یعنی سنتی که به موجب آن زنی که شوهرش مرده وجسدش را سوزانیده‌اند بایستی پهلوی شوهرش سوخته شود. بانو پروفسورآند(ANDR)درکتاب وضع زن دردها براتا می‌نویسد: هیچ مخلوقی گناه‌کارتر از زن نیست،آتش‌افروز است، زن لبه تیغ است در حقیقت زن همه این چیزها را دارد ـ مردان نباید آنها را دوست داشته باشندوحتی طبق دستور کتاب مانو(MANO)در این آئین، زن نباید هیچ‌وقت در جستجوی استقلال باشد و هیچ‌وقت نباید کاری را بدلخواه خودش انجام دهدو بتصریح جمله‌های 147و140مانو تاکید شده که هیچ‌وقت زن استقلال ندارد وحتی بعد از مرگ اربابش، باید تابع پسران ارباب باشد وبالاتر می‌گفتند که زن روح گناهکاری است که متولد می‌شودو نوعی تناسخ را باور داشتند.[26]

در روم قبل از میلاد دختران و زنان کنیز و بدبخت بودند و مانند اشیا وحیوانات خرید وفروش می‌شدند و از مقام حقوق اجتماعی خود محروم بودند نه ارث می‌بردند و نه می‌توانستند مالک چیزی باشند.

در اروپای غربی و قرون وسطی زن را بازیچه مرد و او را رفیق مار وشیطان می‌دانستند وعقیده داشتند که زن برای بقای نسل انسان به شکل آدمی‌ در آمده.[27]

مسیحیت کلیسایی نیز متأثر از آئین ‌یهود ودیدگاه‌های رومی‌ و‌یونانی، زن را عامل گناه انسان اولیه می‌دانست. به اعتقاد مسیحیان گناه اولیه آدم سبب شد که این گناه درگوهر همه انسان‌ها سرشته شود، بنابراین همه انسان‌ها بجز عیسی مسیح×ومریم÷با گناه متولد می‌شوند و بدین‌ترتیب نقش زن(حوا) در گناه تمام انسان‌های روی زمین مشخص می‌شود و از این‌رو خداوند درد و رنج بارداری و زایمان و نیزانقیاد زن در برابرشوهر را بعنوان مجازات بر حوا قرار داد. مذموم بودن ازدواج در میان روحانیان مسیحی ومیل به تجرد نیز از پلید بودن ارتباط با زنان ناشی می‌شود. توماس آکویناس پرآوازه‌ترین دانشمند مسیحی در قرون وسطی نیز بر این باور بود که زن با نخستین مقصود طبیعت‌ یعنی کمال‌جویی منطبق نیست، بلکه با دومین مقصود طبیعت‌یعنی بدشکلی وفرتوتی انطباق دارد.[28]

آگونتین قدیس می‌گوید: زن حیوانی است که نه استوار است و نه ثابت قدم بلکه کینه‌توز است و زیانکار و…منبع همه مجادلات و نزاع‌ها و بی‌عدالتی‌ها و حق‌کشی‌ها. [29]

کلیسای کاتولیک اعتقاد داشت به استثنای حضرت مریم روح زنان حالتی بین انسان وحیوان دارد‌ هانری هشتم پادشاه انگلستان هم در حکمی ‌اعلام کردکه زنان و دزدان ازخواندن کتاب مقدس محروم هستندحتی‌اندیشمندان قرن 17و18بعد ازنهضت‌های علمی ‌و خلقی اجتماعی و طرح مسائل حقوق بشر امداد آزادی‌خواهانه خود را مخصوص مردان می‌دانستند نه زنان چنانچه نگاه این نویسندگان به ران جنس مونث در درجه دوم بود. ژانژاک روسو درکتاب «امیل» از تفاوت‌های دو جنس دفاع می‌کند و براین عقیده پای می‌فشارد که زنان بطور طبیعی وابسته به مردان‌اند. در نگاه روسو زنان فاقد ویژگی‌های شهروندی‌اند‌یعنی خصوصیاتی مانند عقل، نیرو، خرد، خودمختاری، طبیعتاً مردانه‌اند.

