وفای به عهد در اخلاق اسلامی با تاکید بر آموزه ها و سیره نبوی

99,000تومان

توضیحات

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

دانشگاه قم

دانشکده الهیات و معارف اسلامی

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد رشته اخلاق اخلاق اسلامی

 

عنوان:

وفای به عهد در اخلاق اسلامی با تاکید بر آموزه­ها و سیره نبوی

چکیده

وفای به عهد یکی از ارزش­های مطرح‌شده در نظام اخلاقی اسلام دارای جایگاه والایی در روابط اجتماعی است، در این تحقیق با عنوان «وفای به عهد در اخلاق اسلامی با تاکید بر آموزه­ها و سیره­­ی نبوی» تلاش شده تا معنا و جایگاه وفای به عهد در اخلاق اسلامی به ویژه در آموزه­ها و سیره­ی نبوی بیان شود. در این راستا ثمرات وفای به عهد، زیان­های عدم آن، اقسام و جایگاه وفای به عهد به عنوان یک فضیلت اخلاقی و رابطه­ی آن با دیگر فضایل اخلاقی از جمله حکمت، عدالت، صداقت و امانت­داری مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین علاوه بر بیان شرایط و احکام وفای به عهد در سه حوزه­ی اخلاقی، فقهی و حقوقی، به تعارض وفای به عهد با برخی از ارزش‌های اخلاقی اشاره شد و مشخص گردید در شرایطی که وفای به عهد در مقام عمل با دیگر ارزش­ها در تعارض باشد می­توان نقض عهد کرد. ایمان راستین و بهره­مندی از عقل از جمله عوامل وفای به عهد و در مقابل ضعف ایمان و خود­خواهی و عدم آگاهی از وجوب وفای به عهد از جمله عوامل عدم وفای به عهد می­باشندکه در بخش پایانی پایان‌نامه به آن پرداخته شده است.از مهم­ترین یافته­های این پژوهش، اثبات لزوم وفای به عهد به عنوان یک فضیلت اخلاقی و یکی از احکام اساسی اسلام در عهدهای الهی و عهدهایی است که با مردم بسته می­شود؛ خواه طرف عهد دوست باشد یا دشمن و خواه مسلمان باشد یا کافر.

واژگان کلیدی:وفا، عهد، اخلاق، آموزه، سیره، وفای به عهد

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                  صفحه

مقدمه. 1

  1. بیانمسئله. 1
  2. سوالاتتحقیق.. 2
  3. فرضیاتتحقیق.. 3
  4. پيشينه‌یتحقیق.. 3
  5. اهمیتوضرورتتحقيق.. 4
  6. روشتحقیق.. 5
  7. چينشمطالب… 5

فصلاول: کلیات… 7

1-1. معناومفهوموفايبهعهد. 8

1-1-1. معنایلغویوفا 8

1-1-2. معنایاصطلاحیوفا 9

1-1-3.  معنایعهد. 10

1-1-3-1.  معنایلغویعهد. 10

1-1-3-2. معنایاصطلاحیعهد. 11

1-2. معناومفهوماخلاق.. 13

1-2-1. معنایلغویاخلاق.. 13

1-2-2. معنایاصطلاحیاخلاق.. 14

1-3. علماخلاق.. 17

1-4. معناومفهومسیره. 18

1-4-1. معنایلغويسيره. 18

1-4-2. معناياصطلاحيسیره. 19

1-4-3. تفاوتسيرهباآموزه. 19

1- 5. واژه‌هایمرادفومخالفوفايبهعهد. 20

1- 5-1. واژه‌هایمرادفوفايبهعهد. 20

1- 5-1-1. ميثاق.. 20

1- 5-1-2. وعد. 21

1- 5-1-3. عقد. 23

1-5-1-4. إصر. 23

1-5-1-5. حلف… 24

1-5-1-6. نحب… 25

1-5-2. واژه‌هایمخالفوفايبهعهد. 25

1- 5-2-1. نقضعهد. 25

1- 5-2-2. نَکثعهد. 27

1-5-2-3. نَبذعهد. 27

1- 5-2-4. غدر. 28

1-4-2-5.  غَزْلعهد. 28

1- 5-2-6. خلفوعده. 29

1-6. اهميتوفايبهعهدوارزشوفاداريدراسلام. 29

فصلدوم: اقسام وفای به عهد 35

2-1. عناصرعهد.. 36

2-1-1. عهدبماهوعهد. 36

2-1-1-1. بهصورتکتبی.. 36

2-1-1-2. بهصورتشفاهی.. 37

2-1-2. متعلقعهد. 37

2-1-2-1.بهصورتقول. 37

2-1-2-2. بهصورتفعل.. 37

2-1-3. متعهِّدومتعهَّد. 38

2-2. اقسامعهد.. 38

2-2-1. عهدخداوندباانسان. 38

2-2-1-1. عهدخداوندباانسان­هایعادی(عمومانسان­ها) 40

2-2-1-2. عهدخداوندباانبیاءواولیاء. 42

2-2-2. عهدانسان. 44

2-2-2-1. عهدانسانباخدا 44

الف) قسم.. 46

ب) نذر. 47

2-2-2-2.  عهدانسانباانسان. 48

2-2-2-2-1. پیمان­هایاقتصادی.. 49

2-2-2-2-2. پیمان­هایسیاسی.. 49

2-2-2-2-3. پیمان‌هاینظامی.. 51

2-2-2-2-4. پیمان­هایاجتماعی.. 52

2-2-2-3.  عهدانسانباخود. 55

2-3. مراتبوفا 56

فصلسوم: وفای به عهد در اخلاق.. 36

3-1. تعریففضیلت…. 60

3-2. اقسامفضایل… 62

3-2-1. فضایلعقلانی.. 62

3-2-2. فضایلاخلاقی.. 63

3-3. رابطه­یوفایبهعهدبافضایل… 64

3-3-1. رابطه‌یوفایبهعهدباحکمت… 66

3-3-1-1. رابطه­یوفایبهعهدباحکمتدرقرآن. 66

3-3-1-2. رابطه­یوفایبهعهدباحکمتدرنظرفیلسوفانوعلمایاخلاق.. 66

3-3-2. رابطه­یوفایبهعهدوعدالت… 68

3-3-2-1. رابطه­یوفایبهعهدوعدالتدرقرآن. 69

3-3-2-2. رابطه­یوفایبهعهدوعدالتدرآموزه­هاوسیره­ینبوی.. 70

3-3-2-3. رابطه­یوفایبهعهدوعدالتازمنظرفیلسوفانوعلمایاخلاق.. 71

3-3-3. رابطه­یوفایبهعهدوصداقت… 74

3-3-3-1. رابطه­یوفایبهعهدوصداقتدرقرآن. 75

3-3-3-2. رابطه­یوفایبهعهدوصداقتدرآموزه‌هاوسیرهنبوي.. 77

3-3-3-3. رابطه­یوفایبهعهدوصداقتازمنظرفیلسوفانوعلمایاخلاق.. 79

3-3-4. رابطه­یوفایبهعهدباامانت‌داری.. 82

3-3-4-1. رابطه­یوفایبهعهدوامانت‌داریدرقرآن. 83

3-3-4-2. رابطه­یوفایبهعهدوامانت‌داریدرآموزهوسیره. 84

3-4-5. رابطه­یوفایبهعهدبادیگرفضایل.. 85

فصلچهارم: شرایط و احکام وفای به عهد 87

4-1. شرایطوفایبهعهد.. 88

4-1-1.  شرایطوفایبهعهددرکتبفقهی.. 88

4-1-1-1. انشاءصیغه. 89

4-1-1-2. عاقلبودن. 90

4-1-1-3. بالغبودن. 90

4-1-1-4. مختاربودن. 90

4-1-1-5. قصدجدیداشتن.. 91

4-1-1-6. حلالومباحبودنمعهود. 92

4-1-1-7. عملبهعیننیت… 92

4-1-1-8. محالنبودن. 92

4-1-1-9. قدرتوتوانایی.. 93

4-1-2. شرایطوفایبهعهددرکتبحقوقی.. 93

4-1-2-1. عدممخالفتباکتابوسنت… 93

4-1-3. شرایطفعلاخلاقیدرکتبعلمایاخلاقوفیلسوفانمسلمان. 94

4-1-3-1. عزمواراده. 95

4-1-3-2. نیت (حُسنفاعلی) 96

4-1-3-2-1. صدقوراستی.. 98

4-1-3-2-2. عدمخیانت… 99

4-1-3-2-3. عدمزیانبهافراد. 100

4-1-3-3. مطلوبیتفعل (حُسنعمل) 100

4-1-3-4. ملکهنفسانی.. 102

‌4-1-3-5. نتیجه­یعمل.. 102

4-2.  احکاموفایبهعهد.. 104

4-2-1. احکاموفایبهعهددرکتبفقهیوحقوقی.. 104

4-2-2.  احکاماخلاقیوفایبهعهد. 109

4-2-2-1. تعارضاخلاقی.. 112

4-2-2-1-1. تعریفتعارضاخلاقی.. 113

4-2-2-1-2. انواعتعارضاخلاقی.. 114

4-3. افراد واجد شرایط برای عهد بستن… 116

4-4. حقوفایبهعهدبادشمن… 117

4- 5. استثنائاتدروفایبهعهد.. 122

4-6. شرایط درست بودن نقض عهد.. 123

4-7. ثمراتوفايبهعهدوزیان‌هایعهدشکنی… 125

4-7 – 1. ثمراتوفایبهعهد. 125

4-7-1 – 1. نظماجتماعیوثباتجامعه. 125

4-7-1 – 2. جلباعتماددیگران. 125

4-7-1 – 3. حبالهی.. 126

4-7-1-4. لطفالهی.. 127

4-7- 1 – 5.  برخورداريازبرکاتوپاداشالهي.. 127

4-7 – 2. زيان­هايعهدشکني.. 128

4-7-2 – 1. رواجبی‌اعتمادیدرجامعهوازهمگسیختگیآن. 128

4-7- 2 – 2. تسلطدشمنان. 129

4- 7-2-3. عهدشکنيوعقوبتسریع. 130

4-7-2- 4. خشمخداوعذابالهی.. 131

4-7 – 2- 5.  محروميتازالطافالهي.. 132

4-8. دلایلوفاوعدموفایبهعهد.. 132

4-8-1. دلایلوفایبهعهد. 133

4 – 8 – 2. دلایلعدموفایبهعهد. 133

4-9. طرقدرمانعدموفایبهعهد.. 135

نتیجه­گیری… 138

پیشنهادات… 140

فهرستمنابعومآخذ.. 141

 

 

 

 

مقدمه

1. بیان مسئله

حمد و سپاس خدای را که نعمت‌های بيکرانش را بر ما ارزاني نمود و قرآن را براي هدايت بشر نازل فرمود و درود فراوان بر اشرف پيامبران، نبی گرامي اسلام (ص) و خاندان پاکش (ع) و ياران و پيروان آن حضرت باد.

مسئله­ی وفای به عهد یکی از کاربردی­ترین آموزه­های دین مبین اسلام بوده و از مهم­ترین واجبات الهي به شمار می­رود. پایبندی به عهد و پیمان یک اصل جهانی بوده و از امهات فضایل به شمار می­رود و همه­ی مردم جهان از هر قاره و اقلیمی با تمام اختلافاتي كه در افكار و تمايلات دارند در این اصل ریشه­دار و عمیق وفای به عهد اتفاق نظر دارند و عهدشکنی را خیانت و رعایت عهد و پیمان را فضیلت می­شمارند. از آنجا که زندگي در اجتماع و جامعه جزء لاينفك حيات بشري است و براي آنكه از قوام و دوام برخوردار باشد نيازمند مجموعه­ای از قوانين و اصول است كه برخي از آن­ها در قالب قوانين مصوب و مكتوب جاي مي­گيرند و برخي ديگر اگر چه در قانون مدون و مصوبي ثبت و ضبط نشده­اند ولي قوانين فطري­ای هستند كه در نهاد آدمي قرار داشته و آدمي بالفطره خود را ملزم به رعايت آن­ها دانسته و تجاوز از آن­ها را براي خود جايز نمي­داند زيرا مي­داند كه هرگونه تخطي از اين قوانين فطري مي­تواند حيات توأم با آرامش او را در دنيا به مخاطره انداخته و با نابودي مواجه سازد. قوانيني همچون راستگويي، اداي امانت، احترام به حقوق ديگران و غیره. از جمله اين قوانين فطري يكي هم قانون «وفاء به عهد» است. قانوني الهي و انساني كه همه­ي انسان­ها فارغ از هر دين و آييني خود را ملزم به رعايت آن مي­دانند تا جايي كه بنا به فرموده بزرگان دین حتي مشركان جاهلي نيز خود را ملزم به رعايت آن دانسته و تجاوز از آن را براي خود گناهي نابخشودني مي­دانستند. دین اسلام که کامل­ترین دین آسمانی است، تمام جوانب زندگی بشر در دنیا و آخرت را مورد توجه قرار داده و مسیر صحیح تکامل را فرا روی بشر قرار داده است. از اين روست که دين اسلام به عنوان اکمال و اتمام اخلاق بشر معرفي شده است. منابع دین اسلام (قرآن، آموزه­ها  و سیره و کتب علمای اخلاق و فیلسوفان مسلمان) منبع عظیم مسائل اخلاقی است و سرچشمه اصلی احکام و مسائل اخلاقی در میان مسلمانان  محسوب می­شود و دلیل اینکه در این پژوهش به آموزه­ها و سیره نبوی استناد شده است این است که آموزه‌ها و سیره­ی نبوی  به عنوان  یکی از منابع اصلی اخلاق اسلامی مطرح است.