همچنین مونتسکیو نویسنده شهیر فرانسوی در کتاب «روح القوانین» زنان را موجوداتی با روح‌های کوچک و دارای ضعف دماغی متکبر و خودخواه معرفی می‌کند.[30]

قابل انکار نیست که چنین افکار انحرافی وجاهلانه نسبت به زن در مشرق زمین ومیان مسلمانان نیز وجود داشته است.استاد مطهری درباره سبقت غربی‌ها چنین می‌گوید:

«ناقص‌الخلقه بودن زن پیش از آنکه در میان مردم مشرق زمین مطرح باشد، درغرب مطرح بوده است. غربیان در طعن به زن و ناقص خواندن وی بیداد کرده‌اند.گاهی از زبان مذهب وکلیسا گفته‌اند «زن آخرین موجود وحشی است که مرد اورا اهلی کرده است»،«زن برزخ میان حیوان وانسان است»و…».[31]

فقیهان نیز گفته‌های بسیار در این باب دارند. درشمار ابلهان وکودکان قرار دادن زنان غالب دانستن فسق برآنان، آنان را ناقص درعقل و کمالات معنوی دانستن و…از این قبیل است.در میان مسلمانان نیز عقیده‌های متفاوتی درباره زنان رایج است.امام غزالی در«نصیحه‌الملوک» گفته است:چون حوا در بهشت نافرمانی کرد واز ان درخت گندم خورد، حق تعالی زنان راهشت ده چیز عقوبت فرمود کرد: بدان که جملگی خوی زنان برده‌گونه است وخوی هریک به صفت چیزی از حیوانات ماننده است‌یکی چون خوک، دوم چون بوزینه سه دیگر چون سگ، چهارم چون مار، پنجم چون اشتر، ششم چون کژدم، هفتم چون موش، هشتم چون کبوتر، نهم چون روباه، دهم چون گوسفندو…وزنی که خوی گوسفند دارد مبارک بود همچون گوسفند که‌اندر همه چیزهای وی منفعت‌ی ابی، زن نیک همچنین با منفعت بود.[32]