یکی از مسائل مهمی که در  اخلاق اسلامی مطرح است، مسئله­ی وفای به عهد است که در منابع دینی ما نمونه­های فراوانی از آن وجود داشته و همواره مورد تاکید دین اسلام بوده است. لذا این تحقیق بر آن شده است تا  مسئله­ی وفای به عهد و جایگاه آن در اخلاق اسلامی از حیث اقسام و جایگاه آن در قرآن و آموزه­ها و همچنین در  فیلسوفان مسلمان بررسی کند و به  شرایط و احکام وفای به عهد و دلایل وفاداری و عهدشکنی و ثمرات و زیان­های آن بپردازد.

گفتني است پرداختن به وفای به عهد در اخلاق اسلامي، فراتر از تحقيق حاضر بوده و نيازمند تحقيقات گسترده­تري است. بنابراين پایان‌نامه حاضر را بايد تنها به عنوان درآمدي بر اين موضوع دانست.

2. سوالات تحقیق

آنچه در این پایان‌نامه در صدد آن هستیم جواب دادن به سوال­های زیر است.

سوال اصلی:

1- وفای به عهد در اخلاق اسلامی با تأکید بر آموزها و سیره‌ی نبوی چیست؟

سوال­های فرعی:

1- معانی مرادف و مخالف عهد کدام­اند؟

2- آیا وفای به عهد اقسامی دارد؟ چه نوع اقسامی دارد؟

3-آیا وفای به عهد یک فضیلت است؟ چه نوع فضیلتی است؟ با کدام یک از فضایل ارتباط بیشتری دارد؟

4- وفای به عهد در جنبه­های مختلف اخلاقی و فقهی و حقوقی چه حکمی دارد و  اگر در مقام عمل با دیگر ارزش­ها تعارض داشته باشد چه باید کرد؟

 

3. فرضیات تحقیق

در مقام پاسخ­گویی به پرسش­های فوق، می­توان پاسخ زیر را مطرح کرد:

1- وفای به عهد دارای یک معنای عام است و شامل مجموعه گسترده­ای از واژه­های دیگری مثل میثاق و پیمان و وعده می­شود.

2- عهد در رابطه خدا و انسان­ها و حتی با خود نیز بسته به اهداف عهد دارای اقسامی است وبه تبع وفای به عهد نیز اقسام مختلفی پیدا می­کند.

3- وفای به عهد از فضایلی است که با دیگر فضایل اخلاقی همچون عدالت، صداقت و امانت­داری ارتباط دارد.

3-  وفای به عهد در همه جنبه­ها حکم وجوبی دارد و با بعضی از ارزش‌ها در مقام عمل تعارض دارد لذا باید با اولویت­بندی مسائل بر مبنای قرآن کریم و آموزه­های نبوی، این تعارض را برطرف کرد.

4. پيشينه‌ی تحقیق

امروزه در زمينه «وفاي به عهد» کتاب­ها، پایان‌نامه‌ها و مقالات متعددي به نگارش در آمده است که حاکي از توجه محقّقان به اين امر است. با اين وجود، تحقيق و پژوهش درباره­ی «وفاي به عهد در اخلاق اسلامي» و حتّي مرتبه­اي کلی‌تر، در «بعد اخلاقي وفاي به عهد» سابقه چنداني ندارد و بيشتر به جنبه ديني و حقوقي اين موضوع در جامعه پرداخته شده است.

در حال حاضر، با توجّه به بررسي­هاي انجام‌شده کتاب يا پايان­نامه و يا حتي مقاله­اي مستقل تحت عنوان «وفاي به عهد در اخلاق اسلامي با تكيه بر آموزه­ها و سيره­ی نبوي» يافت نشد. با اين حال تحقيقاتي چند در ارتباط با اين موضوع صورت گرفته است که به صورت پراکنده مطالبي نقل نموده­اند و با موضوع بی‌ارتباط نيست. از جمله آن­ها مي­توان به کتاب­هایی نظیر معراج السعاده از ملا احمد نراقی ، گناهان کبیره از آیت الله دستغیب و نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی از مهدوی کنی  و غیره اشاره کرد که صفحاتی را به توضیح این موضوع مهم اختصاص داده­اند و پایان­نامه­ها و مقالاتی در این مورد البته نه به این صورت که مورد بحث ما است، به نگارش در آمده است از جمله:

  • «عهد و پیمان در قرآن و روایات» نوشته­ی راضیه قربانی.
  • «وفایبهعهددرقرآنوسنتونتایجفردیواجتماعیآندرجامعه»نوشته­ی صدیقهنظری.
  • مقاله «وفا به عهد و پیمان» از آیت الله جوادی آملی.

4- مقاله «وفای به عهد» نوشته­ی احمد باقری.

5. اهمیت و ضرورت تحقيق

امروزه شايد بتوان گفت که بزرگ­ترين بحران بشریت، بحران اخلاق است که بر تمامي زواياي زندگي انسان تأثير گذاشته است. بيشتر افراد و جوامع دچار كارشكني و عدم پايبندي به عهدها و قول و قرارهايشان مي‌باشند و نسل امروزي در بستر امراض روان‌پریشانی و سرگرداني دست و پنجه نرم مي‌كند، بشر سرگشته و برگشته از مسير فطرت و معرفت چنان دور شده است كه تنها يك نداي رساي آسماني زير لواي روحاني وحي و امداد، مي‌تواند به راهش آورد و در تنگناها و پرتگاه­هاي اين سرزمين ظلماني آنچه خاطر خسته آدمي را مكدر و مشوش مي‌كند جاي هميشه خالي ايمان و اخلاق است كه از توابع و نتايج اين خلأ روحي، دردهاي نامرئي و جان­فرسايي همچون عهدشكني و دروغ‌پردازی سر از لانه در مي‌آورند، انگار بشر تمام راه­هاي سعادت و سيادت را آزموده و خوشبختي خويشتن را در بيراهه و كجراهه رفتن دانسته است و اين شاهراه انحطاط و سقوطي است كه بزرگ‌مردان عالم را به ميدان جهاد و اجتهاد كشيده است. بنابراين امروزه علي­رغم پيشرفت­هاي چشمگير بشر در عرصه فناوري، بيش از هر زمان ديگري بشر مستلزم پايبندي به عهدهاست و پرداختن به مسئله وفاي به عهد در اخلاق بيش از هر زمان ديگري لازم مي­نمايد و چون اسلام يک دين جهاني است، پرداختن به اين مسئله از ديدگاه دين اسلام و آموزه‌های نبوي مي­تواند راهگشا باشد.

با نهايت تأسفوتأثر بايد اذعان كنيم كه اين قانون الهي در جامعه ما طي ساليان اخير كم­رنگ شده و ما علي­رغم تأکیدات فراوان آيين آسماني ما، در عمل به آن سستي كرده و خود را چندان پایبند عمل به آن نمي­دانيم و در حال حاضر با دور افتادن جامعه از تعاليم عاليه اسلام كار به جايي رسيده كه ما براي عهد و پيمان­هاي كتبي و نوشتاري خود نيز اهميتي قائل نشده و به آساني آن­ها را زير پا مي­گذاريم و آمارها هرج‌ومرج­ها و  دعواها و مشکلاتی که بر اثر بی­توجهی به تعهدات پیش می­آید رو به افزايش است و خود دليلي بر اين سخن است. لذا لازم دانستم که به این موضوع مهم بپردازم.

6. روش تحقیق

روش تجزيه و تحليل اين پژوهش، روش توصيفي ـ تحليلي و روش گردآوري اطلاعات و مطالعات آن، کتابخانه­اي است و دامنه­ی تحقيق نيز آيات و روايات اسلامي و همچنین کتب فیلسوفان مسلمان و علمای اخلاق است. در سير مباحث از يک سو آيات و روايات مربوط به بحث را مورد استفاده قرار داده و از سوي ديگر دیدگاه‌هایارائه‌شده از سوي علما و انديشمندان مسلمان را ملحوظ خواهيم کرد و از تفاسير معتبر و نيز منابع ارزشمند ديگری که با موضوع تناسب دارد، استفاده خواهيم نمود.

در نگارش اين تحقيق تا حد توان تلاش شده است به منابع مهم هم در عرصه­ی اخلاق و نيز متون ديني (آيات و روايات) مراجعه شود. البته بيشتر مباحث تحقيق بر استفاده از آيات و روايات معتبر تمرکز يافته است. بعضي از آيات و روايات، در لابه­لاي مطالب تکرار شده‌اند. هدف از اين کار برداشت نکات جديد از زاويه­هاي گوناگون بوده و درعین‌حال براي اختصار، از تفصيل و بررسي بسياري از مطالب خودداري شده است.

به سير منطقي مباحث در تحقیق توجه شده است. بدين­سان که ابتدا به مفهوم عهد پرداخته و سپس اقسام عهد را آورده­ايم و به دنبال آن به بسط موضوع وفاي به عهد در اخلاق پرداخته شده است  و در ادامه به  شرایط و احکام وفای به عهد از نظر فقهی، اخلاقی و حقوقی پرداخته شده است.

7. چينش مطالب

پژوهش حاضر در چهار فصل تنظيم شده است:

نخست به کلياتي مي­پردازيم که نسبت به جنبه­هاي گوناگون موضوع عمومیت دارد و می‌توان به عنوان مدخل به آن نگريست. سپس به تعريفات و بررسي مفاهيم کليدي تحقيق مثل: ، وفا، عهد، اخلاق و سیره مي­پردازيم.

در فصل دوم، بحث اقسام عهد و یا همان وفای به عهد را بیان خواهیم کرد.

در فصل سوم، وفای به عهد در اخلاق و رابطه آن را با فضایل دیگر توضیح خواهیم داد.

و سرانجام در فصل چهارم شرایط و احکام وفای به عهد را بررسی خواهیم کرد.

فصل اول

کليات

پيش از آن که به وفاي عهد بپردازيم سزاوار است برخي از واژگان کليدي را که ارتباط تنگاتنگ با موضوع پژوهش دارد و از مقومات بحث به شمار مي­رود تعريف نماييم و توضيح دهيم تا از مباحث نتيجه بهتري گرفته باشيم.

1-1. معنا و مفهوم وفاي به عهد

وفا از عالي­ترين فضائل اخلاقي و نشانه پاكي سرشت و سلامتي طبع است. اسلام نسبت به وفا و وفاداري اهميت كم نظيري قائل شده است. وفا عـامل اطمينان مردم به همديگر است زيرا هيچ اجتماعي بدون آن، سر و سامان نخواهد يافت.

1-1-1. معنای لغوی وفا

وفاء از ريشه «وفي» و به معناي چيزي را به تمام کردن و کمال رساندن است.[1]راغب اصفهاني ذيل اين واژه مي­نويسد: واژه­ي «وَفي» هنگامي به کار مي­رود که شيء به نهايت کمال خود برسد. بنابراين وقتي گفته مي­شود: «وَفي بِعَهدِهِ» يا «أوفي بَعَهدِهِ» يعني عهد و پيمانش را به کمال رساند و آن را بي کم و کاست انجام داد.[2]