فهرست منابع

الف) فارسی

قرآن کریم . الهی قمشه ای، مهدی

  1. ارجمند، دانش جعفر،‌ترمینولوژی حقوق جزای اسلامی، چاپ اول، انتشارات اعظم بناب، 1378.
  2. الهیان، مجتبی، نگرش فقهی و حقوقی پیرامون احکام حدود، قصاص، دیات در فقه امامیه، چاپ دوم، قم ، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی ‌قم، 1372.
  3. امین زاده، محمد رضا،کتاب جایگاه اخص و ممتاز زن، بی جا، انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی، 1372.
  4. انصاریان، حسین، نظام خانواده در اسلام، چاپ سوم، قم، انتشارات ام ابیها،
  5. آیت اللهی، زهرا، حقوق زنان برابری‌یا نابرابری، چاپ دوم، بی جا، انتشارات نشر معارف، 1388.
  6. باقری، احمد، تبیین کیفری اسلام در جریان جنسی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1389.
  7. باقری فرد، سعیده، پاسخ به شبهات و مسائل زنان، چاپ اول، بی جا ، دفتر نشر معارف، بی تا.
  8. باهنر، محمد جواد، حقوق زن در اسلام، تهران، انتشارات قیام، بی تا.
  9. البراشی، محمدعطیه، جایگاه زن در اسلام،‌ترجمه بهجت افراز، چاپ اول، بیجا، انتشارات امید آزادگان، 1378.
  10. بروجردی، حسین، جامع احادیث شیعه، تهران، فرهنگ سبز، 1386.
  11. بروجردی، سید حسن، قضا و شهادت، حدود تعزیرات، جلد سی ام، تهران، فرهنگ سبز، 1387.
  12. بستان نجفی، حسین، اسلام و تفاوت‌های جنسیتی در نهاد‌های اجتماعی، چاپ اول، تهران، انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و دفتر امور بانوان وزارت کشور، 1388.
  13. ــــــــــــــــــ، نابرابری جنسی از دیدگاه اسلام و فمنیسم، جلد سوم، تهران، انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران، 1387.
  14. بهرامی‌خوشکار، محمد، شهادت و قضاوت زن در مکاتب فقهی، چاپ اول،تهران، انتشارات سرای قلم،
  15. جامع مدرسین حوزه علمیه قم، المیزان، قم، دفتر نشر اسلامی، 1373.
  16. جمعی از پژوهشگران، حقوق و شخصیت زن«2»، چاپ اول، بی جا، انتشارات مرکز جهانی علوم اسلامی، 1382.
  17. جمعی از دانشمندان و‌اندیشمندان مسلمان، حقوق و مسئولیت‌های زن در نظام اسلام،چاپ اول،بی جا، انتشارات مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، معاونت فرهنگی، 1385.
  18. جوادی آملی، زن در آئینه جلال و جمال، چاپ دوم،بی جا، انتشارات مرکز نشر فرهنگی رجاء،1371.
  19. جهانگیری، محسن، بررسی تمایز‌های فقهی زن و مرد،چاپ اول، قم، موسسه بوستان کتاب مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی‌حوزه علمیه قم، 1385.
  20. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، تهران، گنج دانش، 1388.
  21. حجازی قدیسه، بررسی جرائم زن در ایران، چاپ دوم، تهران، انتشارات حقوقی قدسی،
  22. حسین اصفهانی عمادالدین، زنان پیغمبر، بی جا، انتشارات نشر محمد، بی تا.
  23. حق شناس، سید جعفر، حقوق زن و خانواده، بی جا، انتشارات چاپ و نشر بین الملل، بی تا.
  24. حکیم پور، محمد، حقوق زن در کشاکش سنت و تجدد، بی جا، انتشارات نغمه نو‌اندیش، بی تا.
  25. خاتمی، ‌سید جواد، خاتمی‌، سید سمیه، امتیازات واختصاصات زنان، چاپ اول، سبزوار، انتشارات دانشگاه‌تربیت معلم سبزوار ـ چاپار، 1388.
  26. دفتر امور زنان در نهاد ریاست جمهوری، جایگاه زن در قانون، تهران، انتشارات دفتر امور زنان در نهاد ریاست جمهوری، تهران، 1373.
  27. دوست محمدی،‌هادی، شخصیت زن از دیدگاه قرآن، چاپ دوم، تهران، انتشارات شرکت چاپ و نشر بین الملل، 1381.
  28. دهقان، احمد، پرسش‌ها و پاسخ‌های روز، چاپ اول، تهران، انتشارات لاهیجی، 1380.
  29. زیبائی نژاد، محمد رضا، سبحانی، محمد تقی، درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام، جلد اول، قم، انتشارات دارالثقلین،
  30. ساوجی، مریم، حقوق زن در اسلام وخانواده، تهران، چاپ اول، انتشارات مجد، 1371،
  31. شایان مهر، علیرضا، دایرة المعارف تطبیقی علوم اجتماعی، چاپ اول، تهران، انتشارات کیهان، 1380.
  32. صالحی، صلاح الدین، زن در نظام هستی، چاپ اول، بی جا، انتشارات مولف، 1373.
  33. طباطبایی، محمد حسین، قم، دفتر نشر و تنظیم آثار علامه طباطبایی، 1384.
  34. عرب نیا، محمد صادق، بررسی مسائل حدود از کتاب مرحوم شیخ طوسی،تهران، انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی، 1373.
  35. عظیم زاده، اردبیلی فائزه، خسروی، لیلا، مطالعه تطبیقی حقوق زنان از منظر اسلام و غرب، جلد1و2و4، چاپ اول، تهران، انتشارات مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، 1388.
  36. علاسوند، فریبا، زنان و حقوق برابر(نقد و بررسی کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان وسند پکن)، چاپ اول، تهران، انتشارات روابط عمومی‌شورای فرهنگی ـ اجتماعی زنان، 1382.
  37. عمید، حسن، فرهنگ لغت عمید، جلد اول، چاپ بیستم، تهران، انتشارات امیرکبیر1379.
  38. غفاری، محمد علی، آیات النساء، چاپ اول، بی جا، انتشارات برهان، 1364.
  39. فروحی، محمود رضا، بررسی تطبیقی ارتداد از نظر فقه شیعه و مذاهب اربعه، چاپ اول، زنجان، انتشارات نیکان کتاب، 1381.
  40. فهیمی، ‌فاطمه، حقوق مالی زن ـ مقایسه تطبیقی در حقوق اسلام، ایران و کنوانسیون رفع تبعیض از زنان، چاپ دوم، قم، انتشارات دانشگاه قم، 1385.
  41. قربان نیا، ناصر، بازپژوهی حقوق زن، جلد اول، چاپ اول، بی جا، انتشارات روز نو، 1384.
  42. کاظم زاده، علی، تفاوت حقوقی زن و مرد در نظام حقوقی ایران (مبانی و مصادیق)، چاپ دوم، تهران، انتشارات میزان، 1386.
  43. کدیور، جمیله، زن، چاپ اول، تهران، انتشارات اطلاعات، 1375.
  44. کریمی، ‌حمید، حقوق زن، چاپ اول، بی جا، انتشارات کانون‌اندیشه جوان، 1383.
  45. کمالی دزفولی، سید علی، قرآن و مقام زن، چاپ دوم، بی جا، انتشارات‌هاد، 1373.
  46. کوهی، محمد رضا، آسیب شناسی شخصیت و محبوبیت زن، چاپ دوم،بی جا، انتشارات اتقان، 1384.
  47. محمدی، ابوالحسن، حقوق کیفری اسلام،‌ترجمه حدود دیات وتعزیرات، قصاص، از کتاب شرایع الاسلام محقق حلی و مالک الافهام شهید ثانی، چاپ اول، تهران، نشر دانشگاه تهران، 1374.
  48. محمودی، عباسعلی، زن در اسلام، ،تهران، انتشارات نهضت زنان مسلمان، شهریور1360.
  49. مردانی، خیرا…، حقوق زن از نظر تاریخ ملت و اسلام، چاپ اول،بی جا، انتشارات چاپ گوته، 1400 ه.ق.
  50. مرکز امور مشارکت زنان، زن و حقوق انسانی، چاپ اول، تهران، انتشارات برگ زیتون، 1380.
  51. مصطفوی(خمینی)، فریده، جعفری فاطمه، زن از منظر اسلام، چاپ اول، قم بوستان کتاب، 1382.
  52. مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، چاپ هجدهم، تهران، انتشارات صدرا، بی تا.
  53. معین، محمد، فرهنگ اصطلاحات معین، جلد 1و2و3،تهران، انتشارات امیرکبیر، 1345.
  54. منصور، جهانگیر، قانون مجازات اسلامی، تهران، دیدار، 1391.
  55. موسوی قروی، سید محمد جواد، فقه استدلالی در مسائل خلافی،تهران، انتشارات اقبال، 1377.
  56. مومنی عابدینی، حقوق جزای اختصاصی اسلام، چاپ اول،تهران، انتشارات خط سوم، 1382.
  57. مهرا، نسرین، زن و حقوق کیفری(مجموعه مقالات)، چاپ نخست،تهران، انتشارات سلسبیل و سپهر نوین، 1384.
  58. مهرپور، حسین، مباحثی از حقوق زن از منظر حقوق داخلی و مبانی فقهی و موازین بین المللی، چاپ اول، تهران، انتشارات اطلاعات، 1379.
  59. مهریزی، مهدی، شخصیت و حقوق زن، چاپ نخست، تهران، شرکت انتشارات علمی‌و فرهنگی، 1382.
  60. مهوری، محمد حسین، منابع فقه شیعه، تهران، فرهنگ سبز، 1386.
  61. ناظمی، غلامرضا، برابری زن و مرد در اسلام و غرب، چاپ دوم، تهران، انتشارات ضریح آفتاب، 1389.
  62. نوبهار، رحیم، اهداف مجازات‌ها در جرائم جنسی، چاپ اول، تهران، انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1389.
  63. نورانی، مصطفی، قوانین ازدواج، جلد سوم،قم، مکتب اهل بیت،
  64. نوری،‌ یحیی، حدود و حقوق زن در اسلام،بی جا، انتشارات شمس، بی تا.
  65. ——-، زن و مرد در ابواب مختلف فقه اسلامی، تهران، موسسه مطبوعاتی فراهانی، 1343.
  66. وظیفه، علیرضا، جنسیت و بزهکاری، چاپ اول، تهران، انتشارات کتاب آوا،
  67. ولایتی، فاطمه، موارد تخفیف مجازات زن در حقوق کیفری ایران، چاپ اول،تهران، انتشارات بینه، 1388.
  68. ولیدی، محمد صالح، حقوق و جزای اختصاصی جرایم علیه عفت و اخلاق عمومی‌و حقوق و تکالیف خانوادگی، چاپ دوم، تهران، انتشارات امیر کبیر، 1383.