1-1-2. معنای اصطلاحی وفا

فهرست منابع و مآخذ

قرآن مجید

الف)منابع فارسی

  1. ابن شعبه حرانی، ابومحمد الحسن بن علی بن الحسین. تحف العقول عن آل الرسول علیهم السلام. احمد جنتی، بی­جا: شرکت چاپ و نشر بین الملل، چاپ دوم، (1387ش).
  2. ابن فهد حلی، احمدبنمحمد ابنفهد.آدابرازونيازبهدرگاهبىنياز (ترجمهعدةالداعي).ج1، محمد حسین نائیجی، تهران: نشرکیا، چاپ: اول، (1381ش).
  3. اتکینسون،آر. اف.فلسفهاخلاق.سهرابعلوینیا،تهران: دفتر مركزترجمهونشركتاب، بی­چا، (1370ش).
  4. احمد دیلمی، احمد؛ آذربایجانی، مسعود. اخلاق اسلامی. قم: معارف، چاپ بیست و یکم، (1382ش).
  5. ارسطو.اخلاقنیکوماخوس. ابوالقاسمپورحسینی،تهران: انتشارات دانشگاهتهران، (1356ش).
  6. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ. محمدحسنلطفی،تهران:انتشارات طرحنو، (1377ش).
  7. اصفهانی، حسين بن محمد راغب. مفردات الفاظ قرآن. حسين خداپرست، قم: دفتر نشر اسلام، چاپ اول، (1387ش) .
  8. امام علی (ع).غررالحكم و درر الکلم. هاشم رسولی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، (1378ش).
  9. امامی، عبدالنبی. فرهنگ قرآن، تبیین اصطلاحات قرآن از منظر تفاسیر و روایات]اخلاق حمیده[. ج3، قم: مطبوعات دینی، چاپ اول، (1388ش).
  10. ایزوتسو، توشیهیکو. مفاهیم اخلاقی – دینی قرآن مجید. فریدون بدره­ای، تهران: انتشارات فروزان، چاپ اول، (1380ش).
  11. بدرالدین، حسین. محمد (ص) تصویر جمال خدا. ج2، محمد بهشتی و دکتر عباس غفاری نژاد، تهران: نشر علم، (1380ش).
  12. بستانی، فؤاد افرام. فرهنگابجدى. ج1، تهران: انتشاراتاسلامي، چاپ دوم،(1375ش).
  13. قریشی بنایی، علی اکبر. قاموسقرآن. ج7، تهران: دارالكتبالاسلاميه، چاپ ششم، (1371ش).
  14. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ. ج 5،  چاپ شانزدهم، (تهران: دارالکتب الاسلاميه، (1387ش).
  15. پاینده، ابوالقاسم. نهج الفصاحه: مجموعه کلمات قصار حضرت رسول (صلی الله علیه و آله). تهران: انتشارات جاویدان، چاپ هجدهم، ( 1363ش).
  16. ابن مسکویه، احمد بن محمد. تهذیب الاخلاق و تطهیرالاعراق. دکتر علی اصغر حلبی، تهران: انتشارات اساطیر، چاپ اول، (1381ش).
  17. جوادی آملی،عبدالله. تفسیر تسنیم. ج 19، حجج الاسلام سعید بندری و عباس رحیمیان، قم: چاپ دوم، قم: مؤسسه اسراء، (1389ش).
  18. حرّانی،ابومحمد.تحفالعقول.صادقحسنزاده،قم : انتشاراتآلعلی (ع)،چاپششم،( 1385ش).
  19. حسینی سیستانی، علی. توضیح المسائل سیستانی. ج1، مشهد: امامت، بی­چا، (1383ش).
  20. حسینی، فضل الله و میناگر، غلامرضا.آشنایی بافیلسوفانمسلمان (خواجهنصیرالدینطوسی)،بی‌جا: کانوناندیشهجوان،چاپدوم،( 1389ش).
  21. خسروي حسيني، غلامرضا. ترجمه و تحقيق مفردات الفاظ قرآن. ج2، تهران: انتشارات مرتضوي، چاپ اول، (1374ش).
  22. دامغانی، حسین بن محمد. قاموس قرآن. کریم عزیزی نقش،تهران: نشر بنیاد علوم اسلامی، (1361ش).
  23. دستغیب شیرازی، آیت الله عبدالحسین، گناهان کبيره. رضا ستوده، بی­جا: مؤسسه انتشارات فراهاني، چاپ سوم، (1352ش).
  24. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ. ج1، تهران: انتشارات صبا، بی­چا، (بی­تا).
  25. دهخدا، علی اکبر. لغت نامه­ دهخدا. ج11، 14، 15. دکتر محمد معین و دکتر سيد جعفر شهيدي، تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ دوم، (1377ش).
  26. رازی، ابن مسکویه.تهذیبالأخلاق.دکترعلی اصغرحلبی،بی‌جا: انتشارات اساطیر،چاپاول،(1381ش).
  27. راغب اصفهانی، حسین بن محمد. مفردات الفاظ قرآن. حسین خداپرست، قم: نشر نويد اسلام، چاپ دوم، (1389ش).
  28. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ. ترجمه و تحقيق مفردات الفاظ قرآن. ج2، 4، سیدغلامرضا خسروی حسینی، تهران: مرتضوی، چاپ دوم، (1374ش).
  29. زیباکلام،فاطمه،سیراندیشهفلسفی درغرب،چاول،تهران: مؤسسهانتشاراتدانشگاهتهران، چاپ اول، (1378ش).
  30. ژکس، فلسفه اخلاق (حکمت عملي). ابوالقاسم پورحسيني، تهران: انتشارات اميرکبير، چاپ دوم، (1362ش).
  31. سبحانی، سید جعفر. منشور جاوید قرآن(نخستین تفسیر موضوعی به زبان فارسی). ج1، قم: نشر توحید، چاپ اول،(1360ش).
  32. ــــــــــــــــــــــــــ فرهنگ اصطلاحات وتعبيرات عرفاني. تهران: انتشارات طهوري، چاپ هشتم، (1386ش).
  33. شبر، سیدعبدالله. اخلاق،محمدرضاجباران، قم: مؤسسهانتشاراتهجرت،چاپسیزدهم،(1387ش).
  34. طالقانی، سید محمود. پرتوی از قرآن. ج1، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ سوم، (1370ش).
  35. طباطبایی، علامه محمد حسین .نهايةالحکمه. قم:مؤسسه نشر اسلام، (1362ش).
  36. طوسی، نصیر الدین. اخلاق ناصری. مجتبی مینوی و علیرضا حیدری، تهران: شرکت افست، چاپ دوم، (1360ش).
  37. عبدوس، محمدتقی؛ محمدی اشتهاردی، محمد.بیست و پنجاصلازاصولاخلاقی امامان (ع). قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، (1374ش).
  38. علامه حلی، ترجمه‌ تبصره المتعلمین. شیخ ابوالحسن شعرانی، تهران: انتشارات کتاب فروشی اسلامیه، بی­چا، (1372ش).