ب) عربی

  1. ابن بابویه، محمد ابن علی، المقنع، قم، موسسه امام الهادی، 1415 ق.م، 1373 شمسی.
  2. ابوالقاسم نجم الدین جعفر بن الحسن، شرایع الاسلام المسائل الحلال و الحرام، جلد چهارم، چاپ دوم، قم، انتشارات استقلال ، 1370.
  3. الجبعی العاملی، زین الدین (شهید ثانی)، الروضة البهیة فی شرح المعة الدمشقیه، جلد نهم، چاپ اول، تهران، انتشارات المکبة العلمیة الاسلامیه، 1410.
  4. الجزیری، عبدالرحمان، الفقه عللی المذاهب الربعه، بیروت دارالکتاب علمیه، بی تا.
  5. الحرالعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه الی التحصیل مسائل الشریعه، چاپ اول، جلد بیست و هشتم، قم، انتشارات موسسه لأحیاء التراث، 1412 ه.ق.
  6. الطوسی، ابی جعفر محمد بن الحسن، الخلاف، قم، انتشارات بنیاد فرهنگ اسلامی، 1403هـ.ق.
  7. ———-، تهذیب الاحکام، جلد 2، بیروت،دالتعارف المطبوعات، 1401 ق.م.
  8. العکبری البغدادی، ابی عبدا… محمد بن النعمان (الشیخ المفید)، المقنعه، چاپ دوم، قم، انتشارات موسسه النشر الاسلامی، 1410 هـ.ق.
  9. المرغینانی، برهان الدین ابی الحسن علی بن ابی بکر، الهدایة، چاپ دوم، انتشارات المکتبة البشری، پاکستان، 2008 م.
  10. حسن بن‌یوسف بن مطهر، مختلف الشیعه فی احکام الشریعة، الجزء التاسع، الفرائض والحدود، جلد دهم، چاپ دوم، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی‌حوزه علمیه قم (بوستان کتاب)،1381.
  11. روحانی، محمد صادق، الفقه الصادق، جلد 25، قم، اتشارات دارلکتاب، بی تا.
  12. سرخسی، شمس الدین، المبسوط، جلد نهم و دهم، دارالمعرضة بیروت، 1406ق.م.
  13. طباطبایی، سید علی، ریاض المسائل فی بیان الاحکام و بالدلایل، جلد دهم، چاپ اول، انتشارات الهادی، بیروت، 1992م ـ 1412 هـ.ق.
  14. عوده، عبدالقادر، التشریح الجنایی الاسلامی، جلد 2، بیروت، دارالکتاب العربی، بی تا.
  15. مکی العاملی، ابی عبدا… شمس الدین محمدبن جمال الدین (شهید اول)، لمعه دمشقیه، جلد دوم، چاپ سوم، قم، انتشارات دارللفکر،
  16. موسوی خمینی، روح ا…، تحریر الوسیله، جلد چهارم، چاپ سیزدهم،قم، انتشارات دفتر انتشارات اسلامی‌حوزه قم، 1375.
  17. نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، جلد چهل و‌یکم، چاپ هفتم، انتشارات دار احیاء التراث العربی، بیروت، بی تا.

ج) مقالات و پایان‌نامه‌ها

  1. اسماعیلی، محسن، پایان نامه ارتداد و احکام آن از دیدگاه فقه و حقوق اسلامی،
  2. ایروانی، شهین، پایان‌نامه جایگاه‌تربیتی زن در اسلام، دانشگاه‌تربیت مدرس، کارشناسی ارشد مدرسی رشته تعلیم و‌تربیت اسلامی، راهنما: دکتر احمد احمدی، مشاور: دکتر علی قائمی، 1370.
  3. پورمحمدی، فاطمه، بررسی فمنیسم در ایران، 1387.
  4. جعفر پور، جمشید، بررسی موارد برخورداری زن از تخفیف در جزای اسلامی‌و مبانی فقهی، پایان نامه ارشد فقه و حقوق اسلامی، 1369.
  5. سیف عارف، علی میرزا، پایان نامه بررسی مسئله ارتداد از نظر اسلام، 1376.
  6. فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان، کتاب زنان(فمنیسم)، سال هشتم، شماره 31، 1385.
  7. کیهانی، محمدرضا،‌ترجمه و تحقیق پیرامون بخش حدود و تعزیرات، پایان نامه ارشد، 1373و1374.
  8. گل محمدی ، محمد رضا، ترجمه و شرح کتاب الحدود محمد فیض کاشانی، تهران مرکز، 1378.
  9. موسی طلب، سید‌هاجر، پایان نامه فتوی و حکم زن در اسلام، راهنما: احمد بهشتی، مشاور: آیت ا… محمد‌هادی معرفت، مجتمع عالی‌تربیتی و قضائی قم (تربیت مدرس، حوزه علمیه قم).

جامعة القرآن و الحدیث

رساله لنیل درجه الماجستیر

تخصص الفقه والمبانی الحقوق

عنوان الرسالة

دور المرأة النسوییُ فی الحقوق جزائیه

الأستاذة المشرف

الدکتور عابدین مومنی

الأستاذ المساعد

الدکتور مرتضی چیت سازیان

ال‍طالبة

مریم عباسی نیا

موعد المناقشه

16/09/1434

التلخیص

عرض الاسلام نجاة المرأة و الرجل علی قدم المساواة و النبیله. لکن الظروف و الخصائص الفیزیائیه لهذه الاجناس اثنین بل الحقوق و الالزامات بالنسبة سهم لمتابعة معینه حتی هنا هو الحاجة لحمایة المرأة انظر الأهمیة دور (الأم) و قد اعتبر الاسلام و نظرة جزئیه فی المناطق المختلفه من القضایا الاجتماعیه و الاقتصادیة و الاخلاقیه. و مع ذلک بالنظر إلی أنَّ النساء و الرجال لهم تطلب بعثات مختلفه و سیتم و تقییم العقوبات المختلفه إذا کانت الجریمة هو ما إذا کان؟ آراء الفقهاء الاسلام فی نهج المرأة الی الجریمة هو ایضاء نهج واعمه مع هذا النهج فی حالة مختلفه لعقوبات مختلفه لمعاقبة النساء اللواتی و تنافش الزنا علی مترددة، والقیادة، الردة فی الفصل الاخیر من أطروقة فی التفاصیل شرح الجریمة و العقاب الفرق بین المجموع مخففه من جرائمهم.

العلامات: حق، حمایت، الجریمة و العقاب و العقاب.

Abstract

From islam point of view, men and women have equal and balanced  rights. However the differences of physical the specifications and conditions between two genders impose them special duties and rights. Therefore islam necessitates the support of women ( because of their maternal role) and supports the women in different the men, It is essential to study whether they have  different punishment when committing crime, with this approach, they have considered the different punishment of women in different cases that mainly it is to extenuate their crimes: reluctance fornication, pandering and apostasy that these crimes and their punishments will be presented in detail in the final chapter of this  study.

Key words: right, support, crime, punishment and penalty.