39.عمید، حسن. فرهنگ عميد. تهران: انتشارات امیر کبیر، چاپ هشتم، (1371ش).

  1. غزالی طوسی، ابومحمد.الاربعین.برهانالدینحمدی،تهران: انتشارات اطلاعات، بی­چا، ( 1389ش).
  2. ــــــــــــــ.کيمياي سعادت. ج1، حسين خديوجم، تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، چاپ دهم، (1382ش).
  3. فارابی، محمد بن محمد. سعادت در نگاه فارابی.ترجمهتحصيلالسعادةوتنبيهعلی سبيلالسعادة. علی اکبرجابری مقدم،قم:الهدی،بی­چا، (1384ش).
  4. فرامرز قرا ملکی، احد.اخلاقحرفه‌ای. بی‌جا:انتشاراتمجنون،(1383ش).
  5. فلسفي، هدايت الله. حقوق بین الملل معاهدات، تهران: نشر نو، چاپ دوم، (1383ش).
  6. فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی. راه روشن؛ ترجمه کتاب المحجه البیضاء فی تهذیب الاحیاء. ج8، محمد صادق عارف، مشهد: بنیاد پژوهش­های اسلامی آستان قدس رضوی، بی­چا، (1379ش)
  7. قرائتی، محسن. تفسير نور. ج1، 5، 6. تهران: مرکز فرهنگی درس­هایی از قرآن،چاپ یازدهم، (1383ش)
  8. كلينى،محمدبنيعقوب.أصولالكافي.ج1،2، كمره‏اى،قم: نشر اسوه، چاپ سوم، (1375ش).
  9. مجموعهمقالات،فلسفهاخلاق. جمعيازمترجمان،قم: موسسهآموزشيوپژوهشيامامخميني (ره)،(1380ش).
  10. مدرسی، محمدرضا. فلسفه اخلاق: پژوهش در بنيان هاي زباني، فطري، تجربي، نظري و ديني اخلاق. تهران: سروش، بی­چا، (1371ش).
  11. مدیریتمطالعاتوتحقیقاتحوزهنمایندگی ولی فقیهدرجهادکشاورزی،درسهای اخلاقی ازنهجالبلاغه. بی­جا: شرکتناجی نشر،چاپاول(1389ش).
  12. مصباح یزدی، محمد تقی. (مشکات)شرح الهیات شفا، ج 1، قم: موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره)، (۱۳۸۶ش).
  13. ـــــــــــــــــــــــــــــــــ.دروس فلسفه اخلاق.تهران: مؤسسه اطلاعات، چاپ سوم، (1373ش).
  14. ــــــــــــــــــــــــــ. دروس فلسفه اسلامی، تهران: مؤسسه مطالعاتی و تحقیقات فرهنگی، چاپ اول، (1363ش).
  15. مصطفوی، فریده و دیگران. روش خودسازی. قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم، بی­چا، (1386ش).
  16. مصطفوي،حسن.تفسير روشن. ج‏3، تهران: مرکز نشر کتاب، چاپ اول،(1380ش).
  17. مطهری، شهيد مرتضي.سيري در سيره نبوي. قم: انتشارات صدرا، (بی­تا).
  18. ـــــــــــــــــــــــــــ. تعليم و تربيت.تهران: انتشارات الزهراء، چاپ هشتم، (1365ش).
  19. معادیخواه، عبدالمجید. فروغ بي پايان.تهران: نشر ذره، بی­چا، (1379ش).
  20. معین، محمد. فرهنگ فارسی، چاپ نهم، تهران: انتشارات امیر کبیر، بی­چا، (1375ش).
  21. آیت ا… مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از فضلا. اخلاق در قرآن، ج 1، 3، قم: امام علی بن ابی طالب (ع)، چاپ چهارم، (1388ش).

61.آیت ا… مکارم شیرازی، ناصر و همکاران. یکصد موضوع اخلاقی در قرآن و حدیث. تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ پنجم، (1389ش).

  1. آیت ا… مکارم شیرازی، ناصر. تفسیرنمونه. ج 17، 22 و 14تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ اول، ( 1374ش).
  2. موسوی خمینی (ره)، روح الله. تحریرالوسیله. ج3، علی اسلامی، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه، چاپخانه ی دفتر انتشارات اسلامی، (بی­تا).
  3. ـــــــــــــــــــــــــــــ. رساله «توضسح المسائل. قم: مؤسسه مکتب امیرالمرمنین (ع)، چاپ اول، (1373ش).
  4. موسوی همدانی، سید محمد باقر. ترجمه تفسیر المیزان. ج 1، 5، 2، 9، 12، 15،14، 16 قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم، (1374ش).
  5. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ. ترجمه تفسیر الميزان. ج8، قم: بنیاد علمی و فکری علامه طباطبایی با همکاری مرکز نشر فرهنگی رجاء، (1366ش).
  6. مهدوي‌كني، محمدرضا.نقطه‌هاي آغاز در اخلاق عملي،تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، بی­چا، (1384ش).
  7. نراقی، مهدی بن ابی­ذر. معراجالسعاده.تهران: انتشارات دهقان، چاپ هفتم، (1387ش).
  8. نراقی، ملااحمد. معراجالسعادة.قم:انتشارات قائمآلمحمد (ع)،چاپهفتم، (1381ش).
  9. نراقی، مهدی بن ابی­ذر.جامع السعادات (ترجمه ی متنکاملجامعالسعادات). ج1، 2،کریم فیضی، انتشاراتقائمآلمحمد،(1390ش).
  10. ــــــــــــــــــــــــــــــ. جامع السعادات. ج3، سید جلال الدین مجتبوی، تهران: انتشارات حکمت، چاپ اول، (1364ش).
  11. نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد. اخلاق ناصري. مجتبي مينوي و علي رضا حيدري، تهران: خوارزمی، چاپ سوم، (1364ش).
  12. نیلی‌پور، مهدی.بهشت اخلاق (بررسی 313 واژه­ی اخلاقی). ج2، قم: مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر (عج)، چاپ دوم، (1385ش).

74.وجدی، غنیم؛ سادات، محمدعلی سادات. جلوه­هایی از اخلاق مؤمنان، خالد ایوبی نیا، سنندج: آراس، چاپ اول، (1390 ش).

  1. ورنر، شارل.حکمت یونان.بزرگنادرزاد،تهران:علمی وفرهنگی، چاپ سوم، ( 1373ش).
  2. هاشمی رفسنجانی، اکبر و جمعی از محققان.تفسير راهنما. ج 2، ج2،14، قم: مرکز انتشارات دفتر تبليغات اسلامي، حوزه­ي علميه‌ي قم، چاپ دوم، (1376ش).
  3. هولمز، رابرت.ال. مبانی فلسفه اخلاق. مسعود عليا، تهران: انتشارات ققنوس، چاپ چهارم، (1385ش).

ب)منابع عربی

  1. ابنبابویه،محمد بن علی.الخصال.ج۱، علی اکبر غفاری،قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، بی­چا، (۱۳۶۲ش).
  2. ابن حیون، نعمان بن محمد.دعائمالاسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الأحکام عن اهل بیت رسول الله علیه و علیهم افضل السلام. ج 2، آصف صیفی، قم: موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، بی­چا، (بی­تا).
  3. ابنسعد، محمد. الطبقاتالكبرى. ج1، 2، محمدعبدالقادرعطا،بيروت:دارالكتبالعلمية،(1410ه‍ ق).
  4. ابن سینا، تسع رسائل فى الحكمة و الطبيعيات. قاهره: دارالعرب‏، چاپ دوم، (1326 ه‍ ق) .
  5. ابنشعبه حرانی،ابو محمد الحسن. تحفالعقولعنآلالرسولصلی‌اللّه‌علیهم. علی اکبر غفاری، قم:موسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین بقم ،(۱۳۶2ش).
  6. ابن مالک اندلسي، محمد بن عبدالله. الفيه ابن مالك في النحو و الصرف.قاهره: دار الكتب المصريه، (1384ه‍ ق).
  7. ابن مسکویه، احمد بن محمد.تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق. قم: انتشارات زاهدی، چاپ هفتم، (1426ق).
  8. ابن منظور، محمد بن مکرم. لسان العرب. ج 3، 9، (قم، نشر ادب الحوزه، 1405ه‍ ق).
  9. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــامين محمد عبدالوهاب و محمدصادق العبيدى،ج3، بيروت: دار احياء التراث العربى و مؤسسة التاريخ العربى، چاپ اول، (1416ه‍ ق).
  10. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ. ج6، علی شیری، بيروت: دار إحياء التراث العربي، چاپ اول، ( 1408ه‍‌ ق).
  11. ابنهشام،ابومحمدعبدالملك.السيرةالنبوية. ج1، مصطفىالسّقاوديگران، بيروت: دارالمعرفة،(بىتا).
  12. احمد بن فارس، ابوالحسين. معجم مقاييس اللغة. ج3، عبدالسلام محمدهارون، قم: مکتب الاعلام الاسلامی، چاپ اول، (1404ه‍ ق).
  13. بابویه، محمد بن على.گلچين صدوق (گزيده من لايحضره الفقيه). تهران: کتابچی،چاپ اول، (1376ش). .
  14. بدوی، عبدالرحمن. الأخلاق النّظريه. کويت: وکالة المطبوعات، چاپ دوم، (1397ه‍ ق).
  15. بیهقی،احمدبنحسینبنعلی،سننالکبری. ج9،بیروت:دارالفکر، (بی‌تا)
  16. الجوهری، اسماعیل بن حماد.صحاح اللغه. ج4، احمد عبد الغفور عطار، بیروت: بی­نا، چاپ سوم، (1404ه‍ ق).
  17. الحر العاملی، محمد.وسائل الشیعه الی تحصیل الشریعه. ج1، عبدالرحیم الربانی الشیرازی، بی‌جا، چاپ پنجم، (بی‌تا).
  18. خویی، ابوالقاسم. منهاج الصالحین. ج2، بیروت: دارالبلاغه، (1412ه‍ ق).
  19. راغب اصفهانی، حسين ابن محمد.المفردات في غريب القرآن. محقق: محمد سید گیلانی، تهران: مکتبة المرتضويه، (بی­تا).
  20. زمخشری، محمود بن عمر. أساس البلاغه. عبدالرحيم محمود، بيروت: دار المعرفه، (بی­تا).
  21. السهيلى، ابوالقاسمعبدالرحمنبنعبدالله.الروضالأنُففىتفسيرالسيرةالنبويةلابنهشام. ج1 و 4. طهعبدالرءوفسعد، بيروت: دارالفكر،(1420ه‍ ق).
  22. الصالحىالشامى،محمدبنيوسف.سبلالهدىوالرشادفىسيرة خيرالعباد.ج2، عادلاحمدعبدالموجودوعلىمحمدمعوض، بيروت: دارالكتبالعلميه، چاپ اول، ( 1414ه‍‍ ق).
  23. طبرسی، حسن بن فضل. مکارمالأخلاق. قم: شریف رضی،(1370ش).
  24. طریحی، فخرالدين. مجمع البحرين. ج3، احمد حسيني، تهران: انتشارات مرتضوي، چاپ دوم، (1362ش).
  25. عسکری، حسن بن عبدالله و جزائری. نورالدين محمد بن نعمه‌الله.معجم الفروق اللغويه. شيخ بيت الله بيات زنجانی، قم: موسسة النشر الاسلامي،جماعة المدرسين قم،چاپ اول، (1412ه‍ ق).
  26. عنایت، غازی. هديالفرقانفيعلومالقرآن.ج4، بيروت: عالمالكتب، چاپ اول، (1416ه‍ ق).
  27. فارابي، محمد. رساله التنبيه علی سبیل السعاده.محقق: د. جعفر آل ياسين، بيروت: دار المناهل، چاپ دوم، (1407ه‍ ق).
  28. فخر رازي، ابوعبدالله محمد بن عمر. التفسير الکبير (مفاتيح الغيب). ج8، بیروت: داراحياءالتراثالعربى‏، چاپ سوم،(142ه‍ ق).
  29. فراهیدی، خليل بن احمد. العين. ج 1، 5، مهدي مخزومي و ابراهيم سائري، بي جا: مؤسسه دارالهجره، چاپ دوم، (1409ه‍ ق).
  30. فراهیدی، خلیلبناحمد.العین.ج 2،قم: هجرت، چاپدوم،(1410 ه‍ق).
  31. قریشی بنايى، سید علىاكبر. القاموس القرآن.ج7، تهران: دارالكتبالاسلامية، چاپ ششم، (1412ه‍ ق).
  32. کاشانی، فیض. الحقایق فی محاسن الاخلاق. الحاج محسن عقیل، بیروت: دار البلاغه، ، چاپ اول، (1409ه‍ ق).
  33. کاشانی، محمد بن مرتضی. تفسير المعين. ج2، حسين‏ درگاهی، قم: كتابخانه حضرت آيت الله العظمي مرعشي نجفي( ره)، چاپ اول، (1410ه‍ ق).
  34. لیثی واسطی،علي بن محمد.عيون الحکم و المواعظ.محقق: حسين حسني بيرجندي، بی‌جا، (بی‌تا).‌
  35. محمد باقر بن محمد مجلسی، بحارالانوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار،ج 16، 17، 19، 72، 75، عبد الزهراء علوی، بیروت: موسسه الوفاء، چاپ دوم، (بی­تا).
  36. مسعودی، علىبنالحسين. مروجالذهبومعادنالجوهر.ج 2،محمدمحيىالدينعبدالحميد،مصر: السعادة،(1384 ه‍ ق).
  37. مسکویه،ابوعلی.تهذیبالاخلاقوتطهیرالاعراق. قم: بیدار، چاپ سوم، (1411ه‍ ق).
  38. مصطفوی، حسن.التحقیقفی کلماتالقرآنالکریم.ج 6، 8. تهران:بنگاهترجمهونشرکتاب،(1360ش).
  39. مصطفوی، حسن. التحقيق في کلمات القرآن الکريم. ج13، بي‌جا: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، (1371ش).
  40. نوری طبرسی، ميرزا حسن. مستدرک الوسايل. ج11، قم: مؤسسه آل بيت، (1407ه‍ ق).