Ghoran and  Hadith Univesity

A Thesis

Master degree in

Jurisprudenceanb and  Islamic law

Title

The womans sexlity impress in penalty law.

Supervisor

Dr.abedin momeni

Advisor

Dr. morteza chit saziyan

By

…………………..

2013/9/24

[1]. نوبهار، رحیم، اهداف مجازاتها در جرائم جنسی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، زمستان 82.

[2]. علاسوند فریبا، حقوق زنان برابری‌یا نابرابری، دفتر نشر معارف، 1388.

[3]. مومنی، عابدین، حقوق جزای اختصاصی اسلام، تهران، خط سوم، 1382.

[4]، فروحی، محمود رضا، بررسی تطبیقی ارتداد ار نظر فقه شیعه و مذاهب اربعه، زنجان، نیکان کتاب، ص2.

[5]. ارجمند، دانش جعفر،‌ترمینولوژی حقوق جزای اسلامی، انتشارات اعظم بناب، 1378، ص 112.

.[6] ارجمند دانش، جعفر،‌ترمینولوژی حقوق جزای اسلامی، پیشین، ص 112ـ 113.

[7]. معین، محمد، جزا و مجازات قانونی، ج 3، تهران ، انتشارات امیر کبیر،1345، ص 3866.

[8]. نوبهار، رحیم، اهداف مجازاتها درجرائم جنسی، پیشین، ص 23.

[9]. گرجی، مقالات حقوقی، 285و 286.

[10]. ارجمند دانش، جعفر،‌ترمینولوژی حقوق جزای اسلامی، پیشین، ص 73.

[11]. همان.

[12]. عمید، حسن، فرهنگ عمید، انتشارات امیر کبیر، ج1، ص 806.

[13]. معین، محمد، فرهنگ اصطلاحات معین، پیشین، ص353

[14]. شایان مهر، علیرضا، دایرة المعارف تطبیقی علوم اجتماعی، انتشارات کیهان، ص 512.

 [15] عمید، حسن، فرهنگ عمید، پیشین، ص 418.

.[16] همان، ص 433.

[17]. همان.

[18]. نوبهار، رحیم، اهداف مجازات‌ها در جرائم جنسی، پیشین، ص 17.

[19]. صالحی، صلاح الدین، زن در نظام هستی، انتشارات مولف، 1373، ص 10.

[20]. ناظمی‌، غلامرضا، برابری زن ومرد در اسلام وغرب، موسسه فرهنگی وهنری ضریح آفتاب، بهار89، ص 13.

[21]. کدیور جمیله، زن، انتشارات اطلاعات، 1375. ص 14.

[22]. مهریزی، مهدی، شخصیت و حقوق زن، تهران، شرکت انتشارات علمی‌و فرهنگی، 1382، ص 16.

[23]. صالحی، صلاح الدین، زن در نظام هستی، پیشین، ص 15.

[24]. قربان‌نیا، ناصر، بازپژوهی حقوق زن، انتشارات روز نو،1384،ج1، ص 43.

[25]. مهریزی، مهدی، شخصیت و حقوق زن، تهران،پیشین، ص 19.

.[26] مردانی، خیرا…، حقوق زن از نظر تاریخ ملت و اسلام، 1400 هـ، چاپ گوته، 1365، ص 7و8.

[27]. پور‌محمدی، فاطمه، پایان‌نامه بررسی فمنیسم در ایران، حوزه الزهراء ری، 1383، ص17.

[28]. قربان‌نیا، ناصر، بازپژوهی حقوق زن، پپیشین، ص 43.

[29]. مهریزی، مهدی، شخصیت و حقوق زن تهران، پیشین، ص 21.

[30]. پور‌محمدی، فاطمه، «پایان‌نامه بررسی فمنیسم در ایران»، پیشین، ص20.

 .[31]قربان‌نیا، ناصر، بازپژوهی حقوق زن، پیشین، ص 44.

[32]. مهریزی، مهدی، شخصیت و حقوق زن، پیشین، ص 23.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “نقش جنسیتی زنان در حقوق کیفری”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

83 + = 85