ج) منابع انگلیسی

  1. Dictionary, Oxford English. “Oxford: Oxford University Press.” (1989).

 

د) مقالات

  1. باقری، احمد، “وفای به عهد (1)”، فصلنامه آموزه­های فقهی مدنی ، (1377): 66.
  2. حر، سید حسین حر، “صلح حدیبیه از منظر قرآن کریم”، فصلنامه­ قرآنی کوثر. شماره 15. صص 35 – 33.
  3. حیات الله یوسفی، ”الزام سیاسی در فلسفه­ی سیاسی ابن سینا”، فصلنامه­ معرفت سیاسی، (1389): 78.
  4. خادمی­عین الله، “راه­هایکسبسعادتازمنظرابنسینا”.فصلنامهاندیشهنویندینی،(1388):14 – 13.
  5. صادقی،مرضیه،”عدالتبهعنوانفضیلتنفس”،فصلنامهپژوهش­های فلسفی کلامی ،(1381):64.
  6. مصطفوی، شمس الملوک،”زایشاخلاقازدلتراژدی،دفاعازتفسیراخلاقیکاتارسیسارسطویی”،فصلنامه فلسفه، (1392): 2.

Abstract:

Keeping promise which is one of the values introduced in moral Islamic system has a great place in social relations. In this study titled “keeping promise in Islamic morality with emphasizing prophetic instructions and way of life”, it is sought to explain the place and meaning of keeping promise in Islamic morality especially in prophet’s instructions and way of life. Therefore, the results, loses, categories and the place of keeping promise as a moral virtue and its relation to other moral virtues including wisdom and justice, honesty and trustworthiness are considered in the study. In addition to explaining the conditions and commands of keeping promise in moral, religious jurisprudence and law areas, the conflict between keeping promise and some of the moral values are mentioned and it became explicit that violating the promise is allowed, whenever there is a conflict between keeping promise and fulfilling other values. Real faith and using the intellect are among the factors of keeping promise, in contrast, weak faith, egotism and unawareness are among the factors of violating promise that are described at the last chapter of my thesis. proving the necessity of keeping promise as a moral virtue and has one of the main commands of Islam in Devine promises and one which made to other people, whether who is a friend or an enemy, a Moslem or an unbeliever and the most important results of this study.

Key words: loyalty, promise, morality, instructions, way of life, keeping promise

Abstract:

Keeping promise which is one of the values introduced in moral Islamic system has a great place in social relations. In this study titled “keeping promise in Islamic morality with emphasizing prophetic instructions and way of life”, it is sought to explain the place and meaning of keeping promise in Islamic morality especially in prophet’s instructions and way of life. Therefore, the results, loses, categories and the place of keeping promise as a moral virtue and its relation to other moral virtues including wisdom and justice, honesty and trustworthiness are considered in the study. In addition to explaining the conditions and commands of keeping promise in moral, religious jurisprudence and law areas, the conflict between keeping promise and some of the moral values are mentioned and it became explicit that violating the promise is allowed, whenever there is a conflict between keeping promise and fulfilling other values. Real faith and using the intellect are among the factors of keeping promise, in contrast, weak faith, egotism and unawareness are among the factors of violating promise that are described at the last chapter of my thesis. proving the necessity of keeping promise as a moral virtue and has one of the main commands of Islam in Devine promises and one which made to other people, whether who is a friend or an enemy, a Moslem or an unbeliever and the most important results of this study.

Key words: loyalty, promise, morality, instructions, way of life, keeping promise

The University of Qom

Faculty of Theology and Islamics Thoughts

 

Thesis

For Degree of Master of science (MSC)

In Ethics –  Islamic Ethics

 

Title:

Keeping promise in Islamic morality with emphasizing prophetic instruction and way of life

Supervisor:

Dr. Zahra khazaei

By:

……………….

 

Spring / 2014

 

[1]. سید علىاكبر قریشی بنايى،قاموسقرآن، چاپ ششم، (تهران: دارالكتبالاسلامية،  1412ق)،ج‏7 ، ص230 و  231؛ عبدالنبی امامی، فرهنگ قرآن؛ تبیین اصطلاحات قرآن از منظر تفاسیر و روایات[اخلاق حمیده]، چاپ اول، (قم: مطبوعات دینی، 1388)، ج3، ص 728.

[2]. حسين بن محمد راغب اصفهاني، مفردات الفاظ قرآن، (مترجم: حسين خداپرست)، چاپ اول، (قم: دفتر نشر اسلام، 1387) ذيل واژه.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “وفای به عهد در اخلاق اسلامی با تاکید بر آموزه ها و سیره نبوی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

− 4 = 3